Ngôi Nhà Có Chớp Cửa Màu Xanh

Lượt đọc: 411 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 5

❊ ❊ ❊

Trong mỗi cộng đồng nhỏ ở Scotland, luôn có một kiểu người đặc trưng được gọi là "thân chủ" (bodie). "Hắn ta làm nghề gì vậy, cái gã đó?" bạn có thể hỏi, và câu trả lời sẽ là: "Thật tình, tôi khó mà nói rõ anh ta làm nghề gì — hắn ta chả qua chỉ là một 'thân chủ'!" Vị "thân chủ" ấy có thể là một quý ông sống bằng tài sản riêng (thu nhập một trăm bảng một năm từ quỹ công trái), quanh quẩn trong đôi giày ghệt và chiếc quần chẽn sọc sáng màu; hoặc hắn có thể là một thợ làm vườn tự do; nhưng bản chất họ đều là những "thân chủ" như nhau. Mối bận tâm chính trong những giờ phút rảnh rỗi của họ (mà thời gian rỗi của họ thì chiếm phần lớn) là bàn tán chuyện nhà của hàng xóm. Họ thường là những "cư dân lâu năm"; do đó rất uyên bác trong việc đào bới gia phả. Chẳng hạn, họ có thể giải thích van vách vì sao cậu út Pin-oe lại đâm ra nghiện rượu nặng đến thế; bởi vì hình như ông nội của cậu ta là một kẻ nát rượu bẩm sinh — ồ, đúng là ghê gớm lắm. Chà, có lần ông ta ôm cả một hũ whisky to đi ngủ, và lúc người ta tìm thấy thì ông đã chết, còn hũ thì rỗng không. Thế nên, các bác thấy đấy, nguyên nhân là vì thế.

Chi giống loài "thân chủ" này được chia thành hai tiểu loại — "những thân chủ vô hại" và "những thân chủ cay độc". Những kẻ ở Barbie phần lớn thuộc nhóm thứ hai. Johnny Coe, Tam Wylie và ông thợ làm bánh vốn dĩ cũng là những gã tử tế theo cách của họ, nhưng những kẻ còn lại đích thị là lũ chuyên buôn chuyện nhảm nhí. Gourlay thường gọi bọn chúng là "một lũ đàn bà đanh đá chết tiệt". Tuy nhiên, chắc chắn là Gourlay không phải là một nhân chứng công tâm.

Khúc cua trên dốc (The Bend o' the Brae) là tụ điểm ưa thích của đám thân chủ: đây là nơi họ tề tựu mỗi ngày để phán xét chuyện thị trấn. Và quả thực, nơi chốn ấy có rất nhiều điều tiện lợi. Một trong những điểm nổi bật nhất là nó nằm cách quán Red Lion không xa, một quán nước nằm phía trên con đường lớn, nơi họ rất hay lui tới để ghé qua làm vài ly lai rai bất cứ lúc nào. Đứng ở khúc cua trên dốc, bạn cũng có thể phóng tầm mắt nhìn dọc theo hai con đường bên trái và bên phải, hoặc nhìn xuống cái ngã tư bên dưới cùng ba con đường thấp thoáng đâm ra từ đó. Hoặc bạn có thể quay người nhìn ngược lên Phố Chính (Main Street), qua mạn Quảng trường, để trông thấy Ngôi nhà có chớp cửa màu xanh (House with the Green Shutters), tòa nhà cao nhất thị trấn. Bạn có thể hình dung rằng Khúc cua trên dốc là một đài quan sát tuyệt vời. Nơi đây tuy có một điểm trừ: nếu Gourlay rẽ phải trên chiếc xe ngựa của hắn, hắn sẽ biến mất trong chớp mắt và chẳng bao giờ bạn biết chắc hắn đi đâu. Nhưng ngay cả điều đó cũng mang lại chủ đề cho những phỏng đoán thú vị kéo dài đến nửa tiếng đồng hồ.

Đó là khoảng chín giờ khi Gourlay và Gilmour cãi nhau ở sân, và đó cũng là giờ tụ họp quen thuộc của đám thân chủ để nhâm nhi ly rượu buổi sáng.

"Chào buổi sáng, anh Wylie!" viên Tỉnh trưởng cất lời.

Khi viên Tỉnh trưởng chào bạn một câu buổi sáng bằng ánh mắt đầy uy quyền của một nhà chức trách, bạn sẽ cảm thấy chắc chắn đó sẽ là một buổi sáng tốt lành.

"Chào ngài Tỉnh trưởng, chào ngài! Tiết trời đẹp cho đồng áng đây," Tam nói, liếc nhìn bằng con mắt săm soi lên vòm trời xanh thẳm nơi một đám mây trắng muốt đang trôi lững lờ trên thị trấn. "Nếu thời tiết này cứ giữ nguyên thế này, thì đúng là một hồng phúc cho bọn nông dân nghèo chúng tôi."

Tam là một lão keo kiệt giàu có, nhưng hắn lại thích tự gọi mình là "một lão nông dân nghèo". Và cách ăn mặc của hắn cũng phù hợp với sở thích ấy. Khuôn mặt già nua nhăn nheo hồng hào như trái táo dại của hắn luôn nhe răng cười với bạn từ bên trên chiếc áo ghi-lê vải mỏng viền trắng, trông hắn chẳng khá khẩm hơn một kẻ đập đá làm đường là bao.

"Quả thế thật!" viên Tỉnh trưởng nói, nhanh trí và đầy mưu mô; "cỏ khô thế này thì chắc sẽ rẻ đây" — và ông ta liếc nhìn bằng ánh mắt thèm thuồng của một kẻ buôn bán kỳ cược sang lão Wylie.

Tam đứng thẳng người lên. Hắn thừa biết chuyện gì sắp xảy ra.

"Chúng tôi đang cần chút cỏ khô cho con ngựa của thị trấn," viên Tỉnh trưởng nói. "Chắc anh sẽ sẵn lòng bán với giá năm mươi shilling một tấn chứ, đằng nào thì năm nay cỏ cũng rất dồi dào mà."

