Càng gần đến tết, người đứng ngẩn ngơ trước bảng ghi điểm treo trên tường hành lang lại càng đông. Kẻ thì âm thầm cau mày bấm đốt ngón tay, người lại xì xào bàn tán với bạn bè để tính toán cho tương lai của mình. Dù các đội trưởng từ hội nghị lớn đến họp hành nhỏ đều không ngừng phê bình tư tưởng đầu cơ "né thưởng nhỏ tích thưởng lớn", nhưng nhiều người vẫn kiên trì tính toán cho lợi ích riêng. Theo lời Lý Kinh thì quy định đã như vậy, biết tận dụng nó để giành lấy thành tích tốt hơn cho bản thân chính là một loại trí tuệ. Trí tuệ chỉ cần không vi phạm pháp luật và nội quy thì là danh chính ngôn thuận, là sử dụng hợp lý, đã như thế thì có gì sai?

Phương pháp né thưởng của Lý Kinh rất đơn giản: Hôm nay thức dậy chăn gấp hơi lệch một chút, trừ ba điểm; ngày mai ngủ không xếp giày thẳng hàng, trừ hai điểm; ngày kia dừng lại nói chuyện với người khác ở hành lang, lại trừ ba điểm; ngày kìa khi tập hợp cố tình lề mề vài bước, nếu đội trưởng không thèm chấp thì hắn liền thì thầm với người bên cạnh trong hàng ngũ, ép đội trưởng không trừ điểm không được. Nếu vẫn không xong thì hắn sẽ thốt ra vài từ cấm nhẹ nhàng, kiểu như: "Câm miệng!" hay "Cậu nhìn dáo dác cái gì đấy!"... Hoặc sau lưng gọi Lương Đống là "Bốn mắt", gọi Trần Hữu Thành là "Lưng gù", rồi cố tình để người khác nghe thấy. Dù sao Lương Đống đúng là đeo kính, còn Trần Hữu Thành quả thực có hơi gù lưng, gọi thế cũng chẳng coi là chửi người. Những lời chửi bới thô tục Lý Kinh tuyệt đối không nói, ngay cả mấy từ tục tĩu bẩn thỉu hắn cũng không thốt ra, vì nói mấy từ đó thì không chỉ dừng lại ở trừ điểm, chẳng may đội trưởng gọi lên làm việc bắt viết bản kiểm điểm, động tĩnh quá lớn thì lợi bất cập hại.

Lưu Xuyên rốt cuộc vẫn không làm theo cách Lý Kinh dạy. Một là cậu cảm thấy làm người làm việc nếu quá mức tính toán tâm cơ thì sống mệt mỏi quá, khiến người ta coi thường, lại đi ngược lại với sự vươn lên thẳng tắp của cây trúc văn trúc cùng sự trong suốt lặng lẽ của loài cá thủy tinh mà cậu yêu thích. Hai là, từ trong xương tủy cậu đã không ưa Lý Kinh, luôn giữ khoảng cách kính mà xa chi, không coi là kẻ thù nhưng cũng chẳng kết làm bạn. Hơn nữa Lý Kinh quá thích bốc phét, vỡ lỡ có ngày Lưu Xuyên gấp chăn không vuông góc bị trừ điểm, nhất định hắn sẽ đi rêu rao khắp nơi rằng Lưu Xuyên cái gì cũng nghe theo hắn. Lưu Xuyên thầm nghĩ, bảo sao Lý Kinh làm ăn bên ngoài lại thua lỗ, người này bề ngoài có vẻ giỏi đối ngoại nhưng cấp độ nói năng làm việc lại quá thấp. Người cấp độ thấp mà càng cố vồ vập làm quen thì càng khiến người ta ghét, Lý Kinh chính là loại người đó. Ở phân giám khu ba, Lý Kinh là kẻ bắt cầu làm quen giỏi nhất, ai gấu là thích giao du, "chuyện" của ai to là thích ngồi nghe, ai sắp ra tù là để lại địa chỉ số điện thoại nhà mình, dĩ nhiên trừ những kẻ nghèo xơ xác. Thực ra người ngoài cuộc đều nhìn rõ: Hầu hết những "mối quan hệ" của hắn đều chẳng thèm để ý đến hắn, nhưng người trong cuộc lại u mê: Bản thân Lý Kinh lại chẳng có cái tinh ý đó!

