Tôi sẽ kể cho bạn nghe một câu chuyện. Không phải chuyện thêu dệt, mà là một khoảng trải nghiệm mà tôi đã tận mắt chứng kiến, tận tai nghe thấy, thậm chí chính mình từng trải qua. Nó nói về số phận của một người, hoặc là, nói về tình yêu của anh ta.

Tôi cũng là một nhân vật trong câu chuyện này, nhưng tạm thời chưa nói cho bạn biết tôi họ tên là gì. Ngoài tôi ra, ngọn ngành gốc rễ, danh tính diện mạo của một số người khác trong câu chuyện này cũng xin phép chưa bật mí, đến lúc đó hãy hay.

Về phần mở đầu câu chuyện, tôi đã suy tính hồi lâu, trăn trở mãi xem nên đi vào từ đâu. Ban đầu tôi định bắt đầu từ Bàng Kiến Đông. Từ năm mười sáu tuổi thi vào trường cảnh sát, anh ấy đã bắt đầu giấc mơ làm cảnh sát hình sự của mình. Ba năm trung cấp cộng thêm hai năm cao đẳng, bước ra khỏi cổng trường lại bị phân về tù ngục quản lý phạm nhân. Việc quản lý phạm nhân khác xa so với lý tưởng cuộc đời của Bàng Kiến Đông, hơn nữa vừa vất vả vừa khô khan, lại tốn thời gian nhọc tâm sức, xa xôi không bằng làm một cảnh sát hình sự mưu trí và quả cảm đầy phong quang kỳ tích. Nhưng Bàng Kiến Đông không có cách nào, bố mẹ anh ấy đều là dân thường áo vải, không tìm được đường hướng nào giúp anh ấy thực hiện ước mơ cuộc đời. Bất luận nhà trường phân anh ấy đến đơn vị nào, anh ấy cũng chỉ có thể ngoan ngoãn đến đó điểm danh trực ca. Công việc đối với anh ấy trước tiên không phải là sự nghiệp, càng không phải là niềm vui, mà là một công việc để mưu sinh.

Anh ấy không giống người ta như Lưu Xuyên. Lưu Xuyên tuy bố mẹ đều đã mất, nhưng bố mẹ để lại cho anh một khối gia sản tiêu đến mức nhảy dựng lên cũng không hết. Công việc này người ta thích thì làm, không thích thì quẹt mặt bước đi. Cho dù chẳng làm gì, Lưu Xuyên người ta vẫn gấm vóc lụa là, ăn ngon mặc đẹp như cũ!

Điều làm Bàng Kiến Đông cảm thấy ngượng ngùng nhất là, cô bạn gái dã dại làm trong ngành văn nghệ của anh ấy vì từng đóng vai một nữ sinh trường cảnh sát trong một bộ phim truyền hình, nên luôn có cảm tình đặc biệt với khí phách sắt đá hào hùng của cảnh sát hình sự. Thế là Bàng Kiến Đông từ hồi vào trường cảnh sát đã luôn bốc phét với cô ấy rằng mình học chuyên ngành điều tra hình sự, dùng cách đó để níu giữ trái tim thiếu nữ. Đáng tiếc ngôi trường cảnh sát mà Bàng Kiến Đông học lại là nơi đào tạo định hướng cho cảnh sát ngục tù. Sau khi tốt nghiệp cao đẳng, anh ấy cầm chắc tấm vé phân về Cục Quản lý Nhà tù. Cục Quản lý Nhà tù lại phân anh ấy về nhà tù Thiên Hà, nhà tù Thiên Hà lại phân anh ấy đến một khu giám sát bình thường, khu giám sát lại cho anh ấy làm một đội trưởng quản lý buồng giam. Đội trưởng tuy cũng mang chữ "trưởng", nhưng trong số cán bộ quản giáo thực chất chẳng là cái đinh gì. Cảnh sát mới vừa phân về khu giám sát đều là đội trưởng, đội trưởng thực ra chính là người lính nhỏ nhất. Bàng Kiến Đông trước mặt bạn gái từng cố gắng nói chại đi cho mỹ miều: Hiện tại anh đang làm một cảnh sát tư pháp. Nhưng bạn gái anh ấy đã sớm thừa biết trong lòng, cô ấy cười nói với anh ấy: Em biết rồi, chẳng phải là cai ngục sao.

Bạn xem, câu chuyện này nếu bắt đầu kể từ Bàng Kiến Đông thì lại lôi tha đến cô bạn gái của anh ấy, thế là lôi đi quá xa rồi. Sau đó tôi quyết định hay là bắt đầu kể từ lão Chung trước. Lão Chung là Trưởng khoa Ngục chính nhà tù Thiên Hà, sau lại sang làm Trưởng khoa Chuyển tống và Trưởng khu giám sát. Khoa Chuyển tống và khu giám sát ngày trước đều gọi là Đại đội, Trưởng khoa và Trưởng khu giám sát ngày trước đều gọi là Đại đội trưởng, cho nên cán bộ chiến sĩ gọi lão Chung vẫn quen gọi anh ấy là Chung đại. Bắt đầu kể từ Chung đại có lẽ là một lựa chọn theo bản năng của tôi, bởi vì anh ấy là một trong những nhân vật mà tôi kính trọng nhất trong đời. Xét về tuổi tác lão Chung tuy đã gần "tri thiên mệnh", nhưng trong mắt lứa thanh niên như Bàng Kiến Đông thì thần thái rõ ràng là một thần tượng. Điều này không phải vì anh ấy là nhân vật tiên tiến cấp Bộ của hệ thống tư pháp, mà là vì cử chỉ hành vi thường ngày, cách đối nhân xử thế của anh ấy không chỉ thẳng thắn lỗi lạc mà còn khiến người ta nhìn vào thấy chỗ nào cũng dễ chịu. Hơn nữa, lão Chung ngày trước từng bị mấy kẻ bịt mặt bắt bóp, bọn bắt bóp đến nay vẫn chưa bắt được. May mà đêm đó lão Chung tự mình nhảy từ tầng ba xuống mới thoát được kiếp nạn này. Chỉ riêng từ chuyện này cũng có thể thấy, trên những nếp nhăn sâu rắm trên trán lão Chung chắc hẳn phải ẩn chứa biết bao nhiêu câu chuyện.

Tuy nhiên bắt đầu kể từ Chung đại cũng dễ lạc đề. Kể về Chung đại thì tất nhiên phải kể đến những công việc trong khoa trong khu giám sát, như quản giáo sản xuất và vệ sinh đời sống các loại, đó không phải là chủ đề của câu chuyện này. Đoạn đời mà tôi muốn kể là về số phận của một người, số phận vô thường thay! Là về tình yêu của tuổi trẻ, tình yêu tuổi trẻ luôn đẹp đẽ muôn màu! Câu chuyện không có tình yêu thì còn gọi là câu chuyện sao?

Thế là, cuối cùng tôi quyết định gạt bỏ tất cả các nhân vật trong câu chuyện này sang một bên, bắt đầu từ một sự việc trước. Sự việc này chính là Lưu Xuyên đưa bà nội đi an táng bố mình. Người sau khi chết, việc an táng tro cốt vốn là một quy trình tang lễ thông thường, hình thức lớn hơn nội dung, nhưng quang cảnh lễ an táng tro cốt của bố Lưu Xuyên lại để lại ấn tượng cực kỳ sâu sắc cho người ta. Hình thức đến mức độ đó thì cũng đã biến thành nội dung, đủ để trở thành một khởi đầu thích hợp trọn vẹn cho toàn bộ câu chuyện.