"Ồ," Tam đáp một cách trang nghiêm, "chuyện đó là bất khả thi! Lão Gourlay đang hét giá tới ba bảng cơ đấy! Mà lão đi đường nào thì tụi này buộc phải theo đường ấy. Gourlay gảy đàn, và Barbie phải nhảy theo điệu của lão."

Điều đó hoàn toàn sai sự thật nếu xét về bản thân người nói. Phải là một kẻ khôn ngoan lắm mới bắt được Tam Wylie nhảy theo điệu sáo của kẻ khác. Nhưng ngài Thomas ranh mãnh vốn thừa biết rằng hắn luôn có thể chọc tức viên Tỉnh trưởng bằng cách ca tụng nhà Gourlay, và làm như thế vào lúc này chính là cách tốt nhất để thoái thác vụ mua bán cỏ khô.

"Gourlay!" viên Tỉnh trưởng lầm bầm trong sự chán ghét. Và Tam nháy mắt với người thợ làm bánh.

"Chà," Sandy Toddle nói, "kìa vị mục sư của Giáo hội Tự do đang đi ngang qua ngã tư kìa! Giờ này mà ổng đi đâu thế nhỉ? Hiếm khi thấy ổng ra đường sớm thế này."

Johnny Coe đáp: "Người ta bảo ổng thức khuya để nghiên cứu."

"H'mph, nghiên cứu cái nỗi gì!" Tam Brodie càu nhàu, một gã to lớn, nặng nề với đôi má xệ, ánh mắt láo liên của hắn lúc nào cũng như đang rình mò điều tai tiếng ẩn sau vẻ mặt nhẵn thín đầy vẻ ngạo mạn. "Tôi thấy ở ổng có tí dấu hiệu nghiên cứu nào đâu. Hắn chẳng qua chỉ là một cái thây hôi hám được bọc da thôi."

Các bác ạ, T. Brodie là một nhân vật vô cùng quan trọng, ngài ấy đề chữ "Buôn bán da" (Leather Mercht.) trên cửa hiệu của mình, dù rằng chính tay hắn vẫn đang cặm cụi đóng giày. Hắn là một người theo Đảng Bảo thủ kiên định và cực kỳ căm ghét phe ly giáo.

"Ổng đang đi đường nào thế?" Phó tế Allardyce ngọng nghịu hỏi, rướn người qua tấm vai to lớn của Brodie để nhìn cho rõ.

"Ổng dừng lại nói chuyện với góa phụ Wallace kìa. Không biết ổng đang nói gì với mụ ta nhỉ?"

"Mụ Wallace đó tham lam lắm nha: Tôi mà thấy mụ ta đang vòi vĩnh tiền xu của ổng thì cũng chẳng có gì lạ."

"Không biết ổng có đi đường Skeighan không nhỉ?"

"Hay là đường Fechars?"

"Ổng khoái hái hoa cúc dại với mấy thứ vớ vẩn khác lắm. Chắc ổng lại định đi dạo dọc theo con suới thôi. Người ta bảo ổng là một tay sành sỏi về thực vật học đấy."

"Ừ," Brodie nói, "lội suới nghịch nước mới là sở thích của ổng. Hắn đúng là một thằng ngốc dở hơi."

"A-a-ah!" người thợ làm bánh lên tiếng phản đối, vốn là một người cuồng văn thơ Burns, "đi dạo bờ suối thơ mộng thì có gì là tệ. Các bác rõ lời Mossgiel dạy rồi đấy:—

'Nàng Thơ nào chuộng nhà thơ,

Nếu chưa từng bước bơ vơ dặm trường,

Men theo khe suối uốn lượn quanh co,

Chẳng màng đường xá xa xôi;

Ồ vui sao lúc thả hồn trầm mặc,

Cất khúc ca từ tận đáy lòng.'"

Tuy nhiên, những câu thơ trích dẫn lại khiến viên Tỉnh trưởng cảm thấy khó chịu. "Ừ," ông ta húng hắng đáp bằng giọng khô khốc; "rất hay, thợ làm bánh ạ, rất hay! — Con chó vàng của nhà nào thế kia? Tôi chưa từng thấy con vật đó quanh thị trấn bao giờ!"

"Tôi cũng không. Trông lạ hoắc!"

"Trông giống chó chăn cừu quá!"

"Trời, anh nói chuẩn rồi đấy! Chắc chắn là nó rồi. Ngày mai là hội chợ cừu Fleckie, chắc có tên chăn cừu nào đó vừa mò vào thị trấn."

"Chắc hắn đang nốc rượu ở quán nào đó rồi, còn con chó thì lạc mất chủ."

"Ừm, chắc là thế rồi."

"Tôi thề là nó vừa rẽ vào đường Skeighan rồi đấy!" Sandy Toddle nói, nãy giờ vẫn dán mắt theo vị mục sư. Giọng điệu của Toddle lúc trầm lúc bổng. Khi nhớ ra mình từng là kẻ gánh hàng rong ở Anh, giọng anh ta cực kỳ tao nhã. Nhưng anh ta lại hay quên mất điều đó.

"Đường Skeighan! Đường Skeighan! Hắn đi gặp ai ở hướng đó nhỉ? Có phải nhà Templandmuir không?"

"Trời quỷ ơi, sao lại là Templandmuir được; tối hôm qua ổng vừa mới tới đó xong cơ mà!"

"Có một người đang đi xuống dốc kìa!" Johnny Coe lớn tiếng thông báo, với vẻ trang nghiêm như thể việc "một người đi xuống dốc" là điều gì đó vô cùng bất thường. Ngay lập tức, mọi cái đầu đều quay phắt về phía ngọn đồi.

"Thứ mà hắn đang vác trên vai là cái gì thế nhỉ?" Brodie đăm chiêu hỏi.

"Trông giống cái hộp," viên Tỉnh trưởng chậm rãi nói, dồn hết mọi nỗ lực của mắt và óc để khám phá xem rốt cuộc nó là thứ gì. Ông đang dồn những suy ngẫm uyên thâm nhất của mình cho cái "cái hộp" đó.

"Đúng là cái hộp rồi! Nhưng mà rốt cuộc là ai nhỉ? Tôi chịu không nhận ra."