Vào thời điểm cuối năm này, điểm số của Lưu Xuyên vẫn đạt đến mức điểm của tích cực phân tử cải tạo cấp tù nhân. Nghe nói phân giám khu cũng đã dựa vào danh hiệu này để lập văn bản báo cáo lên giám khu và nhà tù. Thành tích và sai sót trong một năm qua của mỗi người đều đã có kết quả cuối cùng. Giám khu một sau đó báo lên nhà tù tổng cộng năm ứng viên tích cực phân tử cải tạo, trong đó riêng lớp bốn của phân giám khu ba đã chiếm hai người, một là Lưu Xuyên, người còn lại dĩ nhiên là lớp trưởng Lương Đống.

Tết Nguyên đán sắp đến, ở trong tù, không khí tết xem ra còn rõ rệt hơn ngoài xã hội. Các phân giám khu đều đang chuẩn bị báo tường mừng xuân, lên kế hoạch trang trí lễ tết, tập luyện các tiết mục văn nghệ. Lưu Xuyên không tham gia tập văn nghệ, thực ra cậu luôn muốn tìm lại niềm đam mê nhạc rock mà mình đã bỏ dở từ khi tốt nghiệp đại học, tiếc là không chỉ phân giám khu ba mà cả giám khu một, hay toàn bộ nhà tù Thiên Hà cũng chẳng tìm nổi một hai người có cùng sở thích. Hơn nữa nhạc rock đòi hỏi ban nhạc rất cao, cho dù là loại "unplugged" thì cũng phải có trống và đàn guitar đàng hoàng. Nhạc rock nghe là nghe cái không khí, cái nhiệt huyết, chứ không phải kiểu chơi karaoke tìm đại một ban nhạc nhỏ hay một băng nhạc đệm. Vì vậy, khi các lớp tổ chức tiết mục, Lưu Xuyên đến tên cũng không đăng ký. Phân giám khu hiện tại chỉ biết Lưu Xuyên chơi bóng rổ tốt, chứ không hề biết cậu hát hò cũng thuộc hàng có số có má.

Nhưng Lưu Xuyên cũng không hề rảnh rỗi, cậu cùng Trần Hữu Thành phụ trách làm báo tường đón xuân cho phân giám khu ba. Bài viết là do phân giám khu tổ chức thống nhất, Trần Hữu Thành hiểu về mỹ thuật, Lưu Xuyên viết chữ đẹp. Trần Hữu Thành phụ trách bố cục tổng thể và vẽ tranh, Lưu Xuyên phụ trách viết chữ. Phân giám khu yêu cầu tờ báo tường này nhất định phải làm ra trình độ, ra ý tưởng mới, phấn đấu giành giải nhất trong cuộc thi báo tường toàn tù.

Kỳ nghỉ tết kéo dài bảy ngày, thực đơn cho bảy ngày này cũng đã được công bố từ sớm. Ngoài bánh chẻo, bánh bao, bánh nhân thịt ra, còn có sườn ninh, gà kho tho, trứng xào cà chua, cá đao chiên... Chỉ nhìn những món này thôi cũng đủ khiến người ta thèm rỏ nước miếng. Nội dung và lịch phát sóng các chương trình truyền hình trong dịp tết, danh sách tiết mục hội diễn văn nghệ toàn tù, các hoạt động trò chơi do từng giám khu tự tổ chức... tất cả đều được dán thông báo ở hành lang. Nhưng đối với Lưu Xuyên, những thứ đó đều không phải là chương trình thực sự thu hút cậu. Tết năm nay, điều thực sự làm cậu xao xuyến chính là cậu đã có đủ tư cách để tranh suất về nhà ăn tết.

Đến giữa tháng Giêng, suất về nhà thăm nhà dịp tết cuối cùng cũng được phân bổ xuống, phân giám khu ba được hai suất. Phân giám khu ba có ba tù nhân đạt mức điểm tích cực phân tử cải tạo, ngoài ra còn có vài tù nhân khác nhờ nhiều điều kiện khác nhau mà có tư cách cạnh tranh. Từ phía cán bộ công an phân giám khu liên tục truyền ra tin tức, năm nay rốt cuộc hai phạm nhân nào có thể về nhà ăn tết, một là nhìn vào điểm số, hai là phải qua bình chọn. Điểm số giống như cuộc thi duyệt tư cách đua xe F1, bình chọn giống như đua phân vị trí, còn sự phê duyệt toàn quyền của giám khu và nhà tù mới là trận chung kết chính thức quyết định người chiến thắng cuối cùng.

