87.

Mười ngày sau, Thorpe Athelny đã khỏe mạnh và ra viện.

Ông ta đưa địa chỉ cho Philip và Philip hứa đến ăn cơm với ông ta vào hồi một giờ ngày thứ bảy tới. Athelny cho anh biết ông ta ở trong một căn nhà do Inigo Jones xây dựng; cũng như say sưa về mọi thứ chuyện, ông ta nói say sưa về hàng lan can bằng gỗ sồi già. Khi ông ta đi xuống mở cửa cho Philip, ngay lập tức ông ta làm cho anh phải thán phục nghệ thuật điêu khắc tao nhã trên tấm rầm đỡ cửa. Ðây là một căn nhà tồi tàn đang rất cần đến một lớp sơn, nhưng có giá trị thời đại của nó, trong một phố nhỏ, giữa Chancery Lane và Holborn, đã từng có uy thế một thời, nhưng giờ đây chỉ khá hơn khu ổ chuột một tí, người ta đã có kế hoạch phá dỡ để xây dựng thành những khu nhà rộng rãi; trong khi chờ đợi, tiền thuê nhà lại ít nên Athelny có thể thuê hai lầu trên theo giá phù hợp với mức thu nhập của ông ta. Trước kia Philip chưa từng thấy ông ta đứng lên, nên nay ngạc nhiên về vóc người nhỏ bé của ông ta; ông ta cao không quá năm phích năm in-sơ. Ông ta ăn mặc kỳ cục, quần vải lanh xanh loại công nhân Pháp thường dùng, một áo choàng nâu bằng nhung cũ kỹ, ông ta dùng thắt lưng đỏ tươi, cổ áo thấp và thắt nơ con bướm xòe giống như loại nơ trong tranh hài hước người Pháp trên các trang báo Punch. Ông ta niềm nở đón chào Philip, bắt đầu nói ngay về căn nhà và đưa tay âu yếm vuốt ve hàng lan can.

- Anh hãy nhìn này, sờ thử mà xem, nó cứ như nhung lụa. Ôi sao mà nó thanh nhã, tuyệt vời đến thế. Vậy mà năm năm nữa, bọn chủ thầu sẽ bán nó cho người ta làm củi đấy.

Ông ta cứ nhất định dắt cho kỳ được Philip vào một phòng ở trên gác, ở đây một người đàn ông mặc sơ mi trần, một người đàn bà lôi thôi lếch thếch và ba đứa trẻ đang ăn bữa cơm ngày chủ nhật.

- Tôi chỉ dẫn vị khách này vào để giới thiệu cái trần nhà của ông thôi. Ông đã thấy cái gì kỳ diệu như thế bao giờ chưa? Thưa bà Hodgson, bà có khỏe không? Ðây là ông Carey là người đã chăm sóc tôi khi tôi ở bệnh viện.

- Xin mời ông vào - người đàn ông nói - Chúng tôi hoan nghênh bất cứ bạn bè nào của ông Athelny. Ông Athelny đã giới thiệu cho tất cả bạn ông xem cái trần nhà này. Bất kể chúng tôi đang làm gì, dù chúng tôi đã đi nằm hay tôi đang tắm rửa, ông ấy cũng cứ vào.

Philip thấy được là họ coi Athelny có hơi kỳ quặc, nhưng không vì thế mà họ không quí ông ta, và họ há hốc mồm nghe ông ta sôi nổi thao thao thuyết trình về vẻ đẹp của cái trần nhà thế kỷ mười bảy này.

- Này đúng không ông Hodgson? Phả bỏ cái này là một tội ác ghê gớm. Ông là một công dân có thế lực, tại sao không viết bài đăng báo phản đối?

Người đàn ông mặc áo sơ mi trần cười nói với Philip:

- Ông Athelny muốn đùa một chút thôi. Người ta vẫn bảo căn nhà bẩn thỉu thế này và ở không an toàn.

- Tôi cóc cần cái chuyện cải thiện điều kiện vệ sinh, nghệ thuật trước đã - Athelny kêu lên. Tôi có chín con và chúng nó lớn nhanh nhờ vào cống rãnh thối, không không tôi sẽ không dại đâu. Với tôi là không có quan điểm mới lạ gì hết! Lúc nào mà tôi đi khỏi đây, trước khi thuê được một căn nhà nào là tôi phải tin chắc rằng hệ thống cống rãnh tồi tệ.

