Ngôi Nhà Có Chớp Cửa Màu Xanh

Lượt đọc: 419 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 11

❊ ❊ ❊

Việc người Xéc-cốt có một trí tưởng tượng thương mại phong phú là điều mà kẻ thù của họ cũng phải thừa nhận. Trí tưởng tượng có thể tô điểm cho thế giới thêm phần thánh thiện trong mắt một con người, hoặc đơn giản chỉ là một năng lực trực quan, nhìn thấy sự hoàn hảo tiềm ẩn ngay trong những nguyên liệu thô sơ. Người Xéc-cốt sở hữu năng lực thứ hai một cách trọn vẹn; họ có tư duy nhạy bén đi trước đón đầu, nhìn thấu những gì có thể làm từ vạn vật — hơn thế nữa, họ nhìn thấy chúng đã thành hình và đang vận hành sinh động. Trong tâm trí họ, một tuyến đường sắt đã hiện ra giữa sa mạc hoang vu, và những cối xay gió mọc lên dọc theo dòng suối thanh bình. Và tinh thần nhiệt huyết bừng cháy của họ luôn thôi thúc họ biến những giấc mơ ấy thành hiện thực. Đó là lý do tại sao họ là những nhà khai hoang xuất sắc nhất. Galt chính là hình mẫu tiêu biểu cho họ — Galt, khi còn là một thiếu niên đã mơ về nguồn thủy lực dồi dào mà một người có thể dẫn quanh ngọn đồi từ con suối nơi anh ta từng câu cá (và sau này người ta đã làm đúng như vậy), hay khi trưởng thành lại mơ về những thành phố sẽ mọc lên giữa những cánh rừng ở An-tô-ri-ô (giờ đây chúng đang hiện hữu để minh chứng cho tầm nhìn xa trông rộng của ông). Quả thực, tâm trí người Xéc-cốt đôi khi có thể trở nên quá phấn khích và cuồng nhiệt trước một viễn cảnh kinh thương, đến mức họ bất chấp cả sự thận trọng vốn có, khiến cho một ý tưởng thực sự tuyệt vời bỗng chốc hóa thành một quả khinh khí cầu rỗng tuếch, cuốn họ bay vào cõi hư vô của sự hão huyền. Ở bất kỳ giáo xứ nào trên đất Xéc-cốt cũng có một kẻ hoang tưởng vĩ đại. À, cũng không hẳn là nhiều đến thế; họ vốn dĩ đủ khôn ngoan để người ta không thể nói vậy về mình. Nhưng hầu như ở bất cứ vùng nào, bạn cũng có thể tìm thấy một kẻ tội nghiệp suốt ba mươi năm qua vẫn ấp ủ một đề án vĩ đại nhằm cách mạng hóa thương mại thế giới và thu vơ một khối tài sản khổng lồ. Hắn ta thường đứng run rẩy ở khu Ngã Tư, và (nếu bạn là một kẻ mau chân lẹ bước) khi đi ngang qua, bạn có thể tiện miệng cất giọng hỏi: "Buổi sáng tốt lành nhé, Tam-sơn; kế hoạch đến đâu rồi?" Và hắn sẽ rất sẵn lòng kể cho bạn nghe, miễn là bạn chịu đứng lại lắng nghe. "Ấy này," hắn sẽ tha thiết gọi với theo sau lưng bạn, "giá mà ta có thêm một chiếc bánh xe nhỏ nữa trong phát minh của mình — thì con mụ ấy sẽ chạy băng băng cho mà xem! Chẳng mấy chốc nữa là ta hoàn thành thôi." Tội nghiệp Tam-sơn thay!