Lưu Xuyên ở tù hai năm nay, tâm trí đã sớm nhạt nhòa danh lợi, lòng lặng như nước, bằng không sao cậu lại thích cá thủy tinh đến thế. Từ tận đáy lòng cậu bắt đầu suy tôn thái độ sống động không bằng tĩnh, suy sống của Khương Thái Công chỉ muốn lấy bằng đường thẳng, không muốn cầu bằng đường cong. Nhưng lần này, cậu cũng giống như vài phạm nhân xếp hạng đầu khác, những ngày đó làm gì cũng cẩn trọng từng chút một, việc gì cũng tích cực đi đầu, chỉ sợ không may gặp phải một sai sót nhỏ bằng hạt vừng. Trừ điểm là chuyện nhỏ, nhưng để người ta nắm được cán trong cuộc bình chọn mới là chuyện lớn, không đáng chút nào.

Đúng vào thời điểm mấu chốt này, Lưu Xuyên đã nộp cho phân giám khu một bản nhận tội hối tội. Bản nhận tội hối tội này từ sau khi vào tù Lưu Xuyên chưa từng viết, bây giờ đột nhiên viết, trong mắt các đối thủ cạnh tranh của cậu, không phải là đầu cơ công lợi thì là cái gì?

Bản nhận tội hối tội là thứ mà phạm nhân trong thời gian chấp hành án cải tạo đều nên viết.

Nhưng Lưu Xuyên trước giờ vẫn chưa viết.

Chung Thiên Thủy từng nhắc nhở cậu, Phùng Thụy Long từng giáo dục cậu, Bàng Kiến Đông từng yêu cầu cậu, nhưng không ai ép cậu phải viết.

Lưu Xuyên sau khi vào tù, từ tiêu cực đến tích cực, từ tuyệt vọng đến hy vọng, từ không thích nghi đến thích nghi, thực ra đây cũng là đường cong tương tự mà nhiều phạm nhân từng trải qua trong cuộc đời sau bức tường giam. Hiện tại, cậu đã đi ra khỏi thung lũng, bò lên mặt đất, trèo lên đỉnh núi, trở thành nhân vật cải tạo nổi tiếng của tù Thiên Hà. Nhưng mỗi khi nhớ lại sai lầm phạm tội của mình, trong lòng cậu vẫn thấy có chút uất có chút tự nhận mình xui xẻo. Bản nhận tội hối tội có thể viết như thế sao? Không thể! Nếu thật sự viết như thế, chắc chắn lại bị coi là bia đỡ đạn chống đối không nhận tội chấp hành án, bị phê bình một trận, thế thì thà không viết còn hơn.

Tuy nhiên Lưu Xuyên với tư cách là một tích cực phân tử cải tạo, lại chưa từng viết bản nhận tội hối tội, chuyện này nói ra đúng là có chút nực cười. Ngay cả Đặng Thiết Sơn cũng vì chuyện này mà riêng tư hỏi Chung Thiên Thủy: Lưu Xuyên vẫn chưa viết bản nhận tội sao? Chung Thiên Thủy lắc đầu bảo chưa. Sắc mặt Đặng Thiết Sơn hơi trầm xuống, nhưng cũng chỉ gật đầu một cái, không nói thêm câu nào. Từ Đặng Thiết Sơn đến Chung Thiên Thủy, rồi đến Phùng Thụy Long và Bàng Kiến Đông, đối với chuyện này đều giữ thái độ mắt nhắm mắt mở dung dưỡng. Bàng Kiến Đông lúc đầu còn tìm Lưu Xuyên nói chuyện nêu yêu cầu, về sau từ miệng Chung Thiên Thủy biết được đoạn nghiệt duyên giữa Lưu Xuyên và hai mẹ con nhà họ Đơn đều là vì năm đó gánh thay một nhiệm vụ vốn dĩ phải do anh hoàn thành, mới bừng tỉnh như tỉnh mộng. Cụm từ "gánh tội thay người" mà Lưu Xuyên từng nói khi cãi nhau với anh vì Quý Văn Trúc vẫn còn vạch ra bên tai, giờ mới biết những lời đó không sai chút nào. Từ sau khi biết được nội mạc này, về chuyện bản nhận tội hối tội của Lưu Xuyên, Bàng Kiến Đông không bao giờ nhắc lại nữa.