Có tiếng gõ và một cô gái tóc vàng hoe đẩy cửa.

- Bố ơi, mẹ bảo bố đừng nói chuyện nữa, về ăn cơm đi.

- Ðây là con gái thứ ba của tôi - Athelny nói - ngón tay chỉ vào con gái như đóng kịch. Cháu tên là Maria del Pilar nhưng gọi nó là Jane thì nó thích hơn. Jane, con xì mũi đi!

- Con không có khăn tay, bố ạ!

- Thôi đi con gái ơi! Ông ta vừa đáp vừa rút ra một cái khăn to rất đẹp. Thế con nghĩ rằng Thượng Ðế ban cho con mấy ngón tay để làm gi?

Họ bước xuống cầu thang và Philip được dẫn vào một căn phòng tường lát vẫn bằng gỗ sến màu sẫm, giữa buồng kê một cái bàn hẹp gỗ tếch có hai thanh sắt chống đỡ, loại bàn này ở Tây Ban Nha gọi là mesa de hieraje. Họ sẽ ăn ở đó, vì có hai chỗ đã bố trí sẵn, hai ghế bành to tay vịn rộng rãi bóng nhẵn bằng gỗ sồi, lưng tựa, mặt ghế chỗ ngồi đều bọc da. Các thứ này trông giản dị thanh nhã nhưng không tiện lợi. Ðồ đạc duy nhất nữa là một bargueno trang hoàng công phu có nẹp sắt mạ vàng để trên một cái giá kiểu của nhà thờ, chạm trổ sơ sài nhưng hết sức đẹp. Trên bargueno đặt hai ba cái đĩa bóng láng bị sứt mẻ nhiều nhưng màu sắc phong phú; trên tường, trong những khung đẹp nhưng ọp ẹp là tranh của các lão nghệ sĩ bậc thầy của trường phái Tây Ban Nha, đề tài tuy tiêu sơ, bị thời gian và cách giữ gìn tồi làm hư hỏng, ở những bức tranh này vẫn toát ra một xúc cảm mãnh liệt nồng nàn. Trong phòng không có đồ đạc gì có giá trị, nhưng ấn tượng thật dễ chịu. Tráng lệ mà mộc mạc. Philip cảm thấy căn phòng toát ra một tinh thần Tây Ban Nha cổ kính đích thực. Athelny đang giới thiệu nửa chừng với anh phần bên trong của cái bargueno với những đường nét hoa văn chạm trổ xinh đẹp, những ngăn kéo kín đáo thì một cô gái cao lớn có hai bím tóc nâu sáng mượt đung đưa sau lưng, bước vào.

- Mẹ bảo cơm đã sẵn sàng đợi, bố ngồi vào bàn là con sẽ bưng đến ngay.

- Đến bắt tay ông Carey đi Sally. Ông ta quay sang Philip. Nom cháu to lớn không? Cháu là con gái đầu lòng của tôi. Sally con ba nhiêu tuổi?

- Thưa bố, đến tháng sáu này con mười lăm tuổi.

- Tôi đặt tên thánh cho cháu là Maria del Sol; vì cháu là con đầu lòng, và tôi hiến dâng cháu cho vừng thái dương vinh quang xứ Castille, nhưng mẹ cháu cứ gọi là Sally còn em trai cháu thì gọi là chị mặt phèn phẹt.

Cô gái cười bẽn lẽn, để lộ hàm răng trắng đều đặn, mặt bừng đỏ, cô gái nom chững chạc có vẻ lớn hơn tuổi, mắt xám xinh xắn dịu dàng, trán rộng, hai má hồng hào.

- Con bảo mẹ đến bắt tay chào ông Carey đi để ông ấy còn ngồi vào bàn.

- Mẹ bảo sẽ vào sau khi cơm nước xong. Mẹ chưa tắm rửa.

- Nếu vậy chúng ta sẽ đích thân đến thăm bà ấy. Ông khách chắc hẳn sẽ không ăn món bánh pudding xứ Yorkshire trước khi bắt tay con người đã làm ra bánh ấy.