Nhưng đó chỉ là ngoại lệ. Người Xéc-cốt, có lẽ hơn bất kỳ ai hết, nắm giữ ba yếu tố cốt lõi của thành công thương mại — trí tưởng tượng để phác ấp đề án, sự khôn ngoan thực tế để điều chỉnh chúng, và năng lượng để thúc đẩy mọi việc đến cùng. Thậm chí, sự khôn ngoan thực tế ấy, thay vì thiếu hụt, lại thường biểu hiện quá mức cần thiết, đến nỗi làm thui chột cả một tâm trí đang bay cao và tước đi ánh hào quang ban đầu của ý tưởng; nói theo một cách bình dị hơn, nó khiến cho một người Xéc-cốt bình thường trở nên quá mức thận trọng. Những toan tính của họ hiếm khi mang tầm vóc Na-pô-lê-ông cho đến khi họ trở thành người Mỹ. Trên những thung lũng quê hương, họ hiếm khi mạo hiểm theo đuổi một chính sách táo bạo. Thế nhưng, tư duy nhạy bén của họ luôn biết cách dò ra những "khả năng". Thế là họ tự bằng lòng với việc bước đi thật cẩn trọng từ bước này sang bước khác, phớt lờ những kế hoạch lớn lao, liều lĩnh và chỉ bám lấy những thứ nhỏ nhặt nhưng an toàn, cho đến khi đạt được sự giàu sang phú quý huy hoàng. Họ đã bày tỏ tình yêu đối với châm ngôn "chậm mà chắc" trong kinh doanh qua hàng chục câu tục ngữ — "Từng chút một là con chiến mã hay, dẫu gom góp lớn hào khí này chưa chắc"; "Đi cho cẩn thận, kẻo ngã nhào"; "Gió mưa góp lại thành giông bão, góp nhặt từ từ thành núi cao"; và "Hãy tập bò trước khi tập đi". Sự hòa quyện giữa tính thận trọng và trí tưởng tượng chính là nguyên nhân tạo nên sự thịnh vượng vững chắc của họ. Và đặc trưng của nó là sự tiến bước chắc chắn. Sự tiến bước chắc chắn ấy chính là đặc điểm trong sự nghiệp làm ăn của Uyn-sơn tại Bác-bi. Ở con người ông, trí tưởng tượng và sự thận trọng cũng phát triển một cách cân bằng. Ông luôn nhìn trước được những "cơ hội" và tận dụng chúng, nắm bắt những điều tốt đẹp và loại bỏ hiểm họa (chẳng phải ông đã chớp lấy cơ hội tậu lấy cái barn cũ của lão Rab Ja-mi-sơn đó sao? Trong việc đó ẩn chứa sự thận trọng, bởi dù có chuyện gì xảy ra thì nó cũng đáng giá từng xu; và toàn bộ kế hoạch ấy còn mang đậm trí tưởng tượng, bởi ông đã mường tượng ra Bác-bi như một trung tâm đông đúc với những dãy nhà san sát trên cánh đồng hoang của mình). Và mỗi "cơ hội" ông nắm lấy lại dẫn đến một cơ hội tốt hơn, cho đến khi hầu như mọi "cơ hội" ở Bác-bi đều bị thâu tóm bởi một mình ông. Đó là cách ông tiến hành công việc. Hãy chú ý đến sự "tích tiểu thành đại" trong sự nghiệp lẫy lừng của ông.

Khi bà Uyn-sơn đứng ở quầy hàng, Uyn-sơn lại bận rộn đi "phân phối". Dĩ nhiên không phải lúc nào ông cũng vắng mặt — khối lượng giao dịch ban đầu của ông chưa đủ lớn để làm vậy; nhưng vào những buổi sáng và những buổi hoàng hôn mùa hè dài đằng đẵng, ông thường lên đường đến những vùng hẻo lánh mà Bác-bi là trung tâm. Ở đó, chỉ trong một chuyến ghé thăm, ông vừa phân phối hàng hóa vừa thu gom các đơn hàng cho tương lai. Dù hóa đơn của ông từng nhắc đến những "chiếc xe" cứ như thể ông có rất nhiều, thì đó thực ra chỉ là chút ít khoe khoang phô trương của ông mà thôi; phương tiện duy nhất của ông thuở ban đầu là một chiếc xe ngựa lò xo vững chãi, được kéo bởi một chú ngựa ô khỏe mạnh nằm giữa hai càng xe. Nhưng nhờ chiếc xe này, ông đã tạo ra một khối lượng giao dịch chưa từng có tiền lệ tại Bác-bi. Viên quan tòa phải thốt lên rằng nó thật "kinh ngạc".