"Chaả chả, tôi cũng chẳng biết; đầu hắn cúi gằm xuống vì vác nặng quá kìa!"

Cuối cùng, người đàn ông đặt "cái hộp" xuống đất, đứng thẳng người lên để duỗi cột sống, nhờ đó khuôn mặt hắn mới lộ ra.

Mẹ kiếp, hóa ra là Jock Gilmour, tên thợ vườn làm thuê cho nhà Gourlay! Sao giờ này hắn lại lảng vảng ngoài đường thế kia? Ta tưởng lão ta lúc nào cũng bận rộn tối mặt tối mày ở xưởng cơ mà! Chẳng lẽ Gourlay sai hắn đem thứ gì đi giao cho ai sao? Không; không thể thế được. Lão ta đã phó mặc cho xe ngựa chở đi rồi chứ.

"Tôi cá với anh rằng," Johnny Coe nhanh nhảu kêu lên, lớn tiếng hơn bình thường vì sự hào hứng khi phát hiện ra điều gì đó — "Tôi cá với anh rằng Gourlay đã sa thải hắn và tống cổ hắn ra khỏi cửa!"

"Trời, anh nói đúng rồi đấy! Chắc chắn là thế, đúng thế rồi! Ừ, ừ — quả thế thật — và kia chính là chiếc rương đựng đồ của hắn! Anh nói chuẩn đấy, anh Coe; anh vừa gãi đúng chỗ ngứa rồi đấy. Sáng nay chúng ta sắp có tin lớn để nghe rồi đây."

Họ lùi ra giữa đường, viên Tỉnh trưởng đi đầu, để đón lấy Gilmour đang đi tới.

"Sáng nay anh mang vác nặng nhọc thế, anh John," viên Tỉnh trưởng ân cần cất tiếng.

"Không lạ đâu thưa ngài," Gilmour đáp với đôi mắt mở to đầy vẻ trang nghiêm, rồi đặt chiếc rương xuống đất; "chẳng có gì là lạ cả, khi mà tôi đang phải cất công mang theo cả t-tài sản của đời mình."

"Thế cơ à, anh John. Sao lại ra nông nỗi ấy nhỉ?"

Việc trở thành tâm điểm chú ý và là đối tượng được ban ơn một cách nhã nhặn chính là liều thuốc xoa dịu tâm hồn đang tổn thương của Gilmour. Gourlay đã hạ nhục anh ta, nhưng sự tiếp đón này đã khôi phục lại lòng tự tôn vốn có của anh ta. Mọi người thường gọi anh ta là "Jock" (trừ mẹ anh ta, tất nhiên, người luôn coi anh ta là "cục cưng Johnny" của bà), nhưng những thương gia tên tuổi nhất trong thị trấn lúc này lại đang gọi anh ta là "John". Quả là một dịp trọng đại. Dưới sức ảnh hưởng tốt lành đó, Gilmour bắt đầu huyên thuyên say sưa.

Anh ta cũng vô cùng hoan nghênh cơ hội đầu tiên và tuyệt vời này để trút bỏ cơn giận dữ lên nhà Gourlay.

"Ồ, tôi vừa mới nói cho lão Gourlay biết tôi nghĩ gì về lão, rồi quay lưng bước ra khỏi cửa. Tôi đã mắng cho lão một trận tơi bời hoa lá đấy, nói cho các bác biết. Lão sẽ còn khướt mới quên được tôi cho mà xem" — Gilmour quát lên giận dữ, gật đầu ra điều ra hiệu và trừng mắt hung tợn để chứng tỏ anh ta đã cho lão Gourlay lý do nhớ đời — "lão sẽ nhớ tôi đến tận dăm ba tháng chẵn."

"Thế cơ à anh John, anh đã nói gì với lão thế?"

"Thế còn hắn, hắn đã nói gì với anh?"

"Lão có nổi giận không hở John?"

"Mọi chuyện bắt đầu thế nào vậy?"

"Kể chúng tôi nghe đi anh John."

"Rốt cuộc là chuyện gì thế hả John?"

"Bà Gourlay có ở đó không?"

Bị choáng ngợp trước cơn mưa câu hỏi dồn dập, Gilmour trả lời câu hỏi lọt vào tai anh ta sau cùng. "Có chứ, ôi chà, mụ ta có đó chứ. Chính mụ ta là nguyên nhân gây ra chuyện."

"Anh nói thật chứ hả John? Trời, anh làm tôi ngạc nhiên đấy. Tôi cứ tưởng mụ đàn bà vô tích sự ấy đã mất hết can đảm để mà xía vào chuyện người khác rồi chứ."

"Ồ, chính là thằng con trai của mụ. Nó cứ lăng xăng đi lại, hách dịch xen vào công việc của người khác — nó theo gương bố nó ở điểm đó, bởi cha nào con nấy mà — và mụ mẹ thì cưng chiều nó đến mức người ta chẳng dám nhìn ngang liếc dọc! Nó cứ ngáng đường lúc tôi đang quét dọn sân, thế là mấy vũng nước bẩn bắn tung tóe lên cẳng chân nó. Nhưng mà tôi có cố ý đâu chứ? — các bác phải đi tránh xa cái chổi xương cá ra chứ nếu không muốn bị nước bắn lên người. Tôi còn chưa hoàn hồn thì nó đã vớ lấy cái giẻ lau nhà bẩn thỉu quất thẳng vào mặt tôi! Thế là tôi giáng cho nó một đấm vào tai — hỏi đời nào lại không làm thế? Thế là mụ mẹ lồng lộn chạy ra như một con điên, tru tréo om sòm về cái nhà của mụ, về lũ đầy tớ và con cái của mụ. 'Đầy tớ với chả tớ!' tôi đáp — 'Đầy tớ cái nỗi gì! Mày thì trông giống một con mụ vô tích sự tử tế lắm đấy mà bày đặt nói chuyện gia nhân,' tôi nói thế đấy."

"Anh nói thật thế cơ à, John?"

"Trời, anh gan lỳ thật đấy."

"Thế mụ ta nói gì?"

