95.

Trở về Luân Đôn, Philip bắt đầu công việc băng bó ở các phòng mổ. Chàng không quan tâm đến khoa mổ nhiều như khoa nội, một ngành khoa học kinh nghiệm chủ nghĩa hơn và tạo cho chàng một phạm vi tưởng tượng rộng lớn hơn. So với bên khoa nội thì công việc này vất vả hơn. Sau một buổi lên lớp - từ chín đến mười giờ - chàng đến các phòng băng bó vết thương, rút mủ chỗ khâu, thay băng; Philip có phần kiêu hãnh về sự khéo tay trong công việc này, chàng thích thú moi được lời tán thưởng của một cô y tá. Một số buổi chiều trong tuần có những ca mổ chàng mặc áo bơ lu trắng đứng trong phòng mổ sẵn sàng đưa cho bác sĩ phẫu thuật mọi dụng cụ cần thiết, hoặc lau chùi máu, vì vậy chàng có thể nhìn tận mắt những gì chàng cần biết. Khi tiến hành một vài ca mổ hiếm có, phòng mổ thường đầy ắp người, nhưng thường thường không quá năm sáu sinh viên có mặt, có lúc ấy Philip khoái trá thấy mọi việc diễn ra trong một bầu không khí ấm cúng. Thời bấy giờ thiên hạ nói chung có vẻ say mê bệnh viêm ruột thừa, khá nhiều trường hợp vào phòng mổ vì bệnh này; ông bác sĩ mà Philip phụ giúp việc băng bó, đang thân thiện đua tài với một bạn đồng nghiệp xem ai có thể cắt bỏ ruột thừa trong thời gian ngắn nhất và vết mổ nhỏ nhất.

Theo trình tự, Philip lúc này được giao trực ở bộ phận tai nạn. Các sinh viên luân phiên nhau đảm nhận công việc này ba ngày liền, trong thời gian đó, họ ở trong bệnh viện, ăn uống tại nhà ăn tập thể, họ được một buồng ở tầng dưới cùng gần phòng cấp cứu, với một cái giường ban ngày thì xếp lại thành một cái tủ. Người phụ mổ phải trực ngày đêm đề phòng có trường hợp cấp cứu, lúc nào họ cũng bận rộn, cả đêm hiếm khi họ ngủ được một vài giờ mà không nghe chuông rung đúng trên đầu khiến họ lập tức bật dậy khỏi giường. Tối thứ bảy dĩ nhiên là tối bận rộn nhất, và giờ các quán rượu đóng cửa là giờ bận rộn nhất. Cảnh sát thường đưa đến bệnh viện bọn đàn ông say bí tỉ và thế là lại phải rửa ruột cho họ; đám đàn bà thì do còn tồi tệ hơn, họ thường được đưa vào với một vết thương trên đầu hoặc một cái mũi đầy máu do bị chồng đánh; một vài chị thề đưa chồng ra tòa, những chị khác xấu hổ thường tuyên bố đấy là do tai nạn. Việc gì người phụ mổ xoay xở được thì họ làm lấy, nhưng nếu gặp ca quan trọng thì họ mới chờ bác sĩ phẫu thuật nội trú. Anh ta phải cẩn thận trong việc này bởi vì bác sĩ phẫu thuật nội trú không lấy làm gì thú vị lắm phải xuống năm thang gác vì những chuyện không đâu. Các ca bệnh từ đứt tay đến cắt cổ đều xếp hạng theo thứ tự. Những chàng trai tay bị máy móc nghiền nát, những người bị xe ngựa đâm, trẻ em chơi đùa bị gãy chân; thỉnh thoảng cảnh sát đưa tới những kẻ toan tự sát; Philip đã thấy một người nhợt nhạt, mắt đờ đẫn với một vết thương dài và sâu từ ai này đến tai kia, hắn nằm trong phòng mấy tuần lễ, có một cảnh sát trông nom, hắn lặng lẽ âm thầm, giận dữ và buồn bã vì hắn còn sống; hắn không hề giấu giếm là hắn sẽ lại tự sát ngay khi hắn ra khỏi nơi đây. Các phòng đều chật ních người và bác sĩ phẫu thuật nội trú lâm vào cảnh khó xử trước những bệnh nhân do cảnh sát đem tới. Nếu trả họ về đồn và nếu họ chết ở đó, thì báo chí liền đăng ngay những chuyện khó chịu, và lắm lú thật khó mà nói bệnh nhân là một kẻ sắp chết hoặc là một gã say rượu. Cho đến lúc mệt nhoài, Philip mới đi ngủ, để rồi phải thức giấc sau một tiếng đồng hồ. Những lúc nghỉ, chàng ngồi trò chuyện với bà y tá trực đêm trong phòng cấp cứu. Bà ta tóc hoa râm, tướng mạo như đàn ông, là y tá trực đêm phòng cấp cứu đã hai mươi năm nay. Bà thích công việc này vì bà được làm sếp của chính mình, không bị nữ y tá trưởng quấy rầy. Bà cử động chậm chạp nhưng rất giỏi, không trường hợp cấp cứu nào mà bị chịu thất bại. Những người phụ mổ vốn thiếu kinh nghiệm hoặc nhút nhát tìm thấy ở bà một sức mạnh đáng tin cậy. Bà giúp đỡ đến hàng nghìn người nhưng không một người nào làm bà e ngại: bà thường gọi họ là ông Mổ; và khi họ thân ái nhắc bà là không phải tên của họ, cho bà biết tên thực, và chỉ gật đầu và tiếp tục gọi họ là ông Mổ. Trong gian phòng trống không với hai giường đệm lông ngựa, với ngọn đèn khí chiếu sáng, Philip thích ngồi lắng nghe bà kể chuyện. Đã từ lâu rồi bà không còn coi những kẻ đã đến đây như những con người, họ chỉ là những ống đo nồng độ rượu hoặc những chân gãy hoặc những cổ họng bị cắt. Bà coi thói hư tật xấu, cảnh nghèo khổ, và sự tàn nhẫn trên đời này như là việc đương nhiên. Trong những hành động của con người, bà không thấy có gì đáng ca tụng hay oán trách, bà chấp nhận tất cả. Chất hài hước của bà có pha chút ít tàn nhẫn.