Khi Uyn-sơn lững thững đánh xe trở về nhà trong những buổi chiều êm ả của mùa hè đầu tiên tại Bác-bi, mắt ông chẳng màng ngước nhìn ngôi sao chiều lấp lánh trên những ngọn cây, hay những chùm lá mơ màng trước ánh hoàng hôn vàng vạt. Đó chẳng phải việc của ông; ông còn bận tâm đến bao chuyện khác. Thế nhưng Uyn-sơn cũng là một kẻ mộng mơ. Ánh mắt trầm tư, đăm đăm của ông, xuyên qua màn sương chiều hướng vào phần hông nâu sẫm của chú ngựa pony, chẳng hề nhìn thấy cảnh vật ấy, mà đang đắm chìm trong những viễn cảnh về cơ hội, thời cơ, và dịp may. Khi ánh đèn của Bác-bi lấp lánh hiện ra trước mắt trong màn sương chập choạng, ông thường bừng tỉnh khỏi một giấc mơ dễ chịu về một dự án thương mại nào đó do vùng quê xung quanh gợi lên. "Khoảng đất bằng phẳng kia sẽ làm thành một bãi tẩy vải tuyệt vời — nước tinh khiết, không khí trong lành, nhân công rẻ, và mọi thứ đều thuận tiện. Hoặc dòng suối nhỏ Lintie's Linn giữa những tán rừng — nguồn thủy lực đang chảy đi uổng phí ở đó — chắc chắn có thể làm nên trò trống gì." Ông sẽ theo đuổi ý tưởng của mình qua mọi ngóc ngách và sự phát triển của nó, hoàn toàn quên mất những dặm đường đang trôi qua. Niềm hạnh phúc của ông trong những viễn cảnh ấy hoàn toàn giống với niềm hạnh phúc của một nhà văn trước những sản phẩm do bộ óc anh ta sáng tạo ra. Chúng là những người bạn đồng hành tuyệt vời dọc theo những con đường chập choạng tối. Nhà văn, hạnh phúc với dòng suy nghĩ cuồn cuộn trong đầu (khi chúng đủ hào phóng để tuôn trào), cũng chẳng vui hơn Uyn-sơn là bao trong những đêm như thế.

Chưa đầy một tuần lên đường giao dịch, ông đã nhìn thấy một "cơ hội" đang chờ được khai thác. Khi đi "giao hàng", ông thường ghé qua các trang trại vùng cao để mua bơ và trứng cho cửa hiệu Emporium. Mua thế sẽ rẻ hơn. Nhưng lượng bơ trứng thu được lại vượt quá nhu cầu của vùng lân cận Bác-bi. Đây chính là cơ hội cho Uyn-sơn! Ông trở thành người thu gom cho các thương múa ở tận nơi xa. Bác-bi, trước khi có tuyến đường sắt, chỉ có một khu chợ nhỏ bé kỳ quặc cách tuần một lần, vốn là một ngõ ra quá ư nghèo nàn cho hàng hóa. Uyn-sơn đã tạo ra một lối thoát tốt hơn thế. Lại có một yếu tố nữa hỗ trợ ông trong việc này. Vùng quanh Bác-bi là xứ sở làm phô-mai, và nơi nào sản xuất ít bơ đi thì càng có lợi cho việc làm phô-mai. Tuy nhiên, không ít bơ vẫn thường được đánh lén lút ở các gia đình. Thương gia phô-mai cần gì phải biết chuyện đó? Nó giúp các bà nội trợ có thêm dăm đồng xu lẻ từ tuần này sang tuần khác; và nếu thỉnh thoảng họ có bớt lại một ít kem dành cho phô-mai thì những khối phô-mai đó cũng chẳng hề hấn gì, bởi các bà luôn làm việc đó một cách kín đáo và cẩn thận! Dẫu sao đi nữa, tốt nhất vẫn là tẩu tán loại bơ này một cách lặng lẽ để tránh những lời bàn ra tán vào của những kẻ hay xoi mói. Uyn-sơn, lén lút đánh chiếc xe ngựa lò xo đi qua con đường phía sau trong ánh chiều chập choạng, chính là người thích hợp nhất để tẩu tán nó một cách êm thấm. Và tất nhiên, vì là hàng "lậu", ông mua được với giá rẻ như cho. Tất cả những gì ông kiếm được theo cách này tuy không nhiều — có lẽ kiếm thêm ba xu cho mỗi tá trứng, và bốn xu cho mỗi cân bơ — nhưng bạn biết đấy, kiến tha lâu cũng đầy tổ, và tiền của tích góp sẽ giúp ích rất nhiều. Quan trọng hơn cả khoản lợi nhuận trước mắt chính là kết quả lâu dài về sau. Bởi bằng cách này, Uyn-sơn đã thiết lập được mối quan hệ buôn bán các nông sản đồng quê với các thương nhân ở tận Fechars và Poltandie xa xôi, điều này mang ý nghĩa vô cùng lớn đối với ông trong tương lai, khi ông chính thức bước chân vào thương trường với tư cách là một tay thu mua phô-mai đối địch lại với Gourlay.