"Ồ, mụ ta cứ đứng đó tru tréo! Và rồi, dĩ nhiên là lão Gourlay phải lòi mặt ra can thiệp chứ! Nhưng tôi đã mắng thẳng vào mặt lão những gì tôi nghĩ! 'Thứ nhà Gourlay khốn kiếp nhất từng làm dơ bẩn da thuộc,' tôi bảo, 'cũng đừng hòng biến tao thành thứ đồ bỏ đi,' tôi nói vậy đấy."

"Thế cơ à, anh Dyohn!" Phó tế Allardyce ngọng nghịu lên tiếng, đôi mắt sáng rực lên vẻ háo hức dò hỏi. "Thế rồi hắn đáp lại thế nào hả anh? Quả là một vố đau giáng vào mặt hắn! Tôi cá là hắn nổi giận lôi đình."

"Nổi giận á? Lão tức đến sùi bọt mép ấy chứ! Nhưng tôi tiến đến nói thẳng vào mặt lão rằng: 'Tao chán ngấy mày lắm rồi,' tôi bảo, 'mày và cái Ngôi nhà chớp xanh của mày ấy.' 'Mày không xứng đáng có nổi một người hầu tử tế,' tôi nói. 'Trả tiền công cho tao để tao xéo khỏi nhà mày nhanh lên.' Và thế là tôi vác ngay chiếc rương lên vai rồi quăng mạnh cánh cổng lại phía sau."

"Thế hắn có chịu trả tiền công cho anh không?" Tam Wylie ranh mãnh gặng hỏi, ánh mắt lấp lánh nhìn sang bên.

"À, ừ thì, không — không hẳn là thế," Gilmour đáp, hơi chùng giọng xuống. "Nhưng kiểu gì tôi chẳng đòi được. Lão đừng hòng chiếm đoạt không của tôi." Sau khi vấp phải câu hỏi khó chịu về tiền công, anh ta nghĩ tốt nhất là nên chuồn lẹ trước khi vầng hào quang của sự quan trọng bị phai mờ, thế là anh ta vác rương lên vai và bước đi. Đám thân chủ ngước mắt nhìn theo bóng anh ta khuất dần cuối phố.

"Tên bịp bợm đó toàn nói phét," gã thợ làm bánh bĩu môi. "Ai mà chẳng lạ gì tính tình của lão Gourlay. Nếu Gilmour dám hỗn xược dám hó hé phản đối, lão đã túm cổ gã ném ra ngoài rồi!"

"Quả chuẩn là thế," Tam Wylie và Johnny Coe đồng thanh phụ họa.

Nhưng những kẻ còn lại thì phân vân giữa sự thật rành rành ấy và niềm hy vọng thầm kín rằng lão Gourlay đã phải chịu vài nhát gươm chí mạng. Vào những lúc khác, chính họ sẽ là những kẻ đầu tiên cười nhạo cái vẻ điệu bộ khoác lác của Gilmour. Nhưng giờ đây, lòng hằn học với Gourlay lại xúi giục họ hùa theo bị đặt.

"Ồ, tôi không chắc lắm đâu nha, bác thợ làm bánh," viên Tỉnh trưởng cất giọng the thé và giả tạo của một kẻ đang cố bảo vệ một lập luận mà hắn thừa biết là vô căn cứ; "tôi không chắc là thế đâu nhé. Ái chà, các bác cứ nhớ cho," hắn lê dài giọng đầy sức thuyết phục, "gã Gilmour đó là một tên gan lì đấy. Tôi chắc mẩm là gã đã giáng cho Gourlay vài vố đau đớn ra trò. Mong sao mấy vố đó làm lão ta khôn ra."

Vì nhiều lý do ăn sâu trong tính cách người Scotland, thói quen xì xào ghen tỵ đang hoành hành dữ dội ở những thị trấn nhỏ bé như Barbie. Nhìn lại nguồn cơn, người Scotland, như các chuyên gia thường nói, là những kẻ tôn sùng chủ nghĩa cá nhân. Riêng tôn giáo của họ thôi cũng đủ biến họ thành như vậy; bởi vì đó là một kế hoạch cứu rỗi cá nhân từng được Mục sư Struthers ở Barbie miêu tả vô cùng hình tượng. "Vào Ngày phán xét, thưa các bằng hữu của tôi," Mục sư Struthers đã nói — "Vào Ngày phán xét, con cá trích nào phải tự treo bằng cái đuôi của chính nó!" Chưa có triết lý về sự tự lập nào được diễn đạt một cách sống động hơn thế. Lịch sử, khí hậu, điều kiện xã hội và thức uống quốc hồn quốc túy đã cùng lúc dung hợp (các chuyên gia tiếp tục phân tích) để biến người Scotland thành một cá nhân chủ nghĩa, luôn đơn độc chiến đấu vì bản thân. Càng tốt cho hắn nếu được như vậy; chính nhờ đó mà hắn tôi luyện được thứ cốt cách gan lì làm nên chuyện.

Tuy nhiên, từ chủ nghĩa cá nhân ấy lại tất yếu sản sinh ra một tinh thần cạnh tranh khốc liệt (càng khốc liệt hơn bởi nền dân chủ Scotland trao cho người ta những cơ hội tuyệt vời để ganh đua), và từ tinh thần cạnh tranh khốc liệt ấy, một lần nữa lại tất yếu sinh ra thói ghen tỵ dìm hàng đối thủ. Nếu thành công của một kẻ nào đó xúc phạm đến cái tôi cá nhân của bạn, thì việc tung ra mọi lời lẽ cay độc chống lại hắn chính là một vũ khí quen thuộc trong cuộc chiến. Nó dìm hắn xuống một bậc và (ngược lại) tôn vinh đối thủ của hắn lên.

