Từ ngày 24 đến ngày 29 tháng 1 năm 1984, ông đã thị sát hai đặc khu kinh tế Thâm Quyến và Chu Hải. Lời đề từ tại Thâm Quyến là: "Sự phát triển và kinh nghiệm của Thâm Quyến chứng minh rằng, chính sách xây dựng đặc khu kinh tế của chúng ta là đúng đắn".

Lời đề từ tại Chu Hải là: "Đặc khu kinh tế Chu Hải rất tốt".

Tháng 2, đồng chí Tiểu Bình chỉ ra tại Hạ Môn: "Sau khi cải cách mở cửa, công tác kiều vụ rất quan trọng".

Mặc dù hai từ "cải cách" và "mở cửa" đã sớm được ông nhắc đến và đưa vào làm chính sách kinh tế quốc gia, nhưng đây là lần đầu tiên ông công khai đề xuất và sử dụng cụm từ "cải cách mở cửa". Đây cũng là lần đầu tiên các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước ghép hai từ "cải cách" và "mở cửa" lại với nhau, từ đó về sau cụm từ "cải cách mở cửa" bắt đầu xuất hiện trên báo chí.

Sự vượt bậc không chỉ thể hiện ở sự thay đổi trong cách diễn đạt bằng từ ngữ.

Nếu lấy năm 1978 làm năm khởi đầu của công cuộc cải cách mở cửa tại Trung Quốc, thì năm 1984 chính là năm phá thế bế tắc để đạt được sự đồng thuận toàn diện.

Những vấn đề ở cấp độ ý thức hệ như "kinh tế hàng hóa", "họ Tư hay họ Xã" đã đạt được sự đồng thuận.

Chuyến Nam tuần như hòn đá ném xuống mặt hồ, khuấy động ngàn đợt sóng, xuân triều cuồn cuộn, vạn vật đổi mới.

Ngày 1 tháng 3 năm 1984, Nhà nước ban hành báo cáo về việc khai mở cục diện mới cho các doanh nghiệp xã đội, đồng ý với đề xuất trong báo cáo về việc đổi tên doanh nghiệp xã đội thành doanh nghiệp hương trấn, đồng thời đưa ra các chính sách nhằm phát triển doanh nghiệp hương trấn, từ đó thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của các doanh nghiệp này.

Chế độ khoán và chế độ song quỹ là hai nền tảng thể chế, đã quét sạch mọi chướng ngại cho sự phát triển.

Một loạt những "bố già" thương nghiệp Trung Quốc, những người vẫn luôn âm thầm phát tài, đã thực sự bước lên vũ đài lịch sử.

Lớp tự chọn của Lý Hòa có hơn 200 người, là sinh viên của năm chuyên ngành, phòng học điện tử mới xây ngồi chật kín.

Trong giờ tự chọn, phần lớn sinh viên đều bận rộn với "nghiệp vụ" riêng của mình, kẻ viết bài tập, người đọc tiểu thuyết, người thì tán gẫu, kẻ lại làm "giác hoàng"...

Môn học này khiến anh mất đi một nửa thời gian nghỉ ngơi, nhưng anh vẫn dạy rất nghiêm túc, dựa trên đề cương môn học mà thêm vào một số kiến thức về phương pháp luận nghiên cứu, đây đều là những kiến thức đã được hệ thống hóa qua hậu thế.

"Chúng ta đang sống trong một thế giới rời rạc, phân mảnh, mọi phán đoán và quyết định đều được đưa ra trong vòng một phút. Các em không thể hiểu được sự phức tạp của thế giới chỉ trong vài giây phán đoán. Mà khoa học mang lại không phải là những quyết định tức thời trong một, ba phút, mà là một quy trình dùng để đánh giá tri thức kinh nghiệm. Nó có thể giúp chúng ta thấu hiểu sự phức tạp của thế giới".