Ông cũng "nảy ra" ý nghĩ (những ý tưởng cứ liên tục xuất hiện trong đầu Uyn-sơn) rằng việc buôn bán theo kiểu "gánh hàng rong Xéc-cốt" tại "Bác-bi và vùng phụ cận" cũng có cơ hội phát triển tốt chẳng kém gì ở miền Bắc và miền Trung nước Anh. Kẻ được gọi là "gánh hàng rong Xéc-cốt" mang tên đó vì hắn ta là một kẻ chuyên gánh nặng trên vai, chứ không phải vì trí tuệ của hắn. Hắn là một tay bán hàng dạo, chuyên la cà khắp các cộng đồng lao động và bán hàng theo hình thức tín dụng, nhận thanh toán trả góp. Bạn bước vào nhà của một người thợ (tốt nhất là lúc anh ta vắng nhà), trải một tấm mẫu vải lên đầu gối người vợ và hỏi: "Bà thấy tấm này thế nào, thưa phu nhân?", vừa chăm chú quan sát phản ứng của bà. Ngay lập tức, mọi khao khát tham lam hiện rõ trong ánh mắt bà, và mụ ta thầm nghĩ: "Ôi, trông ông nhà diện bộ này đi lễ nhà thờ vào Chủ nhật thì đẹp biết mấy!". Mụ ta chẳng có sẵn tiền mặt, và đời nào dám bước chân vào một tiệm vải để đặt may một bộ comple; nhưng khi nhìn thấy tấm vải đang trải ngay trên đầu gối mình, mụ ta hoàn toàn không sao cưỡng lại được. (Và bạn thừa biết điều đó khi tung tấm vải xuống trước mặt mụ ta rồi chứ!) Giờ thì hàng đã nằm trong nhà, mụ ta đành chịu chết chứ không sao nỡ để chúng ra khỏi cửa. Nhưng mụ lại ú ớ rằng nhà đang túng thiếu. "Ôi dào, thưa bà!" bạn niềm nở và tử tế đáp lời, "chuyện đó có xá gì! Bà có thể trả góp cho tôi mà!" Mụ hỏi mỗi kỳ trả góp là bao nhiêu. "Ồ, chỉ một chút đỉnh thôi — ví dụ nửa vương-trơ một tuần." Mụ do dự rồi lại thòm thèm. "Bộ đồ Chủ nhật của ông nhà trông đã cũ lắm rồi, quả thật là thế, mà lão Tam Ma-ca-li-xtơ thì mới có bộ comple mới, mụ vừa để ý thấy đấy — gia đình nhà Ma-ca-li-xtơ lúc nào cũng chưng diện xênh xang! Hơn nữa, lại còn chiếc khăn choàng Pa-xli cho chính mình nữa chứ; chà, hai vợ chồng mà xúng xính cặp đôi cùng dắt díu nhau trên con đường đi lễ Chủ nhật với bộ cánh đó thì còn gì hạnh phúc bằng! Trông họ sẽ làm cho đôi mắt của Mếch Ma-ca-li-xtơ phải lóa lên vì ghen tị cho mà xem — đám nhà Ma-ca-li-xtơ lúc nào cũng đố kỵ như thế!" Tình yêu, sự vainh, lòng tham lam, và cơ hội trước mắt đang cùng lúc tác động lên người đàn bà tội nghiệp ấy. Mụ ta gục ngã. Nhưng những khoản thanh toán nửa vương-trơ hàng tuần ấy cứ có thói quen kéo dài mãi cho đến khi gã bán hàng rong thu lời được năm mươi phần trăm từ thương vụ đó. Mà tại sao lại không chứ? Kinh doanh thì người ta phải có chút lãi trên đồng vốn của mình chứ! Rồi lại còn rủi ro về những khoản nợ khó đòi nữa — điều đó cũng phải tính đến chứ. Nhưng khi Uyn-sơn bước chân vào nghề phân phối vải vác, rủi ro nợ xấu ấy chẳng đáng là bao. Bởi vì thành công trong trò chơi đó phụ thuộc vào sự đeo bám đến cùng đối với nạn nhân của bạn, và Uyn-sơn chính là kẻ sinh ra để làm việc đó.

