55.

Quan niệm về cuộc đời sinh viên y khoa của Philip cũng như quan niệm của mọi người nói chung là dựa trên những hình ảnh mà Charles Dickens nêu ra giữa thế kỷ 19. Anh đã sớm phát hiện ra rằng Bob Sawyer - nếu quả thực anh ta đã từng tồn tại, không còn giống chút nào người sinh viên y khoa hiện nay.

Đây là một đám người hỗn hợp chập chững bước vào nghề y, tất nhiên có một vài người lười biếng hoặc vô tư lự. Họ cho đó là cuộc sống thoải mái, nhàn nhã khoảng hai ba năm và sau đó, hết tiền hoặc cha mẹ tức giận khước từ nuôi nấng thì bỏ bệnh viện. Một số khác thấy thi cử khó quá: chuyện thì hỏng hết keo này đến keo khác cướp mất nghị lực và họ hoang mang sợ hãi, vừa bước vào những tòa nhà gớm guốc của cái ban hỗn hợp này là họ quên hết những kiến thức mà trước đó họ thuộc làu làu. Họ ở lại trường hết năm này qua năm khác, làm mục tiêu cho những chuyện khinh thường đùa cợt của bọn trẻ, một số bọn họ luồn cúi để thi chuyển sang khoa dược; một số khác trở thành phụ tá chưa có bằng cấp, một chức vụ bấp bênh, ông chủ bảo sao cũng phải chịu; số phận của họ là cảnh nghèo nàn, nghiện ngập rượu chè và chỉ có trời mới biết cuộc đời họ sẽ kết thúc ra sao. Nhưng phần đông sinh viên là những thanh niên cần cù, thuộc giai cấp trung lưu, họ được gia đình chu cấp đầy đủ để có được một cuộc sống khá giả mà họ đã quen. Nhiều người là con cái bác sĩ nên ít nhiều đã có dáng dấp nhà nghề, sự nghiệp của họ đã được an bài: ngay khi đạt được trình độ chuyên môn, họ trù định xin bổ nhiệm vào một bệnh viện và sau khi nắm vững nghề nghiệp này (và có thể là một chuyến đi Viễn đông với tư cách bác sĩ trên tàu) họ sẽ đi theo cha và thời kỳ thanh xuân còn lại họ sẽ mở một phòng khám bệnh nông thôn. Một vài người được xếp vào loại như là đặc biệt xuất sắc: họ sẽ được nhiều phần thưởng và học bổng, hàng năm vẫn cấp cho những ai xứng đáng, lần lượt được bổ nhiệm vào làm ở các bệnh viện, rồi tiếp tục đi lên, họ mở phòng khám bệnh ở phố Harley, và khi đã chuyên về khoa này hoặc khoa nọ rồi, họ trở nên giàu sang, có tiếng tăm và có chức vị.

Nghề y là nghề duy nhất con người có thể bước vào, ở bất kỳ lứa tuổi nào với khả năng kiếm sống đáng kể. Theo con mắt của Philip có ba bốn người đã quá tuổi thanh niên: một người đã phục vụ trong hải quân, theo tin đồn thì bị sa thải vì say rượu, tuổi khoảng ba mươi, mặt đỏ gay, thái độ cử chỉ lỗ mãng, tiếng nói oang oang. Một người khác đã có gia định và hai con, y thua lỗ vì làm ăn với một người bị vỡ nợ. Y có cặp mắt luôn luôn nhìn xuống của kẻ chán đời và làm việc một cách lặng lẽ. Ở tuổi y việc học thuộc lòng rõ ràng là khó khăn. Trí não của y hoạt động chậm chạp, nom y cố gắng chuyên cần mà thương.

Philip thu xếp sắp đặt mấy căn phòng nhỏ bé của mình cho nó có vẻ ấm cúng như ở nhà.

Anh thu gọn sách vở, treo lên tường những bức tranh, những phác họa của chính mình ở trên tầng gác phòng khách. Phía bên trên buồng anh, có một sinh viên năm thứ năm tên là Griffiths ở, nhưng Philip ít gặp y, một phần do y chủ yếu làm việc trong các phòng của bệnh viện, và một phần y là người Oxford.