Chính tại những chốn nhỏ bé như Barbie, sự hiểm độc ấy mới trở nên độc hại nhất, bởi vì ở một nơi như Barbie, ai nấy đều tường tận mọi ngóc ngách bất lợi của nhà hàng xóm. Chẳng hạn, hắn có thể lật lại gia phả của đối thủ, rồi hạ nhục sự kiêu ngạo của kẻ đó (nếu cần thiết) bằng cách moi móc những vết nhơ trong dòng tộc họ. "Hôm nay tôi có tin lớn đây!" một người Scotland hào sảng sẽ thốt lên (và khi trái tim họ rộng mở thì nó phình to đến mức đáng sợ) — "Hôm nay tôi có tin lớn đây! Trời ạ, Jock Goudie vừa giành được huân chương C.B. đấy!" — "Jock Goudie ư" — một tên thân chủ đố kỵ sẽ nhăn mặt nhíu mày ra điều chưa từng nghe đến cái tên đó bao giờ — "Jock Goudie? Gã Goudie nào thế nhỉ? Ồ phải rồi, để tôi nhớ lại xem nào. Hắn là em trai của — ơ, em trai của — ơ" (vừa gõ gõ ngón tay lên trán) — "à, hóa ra chỉ là em trai của cái thằng William Rượu Chè Goudie ở Auchterwheeze thôi mà! Ồ-ồ, tôi rành hắn lắm chứ. Bà ngoại hắn từng mở một tiệm bánh kẹo ở Strathbungo cơ mà." Đó, bản chất của một kẻ Scotland "cay độc" là thế đấy.

Cho dù Gourlay có là một người ôn hòa và vô hại đi chăng nữa, thì lũ tiểu nhân trong thị trấn nhỏ bé này (vốn chẳng lớn hơn một ngôi làng là bao) cũng sẽ bấu víu vào nhân cách của hắn đơn giản vì hắn đứng cao hơn bọn chúng. Chẳng có ai tinh ranh trong việc săm soi cách xử sự cho bằng người Scotland (nhất là khi sự đố kỵ làm bùng cháy trực giác của họ), và sự cù lần cùng niềm kiêu hãnh về địa vị của Gourlay trong mọi trường hợp đều sẽ chuốc lấy những lời chế giễu của bọn chúng. Tương tự như vậy, xét ở khía cạnh thấp kém hơn, sự lôi thôi lếch thếch của vợ hắn cũng sẽ thế. Nhưng tính cách hách dịch của hắn lại làm gia tăng gấp bội lòng căm thù của chúng đối với hắn. Đó chính là nguyên nhân đặc biệt, kết hợp với xu hướng chung là dìm hàng một đối thủ quá thành công, khiến cho ác ý của chúng đối với hắn trở nên quái đản tột cùng. Chẳng có tên nào trong số bọn chúng là chưa từng nếm trải sức nặng từ những lời cay nghiệt của lão — dẫu cho chúng chẳng có chút sắc bén nào. Hắn bước đi giữa bọn chúng hệt như giẫm lên đám bụi dưới chân. Con người ấy chẳng hề biết đến sự nhường nhịn hay qua lại; ừ thì lão có thể rất khôi hài với các điền chủ, nhưng chẳng bao giờ lão bước chân vào quán Red Lion để chém gió hay làm vài ly với dân làng; lão chỉ trừng trừng nhìn họ như thể muốn ăn tươi nuốt sống! Mà tao đố mày biết hắn là cái thá gì đấy? Ông nội hắn vốn chỉ là một kẻ phu khuân vác tầm thường!

Lòng căm thù càng lớn ở cả hai phía bởi vì nó thường rơi vào bế tắc. Gourlay thường xuyên nghi ngờ người ta xúc phạm mình, và sôi máu lên vì chẳng biết phải đối phó thế nào — ngoại trừ việc thong thả lái chiếc xe ngựa mới cọc cạch đi xuống dốc và phớt lờ không thèm đếm xỉa khi viên Tỉnh trưởng cất tiếng gọi. Đó chính là một cái tát giáng thẳng vào mặt viên Tỉnh trưởng! Về phần đám "thân chủ", chúng hiếm khi có thể đến gần Gourlay để xuyên thủng lớp áo giáp của hắn; hắn luôn giữ khoảng cách với chúng bằng vẻ mặt lạnh lùng tàn nhẫn của mình. Bởi vì không chỉ có sự kiêu ngạo và hống hách, mà chính ý thức rằng bản thân không phải là đối thủ của bọn chúng trong những trò tiểu xảo đã khiến Gourlay phải tránh xa hội nhóm của chúng. Chúng là những bậc thầy trong các chiêu trò đánh lén, và thể nào chúng cũng sẽ giáng cho hắn những vố đau nếu hắn chịu hòa mình vào giữa bọn chúng. Nhưng ôi chao, đời nào có chuyện đó; hắn là một nhân vật lớn cơ mà; hắn chẳng bao giờ cho ai một cơ hội nào cả! Hoặc nếu bạn có liều lĩnh ném ra một câu châm chọc khi chạm mặt hắn, hắn sẽ trừng mắt nhìn bạn biến mất khỏi cõi đời này bằng cặp mắt đen ngòm ấy. Ồ, chúng khao khát được hạ nhục hắn biết bao! Sức tàn phá lớn nhất do sự ngạo mạn tăm tối của Gourlay gây ra chính là việc nó làm vẩn đục nhân cách của biết bao con người. Đám "thân chủ" ở Barbie có lẽ cũng là những gã tử tế theo cách riêng của họ, nhưng đối với hắn, sự thù hận của họ lại lớn lao một cách quái đản. Nó bộc lộ qua một khao khát điên cuồng là vớ lấy bất kỳ mẩu chuyện phiếm nào có thể bóp méo để hạ nhục hắn. Đó là lý do tại sao viên Tỉnh trưởng lại tự hạ thấp phẩm giá của một nhà lãnh đạo đô thị để đứng lê la bát nháo ngoài đường buôn chuyện với một tên đầy tớ bị sa thải. Như lời vị thợ làm bánh đã nói sau đó, điều đó thật nực cười đối với một kẻ ở "địa vị" như ông ta. Nhưng ông ta làm thế chỉ với duy nhất một khao khát là nghe ngóng được điều gì đó có thể gây bất lợi cho Gourlay. Người ta bảo rằng ngay cả các nữ bá tước cũng thích lê la buôn chuyện với bọn hầu gái hiểm độc về những nữ bá tước khác mà lị. Sự đố kỵ chính là một thứ san bằng tất cả.