Nhưng với tư cách là người phụ trách giám khu nơi Lưu Xuyên chấp hành án, Chung Thiên Thủy vẫn luôn cảm thấy không yên lòng về chuyện bản nhận tội. Bởi vì về mặt pháp lý mà nói, Lưu Xuyên dù có bao nhiêu nguyên nhân khách quan đi nữa thì cậu ta rốt cuộc vẫn là đã phạm tội, phán quyết của tòa án rốt cuộc vẫn là công chính và có hiệu lực. Giúp Lưu Xuyên đào sâu nguyên nhân chủ quan của việc phạm tội là trách nhiệm mà cán bộ quản giáo phải làm. Vì vậy Chung Thiên Thủy cân nhắc kỹ lưỡng, vào cái ngày điểm số của Lưu Xuyên đạt mức điểm tích cực phân tử cải tạo cấp tù nhân, ông vẫn gọi cậu vào phòng tư vấn tâm lý, đắn đo từng từ để trao đổi quan điểm của mình về việc Lưu Xuyên phạm tội năm đó.

Ông nói: "Lưu Xuyên này, dẹp cậu sang một bên, đụng phải hai mẹ con nhà họ Đơn đó thì ai cũng khó thoát một kiếp. Tôi mà đụng phải họ thì e là cũng xui xẻo như thế thôi. Nhưng tôi rốt cuộc chắc chắn sẽ không để bản thân ngã rụi vào đây, đây chính là sự khác biệt giữa hai chúng ta, cậu có thừa nhận sự khác biệt này không?"

Lưu Xuyên nói: "Thừa nhận. Thực ra lúc đó cháu cũng biết nên giải quyết theo pháp luật, nói cho cùng vẫn là ý thức pháp luật kém, pháp luật chưa học tốt, chẳng thế mà bây giờ cháu lại chọn học chuyên ngành pháp luật sao." Khựng lại một chút, Lưu Xuyên lại nói: "Chung Đại, không phải chú muốn cháu viết bản nhận tội hối tội sao? Chú yên tâm đi, cháu viết."

Chung Thiên Thủy mỉm cười nói: "Viết được dĩ nhiên là tốt, nhưng đừng viết kiểu đó, đừng chỉ phán một câu ý thức pháp luật kém là xong chuyện hối tội. Cậu là sinh viên Đại học Công an, ý thức pháp luật của cậu đáng ra không hề kém. Nguyên nhân cậu phạm tội, nếu để tôi nói thì là do khuyết điểm trong tính cách gây ra, cậu phải tìm gốc rễ từ phương diện này."

Lưu Xuyên nói: "Hành lang phân giám khu chúng cháu có dán một khẩu hiệu, cháu nhìn hơn hai năm nay rồi: 'Gieo tính cách, gặt số phận'. Cháu biết tính cách cháu không tốt, nhưng cháu phạm tội mà đổ hết cho tính cách thì đội trưởng lại bảo cháu né nặng tìm nhẹ."

Chung Thiên Thủy nói: "Mới không đâu. Một người dám nói tính cách mình có khuyết điểm thì thành khẩn hơn nhiều so với việc nói mình ý thức pháp luật kém. Trò chuyện hôm nay coi như một buổi tư vấn tâm lý nhé. Tính cách trong tâm lý học còn gọi là cá tính, là tổng hòa các đặc điểm tâm lý tương đối ổn định mang tính xu hướng nhất định của một người, còn bao gồm cả khả năng thích ứng với môi trường bên ngoài và người khác, mức độ thân thiện hay thù địch... Tất nhiên, nói sâu hơn thì tính cách lại phụ thuộc vào nhân sinh quan và giá trị quan của cậu, cho nên tính cách tốt xấu đối với một người là quá quan trọng. Như cậu đấy, không chịu nổi giận dữ, không chịu nổi kích thích, khả năng tự chủ bình thường thì khá tốt, thậm chí rất mạnh, nhưng ở một thời điểm đặc biệt nào đó lại trở nên rất yếu. Vừa bị kích thích là nhận thức đối với sự vật dễ bị lệch, hành vi cũng lập tức lệch theo, đây đều thuộc về khuyết điểm của ý chí tính cách. Trạng thái tinh thần của cậu hồi mới vào tù, tôi nhìn một cái là biết cá tính này, nhân cách này của cậu có vấn đề quá lớn. Tôi nhìn ra được những chuyện xui xẻo trước và sau khi vào tù của cậu có yếu tố khách quan không sai, nhưng cũng có yếu tố chủ quan rất lớn, bản thân cậu phải tự phân tích. Mục đích của nhận tội hối tội là tìm ra gốc rễ phạm tội của bản thân để tự hoàn thiện mình. Tội là một khái niệm pháp lý, còn nhận và hối đều là khái niệm tâm lý, khái niệm tư tưởng, cậu không việc gì phải chống đối như thế."