"Hãy nhìn lại các ấn phẩm trong vài năm gần đây, chép lại những nội dung mà các em cực kỳ hứng thú. Điều này không chỉ bởi trong đó có rất nhiều luận văn mang ý nghĩa quan trọng, mà đối với việc tìm hiểu tiến độ công việc của các thành viên trong phòng thí nghiệm cũng rất quan trọng. Hàng năm nên đến thư viện, lật xem các báo cáo kỹ thuật liên quan đến lĩnh vực của mình do các trường học khác xuất bản, rồi chọn ra những nội dung mình hứng thú để đọc kỹ".

"Hãy tìm ra đâu là tạp chí xuất sắc nhất trong lĩnh vực đó, thỉnh giáo những bậc cao nhân trong ngành. Sau đó tìm ra những bài viết đáng đọc trong vài năm gần đây, và theo dõi các tài liệu tham khảo liên quan. Đây là cách nhanh nhất để cảm nhận về lĩnh vực đó, nhưng đôi khi các em có thể có những hiểu lầm".

"Nhắc đến phần lịch sử khoa học Trung Quốc, chúng ta phải nói đến Từ Quang Khải. Năm 1607, Từ Quang Khải và Matteo Ricci đã cùng dịch bộ 'Hình học nguyên bản', trước tiên xác định rõ cái tên khoa học 'hình học', đồng thời chế tác ra những từ mới như 'điểm', 'tuyến', 'đường thẳng', 'mặt phẳng', 'đường cong', 'đường chéo', 'đường song song', 'góc vuông', 'góc tù', 'hình tam giác', 'diện tích', 'thể tích', 'tương tự', 'ngoại tự', v.v., giới thiệu những khái niệm mới của khoa học phương Tây".

"Đến thời Vãn Thanh, sau khi 'Vi tích sâm nguyên' được dịch và xuất bản, những người như Hoa Hành Phương, Lý Thiện Lan, Từ Thọ về cơ bản đã làm rõ các khái niệm trong vật lý học và toán học vi tích phân, những điều này đã đặt nền móng cho sự phát triển khoa học hiện đại của Trung Quốc".

"Ngoài các khái niệm từ vựng khoa học tự nhiên, trong thời kỳ Phong trào Dương vụ, các từ vựng về luật học, chính trị học cũng đã có những từ dịch tiếng Trung tương đối chính xác".

Trong lớp học đột nhiên vang lên tiếng xì xào, Lý Hòa hỏi: "Các em có thắc mắc gì, có thể nói trực tiếp?"

Một sinh viên đứng dậy nói: "Thầy Lý, theo em được biết, nhiều từ vựng dường như được dịch dựa trên tiếng Nhật, em cảm thấy thừa nhận sự thật không nhất thiết là làm cao chí khí người khác, diệt uy phong của mình, chúng ta không nên dùng quan điểm dân tộc hẹp hòi để phủ nhận ạ."

Lý Hòa nói: "Có thể lấy ví dụ không?"

"Ví dụ như từ vật lý ạ", sinh viên kia lý lẽ hùng hồn nói.

Lý Hòa cười, sự hiểu lầm này quá lớn rồi: "Thầy là người học vật lý. Từ này chắc chắn không phải xuất phát từ Nhật Bản. Mà sớm nhất là xuất phát từ cuốn 'Hoa Anh Tụy Lâm Vận Phủ' do giáo sĩ người Mỹ Lư Công Minh biên soạn. Chẳng liên quan gì đến người Nhật cả."

Sắc mặt sinh viên hơi ngượng ngùng, Lý Hòa xua tay bảo cậu ta ngồi xuống: "Sự hiểu lầm này rất nhiều người mắc phải, thực tế là sau cuộc Minh Trị Duy Tân, Nhật Bản đã du nhập các bản dịch tiếng Hán của từ phương Tây từ Trung Quốc. Có một nghi vấn là tại sao người Nhật lại dùng chữ Hán để dịch từ mới? Chẳng lẽ quần chúng Nhật Bản chuyên tâm vào việc phát triển lớn mạnh Hán văn, mỗi lần tiện thể lại giúp nước ta làm vài công việc dịch thuật à? Phong trào Dương vụ của Trung Quốc sớm hơn rất nhiều so với cuộc Duy Tân của Nhật Bản, chúng ta có các cơ quan dịch thuật chuyên biệt như Kinh Sư Đồng Văn Quán, còn Nhật Bản thì không. Mặc dù Vãn Thanh rất lạc hậu, mọi người đều đồng thuận như vậy, nhưng lại có một tầng lớp tri thức khoa cử đông đảo. Nhắc đến khoa cử mọi người sẽ nghĩ đến những nho sinh cứng nhắc, nhưng chính những người thuộc tầng lớp này là những người đầu tiên đề xuất học tập phương Tây."