Philip theo vị chủ nhà vào gian nhà bếp nhỏ bé và quá đông người, đang ồn ào huyên náo mà khi vị khách lạ vừa bước vào là im bặt ngay. Giữa nhà kê một cái bàn lớn, ngồi chung quanh hau háu chờ ăn là lũ trẻ nhà Athelny. Một người đàn bà đứng bên lò hấp bánh đang lấy khoai nướng ra từng củ một.

- Đây là ông Carey, Betty ạ. - Athelny giới thiệu.

- Ôi chao! Sao mình lại đưa ông ấy vào đây, ông ấy sẽ nghĩ thế nào?

Bà đeo một cái tạp dề bẩn thỉu, hai tay áo vải vén lên quá khuỷu, cuộn uốn tóc đầy trên đầu. Bà Athelny to lớn, ít nhất cũng cao hơn chồng ba in-sơ, tóc hoe vàng, đôi mắt xanh, gương mặt đôn hậu; trước kia bà vốn là người xinh đẹp, nhưng tuổi tác và nhiều lần thai nghén khiến bà sồ sề và cặp mắt xanh của bà đã nhạt màu, nước da thô và hung hung đỏ, màu tóc cũng phai. Bà đứng thẳng người lên, chùi tay vào tạp dề và chìa tay ra.

- Xin hoan nghênh ông - bà khẽ nói. Philip cảm thấy giọng bà thân quen một cách lạ lùng. - Athelny kể rằng ông hết sức tử tế với anh ấy ở bệnh viện.

- Nào, bây giờ tôi phải giới thiệu anh với lô hàng sống này - Athelny nói - đây là Thorpe, y chỉ một chú bé mũm mĩm tóc quăn, cháu là con trai cả, người thừa kế danh vị, tài sản và trách nhiệm của gia đình. Kia là Athelstan, Harold, Edward. Y lấy ngón tay trỏ ba chú bé hơn, tất cả đều hồng hào khỏe mạnh, tươi cười, mặc dù khi chúng thấy Philip tươi tỉnh nhìn chúng, chúng bẽn lẽn, cúi gằm xuống đĩa thức ăn. Bây giờ đến lũ con gái theo thứ tự: Maria del Sol...

- Chị mặt phèn phẹt chứ - một chú bé nói.

- Ý thức hài hước của mày còn sơ đẳng lắm con ạ. Maria de los Mercedes, Maria del Pilar, Maria del Concepcion, Maria del Rosario.

- Tôi thì gọi các cháu là Sally, Molly, Mabel, Rosie và Jane - bà Athelny nói - Này Athelny, ông về phòng mình đi, tôi sẽ cho dọn cơm lên. Các con tôi sẽ cho vào sau một chút khi tắm rửa xong chúng nó.

- Mình này, nếu tôi đặt tên cho bà thì tôi phải gọi bà là Maria of the Soapsuds[1]. Bà là chúa hay hành hạ lũ nhóc khốn khổ này bằng xà phòng.

- Anh Carey, xin mời anh đi trước đi, nếu không thì không sao mời nổi được anh ngồi vào bàn đầu.

Athelny và Philip ngồi vào hai cái ghế to như ghế của thầy tu; Sally bưng đến hai đĩa thịt bò, bánh pudding Yorkshire, khoai nướng và bắp cải. Athelny móc túi lấy ra sáu xu bảo con gái đi mua một bình rượu bia.

- Tôi hy vọng rằng không phải vì tôi mà ông kê cái bàn này ở đây - Philip nói - tôi sẽ hoàn toàn sung sướng được ngồi ăn uống cùng lũ trẻ.

- Ồ không! Tôi thường ăn một mình. Tôi thích phong tục cổ xưa. Tôi cho rằng đàn bà không được ngồi ăn với đàn ông. Việc này sẽ làm hỏng hết chuyện trò và tôi chắc có hại cho họ. Họ sẽ suy nghĩ này nọ mà khi họ đã nghĩ ngợi thì đàn bà thường không bao giờ thoải mái.

Cả khách lẫn chủ đều ăn uống ngon lành.

- Anh đã bao giờ nếm thử món “pudding Yorkshire” như thế này chưa? Không ai có thể làm món này được như nhà tôi. Không lấy đàn bà quý tộc hóa ra có lợi. Anh đã nhận ra là nhà tôi không phải phụ nữ quý tộc phải không.