"Chúng ta qua đó chứ?" Brodie nói khi họ đã thấy bóng Jock Gilmour khuất hẳn. Hắn hất đầu ra hiệu hướng về phía quán Red Lion.

"Thôi, đừng vào vội lúc này," viên Tỉnh trưởng vừa nói vừa chậm rãi gật đầu đầy vẻ bề thế — "thôi đừng vào vội! Tôi đang rất nóng lòng muốn gặp Gourlay về cái vụ việc mà chúng ta vừa bàn tới, các anh không hiểu à? Nhưng tôi nhất quyết không đến nhà hắn đâu! Trái lại, nếu chúng ta vào quán Red Lion lúc này, rất có thể chúng ta sẽ lỡ mất lúc hắn đi qua phố. Dù sao thì chúng ta cũng chẳng phải đợi lâu đâu; chốc nữa thế nào hắn cũng xuống phố để xemấy con ngựa đang thả rông ở đồng cỏ ngoài đường Fechars cho mà xem. Nhưng tôi nói cho các anh biết đấy, tôi dứt khoát không thèm bước chân đến nhà hắn đâu — để mà rước lấy một bầy sỉ nhục chết tiệt à!" ông ta phì phò thở ra trong cơn giận dữ nhớ lại.

"Thành thật mà nói," Wylie lên tiếng, "tôi cũng chẳng thích đến tìm lão Gourlay tí nào. Tôi cứ có cảm giác đôi mắt của lão đang dán chặt vào sau lưng mỗi khi tôi len lén chuồn qua cánh cổng của lão với bộ dạng bại trận, và tôi cảm thấy mông của mình thiếu đi sự đường hoàng chính trực làm sao!"

"Hừ!" Brodie khỉnh mũi, "chuyện đó chẳng bao giờ ảnh hưởng đến tôi cả. Tôi cứ hiên ngang bước ra trong một ngọn lửa giận dữ và dập mạnh cánh cổng lại phía sau!"

"À, ừ thì," Phó tế thỏ thẻ, "đó cũng là một cách để giữ thể diện đấy chứ."

"Tôi e rằng," Sandy Toddle nói, "sáng nay lão ta sẽ chẳng có tâm trạng tốt lành gì để lắng nghe thỉnh cầu của chúng ta đâu, sau vụ cãi vã với Gilmour."

"Đúng thế," viên Tỉnh trưởng tiếp lời; "lão ta sẽ nổi giận lôi đình cho mà xem! Thật là bất tiện hết sức. Nhưng dù tâm trạng lão có thế nào đi nữa, chúng ta vẫn phải tìm cách thuyết phục cho bằng được sự đồng ý của lão. Đó là vấn đề trọng đại của thị trấn, các anh không hiểu sao, và nếu lão từ chối thì chúng ta đành chịu, chẳng thể nào tiến hành công trình cải tạo được."

"Chính cái câu châm chọc của Gilmour nhắm vào Ngôi nhà chớp xanh mới là thứ khiến lão ta nổi giận lôi đình nhất, bởi vì đó chính là vị thần tối cao trong tín ngưỡng của lão ta mà lị. Chà, các bác ạ, lão ta đã ném biết bao nhiêu là tiền vào cái ngôi nhà quái quỷ đó!"

"Dùng từ 'ném qua cửa sổ' thì chuẩn hơn!" Brodie cười hô hố báng bổ. "Dùng từ 'ném' mới đúng! Người ta đồn rằng số tiền mặt đang lưu động của lão chẳng còn là bao! Mà tôi cũng chẳng lấy làm lạ tí nào đâu. Bởi vì, các bác biết đấy, lão thợ xây Gibson đã lừa một vố đau đớn khi xây cái nhà đó cho lão ta mà."

"Ồ, tôi dám cá là cái lão Johnny Ranh Mãnh đó thế nào cũng xỏ mũi được một thằng đần như Gourlay. Nhưng cụ thể thế nào cơ chứ, anh Brodie? Anh có nghe được chi tiết nào không?"

"Tôi đã theo dõi vụ này một thời gian rồi, nhưng mãi đến chiều hôm qua tôi mới có trong tay bằng chứng xác thực. Chính Robin Wabster đã kể cho tôi nghe đấy. Robin là một gã ranh ma, hắn nấp sau một bờ đá dọc đường Skeighan khi Gibson và Gourlay chạm mặt nhau — bọn họ dừng lại ngay trước mặt hắn! Gourlay bắt đầu tru tréo chửi bới vì hóa đơn cao ngất ngưởng của Gibson, nhưng cái lão Johnny Ranh Mãnh ấy thừa biết cách để xoa dịu lão ta ngọt xớt. 'Ông Gourlay này,' hắn nói, 'trong ngôi nhà của ông chẳng có món nào mà một kẻ ở địa vị như ông lại không dám sắm sửa cả, và ông đừng có hòng đòi hỏi ngôi nhà đẹp nhất ở Barbie với cái giá rẻ mạt chứ!' Thế là Gourlay liền dịu giọng ngay tức khắc! Tuy nhiên, qua câu chuyện của họ, có vẻ như Gibson đã lừa hắn một vố vĩ đại. 'Được rồi thế thì,' Robin nghe thấy Gourlay hét lên, 'anh phải cho tôi thắt lưng buộc bụng một thời gian mới trả nổi đấy!' Tôi cá rằng, dẫu lão kiếm được nhiều tiền cỡ nào đi chăng nữa, thì số dư của lão trong ngân hàng cũng chẳng đáng là bao."

"Nhiều hư danh hơn thực chất," vị Phó tế lẩm bẩm.

"Thật là nực cười!" viên Tỉnh trưởng chêm vào, "lão ta việc gì phải cất công xây một cơ ngơi hoành tráng thế để rước về một mụ vợ lôi thôi lếch thếch như thế chứ!"

"Tôi thấy ngạc nhiên," Sandy Toddle nói, "khi nghe tin mụ ta nổi can qua. Tôi cứ nghĩ mụ ta chẳng có gan đó đâu, hoặc giả lão Gourlay sẽ chẳng đời nào đứng về phía mụ!"