Thời kỳ Phong trào Dương vụ có rất nhiều cơ quan dịch thuật, như Kinh Sư Đồng Văn Quán, Thượng Hải Quảng Phương Ngôn Quán, Giang Nam Chế Tạo Cục Dịch Thư Quán, Hải quân nha môn, Tổng thuế vụ tư, Kinh Sư Đại học đường Biên dịch quán, Nam Dương Công học Thượng Hải, Hồ Bắc Quan Thư Cục, Bắc Y Bắc Quan Thư Cục, v.v.

Nói chung là khắp nơi, các tỉnh thành đều có cơ quan dịch thuật.

Rất nhiều danh từ khoa học thường dùng ngày nay đều do Giang Nam Chế Tạo Cục và Dịch Thư Quán xác định ngay từ đầu.

Sự du nhập của Nhật Bản thành công đến mức người Trung Quốc cũng tin là thật.

Bao gồm cả bây giờ vẫn có rất nhiều người luôn cho rằng những từ vựng này là do tiếng Nhật dịch, Thiên triều mượn dùng, vạn vạn không ngờ tới là Thiên triều dịch, Nhật Bản mượn dùng!

Thực ra bản dịch tiếng Nhật rất thảm không nỡ nhìn, những từ ngữ như "Nhã Miệt Điệp" bi thảm sẽ không bao giờ được ban cho linh hồn của tiếng Hán, vận mệnh cuối cùng có thể đoán được.

Đây chính là cái gọi là xuất khẩu chuyển nội tiêu, hoặc là cái gọi là "tường nội khai hoa tường ngoại hương".

Dạy xong lớp tự chọn, nhiệm vụ một ngày của Lý Hòa coi như hoàn thành.

Trát Hải Sinh lại sang chực ăn, cổ đeo một chiếc cà vạt lụa hoa, trên người mặc một bộ vest kẻ caro, quần vải nỉ màu xám, trông ra dáng một tri thức, tuổi còn rất trẻ nhưng đã có thần thái nghiêm túc chững chạc.

Lý Hòa kéo kéo cà vạt của Trát Hải Sinh, cười nói: "Thắt sai rồi, đầu to quấn thêm một vòng nữa, luồn từ dưới vòng cổ ra ngoài, điểm rộng nhất của cà vạt nên nằm ở thắt lưng."

Trát Hải Sinh tự thử vài lần đều không thành công: "Mình còn đặc biệt tìm người dạy đấy."

Lý Hòa đành thắt hộ luôn cho hắn: "Không biết thắt cà vạt thì mặc bảnh tỏn thế làm gì."

Trát Hải Sinh nói: "Hôm nay bọn mình tiếp khách nước ngoài nên mới mặc thế này, tiếp khách xong là mình chạy thẳng đến chỗ cậu luôn, cũng không kịp thay."

Lý Hòa nhìn Trát Hải Sinh đầy vẻ hăng hái, rõ ràng là công việc không tệ, cũng không hỏi han gì thêm về chuyện công việc, chỉ hỏi: "Lý Khoa đâu, cậu không đi tìm cậu ta à?"

"Đang họp, hai đứa mình ăn thôi, hôm nay mình mời cậu."

"Lĩnh lương rồi à?" Lý Hòa biết thằng nhóc này bình thường trong túi chẳng đựng nổi mấy đồng.

"Lĩnh rồi, hôm nay ăn gì mình cũng mời", Trát Hải Sinh hào khí nói.

Lý Hòa cũng chẳng khách sáo, ăn cho lại vốn rồi tính sau.