Câu hỏi vụng về làm Philip không biết trả lời thế nào.

- Tôi không bao giờ nghĩ đến điều đó. Anh đáp vu vơ không đâu vào đâu.

Athelny cười. Ông có cái cười vui sướng khác thường.

- Không, nhà tôi không phải phụ nữ quý tộc, cũng không phải là cái gì na ná như thế. Thân sinh bà là một nông dân, trong đời bà, bà không bao giờ phải lo lắng về chuyện chăm lo đến đời sống, lời ăn tiếng nói. Chúng tôi sinh được mười hai cháu, và chín cháu còn sống. Tôi bảo nhà tôi đã đến lúc thôi, đừng đẻ nữa, nhưng nhà tôi là người đàn bà bướng bỉnh, và tôi tin rằng chưa đẻ được đủ hai chục nhóc thì bà chưa thỏa mãn.

Lúc ấy Sally đưa bia đến, rót vào cốc của Philip rồi đi sang phía bên kia bàn, rót cho bố. Ông ta lấy tay vòng qua lưng con gái.

- Có bao giờ anh trông thấy một có gái to cao xinh đẹp thế này không? Mới mười lăm mà trông cứ như hai mươi. Anh nhìn hai má cháu xem. Cả đời cháu không đau ốm một ngày. Ai mà lấy cháu sẽ là người may mắn phải không Sally?

Sally nghe tất cả điều đó, miệng hững hờ mỉm cười, không tỏ vẻ ngượng ngùng nhiều, vì đã quen với những cơn bốc đồng của bố, nhưng vẫn lộ một vẻ e lệ ung dung hết sức hấp dẫn.

- Bố ạ, đừng để thức ăn nguội đi - cô gái nói và bước ra khỏi vòng tay cha - khi nào bố sẵn sàng ăn món pudding thì bố gọi.

Hai người còn lại với nhau. Athelny nhấc cái ca thiếc lên môi, ừng ực một hơi dài.

- Tôi cam đoan không có gì ngon hơn bia Anh - anh ta nói - ta hãy cảm tạ Thượng Ðế đã cho hưởng những niềm vui giản dị này, thịt bò nướng, bánh gạo pudding, bia và sự ăn uống ngon miệng. Xưa kia, tôi đã có lần lấy vợ thượng lưu, anh bạn tri kỷ ạ.

Philip cười, cảnh tượng này làm anh cảm thấy vui. Cái con người bé nhỏ ngồ ngộ ăn mặc kỳ quặc, tường nhà ghép pa nô cùng đồ đạc kiểu Tây Ban Nha, những món ăn của người Anh, tất cả những thứ này hợp thành một điều phi lý thú vị.

- Anh bạn thân mến, anh cười phải không, anh không thể hình dung được chuyện lấy vợ, một người vợ không cân xứng đâu. Anh muốn lấy một người vợ trí thức như anh. Ðầu óc anh bị nhồi nhét đầy những tư tưởng vợ chồng là bầu bạn. Anh bạn ơi, toàn là chuyện vô lý, vớ vẩn. Một ông chồng không cần nói chính trị với vợ. Nếu như tôi quan tâm đến những ý kiến của Betty về phép tính vi phân thì anh nghĩ thế nào? Một người chồng cần một người vợ biết nấu ăn và chăm sóc con cái. Tôi đã thử cả hai nên tôi hiểu. Thôi, chúng ta gọi món pudding nhé.

Ông ta vỗ tay, và Sally bước vào ngay. Lúc cô bé dọn dẹp bát đĩa, Philip định đứng lên giúp, nhưng Athelny ngăn lại.

- Anh bạn ạ, cứ để mặc cháu. Cháu nó không muốn anh bận tâm về chuyện này đâu, có phải không Sally? Nếu anh cứ ngồi trong lúc cháu phục vụ anh, cháu cũng chẳng cho là anh khiếm nhã, cháu nó cóc cần đến thái độ hào hoa phong nhã đối với phụ nữ, có phải không Sally?

- Vâng ạ. Sally bẽn lẽn đáp

- Sally, con có biết bố đang nói gì không?

- Không bố ạ!

- Nhưng bố biết đấy, mẹ con không thích bố nói tục đâu.