Những sinh viên đã từng cùng ở một trường đại học như thế thường gắn bó nhiều với nhau: họ dùng đủ mọi phương sách mà lớp thanh niên cho là tự nhiên, để buộc những người ít may mắn hơn phải ghi nhận địa vị xã hội thấp hèn của mình, số sinh viên còn lại thì hơi khó chịu thai độ thanh thản đường bệ của bạn họ. Griffiths người cao lớn, tóc hung đỏ, quăn quăn thành búp, mắt xanh, da trắng, miệng đỏ tươi; y là một trong số những kẻ may mắn được mọi người ưa, vì y lúc nào cũng sôi nổi vui vẻ nhờ y cũng biết búng búng mấy nốt dương cầm, và hát mấy bài hát hài hước; đêm đêm khi Philip đọc sách trong phòng vắng vẻ, anh nghe thấy tiếng bạn bè Griffiths la hét, cười nói ồn ào ngay trên đầu. Anh nhớ tới những đêm thú vị ở Pari, những buổi bọn họ ngồi trong xưởng vẽ, Lawson và anh, Flanagan và Clutton, đàm đạo về nghệ thuật, về đạo đức, về những chuyện tình trong hiện tại, về danh tiếng trong tương lai. Lòng anh quặn đau. Philip nhận thấy thực hiện một cử chỉ anh hùng là chuyện dễ nhưng gìn giữ được kết quả thật khó. Điều tồi tệ nhất là anh thấy công việc này hết sức chán ngắt. Anh đã mất hẳn cái thói quen được trợ lý phòng thí nghiệm nêu câu hỏi. Ngồi trong lớp mà đầu óc anh cứ bay bổng tận đâu đâu.

Cơ thể học là một khóa học buồn tẻ. Vấn đề đơn giản nhất là học thuộc lòng một khối lượng rất lớn những trang sách. Anh chán ngắt công việc mổ xẻ. Việc gì phải khó khăn cắt khúc những thần kinh với động mạch, trong khi ta có thể xem đúng vị trí của chúng trên biểu đồ trong một quyển sách hoặc trên mẩu xét nghiệm, mà ít vất vả hơn nhiều.

Anh kết bạn ngẫu nhiên, nhưng không có bạn thân, là vì dường như anh chẳng có gì riêng tây để mà tâm sự với bầu bạn. Khi anh cố gắng quan tâm đến những lo âu của họ, anh cảm thấy họ cho mình có thái độ gửi gấm nỗi niềm mà không cần biết mình có làm phiền người nghe hay không. Có một người nghe tin anh học mỹ thuật ở Pari tự hào rằng mình cũng là người có năng khiếu tranh luận về mỹ thuật với anh, nhưng Philip không chia sẻ được những quan điểm không hợp với mình và anh nhanh chóng nhận thấy ý kiến của người kia là xoàng nên dần dà anh chỉ trả lời nhát gừng. Philip muốn được mọi người yêu mến, nhưng anh không tìm cách cầu thân. Vì lo sợ bị khước từ nên anh không thể niềm nở ân cần và bằng vẻ lầm lì lạnh nhạt anh cố che đậy tính nhút nhát vẫn còn nhiều của mình. Anh lại phải chịu đựng những thử thách như hồi còn ở nhà trường, nhưng ở đây cuộc đời tự do của sinh viên y khoa tạo cho anh điều kiện luôn được sống riêng biệt lập.

Không cần phải cố gắng anh cũng đánh bạn được với Dunsford, một chàng trai nước da tươi tắn mà anh làm quen buổi đầu học kì. Dunsford gắn bó với Philip chỉ vì anh là người đầu tiên hắn quen biết ở trường St. Luke. Hắn không có bà con thân thuộc ở Luân Đôn nên cứ tối thứ bảy là hắn và Philip có thói quen cùng đi đến chỗ ngồi hạng nhì nhà hát ca múa nhạc hoặc chỗ chuồng gà của một nhà hát nào đó. Hắn đần độn nhưng vui vẻ, không bao giờ giận ai; hắn thường nói những việc hiển nhiên, nhưng khi Philip chế nhạo hắn, hắn chỉ mỉm cười. Hắn có cái cười dễ thương. Dù hắn bị Philip đưa ra làm trò cười, hắn vẫn mến Philip; anh thích thú tính chân thật của hắn, còn bản chất dễ thương của hắn làm anh rất khoái Dunsford có duyên nhưng hắn cứ đinh ninh rằng không.