- Tôi nhớ lại một người tự sát - bà kể với Philip - nhảy xuống sông Thames. Người ta vớt hắn lên, đem đến đây và mười ngày sau, hắn nhiễm bệnh sốt thương hàn do uống phải nước sông Thames.

- Thế hắn có chết không?

- Vâng, hắn chết rất đẹp. Tôi phân vân không biết đó có phải là tự sát không? Có nhiều vụ tự sát thật buồn cười. Tôi nhớ một người không kiếm được việc làm, mà vợ hắn thì chết rồi, thế là hắn liền đem cầm quần áo, mua một khẩu súng lục; nhưng lại bắn trượt nên chỉ hỏng một con mắt và hắn lại bình yên vô sự. Sau đó, cậu thử nghĩ xem, mặt mày bị mất đi một mảng, chỉ còn một mắt, hắn đi tới kết luận là xét cho cùng thì cõi trần chẳng phải là nơi xấu, và rồi hắn sống những năm tháng còn lại rất hạnh phúc. Tôi thường để ý là người ta chẳng tự sát vì tình như thiên hạ nghĩ đâu, đó chỉ là sự tưởng tượng của những nhà viết tiểu thuyết; người ta tự tử vì không kiếm được một đồng nào. Tôi tự hỏi vì sao như vậy.

- Tôi cho rằng tiền bạc quan trọng hơn tình yêu - Philip đáp.