Ông đang trên đường lững thững đánh xe trở về từ Brigabee, nơi ông vừa đi phân phối hàng tạp hóa cho khoảng hai mươi hộ gia đình nhỏ, thì bỗng nhiên một kế hoạch toàn diện về việc phân phối vải với quy mô lớn lóe lên trong đầu ông; bởi lúc bấy giờ các khu làng mỏ đang mọc lên san sát quanh Bác-bi và ông nhìn thấy cơ hội làm ăn lớn đang chờ đón.

Ông đang nghĩ về Xan-đi Tô-đô, kẻ từng là một tay bán hàng rong Xéc-cốt ở vùng Miền Trung và đã nghỉ hưu về Bác-bi với một gia tài kha khá — ông đang nghĩ về Xan-đi thì kế hoạch hào phóng ấy bừng nở trong tâm trí. Chẳng mấy chốc ông sẽ có nhiều hơn một con ngựa trên đường giao dịch; tại sao chúng lại không thể mang theo cả những mẫu vải bên cạnh hàng tạp hóa nhỉ? Nếu ông có những người chịu trách nhiệm làm việc dưới quyền, thì việc đảm bảo các khoản thanh toán được thu đúng hạn mỗi tuần sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho chính họ, thông qua một khoản hoa hồng nhỏ trên lợi nhuận. Và đám thợ mỏ kia thì tiêu tiền phóng khoáng, sẵn sàng lao vào việc mua sắm hơn hẳn những người dân nhà quê thận trọng xung quanh. Chúa ơi! Mở kế hoạch này ra là thấy tiền nằm trong đó. Ý tưởng vừa nảy ra là được đưa vào thực tiễn ngay. Uyn-sơn từ bỏ việc bán vải dạo sau năm hoặc sáu năm — lúc đó ông đã có những mối bận tâm khác béo bở hơn — nhưng chừng nào còn làm, ông kiếm được bộn tiền từ công việc đó.

Nhưng kể lể hết mọi kế hoạch của ông làm gì cho bận lòng? Ông có con mắt may mắn, và bất cứ thứ gì ông nhắm đến đều phất lên như diều gặp gió.

Chưa đầy một tuần ở Bác-bi, ông đã chạm mặt Gourlay, ngay tại đoạn Khúc quanh triền đồi (Bend o' the Brae), trước sự chứng kiến đầy đủ của đám đông tụ tập ở đó. Nhớ lại cuộc chạm trán đầu tiên, viên chủ tiệm tạp hóa cố trừng mắt nhìn đối thủ; nhưng Gourlay còn gườm gườm dữ dội hơn khiến viên chủ tiệm đành phải chớp mắt né tránh. Khi hai người lướt qua nhau, đám đông xì xào: "Trời ơi, các người có thấy thế không — họ chẳng thèm nói chuyện với nhau kìa!" Và họ cười khúc khích đầy sung sướng khi nghĩ rằng Gourlay lại vừa có thêm một kẻ thù nữa.

Hãy tưởng tượng sự phấn khích của họ ra sao khi vào một ngày, khoảng một tháng sau đó, đúng lúc Gourlay đang đi ngược lên phố, thì Uyn-sơn đánh xe đi xuống với một xe đầy than cho khách hàng! Bởi vì ông thường xuyên có mặt trên con đường Auchterwheeze từ sáng sớm, và việc quay về với chiếc xe trống không thì có ích gì, nhất là khi ông có thừa thời gian vào giữa ngày để lo chuyện của người khác? Thế là ở đây, ông đã chính thức khởi nghiệp làm nghề vận chuyển, đứng ra đối đầu trực diện với Gourlay.

"Các người có thấy nét mặt của Gourlay không?" đám đông cười khẩy khi chiếc xe đi ngang qua. "Cú đó đúng là giáng thẳng vào mắt hắn một đòn đau điếng. Ha ha, đời nào hắn còn được độc quyền làm mưa làm gió nữa!"

