[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương VII
Cậu thiếu niên John Gourlay đi học muộn, bất chấp bước tro chàng cố rảo nhanh khi e dè trước ánh nhìn dò xét đầy nghiêm khắc của lũ trẻ xung quanh. Chuyện đó chẳng có gì lạ; cứ cách một ngày là thế nào cậu cũng đi học muộn một lần. Đối với cậu, trường học là một chốn hoang vu lạnh lẽo, nơi cậu đóng một vai diễn không thể phù hợp hơn. Nếu cha không có nhà, cậu thà cứ quẩn quanh bên mẹ đến tận phút chót chứ nhất quyết không chịu đến lớp của lão "Bleach-the-boys" — cái tên mà bầy học trò đã gán cho ông thầy giáo. Cậu sẽ mè nheo: "Mẹ ơi, con đau đầu quá," và bà sẽ an ủi, bảo rằng sẽ giữ cậu ở nhà với mình — nếu không vì quá sợ chồng. Người mẹ tội nghiệp đinh ninh rằng thằng bé chẳng có chút sức khỏe nào, và việc đi học chỉ làm hại nó mà thôi; quả thật, thật đáng kinh ngạc là cái đau cứ biến đi đâu mất nếu cậu được phép ở nhà; chao ôi, bệnh tình khỏi ngay lập tức chứ lỵ! Dù vậy, rất hiếm khi bà dám giữ con lại; và nếu có làm thế, bà phải giấu tiịt cậu đi trước mặt chồng.
Vào những buổi sáng đi học, thằng bé sợ ra khỏi nhà đến mức nỗi sợ ấy hóa thành một cảm giác cồn cào hiện hữu cả trên thể xác. Khi len lén qua chiếc cổng xanh với cái cặp tòng teng bên hông (chẳng bao giờ đeo chắc chắn giữa hai vai như mấy đứa học trò nhà khá giả), cậu thường ngậm ngùi nhận ra rằng phen này mình tiêu rồi — và chỉ có Chúa mới biết cậu sẽ phải chịu đựng những gì trước khi được về nhà! Và cậu luôn có cảm giác như một tên nô lệ được giải phóng mỗi khi bước qua cánh cổng ấy trên đường trở về, chưa bao giờ quên hít hà thật sâu mùi thơm tho sạch sẽ của khoảng sân sau bầu không khí ngột ngạt ở trường, thu trọn vào lồng ngực qua đôi cánh mũi hân hoan, tự nhủ thầm: "Ôi chao, ở nhà thật là thích!" Đặc biệt vào những tối thứ Sáu, cậu cảm thấy hạnh phúc đến độ đâm ra kiêu ngạo, bắt đầu học đòi cha mình ra oai bắt nạt Jock Gilmour. Sự chán ghét trường học cùng nỗi sợ hãi trước đám côn đồ hống hách ở đó đã khiến John gắn bó máu thịt với Ngôi nhà Cửa chớp Xanh; ở đó có người mẹ hết mực cưng chiều, người hay kể chuyện cho cậu nghe, và căn nhà rộng đến mức cậu dễ dàng tránh mặt cha để tha hồ vui đùa cùng bầy thỏ và chim bồ câu. Cậu tự hào về ngôi nhà khang trang chẳng kém gì chính Gourlay, dẫu vì một lý do khác, và cậu thường khoe khoang về nó với lũ bạn. Và chưa bao giờ, dù là lúc đó hay sau này, cậu rời khỏi nhà mà không mang theo một nỗi linh cảm chẳng lành.
Lẻ loi bước đi trên Con đường Trường học với bộ mặt rầu rĩ, John đi một mình, bởi Janet vốn thông minh hơn cậu nên lúc nào cũng đến trường sớm hơn. Vắng bóng trẻ con trên con đường ngập nắng càng làm tăng thêm vẻ ảm đạm trong lòng cậu. Cậu cảm thấy trơ trọi; nếu có một đám đông vừa đi vừa ríu rít trò chuyện ngoài kia, chắc chắn cậu đã cảm thấy dễ chịu hơn nhiều.