Lưu Xuyên hơi nhếch môi cười, nói: "Cháu không chống đối."

Lưu Xuyên nói cậu không chống đối, sau khi nghe xong buổi tư vấn tâm lý này của Chung Đại, cậu thật sự không còn chống đối nữa.

Thế là cậu viết bản nhận tội hối tội, viết xong liền nộp cho Bàng Kiến Đông.

Thế là trong số các phạm nhân lại có người cho rằng Lưu Xuyên làm vậy là để được về nhà ăn tết.

Nhưng nói từ đáy lòng, Lưu Xuyên thật sự rất muốn về nhà ăn tết.

Bởi vì người thân duy nhất của cậu, bà nội cậu, đã vào viện dưỡng lão rồi. Bà không thể rời khỏi chiếc xe lăn, không thể rời khỏi người chăm sóc, bây giờ bà không thể đến nhà tù thăm cậu được. Mặc dù cấp độ đối xử của cậu từ lâu đã có quyền được đoàn tụ với người thân.

Quý Văn Trúc cũng không thể thăm cậu, cô không phải là người thân của cậu, ngoài lần được phê chuẩn đặc biệt trước đó ra, cô cũng không có tư cách thường xuyên đến thăm.

Nhưng cậu nhớ họ. Mỗi ngày cậu đều nhớ họ đến xé lòng. Cậu nằm mơ cũng mơ thấy mình bước ra khỏi ngôi nhà tù tường cao lưới điện này một cách tự do, cùng họ vui vẻ đón tết Nguyên đán, cùng nhau gói bánh chẻo, cùng nhau xem tivi, cùng nhau dạo phố. Cậu tay trái dắt Văn Trúc, tay phải đẩy xe cho bà nội, trên quảng trường Thiên An Môn nhìn đứa trẻ kéo diều chạy nhanh như bay. Cảnh mộng này mỗi ngày mỗi đêm, từng giây từng phút đều dụ dỗ cậu đến mức ngồi đứng không yên.

Có một lần Trần Hữu Thành trò chuyện với cậu, phân tích tình hình giúp cậu. Theo phân tích của Trần Hữu Thành, Lưu Xuyên đứng đầu trong số bốn phạm nhân có khả năng nhất được phê chuẩn về nhà thăm nhà, mà người bám đuổi ngay phía sau không ai khác chính là lớp trưởng Lương Đống. Trần Hữu Thành nói đáng ra Lương Đống phải chiếm ưu thế hơn, vì Lương Đống là nhân vật cải tạo nổi tiếng nhiều năm của tù Thiên Hà, tết năm ngoái đã phê chuẩn cho anh ta về nhà thăm nhà rồi, nhưng vì mẹ anh ta đến nhà chị gái ở nơi khác chữa bệnh nên anh ta chủ động nhường suất, năm nay thế nào cũng đến lượt anh ta. Nhưng do Lưu Xuyên mấy ngày trước trong cuộc họp công khai việc tù đã góp hai ý kiến cho phân giám khu: Một là hy vọng đổi bóng đèn huỳnh quang trong phòng giam sang công suất lớn hơn để mọi người tiện tự học buổi tối; hai là hy vọng định kỳ tổ chức phạm nhân phơi phóng đồ đạc trong kho để tránh ẩm mốc bốc mùi. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm ở tù Thiên Hà có phạm nhân công khai đưa ra ý kiến cho cơ quan quản lý nhà tù ngay tại cuộc họp, gây phản ứng rất lớn trong phạm nhân. Phần lớn phạm nhân thầm cho rằng cách làm này sẽ gây ảnh hưởng bất lợi cho việc Lưu Xuyên về nhà ăn tết, một số ít cán bộ công an đúng là cũng dựa vào đó cho rằng Lưu Xuyên nổi giận lộ gai, giọng điệu quá lớn, nói cho cùng vẫn chưa đặt đúng thân phận phạm nhân. Nhưng Chung Thiên Thủy trong cuộc họp cán bộ công an giám khu đã đính chính lại cách nói này, cho rằng công khai việc tù chính là phải chân thành lắng nghe ý kiến của phạm nhân và người nhà phạm nhân đối với công tác giám sát quản lý, xây dựng cơ chế giám sát. Ý kiến của phạm nhân nếu có lý thì nên tiếp thu. Tiếp thu ý kiến đúng đắn không những không làm giảm uy tín của chính quyền mà ngược lại còn tạo được niềm tin với mọi người, làm tăng thêm uy tín.