Uyn-sơn bước chân vào nghề vận tải như một sự phát triển tất yếu của việc kinh doanh. Đó lại là một trong những cơ hội mà ông nhìn thấy và xoay chuyển thành lợi thế của mình. Hai chủ tiệm tạp hóa lớn khác trong vùng là Cunningham bẩn thỉu và Calderwood nát rượu, do không có xe ngựa riêng, nên hoàn toàn phụ thuộc vào Gourlay trong việc chuyên chở hàng hóa từ Skeighan về. Nhưng Uyn-sơn lại tự mang xe của mình đi. Dĩ nhiên, các khách hàng của ông thỉnh thoảng lại nhờ ông chở giúp vài kiện hàng, và với bản chất của mình, ông dĩ nhiên bắt họ phải trả tiền cho đặc ân đó. Lấy đó làm bước khởi đầu, mọi chuyện tiếp theo nhanh chóng được hoàn tất. Gourlay giờ đây phải trả giá cho những năm tháng hống hách và độc tài của mình; tất cả những ai từng khốn khổ vì thói hách dịch của hắn đều chuyển sang thuê Uyn-sơn vận chuyển hàng hóa. Chẳng bao lâu sau, vị quý ông phát đạt ấy đã có tới ba chiếc xe ngựa trên đường và hai nhân viên phụ tá giúp việc trong các hoạt động kinh doanh đa dạng của mình.

Dịch vụ xe chở hàng chỉ là một trong số vài hướng phát triển mới trong công việc kinh doanh của J. W. Khi đám lao động làm đường kéo đến thị trấn mà chỗ ở vô cùng khan hiếm, Uyn-sơn liền dựng lại một nhà kho cũ ở góc khoảnh đất nhà mình làm quán trọ cho mười gã thợ — và họ phải cắn răng trả giá cắt cổ cho chỗ ngủ qua đêm. Thức ăn thì họ mua tại cửa hiệu Emporium, thế là nhà Uyn-sơn vơ vét tiền của họ từ cả hai đầu. Kế tiếp là kế hoạch cung cấp sữa — một "khả năng" khác được khai thác. Trước đây vào mùa đông, Bác-bi phụ thuộc vào nguồn sữa cung cấp từ những chiếc xe ngựa nặng nề ì ạch đi dọc con phố vào khoảng bảy rưỡi sáng, vừa xủng xẻng rung chuông đánh thức những khách hàng còn đang ngái ngủ, vừa cầm những chiếc đèn lồng hắt ra những vòng tròn ánh sáng vàng vọt kỳ ảo giữa không khí buốt giá. Nhưng bà Uyn-sơn đã tậu bốn con bò sữa mới sinh lứa sau, loại vẫn cho lượng sữa dồi dào vào tháng Mười hai, và cung cấp sữa cho tất cả mọi người quanh khu Ngã Tư.

Bà giờ đã có một cô hầu gái phụ giúp việc nhà, và lúc nào người ta cũng bắt gặp cậu bé tóc đỏ lảng vảng qua các góc phố như một con chồn hôi, tất tả chạy việc vặt hỏa tốc, làm chân sai vật cho toàn bộ cái "cơ ngơi" kinh doanh nói chung. Mặc dù vậy, dù ai nấy đều bận rộn tất bật và guồng quay công việc vô cùng khẩn trương, sự bận rộn ấy lại đi kèm với cảnh bừa bộn bề bộn. Sân nhà Uyn-sơn hoàn toàn trái ngược với sân nhà Gourlay. Sân của Gourlay đẹp đẽ đến nao lòng, mọi thứ đều là loại hảo hạng và ngăn nắp đâu ra đấy, bởi lòng tự kiêu của người chủ không cho phép điều gì khác đi được. Nhưng dẫu cửa hiệu của Uyn-sơn sạch sẽ, thì khoảng sân phía sau nhà ông lại ngập đầy rơm bẩn, những chiếc thùng các-tông rách nát, thùng phuy cũ, rác chuồng ngựa, và những chiếc càng xe chổng ngược chĩa lên bầu trời nằm xen kẽ ở giữa. Khi những chiếc thùng và hộp gỗ bị vứt ra khỏi cửa hiệu, chúng thường nằm lăn lóc trên đống phân chuồng cho đến khi được chặt ra làm củi đun. "Thưa bà, nhà cửa hơi bề bộn đấy nhé," viên quan tòa cất lời nhắc nhở với vẻ nghiêm khắc khi ghé qua sân sau để gặp Uyn-sơn bàn chuyện làm ăn. Nhưng bà Uyn-sơn chỉ vung tay: "Ôi dào," vừa ném một tấm ván xuống để làm lối đi cho ông bước qua một vũng bùn — "Ôi dào," bà cười lớn, "càng lấm lem lại càng ấm cúng!" Và thực tế đúng như những gì bà nói. Công việc vẫn tiến triển một cách tốt đẹp bất chấp sự hỗn độn đó.