Mới gần đây, nhà trường đã được trang bị những chiếc bàn học đánh véc-ni bóng loáng, và John — kẻ thừa hưởng sự nhạy cảm thần kinh từ mẹ cùng bộ óc thiếu minh mẫn của cha — luôn nhạy bén đến cực độ với mùi véc-ni ấy ngay khi bước chân vào lớp; và vì tim cậu lúc nào cũng thắt lại mỗi khi bước vào trường, mùi hương ấy dần gắn liền trong tâm trí cậu với cảm giác thắt thỏm đó — để rồi bất cứ khi nào ngửi thấy, dù ở đâu, cậu cũng thấy bất an khôn tả. Khi lủi thủi đi ngang qua xưởng mộc trong buổi sáng ngập nắng ấy, lúc thứ mùi nhựa gỗ tỏa ra ngai ngái và nồng nàn, cậu chợt nhận ra mùi véc-ni quen thuộc và thấy lòng dấy lên một nỗi hoang mang chẳng rõ nguyên do. Mãi nhiều năm sau, khi sống ở Edinburgh, cậu mới hiểu ra lý do; cậu nhận ra rằng mình chưa bao giờ đi ngang qua một cửa hàng bọc đệm vào một ngày xuân ấm áp mà không cảm thấy lòng trĩu nặng một nỗi buồn mơ hồ, tựa như một đứa trẻ đang lủi thủi trốn vào trường học.
Bất chấp những linh cảm chẳng lành, chẳng có tai họa nào giáng xuống đầu cậu vào sáng hôm đó ngoài một lằn roi quất lên tấm lưng co rúm vì tội đi đến muộn, lúc cậu rón rén bò về cuối lớp. Cậu đã trải qua giờ "nghỉ giải lao" — mười phút chạy nhảy lúc mười hai giờ — một cách bình an vô sự. Có lẽ chính sự may mắn hiếm hoi ấy đã khiến cậu trở nên kiêu ngạo khi ngồi xổm bên vòi nước giữa đám bạn thân, lưng tựa vào bức tường. Nửa tá cậu nhóc đang vây quanh cậu, còn Swipey Broon đứng phía trước, đang nặn những viên bùn từ dòng nước rỉ ra ở vòi.
Cậu bắt đầu khoác lác về chiếc bếp lò mới.
"Ứ chà! Lão Gemmell đâu có quyền quát tháo tao vì tội đến muộn sáng nay chứ," cậu vừa làu bàu với đôi mắt trợn tròn, vừa gật đầu tỏ vẻ ấm ức và nghiêm nghị phản đối. "Đâu phải lỗi tại tao! Nhà tao đang lắp một cái bếp lò tuyệt đẹp, và toàn bộ lò sưởi trong bếp đã bị đập phá tung tóe để nhường chỗ cho nó; và sáng nay mẹ tao không tài nào nấu bữa sáng kịp cho tao được, tụi mày biết đấy, vì mẹ phải nấu mọi thứ ở phòng khách — và ngặt nỗi khi mẹ bước vào trong đó thì lửa ở phòng khách đã tắt ngúm mất rồi!
"Cái bếp mới xịn lắm cơ," cậu tiếp tục với cái hất đầu đầy tự đắc. "Chiều nay Peter Riney sẽ chở nó từ Skeighan về đấy. Cha tao bảo trong giáo xứ này chẳng có cái thứ hai sánh kịp đâu!"
Khuôn mặt lũ trẻ trùng xuống đầy khó chịu. Chúng thấy thật ngớ ngẩn khi Gourlay cứ vỗ ngực khoe khoang kiểu đó, nhưng vì còn là trẻ con, chúng không tài nào châm chọc sự kiêu căng của cậu bằng một câu đáp trả sắc sảo. Chỉ có người lớn mới biết mỉa mai; bạo lực thể xác mới là cách đáp trả của tụi trẻ. Mọi chuyện chưa đi quá xa đến mức đó, thế nên chúng cứ tần ngần chìm trong sự im lặng khó chịu.
"Nhà tao lúc nào cũng sắm đồ mới," cậu ta vẫn huyên thuyên. "Tao nghe cha tao bảo với bác thợ xây Gibson rằng ông ấy muốn mọi thứ phải là loại tốt nhất! Mẹ bảo sau này tất cả sẽ là của tao tuốt. Tao sẽ tha hồ sướng cái thân khi bỏ học — mà ngày đó cũng chẳng còn xa nữa đâu, vì tao đã chán ngấy cái trường này đến tận cổ rồi; tao sẽ chẳng thèm ở lại đây thêm một ngày nào nữa ngoài mức cần thiết! Tao sẽ vào làm ăn với cha, và khi đó tha hồ mà hưởng thụ. Tao sẽ phóng xe ngựa vi vu khắp xứ với hai con chó lóc nhóc chạy theo sau. Cuộc đời tao sẽ sướng như tiên cho mà xem."
"Ph-tt!" Swipey Broon kêu lên, và ném thẳng một bãi bùn nhão nhoét trúng ngay giữa trán cậu ta.