Hai người thường hay đến uống trà ở một cửa hàng phố Nghị viện, là vì Dunsford say một cô hầu bàn trẻ tuổi ở đây. Philip thì thấy cô không có gì hấp dẫn. Cô ta cao và gầy, mông không có và ngực thì như con trai.

- Ở Pari thì chẳng ai thèm nhìn cô ấy. - Philip nói với giọng đầy khinh miệt.

- Cô ấy được bộ mặt đẹp tuyệt. - Dunsford nói.

- Mặt thì quan trọng gì?

Các đường nét trên mình nàng xinh đẹp đều đặn, mắt xanh, trán rộng thấp mà các họa sĩ thời Victoria Lord Leighton, Alma Tadema và hàng trăm người khác khiến cả cái thế giới mà họ đang sống phải thừa nhận cho là một kiểu mẫu người đẹp Hy Lạp. Mái tóc nàng có vẻ rất dày chải chuốt gọn gàng, đặc biệt công phu cắt xõa xuống ngang trán theo kiểu mà nàng gọi là Alexandra. Bệnh thiếu máu hiện rõ trên đôi môi mỏng nhợt nhạt, nước da xanh xao, cả hai má thậm chí cũng không có lấy một chút hồng hào. Răng rất đẹp; nàng rất chú ý để công việc không làm hỏng đôi bàn tay gầy nhỏ và trắng trẻo. Nàng thi hành phận sự với vẻ buồn bã.

Dunsford rất dút dát với phụ nữ, không bao giờ bắt chuyện được với nàng nên hắn nài nỉ Philip giúp đỡ.

- Tôi chỉ cần anh mào đâu cho tôi thôi - hắn nói - rồi sau đó tôi tự xoay xở lấy.

Để làm vui lòng hắn, Philip đưa ra một vài nhận xét nhưng nàng chỉ đáp lại nhát gừng, cô nàng đã đánh giá họ như mấy chú nhãi và có thể là sinh viên nhưng nàng không biết nói gì với họ. Dunsford để ý thấy có người đàn ông tóc hung hung, râu tua tủa trông như vẻ người Đức, được nàng biệt đãi bất cứ lúc nào y bước vào cửa hàng, và lúc đó phải gọi nàng hai ba lần, nàng mới đến nhận thực đơn của họ. Nàng lạnh nhạt một cách láo xược, với những khách hàng không quen biết; khi đang chuyện trò với bạn thì nàng hoàn toàn dửng dưng không thèm nghe tiếng gọi của những người sốt ruột. Nàng có tài đối xử khéo léo với khách hàng nữ muốn gọi món giải khát bằng mức độ xấc láo vừa đủ làm cho họ bực mình mà không tạo cho họ cơ hội phàn nàn với ban quản lý. Một hôm Dunsford cho anh biết tên nàng là MILDRED. Hắn được nghe một cô gái khác của cửa hàng này gọi nàng.

- Tên gì mà ghê tởm thế - Philip bảo.

- Sao vậy? Dunsford hỏi - tôi lại ưa tên đó.

- Tên nghe kiêu căng quá.

Tình cờ ngày hôm ấy, gã người Đức kia không có mặt ở đó, và khi nàng bưng trà đến, Philip mỉm cười nhận xét:

- Hôm nay bạn của cô không ở đây?

- Tôi không hiểu anh muốn nói gì - nàng lạnh lùng đáp.

- Tôi đang nhắc đến con người quí phái có chòm râu hung hung ấy. Anh ta đã bỏ cô để đi với người khác rồi chăng?

- Ở trên đời này có những con người phải biết rằng tốt hơn là nên lo chính mình đã - nàng đập lại.

Nàng bỏ mặc họ, và vì trong mấy phút đó không có ai để phục vụ, nàng ngồi xuống xem tờ báo buổi chiều của một khách hàng bỏ lại.

- Anh thật ngớ ngẩn lại làm cho cô nàng cáu. - Dunsford nói.

