Chỉ có bốn hành khách khác xuống tàu tốc hành lúc mười một giờ tại ga Skeighan, và ngẫu nhiên thay, cậu thanh niên Gourlay đều biết cả thảy. Đó là những tiểu thương trong vùng mà cậu vẫn thường thấy quanh Barbie. Nhìn thấy những gương mặt quen thuộc ấy khi bước xuống sân ga mang lại cho cậu cảm giác hân hoan vì biết rằng mình sắp về đến nhà. Cậu vừa rời khỏi thế giới vô danh, vô phốt nơi mình chẳng là ai cả, để trở về với vòng tròn quen thuộc, nơi cậu là một nhân vật có tiếng tăm, con trai của một người có tiếng tăm—cậu chủ trẻ Gourlay!
Cậu cũng cảm thấy mình bề trên hơn những người khác, bởi họ chỉ là những kẻ đi lại quanh vùng, trong khi cậu đã vượt một quãng đường dài từ Edinburgh hùng vĩ bằng chuyến tàu tốc hành muộn. Cậu đang trở về từ thế giới bên ngoài, trong khi họ chỉ là những kẻ tầm thường mới đi tới Fechars. Edinburgh đối với Fechars thế nào thì cậu đối với họ cũng thế ấy. Xung quanh cậu tỏa ra hào quang của khoảng cách và sự huyền bí của những chuyến đi đêm. Cậu cảm thấy mình thật lớn lao.
"Anh có diêm không, Robert?" cậu cất tiếng hỏi đầy vẻ ban ơn với Robin Gregg, một trong những nhân viên khuân vác mà cậu quen biết. Nhận được bao diêm, cậu châm một điếu thuốc; và khi lửa đã bén, sau một hơi hút ngắn, cậu vội quay điếu thuốc lại để ngắm nhìn phần đầu đang cháy. "Đồ tồi!" cậu thốt lên rồi vứt đi để châm điếu khác. Các nhân viên khuân vác đang nhìn theo cậu, và cậu thừa biết điều đó. Khi bác trưởng ga ngáp dài bước ra từ phòng làm việc lúc cậu đang đi qua cổng và hỏi xem ai thế, cậu thấy kiêu hãnh làm sao khi nghe câu trả lời của Robin rằng đó là "cậu chủ trẻ Gourlay ở Barbie, vừa ở trường đại học về!"
Cậu đã khao khát về nhà đến mức rời Edinburgh từ lúc chạng vạng, quá nôn nóng chẳng chờ đến sáng mai. Giờ này đêm hôm ấy chẳng có chuyến tàu nào về Barbie; và dĩ nhiên, cũng chẳng có chiếc xe ngựa nào ra đón cậu. Ngay cả khi cậu có gửi tin nhắn báo trước về chuyến đi của mình, ông già Gourlay hẳn cũng sẽ làu bàu: "Cần quái gì phải đi lại muộn màng thế này; cứ để nó tự lê chân về. Có ai vội bắt nó về nhà đâu."
Cậu rảo bước thật nhanh, lòng khát khao được gặp mẹ để báo tin mình đã giành được giải Raeburn. Ý thức về thành tựu đạt được nhảy múa trong dòng máu, khiến bước chân trên đường như bay bổng. Tâm trí cậu không hề bận tâm đến phong cảnh xung quanh, mà hoàn toàn hướng về khoảnh khắc bước chân vào nhà, khi cậu sẽ lớn tiếng tuyên bố chiến thắng trong niềm hãnh diện tột cùng vì sự tự hào của người mẹ. Tưởng tượng đã đưa cậu phóng thẳng đến đích cuối của cuộc hành trình, kéo theo cả thể xác bước theo, khiến con đường dài đằng đẵng bỗng hóa hư không, bị nuốt chửng bởi bước nhảy vọt trong tâm trí.