"Hoh! hoh! hoh!" đám trẻ reo hò khoái chí. Chúng vô cùng phấn khích trước hành động của Swipey bởi theo suy nghĩ của chúng, cú ra đòn ấy quá chuẩn xác. Đó chính là lời đáp trả đích thực nhất cho thói ba hoa của Gourlay.
Dưới cú ném ướt nhẹp của cục bùn, John giật mình lùi phắt lại, đầu va bộp vào bức tường phía sau. Viên bùn nhầy nhụa dính bết trên trán, cậu tức giận gạt phăng đi. Tiếng cười của lũ trẻ càng làm cơn thịnh nộ của cậu sục sôi thêm hướng về phía Swipey.
"Mày giở trò gì đấy hả?" cậu quát lên. "Đừng có mà đùa giỡn với tao, Swipey Broon nhé. Này, tao chỉ lườm một cái là mày đủ bỏ mạng rồi đấy!"
Chỉ trong chớp mắt, Swipey đã cởi phăng áo khoác, đứng nhún nhảy trong chiếc áo sơ mi cộc tay và thách thức Gourlay cứ nhào vô đấu một trận xem sao.
"Thôi đi mầy," John nói, mặt cắt không còn giọt máu trắng bệch như bức tường; "thôi đi mầy! Đừng để tao phải động thủ với mày, nếu không tao đánh cho rận trong áo mày rụng sạch bây giờ!"
Mà ngặt một nỗi, cha của Swipey — người có biệt danh Swipey vì luôn vung gậy hết sức khi chơi bóng chày — cha của Swipey chính là tay buôn đồng nát đồ cũ ở Barbie, và người ta đồn đại rằng (chẳng biết thực hư thế nào) nhà hắn vì thế mà lúc nào cũng lúc nhúc chấy rận. Lời chế giễu của John vì thế mà đâm trúng chỗ ngứa, cay đắng vô cùng.
Hậu duệ nhà Broons, vì muốn bảo vệ danh dự gia đình, lao thẳng tới nhắm vào mồm kẻ xúc phạm. Nhưng John nhanh nhẹn né người sang một bên, khiến Swipey tự cào toác cả khớp ngón tay vào vách tường.
Cậu ta lảo đảo lùi lại trong giây lát, người gập đôi vì đau đớn, mồm xuýt xoa kêu "Ooh!" với bộ mặt nhăn nhó, tay phải kẹp chặt giữa hai đùi để xoa dịu những cơn đau nhói buốt. Rồi với cơn thịnh nộ nhân đôi, tên Swipey gan lỳ liền lao thẳng vào kẻ thù. Hắn chộp lấy đầu Gourlay, ấn chúi xuống giữa hai đầu gối, rồi bắt đầu nện túi bụi vào cái lưng đang khom xuống của cậu, trong khi John gào lên tức tối (từ giữa hai chân Swipey): "Thả tao ra xem nào!"
Swipey chịu buông tha. John vùng dậy với đôi tay khua khoắng loạn xạ, nhưng Swipey né được và bồi cho cậu một cú trúng miệng rách cả môi. Chỉ khoảng khắc sau, Gourlay đã phủ phục xuống đất bằng cả hai tay lẫn đầu gối, còn kẻ chiến thắng Swipey thì đang cưỡi lên lưng cậu, ngoác miệng gào to "Hurroo!" — cha của Swipey vốn là người gốc Ireland mà.
"Thả nó ra đi, Broon!" Peter Wylie hét lên — "thả nó ra, rồi đàng hoàng đối đầu sòng phẳng xem nào!"
"Ờ, tao thả nó ra đây," Swipey hô lớn, rồi tung người đứng bật dậy với vẻ kiêu hãnh ngút ngàn. Hắn nhảy múa vòng quanh Gourlay với hai nắm đấm khua khoắng giữa không trung. "Tao chấp mười thằng như nó luôn! — Nhào vô đây, Gourlay!" hắn thách thức, "để tao lấy cháo của mày mà đắp vá cái đường này cho bõ ghét."
John lồm cồm bò dậy, mắt trừng trừng đầy căm hận. Nhưng khi Swipey lao tới, cậu liền quay đầu cắm cổ chạy t(s)é. Lũ trẻ ùa ra giữa đường, chỉ tay về phía kẻ hèn nhát và hô vang những tiếng "Yeh! yeh! yeh!" với sự chế giễu tàn nhẫn vô tận của tuổi trẻ.
"Yeh! yeh! yeh!" những tiếng la ó nguyền rủa và khinh miệt bám riết theo từng bước chạy trốn của cậu.
* * * * *
Chưa chạy được một trăm thước, cậu đã nghe thấy tiếng còi lanh lảnh quen thuộc mà thầy Gemmell dùng để gọi lũ học trò trở lại lớp.