Dù thế nào thì lúc này vấn đề tiền bạc cũng chiếm chỗ rất nhiều trong ý nghĩ của Philip. Chàng phát hiện ra cái chân lý tầm thường trong câu châm ngôn vui nhộn mà chàng hay nhắc đi nhắc lại là hai người có thể sống chẳng tốn kém gì hơn một người và chàng đã bắt đầu lo âu về chuyện tiêu pha. Mildred không phải là người nội trợ giỏi và họ chi phí tốn kém chẳng khác gì ăn uống ở khách sạn. Quần áo cho đứa bé, giày dép cho Mildred, ô, dù và các thứ lặt vặt khác không có ả không chịu được. Lúc ở Brighton về, ả đã tuyên bố ý định đi tìm việc làm, nhưng ả chẳng làm gì cụ thể, và ngay sau đó ả bị cảm nặng nằm liệt giường liệt chiếu hai tuần. Khi đã khỏe, ả có viết thư trả lời một vài nơi thông báo tuyển người làm, nhưng không kết quả, hoặc ả đến muộn quá, chỗ trống đã có người, hoặc công việc quá nặng nhọc đối với ả. Một lần ả được một nơi ướm hỏi nhưng tiền công một tuần chỉ mười bốn silinh, mà ả thì cho rằng ả đáng giá hơn thế nhiều.

- Không tội gì mà để cho thiên hạ nó lừa mình - ả nhận xét - Nếu hạ giá quá thì chẳng ai kính trọng mình. Tự mình coi rẻ mình.

- Tôi nghĩ rằng mười bốn silinh cũng chẳng đến nỗi nào - Philip lạnh lùng đáp.

Chàng không thể không nghĩ rằng số tiền đó cần thiết bao nhiêu cho các món chi tiêu trong nhà, thế mà Mildred bắt đầu nói bóng gió rằng ả không kiếm được việc làm vì ả không có áo dài kha khá để tiếp xúc riêng với chủ. Chàng may áo dài cho ả, ả mặc thử vài lần, nhưng Philip cho là ả mặc thử chiếu lệ. Ả không muốn đi làm. Chàng chỉ biết cách duy nhất để kiếm tiền là mua bán chứng khoán ở Sở giao dịch chứng khoán Luân Ðôn, và chàng rất muốn thử nghiệm vận may như hồi mùa hè vừa qua nhưng rồi chiến tranh nổ ra với Transvaal, và chàng chẳng kiếm chác gì được ở Nam Phi. Macalister cho chàng biết một tháng nữa Redvers Buller tiến quân vào Pretoria, lúc ấy thì giá cả mọi thứ sẽ tăng vọt. Chỉ có điều là phải kiên nhẫn chờ đợi. Ðiều họ muốn là sự thất bại của Anh để cho giá chứng khoán hạ xuống tí chút, lúc ấy có thể mới đáng mua. Philip bắt đầu cần cù nghiên cứu mục tin tức tài chính thương nghiệp trong tờ báo chàng ưa thích. Chàng hay khó chịu và nổi cáu, một vài lần nói năng gay gắt với Mildred, ả không khéo xử cũng không kiên nhẫn chịu đựng nên tức giận đốp chát lại, thế là hai bên cãi nhau. Philip thường xin lỗi về những lời nói của mình, nhưng Mildred không có tính khoan dung nên ả còn mặt sưng mày sỉa đến vài ba ngày. Ả làm cho chàng khó chịu bằng mọi cách, trong ăn uống, trong vứt bỏ bừa bãi quần áo trong phòng khách. Bị chiến tranh kích thích, từ sáng cho đến tối, Philip đọc ngấu nghiến báo chí, còn ả thì chẳng quan tâm đến việc gì xảy ra, ả làm quen với mấy người cùng phố, có một bà đề nghị đưa ông chủ đến thăm họ. Ả đeo một nhẫn cưới và tự xưng là bà Carey. Trên tường nhà Philip treo vài ba bức họa, toàn là tranh khỏa thân, hai bức tranh đàn bà và một chân dung Miguel Ajuria, hai chân vững chãi, hai tay siết chặt. Philip gìn giữ các bức tranh này vì đó là những tác phẩm đẹp nhất mà chàng đã vẽ được và chúng nhắc nhở chàng nhớ lại những ngày hạnh phúc. Nhưng từ lâu Mildred đã nhìn chúng bằng con mắt khó chịu.