- Tôi cần cóc gì cái thái độ đỏng đảnh của cô ả. - Philip đáp.

Nhưng anh cũng chạm tự ái. Điều làm cho anh bực bội là cứ mỗi khi anh định làm vừa lòng một người đàn bà thì họ lại mếch lòng. Lúc hỏi hóa đơn, anh liền đưa ra một câu hòng tiến thêm một bước.

- Chúng ta không còn chuyện trò gì với nhau nữa sao? - Anh mỉm cười nói.

- Tôi ở đây để nhận thực đơn phục dịch khách hàng, tôi chẳng có điều gì để nói với họ và tôi cũng không muốn họ nói điều gì với tôi.

Nàng đặt mảnh giấy xuống, trên đó nàng ghi số tiền họ phải trả và trở lại bàn chỗ nàng vừa ngồi. Philip đỏ mặt tức giận.

- Đó là cú đầm làm cho anh sáng mắt ra, anh Carey ạ - Dunsford nói khi cả hai đã đi ra ngoài.

- Cái con đĩ mất dạy - Philip nói - mình sẽ không đến đây nữa.

Ảnh hưởng của anh đối với Dunsford khá vững chắc nên anh đã kéo hắn phải đi uống trà nơi khác và chẳng bao lâu Dunsford cũng tìm được một phụ nự trẻ khác để tán tỉnh. Nhưng việc bị cô hầu bàn lăng nhục cứ day dứt anh. Nếu cô ấy đối xử lịch sự với anh thì anh hoàn toàn chẳng quan tâm đến cô làm gì, nhưng trái lại rõ ràng là nàng ghét anh, nàng làm tổn thương đến lòng tự trọng của anh. Anh không thể nào từ bỏ ý định trả đũa nàng. Anh bực bội với chính mình vì cái ý nghĩ nhỏ nhen ấy nhưng đã ba bốn ngày anh cương quyết không đến cửa hàng, mà nó cũng không giúp anh vượt qua được ý định đó nên anh đành kết luận rằng để cho đỡ bận bịu đầu óc thì tốt hơn là gặp nàng. Làm như vậy chắc chắn anh sẽ không nghĩ đến nàng nữa. Một buổi chiều mượn cớ có một cuộc hẹn, vì anh cũng có phần hổ thẹn về cái tính nhút nhát của mình, anh để Dunsford ở nhà và đi thẳng đến cửa hàng mà anh đã thề không bao giờ trở lại. Anh trông thấy cô hầu bàn nọ ngay vừa lúc bước vào cửa hàng và anh đến ngồi ở một trong số bàn cô phục vụ. Anh hy vọng nàng sẽ nhắc đến việc anh vắng mặt ở đây từ một tuần nay, nhưng khi nàng đến bàn nhận thực đơn, nàng không hề đả động gì đến. Anh đã từng nghe nàng nói với khách hàng khác:

- Độ này ông ấy đã thành khách lạ rồi đấy.

Cô tỏ ra như trước đây chưa từng gặp anh bao giờ và để thử xem có phải cô đã thực sự quên mình, khi cô bưng trà lên, anh bèn hỏi:

- Tối nay cô có gặp anh bạn tôi không?

- Không, mấy ngày nay, anh ấy không tới đây.

Anh muốn dùng việc này để mở đầu câu chuyện, nhưng anh bối rối lạ kỳ nên không nghĩ ra được điều gì để nói. Cô ta không tạo cơ hội cho anh và bỏ đi ngay. Anh không có dịp nói gì cho mãi tới lúc thanh toán hóa đơn mới hỏi:

- Thời tiết thật tồi tệ phải không cô?

Thật là nhục nhã phải buộc thốt ra một câu như vậy. Anh không hiểu nổi vì sao nàng làm cho anh lúng túng đến thế.

- Phải, ở đây cả ngày thì thời tiết đối với tôi không quan trọng gì lắm.

Cái giọng xấc láo của nàng làm cho anh hết sức tức giận, anh cố ghìm mình, im lặng.

- Cầu Chúa cho cô ta nói một điều gì vô lễ - lòng anh sôi lên giận dữ, - để mình tố giác cho cô nàng bị tống cổ. Thế mới đáng đời cô ả.