Cậu quá kiêu ngạo, quá chìm đắm trong bản thân và chiến tích nhỏ nhoi của mình, đến nỗi chẳng còn chỗ trống nào cho vẻ đẹp của đêm tối. Bầu trời là một biển mây sáng rực, những dải mây trắng xốp lớp lớp trải khắp vòm trời, và mỗi con sóng mây đều căng đầy sắc trắng của riêng mình, dường như chẳng mượn ánh sáng từ vầng trăng. Qua một khe hở duy nhất, chỉ một mà thôi, tỏa chiếu một ngôi sao xa xôi, một đốm sáng mờ ảo ở tít đằng xa, bị lu mờ bởi vẻ lộng lẫy cận kề của bầu trời. Thỉnh thoảng, phần viền mỏng dần của một đám mây lại bừng sáng thành bọt trắng, và xung quanh ánh sáng ấy là một vành đai màu nâu sẫm, tạo thành một khung cửa sổ đầy vẻ huyền diệu cho nữ hoàng Diana; ở đó, bóng hình trắng ngát của bà hé lộ một khoảnh khắc trên trần gian, rồi ngay sau đó lại ẩn mình sau tấm màn mỏng manh, phù phép cả bầu trời. Gourlay đang ở một mình với sự kỳ diệu của đêm tối. Ánh sáng từ đỉnh đầu được làm dịu lại qua vô số cành cây, không còn đơn thuần là thứ ánh sáng lạnh lẽo nữa, mà đã hóa thành một linh hồn ngự trị tận sâu thẳm bên trong, và chúng chẳng còn là những cành cây trơ trọi mà là một giấc mơ được dệt nên. Cậu bước đi dưới một vinh quang mờ ảo. Thế nhưng cậu hoàn toàn dửng dưng với tất cả những điều đó. Chỉ có một sự thật duy nhất chiếm lĩnh tâm trí cậu. Cậu đã giành được giải Raeburn—cậu đã giành được giải Raeburn! Con đường trôi vụt dưới chân.
Hầu như chưa kịp nhận ra, những con phố xám xịt, nghèo nàn của Barbie đã bao bọc lấy cậu. Cậu dừng chân, thở hổn hển vì rảo bước quá nhanh, và nhìn những ngôi nhà tĩnh lặng, tất cả đều chìm trong bóng tối. Cậu chợt nhận ra với niềm tự hào bất chợt rằng chỉ có một mình cậu đang tỉnh táo chiếm lĩnh thị trấn này. Barbie dường như không tồn tại trong tâm trí bất kỳ ai khác. Tất cả mọi người đều đang chìm vào giấc ngủ; trong khi cậu mang một ý thức đầy kích động về họ và thái độ tương lai của họ dành cho mình, thì họ lại chẳng hề hay biết rằng cậu, một nhân vật vĩ đại đang trở về, đang hiện diện giữa bọn họ. Dù sao thì tất cả bọn họ đều đã biết về giải Raeburn, và chẳng mấy chốc họ sẽ biết rằng nó thuộc về cậu. Cậu lấy làm thích thú khi ôm ấp bí mật đầy kiêu hãnh ấy giữa thị trấn đang ngủ say, nơi ngày mai cậu sẽ trở thành tâm điểm bàn tán. Cậu sẽ khiến họ ngạc nhiên biết bao! Cậu đứng lại một lát, tận hưởng cảm giác đắc ý của chính mình. Rồi khao khát được về nhà giục giã, cậu lướt nhanh lên con dốc dài.
Cậu lẻn ra phía góc của ngôi nhà với những ô cửa sổ màu xanh lá. Roger, chú chó chồm collie, lao ra sủa vang gâu gâu gâu. "Roger!" cậu thì thầm, ôm lấy nó, và con vật trung thành lâu năm mừng rỡ quấn quýt, liếm tay cậu. Ngay cả mùi hương của chú chó cũng mang lại cảm giác thân thương đến lạ trong mũi cậu.
Cửa sổ một phòng ngủ bỗng bật mở cái rầm.
"Này, thế quái nào mà mày lại ở đây?" giọng ông già Gourlay vang lên.
"Là con đây, thưa tía," John nói.
"Ồ, mày đấy phỏng? Giờ này mà còn mò mặt về nhà được à."
"Tía ơi, con đã—con đã giành được giải Raeburn!"
"Cái đó để mai tính, thằng ranh, để mai tính"—và khung cửa sổ sập mạnh xuống.
Ngay khoảnh khắc tiếp theo, nó lại mở tung.
"Thằng Wilson có vớ được cái vẹo gì không?" tiếng hỏi gấp gáp vang lên.
"Còn lâu nó mới được!" John đáp.
"Khá lắm, con trai! Mẹ kiếp, cha tự hào về mày lắm!"
John rảo bước vòng qua góc nhà như đang bay trên mây. Lần đầu tiên trong đời, cậu được cha cất lời khen ngợi.