Athelny cười phá lên. Sally bưng vào hai đĩa bánh nếp pudding béo ngậy, mịn màng, thơm ngát. Athelny tấn công luôn đĩa của mình một cách khoái trá.

- Một trong những quy tắc của nhà này là không bao giờ thay đổi thức ăn ngày chủ nhật. Ðó là một nghi thức: thịt bò nướng, bánh pudding cho năm mươi ngày chủ nhật trong năm. Ngày chủ nhật lễ Phục sinh thịt cừu non và đậu Hà Lan; ngày lễ thành Mi Sên thì ngỗng quay và nước sốt táo. Như vậy chúng tôi bảo tồn truyền thống của dân tộc mình. Khi nào Sally lấy chồng, cháu sẽ quên nhiều điều khôn ngoan tôi đã dạy bảo cháu, nhưng cháu sẽ không bao giờ quên được nếu người ta muốn khỏe mạnh và hạnh phúc thì ngày chủ nhật phải ăn thịt bò nướng và bánh pudding.

- Khi nào sắp ăn bánh pho mát thì bố gọi - Sally điềm tĩnh nói.

- Anh có biết truyền thuyết về con chim bói cá không? Athelny hỏi. Dần dần Philip đã quen với việc ông ta nhảy rất nhanh từ vấn đề này sang vấn đề khác.

- Khi bay trên mặt biển, lúc con chim bói cá đực đã kiệt sức, thì con cái liền đặt mình dưới con đực đỡ nó trên đôi cánh chắc khỏe của mình. Như con chim bói cá, đó là điều người chồng cần có ở người vợ. Tôi sống ba năm với người vợ trước. Cô ấy là một con người trong giới thượng lưu, mỗi năm thu nhập một nghìn rưỡi, chúng tôi thường tổ chức những bữa tiệc thanh lịch trong căn nhà gạch đỏ bé nhỏ của chúng tôi ở Kensington. Nàng là người đàn bà duyên dáng, những cặp vợ chồng luật sư hay đến ăn cơm với chúng tôi, những kẻ mua bán cổ phần chứng khoán có trình độ văn hóa, những nhà chính trị mới bắt đầu phát triển tài năng, ai cũng nói như vậy, nàng là người đàn bà duyên dáng. Nàng bắt buộc tôi đi nhà thờ phải đội mũ lụa, mặc áo dài, nàng lôi tôi đến buổi hòa nhạc cổ điển, nàng rất thích những buổi thuyết giảng chiều thứ bảy, sáng nào nàng cũng ngồi vào bàn ăn điểm tâm đúng tám giờ rưỡi, nếu tôi đến muộn thì đành phải ăn nguội, nàng đọc những sách đúng đắn. Trời ơi! Thế mà người đàn bà này đã làm cho tôi buồn biết bao! Hiện nay nàng vẫn duyên đáng, vẫn sống trong căn nhà nhỏ bằng gỗ và gạch đỏ ở Kensington, với những bài báo của Morris và những bức tranh khắc đồng của Whistler trên tường. Nàng tổ chức những bữa tiệc thanh lịch, có thịt dê ủ kem và ướp đá của hiệu Gunter, hệt như nàng đã tổ chức hai mươi năm trước.

Philip không hỏi bằng cách nào mà cặp vợ chồng không hợp này đã ly dị nhau, nhưng Athelny liền kể ngay cho anh:

- Anh biết không, Betty và tôi lấy nhau không cưới xin gì đâu, vợ tôi không muốn ly dị tôi. Lũ trẻ này là những đứa con ngoài hôn thú, đứa nào cũng thế hết, và có phải vì thế mà chúng nó có đứa nào tồi hơn không? Betty xưa kia vốn là một trong số các cô hầu phòng trong căn nhà nhỏ bé bằng gạch đỏ ở Kensington. Bốn năm năm trước đây, tôi lâm vào cảnh vô cùng quẫn bách và có bảy con, nên tôi đành đến vợ tôi yêu cầu nàng giúp đỡ. Nàng bảo nàng sẽ chi cho tôi một khoản tiền trợ cấp nếu tôi từ bỏ Betty, và ra nước ngoài. Tôi mà từ bỏ Betty được ư? Thà tôi chịu cùng nàng chết đói còn hơn! Vợ tôi bảo rằng tôi thích sống với loại cặn bã của xã hội. Tôi đã thoái hóa, cuộc đời tôi đã xuống dốc. Hiện nay tôi phụ trách công tác quảng cáo cho một hãng buôn bán vải, mỗi tuần kiếm được ba bảng, và ngày ngày tôi cảm tạ Thượng Đế cho tôi không phải sống trong căn nhà nhỏ bé bằng gạch đỏ ở Kensington.