Mặc dù việc buôn bán tại Bác-bi trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết, Uyn-sơn đã gây tổn hại đến việc kinh doanh vận tải nói chung của Gourlay. Tuy nhiên, cho đến lúc đó, ông vẫn chưa xâm phạm vào những lĩnh vực độc quyền khác của gã hung thần. Cuối cùng thì cơ hội cũng đã đến.

Ông xuất hiện vào ngày chợ phiên ngay trước quán Red Lion, trên tay cầm một mảnh giấy màu nâu hồng. Đó là bức điện tín đầu tiên từng xuất hiện ở Bác-bi, do một người đưa tin đặc biệt chuyển đến từ Skeighan. Nội dung ngắn gọn và đi thẳng vào vấn đề. Nó viết: "Sẽ mua 300 thạch phô-mai giá 8 si-ling một thạch giao hàng ngay lập tức," và được ký tên bởi một thương gia ở Poltandie.

Gourlay đang trò chuyện với lão Tarmillan ở Irrendavie, thì Uyn-sơn chen vào và bắt chuyện với Tarmillan, hoàn toàn không thèm liếc nhìn tay buôn lúa mì lấy một cái.

"Ông có gánh phô-mai nào cần bán không, thưa Irrendavie?" lời chào tươi vui của ông cất lên.

"Tôi có chứ," Tarmillan đáp lời, và liếc nhìn ông đầy vẻ ngờ vực. Vì sao mà Uyn-sơn lại gặng hỏi chuyện đó nhỉ? Hắn có phải là tay buôn phô-mai đâu cơ chứ.

"Ông đang ra giá bao nhiêu cho mỗi thạch thế?" Uyn-sơn hỏi.

"Tôi vừa mới hỏi ông Gourlay đây với giá bảy si-ling rưỡi," Irrendavie đáp, "nhưng hắn nhất định không chịu nhích lên lấy một xu trên giá bảy si-ling!"

"Tôi sẽ trả ông bảy si-ling rưỡi," Uyn-sơn nói, và đập mạnh cuốn sổ ngân hàng dài, mỏng và dẻo dai của mình vào những khớp ngón tay trái một cách vô cùng phô trương.

"Nhưng... nhưng," Irrendavie lắp bắp, vẫn còn hoài nghi nhưng bắt đầu xiêu lòng trước lời đề nghị, "ông có phương tiện nào để bảo quản phô-mai đâu cơ chứ."

"Ồ," Uyn-sơn nói, nhân cơ hội châm chọc Gourlay một vố đau điếng, "chuyện đó chẳng có gì là trở ngại cả! Phương thức kinh doanh đã thay đổi rất nhiều kể từ khi hơi nước đến gần cửa nhà chúng ta. Thời buổi này kẻ nào vung tiền xây dựng những dãy nhà xập xệ để trữ hàng thì chỉ là kẻ hão huyền — chẳng cần thiết phải làm thế nếu người ta có cái đầu để phát triển các phương thức giao hàng nhanh chóng. Dĩ nhiên, có vài kẻ thích xây dựng những đài kỷ niệm cho lòng kiêu hãnh của chính mình, nhưng tôi không phải tuýp người đó; làm thế chẳng có chút khôn ngoan nào để thỏa mãn một kẻ như tôi. Lời đề nghị của tôi sẽ không có giá trị, ông hiểu chứ, trừ khi ông giao phô-mai tới ga Skeighan. Ông có chấp nhận điều kiện đó không?"

"Ồ vâng," Irrendavie đáp, "tôi sẵn sàng đồng ý."

"Vậy thì vào quán Red Lion thôi," Uyn-sơn nói, "và chúng ta sẽ nâng ly uống mừng để giao kèo được thêm phần chắc chắn!"