"Ồ," viên Tỉnh trưởng đáp, "lão ta có thèm nghĩ đến mụ ta đâu! Hắn chỉ vì lòng tự ái của mình thôi, cái đồ dã thú. Hắn đối xử với người phụ nữ ấy chẳng khác gì con chó. Tôi thật lấy làm lạ sao hắn lại đi lấy mụ ta cơ chứ!"

"Tôi biết tường tận cơ sự vì sao hắn cưới mụ ta," Johnny Coe lên tiếng. "Tôi từng quen biết cha mụ, lão Tenshillingland già ở tận Fechars cơ — một lão nông hào phóng đích thực, có đất đai riêng và một bọc tiền xu rủng rỉnh. Chính vì mấy đồng xu cắc bạc chứ không phải vì người đàn bà đó mà Gourlay mới đâm đầu vào! Mọi người đều rõ chính tiền của mụ ta đã vực dậy sự nghiệp và biến lão thành một nhân vật tết to lớn như ngày nay. Hắn chưa bao giờ dành cho mụ dù chỉ một cọng tóc, và khi mụ ta hóa thành một con mụ lôi thôi bẩn thỉu, hắn chẳng thể nào nuốt trôi nổi vẻ ngoài của mụ nữa! Đó là lý do khiến hắn đối xử tàn nhẫn với mụ ta cho đến tận bây giờ. Thế mà tôi vẫn nhớ mụ ta từng là một thiếu nữ xinh đẹp đấy chứ," gã Johnny đa cảm ngậm ngùi nhớ lại, "một thiếu nữ tuyệt sắc," hắn trầm ngâm, "với mái tóc nâu mượt mà tuyệt đẹp, tôi còn nhớ rõ, và — ôi chao! ôi chao! — ngốc nghếch chẳng khác gì cánh cửa lùa trong gió bão. Mụ ta có một người họ hàng tên là Jenny Wabster, lúc đó đang sống ở Tenshillingland, và vào biết bao đêm hè dọc theo con đường Fechars, khi hương hoa kim ngân thoảng trong chạng vạng, tôi đã từng nghe hai ả cười khúc khích trêu chọc đám trai làng bên nhau, ré lên trong bóng tối và tự cười thầm một mình. Họ là kiểu người ngây ngô lố bịch mà bạn có thể nghe thấy tiếng từ đằng xa trước khi kịp nhìn thấy mặt. Jock Allan (kẻ đã thành danh ở Edinburgh) thuở ấy là kẻ chăn cừu ở Tenshillingland, hắn thầm yêu mụ, và tôi nghĩ mụ cũng có tình cảm với hắn; nhưng rồi Gourlay xuất hiện trên chiếc xe ngựa và cướp mất mụ đi. Giờ thì mụ ta chẳng còn cười nhiều thế nữa rồi, tội nghiệp thân chủ! Nhưng quả là một thiếu nữ kiều diễm —"

"Anh phải là người nói chuyện với Gourlay mới được, thưa Phó tế," viên Tỉnh trưởng xua tay gạt phắt gã Coe đang chìm đắm trong hoài niệm.

"Sao lại là tôi được chứ, thưa ngài Tỉnh trưởng? Chắc chắn đó phải là việc của ngài chứ. Ngài là người đứng đầu thị trấn cơ mà!"

Mỗi lần cần phải đối mặt với Gourlay là y như rằng lại có một cuộc tranh giành xem ai là kẻ lùi lại phía sau cùng.

"Đúng thế, nhưng anh thừa biết rõ một điều, thưa Phó tế, là tôi không thể nào chịu nổi khi nhìn thấy bản mặt của lão. Tôi dứt khoát không thể nuốt trôi nổi ánh mắt ấy. Mà lão ta cũng biết thừa điều đó. Mọi chuyện sẽ đổ bể ngay từ phút ban đầu — tôi nói cho các anh rõ nhé — nó sẽ đổ bể ngay từ phút đầu tiên nếu cứ giao phó cho tôi. Và hơn nữa, các anh thấy đấy, anh có tài ăn nói khéo léo hơn trong việc tiếp xúc với mọi người mà!"

"Thế cơ à?" Phó tế lạnh lùng hỏi. Ông ta ném một cái nhìn đầy nghi ngờ để xem viên Tỉnh trưởng có đang giễu cợt mình hay không.

"Ồ, chắc chắn phải giao phó cho anh thôi, thưa Phó tế," thợ làm bánh và Tam Wylie đồng thanh cất lời.

"Dĩ nhiên rồi, phải để cho Phó tế lo liệu thôi," Johnny Coe cũng hùa theo khi thấy những người khác đã bày tỏ quan điểm.

"Thế thì đành vậy," Phó tế bực dọc đáp gọn lỏn.

"Hắn đến kìa," Sandy Toddle thốt lên.

Gourlay đang sải bước tiến về phía họ, ngực ưỡn ra, hai ngón tay cái móc vào nách áo ghi-lê. Hắn có cái tài nhìn chằm chằm vào những kẻ hắn đến gần mà trên mắt không hề lộ ra dù chỉ một tia nhận biết hay ý thức nào. Khi tiến thẳng vào đám đông thân chủ, hắn gí vào họ một cái lừng lững trừng trừng trống rỗng, chẳng hề vương chút biểu cảm nào ngoài vẻ kiên định đến liều lĩnh. Nó tạo cho ánh mắt hắn một vẻ trống rỗng dữ dội.

Vị Phó tế lê bước trên cặp cẳng chân gầy guộc ra giữa đường.

"Buổi sáng tốt lành, thưa ông Gourlay," ông ta ngọng nghịu nịnh nọt.

"Buổi sáng chẳng có gì bất ổn cả," Gourlay càu nhàu, cứ như thể có điều gì đó bất ổn với vị Phó tế vậy.

