Lý Hòa còn chưa kịp ăn tối, Tiểu Uy với Lư Ba đã về tới nơi.
Lư Ba tìm ba chiếc xe ba bánh, chở thẳng một mạch tới. Một thùng sáu chai, cũng chỉ có 50 thùng.
Lý Hòa mở ngay một chai, rót một ly, nếm thử vị, rồi bảo họ mang cất vào một gian phòng trống.
Lư Ba lại đưa cho Tiểu Uy 500 tệ, Tiểu Uy ngẩn ngơ cười rồi đi mất, phi vụ này còn nhiều hơn tiền lương cả năm của cậu ta, sao mà không khoái cho được.
Cậu ta nói với Lý Hòa, "Bạn của Đinh Thế Bình đó đã tới hai người rồi, Tùng ca hỏi anh có muốn đi gặp không?".
Lý Hòa bảo, "Không đi nữa, các cậu tiếp đãi cho tốt là được, người thế nào?".
"Một người có thể tay không chặt gạch, mà là hai viên gạch đấy, tôi nhìn thôi mà tay đã thấy đau thay. Còn một người thì cây dương cao mấy mét, vèo cái đã leo lên tới ngọn. Đều là người có bản lĩnh cả", Lư Ba tấm tắc khen ngợi hai người kia.
"Vậy thì đối đãi với người ta khách khí chút".
Lý Hòa cũng không giữ Lư Ba lại ăn cơm, để cậu ta đi luôn.
Hà Phương khai giảng sớm hơn Lý Hòa, ngày hôm sau cô dọn dẹp hành lý xong, hỏi, "Anh tiễn em không?".
"Không vấn đề gì", Lý Hòa liền đi dắt xe máy ra ngay.
Không ít nơi đang sửa đường, Lý Hòa chạy xe máy mà phải vòng vèo không ít.
Đưa Hà Phương tới trường xong quay về, nhìn căn nhà trống huơ trống hoác, Lý Hòa đột nhiên cảm thấy lòng mình cũng trống rỗng.
Cậu ngồi xuống bậc cửa lớn, tắm mình trong ánh nắng rực rỡ mà nhắm mắt dưỡng thần. Một mình nên chẳng hề có ý định nấu cơm trưa.
Tiểu Uy đi tới, cười hì hì đưa cho Lý Hòa một điếu thuốc, "Anh, anh hút thuốc đi".
Lý Hòa không quan tâm thuốc xịn hay đểu, cầm lấy là châm lửa, ngẩng đầu hỏi Tiểu Uy, "Cậu đây lại trốn làm? Không xin phép à?".
Tiểu Uy không để bụng, nói, "Không sao, miễn không quá 7 ngày liên tiếp, cao lắm là bị trừ chút lương, tôi còn thèm khát gì mấy đồng lương đó. Khối người làm thế, ít ra tôi còn viết đơn xin nghỉ, bọn họ còn chẳng thèm viết kìa".
Trật tự trong xưởng hỗn loạn, đi trễ, trốn làm, ngủ gật giờ làm, đi chơi phố là chuyện thường ngày ở huyện, đánh nhau gây gổ, say rượu làm loạn, trộm cắp vật tư chẳng ai hỏi han.
"Không ai quản à?", Lý Hòa hỏi.
"Trước đây không ai quản, chỉ cần mỗi tháng hoàn thành định mức nhiệm vụ là được. Nhưng sắp tới có lẽ phải quản rồi, nghe nói có chính sách vừa ban ra, bảo là xưởng sau này không cần nộp tiền cho chính phủ nữa, giám đốc xưởng bọn tôi mừng rơn mấy ngày nay".
"Lợi cải thuế?".
"Đúng, chính là cái 'Lợi cải thuế' gì đó. Trước đây không chỉ công nhân làm nhiều làm ít đều như nhau, mà ngay cả các giám đốc xưởng làm nhiều hay ít cũng thế, cứ hoàn thành định mức là xong, chẳng xưởng nào muốn tăng ca sản xuất cả. Nghe bảo sau này bọn tôi phải tăng ca rồi".
Cái gọi là 'Lợi cải thuế' chính là chuyển việc doanh nghiệp nhà nước nộp lợi nhuận sang nộp thuế thu nhập. Trước khi có Lợi cải thuế, đối với một doanh nghiệp nhà nước, hay đối với nền kinh tế công hữu chiếm vị thế thống trị tuyệt đối thời bấy giờ, toàn bộ lợi nhuận của doanh nghiệp nhà nước đều phải nộp lên trên.
Đối với một doanh nghiệp bình thường, nộp toàn bộ lợi nhuận có nghĩa là gì?
Doanh nghiệp chỉ có dậm chân tại chỗ thôi! Chẳng cần lắp dây chuyền sản xuất mới, chẳng cần cập nhật thiết bị kỹ thuật, chẳng cần mở rộng năng lực sản xuất, mọi người cùng dậm chân tại chỗ chờ chết là được, dù sao làm tốt hay làm dở cũng như nhau, thắng hay thua lỗ cũng chẳng khác gì.
Điều này thực tế đã vi phạm bản chất vốn dĩ là theo đuổi lợi nhuận tối đa của công ty doanh nghiệp.
Từ năm 1979 đến 1984, thuộc giai đoạn 'phóng quyền nhượng lợi', mở rộng quyền tự chủ kinh doanh trong cải cách doanh nghiệp nhà nước.
Cơ chế hai giá thực tế chính là sản phẩm tự nhiên của giai đoạn phóng quyền nhượng lợi này.