Anh Philip ạ, em muốn anh hạ mấy bức tranh này xuống - Cuối cùng ả bảo chàng - Bà Forewan bên nhà số 13 chiều hôm qua đến đây. Em không còn biết trốn đi đường nào. Em thấy bà ấy nhìn chăm chăm mấy bức tranh đó.

- Mấy bức tranh đó có vấn đề gì?

- Các bức tranh đó không đứng đắn. Treo những bức tranh lõa thể như vậy làm cho người ta kinh tởm đấy, em nói như vậy đấy. Và chẳng hay ho gì đối với con bé. Bây giờ thì nó đã chú ý đến mọi vật rồi đấy.

- Sao cô có thể thô bỉ như vậy?

- Thô bỉ à? Thế là nhã nhặn đấy. Em có bao giờ nói gì đâu, nhưng anh nghĩ rằng cả ngày phải nhìn lên những con người trần truồng kia là em thích lắm à?

- Này Mildred, cô không biết đùa một chút nào chăng? Chàng lạnh nhạt hỏi.

- Em không hiểu vì sao chuyện biết đùa hay không biết đùa lại liên quan đến vấn đề này. Em rất muốn tự mình được hạ mấy bức tranh đó xuống lắm đấy. Anh có muốn biết em nghĩ gì về các bức tranh đó không? Chúng thật kinh tởm.

- Tôi không cần biết cô nghĩ thế nào, tôi cấm cô đụng đến những bức tranh ấy.

Khi nào Mildred giận nhau với Philip thì ả quay ra trừng phạt con để trả thù chàng. Đứa trẻ quý mến Philip cũng như chàng quý mến nó, nó rất thích sáng nào cũng bò vào phòng chàng (nó sắp lên hai tuổi, có thể đi đứng khá vững) và được chàng bế lên giường. Khi Mildred ngăn cấm việc này, nó khóc lóc thảm thiết. Nếu Philip có cản trở thì ả đáp:

- Em không muốn nó quen thân đi như vậy.

Nếu lúc đó mà chàng còn nói gì thêm thì ả nói:

- Em dạy con em thì việc gì đến anh. Nghe anh nói thiên hạ cứ tưởng như anh là cha đẻ nó. Em là mẹ nó, em phải hiểu điều gì có lợi cho nó, phải không nào?

Philip giận điên lên vì sự ngu đần của Mildred nhưng giờ bây giờ chàng thờ ơ với ả đến nỗi chỉ thỉnh thoảng ả mới làm cho chàng tức tối. Dần dần chàng cũng quen với sự có mặt của ả. Ngày lễ Giáng Sinh đến cộng với hai ngày nghỉ của Philip, chàng đem cây nhựa ruồi về trang trí căn phòng, chàng tặng quà No-en cho mẹ con Mildred. Họ chỉ có hai người nên không thể ăn cả một con gà tây, nhưng Philip quay một con gà giò và luộc bánh Pudding No-en mà ả đã mua tại cửa hàng tạp phẩm gần đấy. Họ liền uống một chai rượu vang. Ăn xong Philip ngồi trong ghế bành, cạnh lò sưởi, hút thuốc lá; chầu rượu bất thường khiến chàng quên đi trong chốc lát nỗi niềm ao ước tiền bạc lúc nào cũng canh cánh bên lòng. Chàng cảm thấy sung sướng, khoan khoái. Ngày sau đó Mildred bước ra bảo chàng là cháu bé đòi chàng hôn cháu, chúc nó ngủ ngon và chàng mỉm cười đi vào phòng ngủ của Mildred. Chàng khuyên cháu đi ngủ, chàng tắt đèn, để ngỏ cửa, phòng đứa bé khóc, rồi trở về phòng khách.

- Cô sẽ ngồi đâu? - Chàng hỏi.

- Anh ngồi ở ghế anh. Em ngồi ở sàn nhà.