Rất nhanh, cả hai ý kiến này đều được thực thi, phạm nhân vô cùng phấn khởi. Mấy ngày đó rất nhiều phạm nhân ở các lớp trong bài nhật ký bắt buộc phải viết hằng ngày đều cảm ơn sự quan tâm chăm sóc của chính quyền, Lưu Xuyên cũng trở thành nhân vật được hoan nghênh nhất những ngày đó. Chuyện này xảy ra ngay trước thềm bình chọn thăm nhà dịp tết, đối với việc Lưu Xuyên đánh bại các đối thủ khác, đặc biệt là đánh bại Lương Đống - người làm lớp trưởng nhiều năm nhưng hiếm khi lên tiếng cho phạm nhân - dĩ nhiên là cực kỳ có lợi. Bởi vì Lương Đống và Lưu Xuyên cuối cùng chỉ có một người thắng cuộc. Phân giám khu ba tổng cộng chỉ có hai suất, không thể nào để riêng lớp bốn chiếm trọn cả hai.

Mặc dù Trần Hữu Thành xưa nay luôn là kẻ lắm chuyện, nhưng bài phân tích chứng minh này của hắn vẫn khiến Lưu Xuyên rất vui mừng, thà tin là thật chứ không tin là hờn. Có lẽ là cậu vui mừng quá sớm, trong lúc hớn hở lộ ra mặt lại hóa cực vui sinh buồn. Chiều hôm đó cậu đi làm về từ siêu thị Ánh Dương, vừa bước vào phòng giam đã được Tôn Bằng thông báo, con cá thủy tinh không gieo tai không rước họa của cậu đột nhiên chết một cách kỳ lạ.

Tin dữ này khiến Lưu Xuyên ngẩn người ra ngay lập tức. Cậu nhìn thấy những phạm nhân vừa đi làm về đều vây quanh bể cá ngó vào bên trong. Cũng có người ngoái đầu lại nhìn Lưu Xuyên với vẻ đồng cảm. Lưu Xuyên chen vào nhìn vào bể cá, con "Thủy Tinh" yêu quý của cậu quả nhiên đầu cắm xuống dưới, nằm nghiêng xác ở một góc bể. Lưu Xuyên chỉ run rẩy thốt lên một câu: "Thế này... thế này là sao..." rồi chẳng nói thêm được gì nữa.

Không biết ai đã gọi đội trưởng đi tuần hành lang đến, đội trưởng ghé đầu nhìn vào bể cá một cái rồi nói: "Ôi, không xong rồi. Không xong thì vớt ra đi. Không vớt ra lại làm chết cả mấy con cá khác, con này ai nuôi đấy?" Đội trưởng hỏi, thấy mọi người đều nhìn Lưu Xuyên, đội trưởng liền nói: "Lưu Xuyên nuôi à? Lưu Xuyên, cậu nuôi kiểu gì thế này. Cậu nhìn cá của người ta xem, chẳng phải đều rất nhanh nhẹn sao? Đây là sinh vật sống, nuôi thì phải chú tâm vào."

Lời của đội trưởng tuần hành lang thực ra chỉ là tiện miệng nói theo sự việc, nhưng những lời này lại bị một số phạm nhân nắm lấy, kéo chuyện nọ xọ chuyện kia, liên hệ đến trạng thái cải tạo của Lưu Xuyên, thậm chí liên hệ đến việc thăm nhà dịp tết năm nay...

Tối hôm đó Lưu Xuyên không ăn cơm tối. Cậu vớt "Thủy Tinh" ra, xé một tờ giấy trắng từ sổ nhật ký, cẩn thận bọc nó lại rồi đặt bên cạnh gối của mình. Đêm đó cậu thức trắng, cứ liên tục mở gói giấy ra nhìn con "Thủy Tinh" đã chết của mình, cậu còn rơi vài giọt nước mắt vì "Thủy Tinh". Sau này khi nói về chuyện này, tôi còn cười cậu. Cậu bảo cười cái gì, lúc đó sống bên cạnh cậu, có thể làm vật hóa thân và người thân của cậu chỉ có "Thủy Tinh" và chậu văn trúc đó. Cậu và chúng tình cảm sâu đậm lắm, nếu không phải vì "Thủy Tinh" để lâu sẽ bốc mùi thì cậu làm sao nỡ chôn nó.