Cậu nhòm qua khe hở ở bên cạnh chiếc rèm cửa sổ nhà bếp, nơi mép rèm bị chặn lại bởi một chậu hoa ở góc bệ cửa. Đúng như cậu dự đoán, dù đã qua nửa đêm rất lâu, mẹ cậu vẫn chưa đi ngủ. Bà đang gấp một mảnh vải trắng ngực áo, và xung quanh bà, trên lưng ghế, còn có những mảnh vải khác đang được phơi khô bên lò sưởi. Cậu tò mò dõi theo mẹ; có lúc cậu tưởng như nghe thấy một tiếng rên rỉ nghẹn ngào. Khi cài chiếc váy lên trên lớp vải, bà buồn bã nhìn những tàn than sắp tắt—ánh nhìn của một người vừa vớt vát được chút thời gian ngắn ngủi nghỉ ngơi sau nhiệm vụ chăm sóc thể xác đau đớn, nhưng đồng thời cũng ý thức được rằng nhiệm vụ và nỗi đau ấy là vô tận, sẽ còn phải gánh chịu, ngày mai rồi lại ngày mai, cho đến khi chết đi. Đó là ánh nhìn bất động của sự mệt mỏi và thờ thẫn tột cùng. Sự hoảng hốt bất chợt vì người mẹ khiến John thốt lên gọi tên bà.
Bà lao ra cửa, và chỉ trong chớp mắt đã ôm chầm lấy cậu vào lòng. Cậu khoe chiến tích và đắm mình trong sự ngưỡng mộ của mẹ.
Bà tiến sát lại gần cậu, và với đôi mắt mở lớn đầy vẻ cười cười, bà thì thầm: "John," bà thở nhẹ, "con có muốn làm một chén không?" Cứ như thể bà đang gợi ý một kế hoạch tinh nghịch trong một âm mưu đầy ắp yêu thương nào đó.
Cậu cười lớn. "Và," cậu nói, "xem như chúng ta đã giành được giải Raeburn rồi, mẹ và con, con nghĩ mình có thể đấy chứ."
Cậu nghe tiếng mẹ lục sọi ở cái chạn bát phía xa. Cậu mỉm cười một mình khi lắng nghe tiếng ly chén va vào nhau lanh keng, và thầm nhủ: "Cha chả, có mẹ đúng là tuyệt thật!"
"Janet đâu rồi ạ?" cậu hỏi khi bà quay trở lại. Cậu muốn có thêm một kẻ ngưỡng mộ nữa.
"Ôi dào, nó cứ tối trời là đi ngủ ngay," mẹ cậu phàn nàn, ra điều ấm ức. "Nó lúc nào cũng kêu ốm đau. Hồi nó lớn lên, mẹ cứ ngỡ nó sẽ đỡ đần được chút ít, thế mà chẳng tích sự gì cả. Và mẹ chắc chắn rằng, nếu ai cũng thấu hiểu hết, thì nỗi khổ của mẹ còn nhiều hơn nó ấy chứ. Thật đấy chứ lị," bà nói, rồi đăm đăm nhìn vào đống than hồng.
Những người trẻ tuổi chưa từng rời nhà đi xa hiếm khi nghĩ rằng cha mẹ họ rồi sẽ sớm qua đời; ngay từ tấm bé, họ đã quen coi đấng sinh thành như một quy luật hiển nhiên của tự nhiên giống như những con sông và ngọn đồi; họ mặc định rằng những người ấy sẽ mãi ở đó. Thế nhưng những người trẻ đi xa sáu tháng thường bị chấn động bởi một sự khác biệt đầy bi kịch ở những người lớn tuổi khi họ trở về nhà. Đối với cậu thanh niên Gourlay, có một sự kỳ lạ khác hẳn ở người mẹ. Đêm nay trông bà gần như đẹp lạ lùng. Đôi mắt xanh của bà to và lấp lánh, đôi tai mỏng manh như làm bằng sáp, và mái tóc nâu xõa thấp xuống phần thái dương nổi những đường gân xanh. Phía trên và dưới đôi môi bà là một đường viền hẹp trắng tinh khiết.
"Mẹ ơi," cậu lo lắng lên tiếng, "mẹ không khỏe phải không ạ? Sao mẹ lại cần nhiều mảnh vải nhỏ thế này?"
Bà giật mình thở gấp. "Chúng chỉ là dăm mảnh giẻ mẹ gom lại để dọn dẹp thôi mà," bà ấp úng. "Không, không đâu con, mẹ chẳng có bệnh hoạ gì đâu."
"Có một mảnh đang dắt ở áo mẹ kìa," cậu nói và chỉ vào phần ngực áo đang hơi chùng xuống của bà.
Bà hoảng hốt cúi nhìn xuống rồi vội nhét nó sâu vào bên trong.
"Chắc lúc lơ đễnh mẹ nhét nhầm vào đấy," bà giải thích.
Thế nhưng bà vẫn len lén liếc nhìn cậu để xem cậu có còn đang quan sát nữa hay không.