Sally bưng món bánh pho mát Cheddar lên; Athelny vẫn tiếp tục thao thao.

- Thật sai lầm lớn nhất trong đời nếu người ta nghĩ rằng phải cần đến tiền bạc để nuôi sống con cái. Người ta cần tiền bạc để làm cho chúng trở thành ông nọ bà kia. Một năm nữa thì Sally sẽ phải làm việc nuôi thân. Cháu sẽ học may, có được không con, Sally? Còn mấy thằng con trai thì chúng sẽ phục vụ Tổ quốc. Tôi muốn tất cả chúng nó sẽ vào hải quân, đó là một cuộc sống vui tươi, khỏe mạnh, được ăn ngon, lương lậu khá, lại có trợ cấp hưu trí cho đến lúc chết.

Philip châm tẩu thuốc, Athelny hút thuốc lá sợi Havana tự cuốn lấy. Sally thu dọn bàn ăn. Philip vốn kín đáo nên anh lấy làm ngượng nghịu được ký gửi biết bao nhiêu chuyện tâm tư như vậy. Với tiếng nói sang sảng trong cái thân mình bé tị, với lời lẽ khoa trương, với vẻ mặt người nước ngoài và chất hay cường điệu. Athelny là một con người kỳ lạ. Ông ta gợi cho Philip nhớ rất nhiều đến Cronshaw. Hình như hai người cũng độc lập suy nghĩ như nhau, cũng tự do phóng túng như nhau, nhưng Athelny hoạt bát hơn vô cùng; về mặt trí tuệ thì ông ta thô thiển hơn, ông ta không có được sự quan tâm đến những vấn đề trừu tượng là điều mà nhờ đó, những câu chuyện của Cronshaw thường rất hấp dẫn. Athelny tự hào về nguồn gốc quí tộc của gia đình mình. Ông ta đưa Philip xem những tấm ảnh một lâu đài từ thời nữ hoàng E-li-gia-bét, và bảo:

- Dòng họ Athelny chúng tôi đã từng sống ở đây suốt bảy thế kỷ đấy, anh bạn ạ! Chà, nếu anh mà nhìn thấy những lò sưởi và những trần nhà!

Ông ta lấy từ chiếc tủ bên trong ván lát chân tường ra một biểu đồ cây phả hệ. Ông ta khoe với Philip, hí hởn thỏa mãn như trẻ con. Quả thực biểu đồ này gây ấn tượng mạnh mẽ.

- Anh thấy không, các tên riêng luôn luôn được lặp lại nhé, Thorpe, Athelstan, Harold, Edward. Tôi dùng những tên này cho các cháu trai. Còn các cháu gái, tôi đặt cho tên Tây Ban Nha.

Philip thoáng cảm thấy khó chịu, toàn bộ câu chuỵen có thể là một sự mạo nhận tinh vi, người thuật lại không hề có động cơ hèn hạ, mà chỉ vì mong muốn gây ấn tượng, làm cho người nghe phải giật mình, kinh ngạc. Athelny đã kể cho anh rằng ông ta từng học ở Winchester; nhưng Philip vốn nhạy cảm với những khác biệt trong cách cư xử, cảm thấy ngay vị chủ nhà này không có tính cách của một người được giáo dục tại một trường đại học nổi tiếng. Trong lúc ông ta trình bày quan hệ chi nhánh họ hàng cao quí của ông bà tổ tiên, Philip lấy làm thích thú nghĩ thầm biết đâu Athelny lại chẳng là con trai của một thương nhân nào đó ở Winchester, con một người bán đấu giá hoặc con của gã lái buôn than, và biết đâu cái chuyện trùng họ chỉ là mối liên quan duy nhất của ông ta với dòng dõi cổ xưa mà ông đang khoe khoang cây phả hệ.

❀ ❀ ❀

[1] Soapsud: nước xà phòng.