Hôm sau cậu nhờ Bàng Kiến Đông dẫn đi, chôn con cá thủy tinh ở chân tường dưới tầng của giám khu một. Từ vị trí đó ngước mắt nhìn lên, chính là đối diện với ô cửa sổ nhỏ của phòng giam lớp bốn trên tầng ba.

Mấy ngày đó họa vô đơn chí, cây văn trúc không hiểu sao cũng bắt đầu ngả vàng, héo hon qua từng ngày. Lưu Xuyên mấy ngày đó cũng như bị sương muối đánh tụt năng lượng, túc trực bên chậu hoa mà hồn xiêu phách lạc. Trong lúc cùng Trần Hữu Thành làm báo tường, Trần Hữu Thành thần thần bí bí ghé tai thì thầm với Lưu Xuyên một hồi. Trần Hữu Thành khẳng định chắc chắn "Thủy Tinh" tuyệt đối không phải chết vì bệnh, cũng chẳng phải tự sát, mà là chết vì bị hại, chết vì mưu sát cố ý. Đằng sau việc "Thủy Tinh" chết đột ngột và văn trúc héo hon rõ ràng ẩn chứa một âm mưu không thể tiết lộ, hơn nữa thủ phạm chắc chắn nằm ngay trong nội bộ lớp bốn, thủ phạm này không phải ai khác mà chính là lớp trưởng Lương Đống của lớp bốn.

Lương Đống? Sao có thể như thế được!

Sao lại không thể! Trần Hữu Thành nói năng vô cùng chắc chắn. Mặc dù Lưu Xuyên cũng thừa biết hắn lại đang đâm bang chọc phá, nhưng "chuyện đâm bang" chưa chắc đã không phải là "sự thật", hơn nữa sự nghi ngờ của Trần Hữu Thành cũng lần lượt được Lưu Xuyên xác nhận từ những người khác. Trưa hôm đó khi Lưu Xuyên về phòng giam ăn cơm trưa vẫn còn cho "Thủy Tinh" ăn, "Thủy Tinh" lúc đó vẫn khỏe mạnh nguyên vẹn, còn bơi từ trong đám rong rêu ra tìm cậu cơ mà. Buổi chiều, mọi người đều đến lớp học lớn nghe giảng bài giáo dục thời sự, gần lúc tan học thì lớp trưởng Lương Đống được một đội trưởng gọi về phân giám khu để chuyển đồ vào kho, cho nên chỉ có một mình anh ta có thời gian quay lại phòng giam gây án. Còn về động cơ gây án, còn phải nói sao? Theo phân tích của Trần Hữu Thành, hiện tại Lương Đống muốn về nhà ăn tết đến phát điên rồi, vì mẹ anh ta bị ung thư, e là không sống qua nổi mùa đông này. Lương Đống hơn bốn mươi tuổi vẫn chưa kết hôn, người tuy âm hiểm nhưng lại là một đứa con hiếu thảo, đối xử với mẹ tốt không tưởng, mẹ anh ta cũng đối xử với anh ta tốt không tưởng. Lý Kinh cũng nói hắn nhìn thấy Lương Đống tìm Bàng Kiến Đông và Phùng Thụy Long nói chuyện tranh thủ suất về nhà ăn tết, nói đến mức khóc lóc thảm thiết. Lương Đống chắc chắn biết trong hai suất của phân giám khu ba, lớp bốn chỉ có thể chiếm một suất, mà đối thủ ngáng đường anh ta trên đường về nhà không ai khác chính là "Lưu đại tướng quân"!

Vài ngày sau, cây văn trúc cũng chết. Tương tự như con cá thủy tinh, nguyên nhân chết không rõ ràng.