Khi chàng ngồi xuống, ả ngồi trước lò sưởi, tựa vào hai đầu gối chàng. Chàng không thể nhớ lại rằng ngày trước họ đã từng ngồi thế nào trong nhà ả ở Vauxhall Bridge Road, nhưng tư thế ngồi đó đã bị đảo ngược, lúc ấy chàng ngồi trên sàn nhà, đầu tựa vào đầu gối ả. Hồi đó chàng yêu ả tha thiết biết bao nhiêu. Lúc này chàng thấy thương mến, điều mà lâu lắm rồi chàng không cảm thấy. Chàng chỉ còn cảm thấy đôi cánh tay bé bỏng mềm yếu của đứa trẻ ôm chặt lấy cổ chàng.

- Cô có thấy ấm cúng không? - Chàng hỏi.

Ả ngước lên nhìn chàng, khẽ gật đầu, mỉm cười. Họ mơ màng yên lặng, nhìn chăm chăm vào lò sưởi. Cuối cùng ả quay lại, tò mò nhìn chàng.

- Từ khi em đến đây, anh không hôn em một lần nào, anh biết không? - Đột nhiên ả hỏi.

- Cô có muốn tôi hôn không? - Chàng mỉm cười nói.

- Em cho rằng anh chẳng còn quan tâm đến em theo kiểu ấy nữa.

- Tôi rất mến cô.

- Anh quý cháu bé nhiều hơn.

Chàng không trả lời và ả áp má vào tay chàng.

- Anh không giận em nữa chứ? - Ngay sau đó, ả hỏi, hai mắt nhìn xuống.

- Việc quái gì mà tôi giận cô.

- Em chưa bao giờ yêu anh như bây giờ. chỉ từ khi thử lửa rồi em mới biết yêu anh.

Chàng thấy ớn lạm nghe ả dùng những loại câu trong tiểu thuyết ba xu mà ả thường đọc nghiến ngấu. Lúc đó, chàng tự hỏi điều ả nói ra có ý nghĩa gì với ả không; có lẽ ả không biết diễn đạt cách nào khác những cảm nghĩ chân thật của mình hơn cách diễn đạt khoa trương rỗng tuếch của The Family Herald.

- Chúng ta sống chung cái kiểu như thế này có vẻ buồn cười quá.

Chàng không đáp lại một hồi lâu, và cả hai lại im lặng; nhưng cuối cùng chàng lên tiếng, tựa như không hề cảm thấy câu chuyện bị ngắt quãng.

- Cô không nên giận tôi. Người ta không trách được những chuyện như vậy. Tôi nhớ lại tôi đã cho cô là độc ác và tàn nhẫn vì cô xử sự thế này, thế nọ; nhưng tôi quá khờ dại. Trách cô không yêu tôi thì thật vô lý. Tôi đã nghĩ rằng tôi có thể khiến cho cô yêu tôi, nhưng bây giờ tôi hiểu rằng điều đó không thể làm được. Tôi không hiểu điều gì khiến cho kẻ nào đó yêu mình nhưng dù gì đi nữa, thì đó là điều duy nhất quan trọng, nếu không có nó, người ta không thể tạo ra bằng lòng tốt hoặc sự rộng lượng hoặc một cái gì đó đại loại như vậy.

- Em nghĩ rằng nếu trước kia anh thực sự yêu em thì ngày nay anh vẫn yêu em.

- Lẽ ra tôi cũng đã từng nghĩ như vậy. Tôi nhớ lại trước kia tôi cứ quen nghĩ rằng điều đó sẽ tồn tại mãi mãi, tôi thấy thà chết còn hơn sống không có cô. Tôi thường mong đến một ngày kia, khi da cô nhăn nheo, nhan sắc cô tàn tạ để không còn ai chú ý đến cô nữa, lúc đó cô sẽ hoàn toàn là của tôi.

Ả không đáp, và ngay sau đó ả đứng lên, ả nói ả đi ngủ. Ả mỉm một nụ cười hơi bẽn lẽn.

- Anh Philip này, hôm nay là ngày lễ Giáng Sinh, anh không hôn em, chúc em ngủ ngon sao?

Chàng cười, hơi đỏ mặt, và chàng hôn ả. Ả đi vào phòng ngủ của mình, còn chàng bắt đầu đọc sách.