"Chúng tôi muốn thưa chuyện với ông về một vấn đề vô cùng quan trọng, thưa ông Gourlay," vị Phó tế ngọng nghịu, mỉm cười ngước nhìn lên khuôn mặt gã đàn ông to lớn, đầu nghiêng sang một bên và hai tay xoa xoa trước ngực. "Đó là vấn đề vì lợi ích chung, ông thấy đấy; và tất cả chúng tôi đều đồng lòng rằng nên đến thưa với ông, với tư cách là thương gia hàng đầu của thị trấn!"

Allardyce dụng ý dùng lời nịnh bợ để lấy lòng Gourlay. Nhưng Gourlay quá hiểu con người Allardyce của lão, và hắn luôn cảnh giác. Tốt nhất là nên đề phòng khi vị Phó tế tỏ ra ngọt ngào. Khi ngôn từ của lão ta trở nên hoa mỹ nhất thì chắc chắn ở đâu đó đang ẩn giấu một con rắn độc. Lão ta sẽ thốt ra một câu ngây thơ rồi lủi thủi bước đi, và Gourlay sẽ chẳng mảy may nghĩ ngợi gì về chuyện đó cho đến tận một tuần sau, có lẽ, khi có điều gì đó lóe lên tia sáng; lúc đó lão sẽ gầm lên "Mẹ kiếp, có phải ý hắn là 'thế' không nhỉ?", vừa lùi lại vừa trừng trừng nhìn vào cái điều 'thế' ấy trong khi đôi bàn tay siết chặt không khí thay cho cái cổ của vị Phó tế.

Lúc này hắn lại đang trừng trừng nhìn vị Phó tế cho đến khi lão ta phải chớp mắt liên hồi.

"Ông thấy đấy, thưa ông Gourlay," Allardyce luống cuống lủi thủi, "đó là vì lợi ích của chính ông ngang bằng với chúng tôi thôi. Chúng tôi đang nghĩ cho ông cũng như nghĩ cho chính tụi tôi vậy! Ồ phải, ồ phải lắm chứ!"

"Thế cơ à!" Gourlay hầm hừ đáp, "các người tốt bụng thật đấy nhỉ! Tôi chắc chắn sẽ là kẻ đầu tiên ở Barbie nhận được bất kỳ thứ lợi lộc gì từ lũ ngốc chuyên quản lý tồi tệ công việc chung của chúng ta."

Những hòn sỏi dưới chân viên Tỉnh trưởng kêu lạo xạo. Bầu không khí đang dần trở nên căng thẳng như điện giật, và vị Phó tế vội vã lái ngay vào trọng tâm.

"Ông thấy đấy, ở đó có một nguồn nước tự nhiên tuyệt vời — một hồ chứa nước hoàn hảo theo như lời viên Tỉnh trưởng — nằm ngay trên sườn dốc ngay phía trên khu vườn nhà ông, thưa ông Gourlay. Giờ thì, việc dẫn nguồn nước đó chảy xuống và dọc qua tất cả các khu vườn nằm ở phía trên của Phố Chính là điều vô cùng dễ dàng — và quả thật, nó còn có thể cung cấp nước cho một vòi bơm ở Ngã Tư nữa chứ, để cung cấp nước cho các khu vực thấp hơn của thị trấn. Nó thực sự sẽ là một sự tiện lợi cực kỳ lớn. Mọi hộ gia đình ở phía trên Phố Chính sẽ đều có một vòi nước chảy ngay sát cửa hậu nhà mình! Nếu khu vườn nhà ông không kéo dài quá xa về phía sau, thưa ông Gourlay, và nếu ông không có quá nhiều đất đai bao quanh cơ ngơi của mình như thế" — điều này chắc chắn sẽ lay chuyển được lão ta, vị Phó tế thầm nghĩ — "nếu không vì chuyện đó, thưa ông Gourlay, chúng tôi đã có thể dễ dàng dẫn đường nước vòng qua các khu vườn khác mà không hề xâm phạm đến tài sản của ông. Nhưng khốn nỗi, tình hình là thế đấy, chúng tôi dứt khoát không thể động đậy gì nếu không có sự cho phép của ông. Nguồn nước bắt buộc phải chảy qua khu vườn nhà ông, nếu muốn nó chảy đi bất cứ đâu."

"Hầu hết những kẻ tai to mặt lớn các người đều sống ở phía trên Phố Chính," Gourlay gầm lên. "Có phải các người đang nghĩ cho dân nghèo ở Ngã Tư, hay đang tơ tưởng đến chính cái cửa hậu nhà mình hả?"

"Ồ — ồ, thưa ông Gourlay!" Allardyce kêu lên phản đối, ngửa phắt đầu ra sau và giơ hai lòng bàn tay lên trời để xua tan đi tư lợi cá nhân, "ồ — ồ, thưa ông Gourlay! Tôi xin đảm bảo với ông là chúng tôi chẳng màng gì ngoài lợi ích chung đâu."

"Thế cơ à! Các người thật là vô-tư-vụ-lợi!" Gourlay mỉa mai, nhưng lão lại vấp phải từ ngữ to tát ấy khiến cho giọng điệu mỉa mai trở nên kém phần sắc bén. Điều đó càng làm hắn nổi giận, và hắn gằn giọng phang thẳng, "Chắc là tao sẽ mở lòng cho phép khu đất quanh nhà tao bị đào bới, cày xới và biến thành một vũng bùn lầy chỉ để làm vừa lòng một lũ dở hơi như tụi mày chắc!"

"Ồ — ồ, nhưng xin ông hãy nghĩ đến sự tiện lợi cho chư-u — à — à — ý tôi là cho lợi ích chung chứ," Allardyce ngọng nghịu phân trần.

"Tao tự đào giếng lấy mà dùng," Gourlay gắt lên. "Để kẻ khác tự lo lấy mà làm."

"Ồ, nhưng tụi tôi làm sao có được tinh thần dấn thân như ông được chứ, thưa ông Gourlay. Chắc chắn là ông sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho thị trấn chứ!"

"Tao thà nhìn cái thị trấn này chết tiệt còn hơn," Gourlay hậm hực nói, rồi tiếp tục sải những bước chân kiên định của mình đi thẳng.

CHÚ THÍCH:

[3] Trauchle, một mụ đàn bà lếu thếch lê lết khắp nơi; smeddum, gan góc, cốt cách.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.