Rồi một chuyện kỳ lạ đã xảy ra. Gourlay có một chiếc gậy chống làm bằng loại gỗ ngoại nhập đặc biệt (một trong những món đồ nhỏ nhặt mà hắn dùng để nuôi dưỡng sự kiêu ngạo của mình) với phần tay cầm uốn cong ngược vào thân gậy và dính liền vào đó, chỉ để lại một khoảng trống vừa đủ cho các thớ ngón tay. Khúc gỗ vô cùng dẻo dai và cứng cáp, và người ta từng biết Gourlay cá cược rằng không một ai có thể bẻ gãy tay cầm chiếc gậy của hắn chỉ bằng một cú siết duy nhất ôm trùm lên phần cong và phía dưới nó. Thế nhưng giờ đây, khi chứng kiến vụ giao dịch của mình bị hớt tay trên và lắng nghe những lời mỉa mai của Uyn-sơn, chiếc gậy trong tay hắn đã gãy vụn ra như một nhành cây mục. Hắn sững sờ nhìn chằm chằm vào những mảnh gậy vỡ nát trong giây lát, như thể đang tự hỏi chúng từ đâu ra, rồi ném mạnh chúng xuống đất trong lúc Uyn-sơn đứng bên cạnh mỉm cười. Và rồi hắn sải bước bỏ đi — với gương mặt khiến đám đông phải hoảng sợ tản ra hai bên.

"Hắn ta nổi giận lôi đình rồi đấy," họ cười khúc khích với nhau khi kẻ thù đã đi khuất, và hả hê cười lớn khi nghe nguyên nhân sự việc. "Ha ha, Uyn-sơn đúng là tay cao thủ để chơi khăm hắn!" Thế nhưng họ cũng phải chột dạ khi được kể lại rằng chiếc gậy nổi tiếng kia đã gãy đứt trong tay hắn như một nhánh thông larch bị mọt ăn. "Trời đất!" người thợ làm bánh thốt lên đầy vẻ thán phục và kinh ngạc, "hắn bẻ gãy nó chỉ bằng một cú siết tay thôi á! Mấy chục tên đã thử thách điều đó trong suốt hai mươi năm qua mà có ma nào làm nổi đâu! Này các cậu, cơn giận dữ của Gourlay mới tuyệt vời làm sao. Đúng là một con người đáng sợ khi cơn cuồng nộ bủa vây!"

"Tuyệt vời, các cậu gọi thế á?" Viên phó tế lên tiếng. "Rồi có ngày hắn sẽ phải treo cổ vì cái sự giận dữ tuyệt vời đó cho mà xem."

Kể từ ngày hôm đó, Uyn-sơn và Gourlay trở thành một cặp đấu sĩ mà người dân Bác-bi dựng lên một võ đài để họ quyết đấu. Họ đẩy hai nhân vật chính diện vào thế đối đầu và kích động họ cạnh tranh lẫn nhau qua những lời bình phẩm và nhận xét, đứng về phía kẻ mới đến không hẳn vì thiên vị hắn mà chủ yếu vì căm ghét kẻ thù lâu năm của họ. Thật kỳ lạ khi một thứ vô hình như những lời đồn thổi lại có thể tác động mạnh mẽ đến mức đẩy một người cứng cỏi như John Gourlay đến bờ vực sụp đổ. Nhưng sự thật là vậy. Đám đông ở Bác-bi không chỉ trở thành dàn hợp xướng cho bi kịch của Gourlay, chuyên đem đi truyền tai khắp nơi và bàn tán về sự suy sụp của hắn; họ còn trở thành, chính nhờ những lời thị phi phát điên ấy, một tên phản diện trong câu chuyện và là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch. Những lời đồn đại của họ dường như đã hóa thành một thực thể cụ thể, một thứ lực đẩy thúc giục Gourlay lao vào những kế hoạch đã tàn phá cuộc đời hắn. Hắn bảo rằng hắn không phải là kẻ dễ bị khuất phục; hắn sẽ cho đám chó má đó thấy hắn coi chúng ra sao. Và thế là hắn lao đầu xuống vực thẳm, trong khi Uyn-sơn thận trọng đứng quan sát và mỉm cười trước cảnh tượng đó.

Một vại nước lèo đầy rẫy hiểm họa đang được khuấy lên trong thị trấn nhỏ bé ấy.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.