Doanh nghiệp tự chủ kinh doanh sẽ dẫn đến một kết quả: tính tích cực sản xuất được nâng cao, hiệu suất sản xuất được cải thiện, chắc chắn sẽ sản xuất được nhiều sản phẩm hơn, số sản phẩm dư ra này phải làm sao?
Thế là tự nhiên mở ra con đường thị trường.
Một mắt xích lồng trong một mắt xích.
Cơ bản mỗi tháng đều có luật lệ, chính sách mới ban hành để thích ứng với nhu cầu phát triển kinh tế hiện tại.
Lý Hòa hai tay kê sau đầu, nhắm mắt lại, dựa vào khung cửa, uể oải nói, "Không làm việc cho đàng hoàng thì cũng đừng có đi lang thang. Cậu đấu lại được ai?".
"Anh, anh không được coi thường em, anh nói người ta có thể kiếm bộn tiền, tại sao em lại không thể kiếm bộn tiền?", Tiểu Uy có chút không phục.
Cậu ta thậm chí còn muốn nói, Lư Ba còn là một tên què, người què còn làm được, tại sao mình lại không?
"Đừng nói ở nông thôn còn bao nhiêu người không có cơm ăn, ngay cả trong thành phố, cậu mà không làm công việc này nữa, lập tức sẽ có một đám người tranh nhau vỡ đầu để giành lấy nó đấy. Cậu đúng là được sướng mà không biết hưởng", Lý Hòa chủ yếu thấy thằng nhóc Tiểu Uy này hơi viển vông.
"Vậy em nghỉ việc nhé?".
"Thế thì kệ xác cậu", Lý Hòa tiếp tục nhắm mắt giả vờ ngủ, chẳng muốn nói thêm câu nào.
Tiểu Uy thấy Lý Hòa không thèm đếm xỉa, đành tiu nghỉu bỏ đi.
Lý Hòa không biết thế nào mà ngủ thiếp đi trên bậc cửa, trời không nóng không lạnh, mặt trời ấm áp dễ chịu vô cùng.
Tỉnh lại, khóa cửa, cậu liền sang quán cơm bên cạnh ăn chút gì đó.
Ăn xong Lý Hòa vẫn ngồi trên bậc cửa, hai bên là hai con chó đang nằm, được Lý Hòa vuốt lông cho dễ chịu nên cũng chẳng muốn rời đi.
"Thằng ranh con, hôm nay tao đánh chết mày".
Chỉ thấy Tiểu Uy chạy như điên phía trước, ông bố cầm cái kẹp than hộc tốc đuổi theo sau.
Bà mẹ đứng sau gào lên, "Phải đánh cho tới chết, cho nó chừa cái thói này đi".
Hai bố con đuổi nhau mấy vòng ở đầu ngõ.
Đầu ngõ cũng có không ít người ra xem náo nhiệt.
Lý Hòa lập tức thấy hứng thú, đi tới hỏi một đứa trẻ khác hay chơi cùng Tiểu Uy là Vương Tân Dân, "Sao thế này, sao lại đuổi đánh nhau vậy?".
Vương Tân Dân cười hề hề, "Tiểu Uy làm nên trò trống rồi, nghỉ việc rồi, bố nó sao mà không đánh nó cho được".
"Gì? Nghỉ việc rồi á?", Lý Hòa bật cười, lại nhìn cậu ta với con mắt khác, không ngờ thằng nhóc này còn có cái gan lớn như vậy.
"Nghỉ rồi, hì hì, chả biết đầu óc bị làm sao nữa, ha ha", Vương Tân Dân không quên cười trên nỗi đau của người khác, chả phải là đầu óc có vấn đề sao, đó là nhà máy chế biến thịt đấy, bao nhiêu người vắt óc nghĩ cách chui vào mà còn không được.
"Nghỉ việc cũng phải mất thời gian chứ, đâu có nhanh vậy? Bố nó cứ đến lấy đơn xin nghỉ về là xong chuyện mà?", Lý Hòa khó hiểu hỏi.
"Thế nên nó mới khùng, chê phòng nhân sự làm việc chậm, còn cãi nhau với người ta, họ tức quá đóng dấu cái rụp ngay tại chỗ, thế là nó hớn hở cầm tờ đơn thôi việc về nhà. Thế này là hết đường quay đầu rồi, bố nó suýt thì tức hộc máu, không đánh nó thì đánh ai".
Buổi tối, Lý Hòa tự nấu bát mì, vừa mới ăn được miếng thì cửa lớn bị đập ầm ầm.
Lý Hòa ra mở cửa, nhìn thấy là Tiểu Uy, dấu năm ngón tay trên mặt vẫn còn hằn rõ, xem ra ông bố cậu ta thật sự giận tới mức mất khôn, không hề nương tay.
"Đến chỗ tôi làm gì, sao chưa về nhà?", Lý Hòa hỏi.
"Anh, em ở nhờ nhà anh một đêm được không, đợi bố em nguôi giận em về", Tiểu Uy ủ rũ nói.
"Đừng, không liên quan đến tôi, cậu đi sang nhà Vương Tân Dân mà ngủ, hai cậu chơi thân với nhau thế cơ mà", Lý Hòa vội vã muốn đóng cửa, lỡ bố cậu ta nhìn thấy, lại tưởng Lý Hòa xúi giục Tiểu Uy nghỉ việc thì khổ.
Tiểu Uy vội vã chặn cánh cửa đang đóng lại, "Đừng mà anh, bố mẹ Vương Tân Dân không cho em ở lại".
(Còn tiếp.)