Những chuyện xảy ra xung quanh Lưu Xuyên mấy ngày đó cái sau kỳ quặc hơn cái trước, cái sau đáng nghi hơn cái trước. Lúc thì đôi tất cậu phơi ở đầu giường không biết bị ai ném xuống đất, bẩn đến mức phải giặt lại; lúc thì chiếc chăn cậu rõ ràng đã gấp góc cạnh không biết bị ai làm móp méo, khiến đội trưởng tuần hành lang mắng cho một trận; lúc thì trên kệ sách do Lưu Xuyên phụ trách lau dọn, những cuốn sách xếp ngăn nắp đột nhiên lại xiêu xiêu vẹo vẹo... Những chuyện này luôn bị lớp trưởng Lương Đống phát hiện đầu tiên, phê bình đầu tiên, hơn nữa đội trưởng chắc chắn sẽ lập tức biết chuyện và không tránh khỏi bị trừ điểm. Lưu Xuyên vì thế đối với sự phân tích của nhóm Trần Hữu Thành, Lý Kinh, Tôn Bằng dần dần tin tưởng không chút nghi ngờ. Cậu ngày càng tin rằng cái chết bất ngờ của cá thủy tinh và cây văn trúc mười phần thì có đến tám chín phần là do bàn tay độc ác của Lương Đống. Cậu cũng nhìn ra Lương Đống bày ra nhiều chiêu trò nhỏ như vậy mục đích đuổi theo không phải là trừ vài điểm của Lưu Xuyên, những âm mưu quỷ kế nổi lên liên tục này đều đang tìm cách chọc giận Lưu Xuyên, làm cậu không khống chế được bản thân, khiến cậu gây sự cãi nhau với người khác, cãi lời đội trưởng, gây ra xung đột.

Nhưng Lưu Xuyên vẫn luôn nhẫn nại, vẫn luôn nhẫn nại.

Vào cái ngày trước khi tiến hành bình chọn dân chủ nhân xselection thăm nhà dịp tết, Lưu Xuyên cuối cùng đã không nhịn nổi nữa, bởi vì chiều ngày hôm đó là thời gian toàn nhà tù thống nhất bình chọn báo tường. Cậu và Trần Hữu Thành trên cơ sở thiết kế và thử nghiệm nhiều lần, đã lợi dụng bốn buổi tối để hoàn thiện tờ báo tường chính thức chuẩn bị dự thi theo phương án được phân giám khu phê duyệt. Lưu Xuyên dùng ba tông màu đen, đỏ, xanh và ba kiểu chữ khác nhau để viết chữ, hai phần ba tiếng Trung, một phần ba tiếng Anh. Trọn vẹn bốn buổi tối, từng chữ một nắn nốt từng nét vô cùng nghiêm túc. Chỉ cần một chữ hơi có tì vết là thay giấy viết lại từ đầu. Tâm huyết của họ đã nhận được sự khen ngợi của rất nhiều phạm nhân và cán bộ công an phân giám khu, đặc biệt là việc Lưu Xuyên dùng hai ngôn ngữ Trung - Anh đối chiếu để viết những câu khẩu hiệu cải tạo do các lớp của phân giám khu ba sáng tác, như: "Có sách trong tay, tà ác tránh xa"; như: "Nói nhỏ nhẹ, làm người khoáng đạt"; lại như: "Xử thế tâm phải rộng, cải tạo thân phải nghiêm"; lại như: "Chỉ tìm hướng đi cho cuộc sống mới, không tìm lý do cho tà ác"... vân vân. Còn có bức tranh phượng hoàng tái sinh do Trần Hữu Thành vẽ, giống như hình ảnh thu nhỏ của bức tượng khắc trên quảng trường tù Thiên Hà vậy.

Lưu Xuyên có thể nhìn ra, các sếp của phân giám khu coi trọng trình độ chế tác báo tường một cách khác thường, Phùng Thụy Long còn đặc biệt sang các phân giám khu khác để thăm dò tình hình. Nghe nói báo tường của các phân giám khu khác ít nhất là về độ tinh xảo trong chế tác thì so với phân giám khu ba vẫn chưa có ai qua mặt được. Lưu Xuyên và Trần Hữu Thành đều rất vui mừng, chỉ chờ rinh giải vàng về nhà. Thế nhưng ngay trước giờ ăn cơm trưa một chút, Lưu Xuyên vừa ngoảnh đi một cái, tờ báo tường đã hoàn thành lại không biết bị kẻ nào rạch một đường dài. Lưu Xuyên lần này thật sự không nhịn nổi nữa, ngay tại hành lang đã gào to lên: "Ai làm chuyện này, có giỏi thì bước ra đây, lúc nào cũng đâm lén sau lưng thì tính là cái trò gì!" Đội trưởng trực hành lang Bàng Kiến Đông lập tức quát dừng Lưu Xuyên lại: "Lưu Xuyên cậu gào cái gì! Cậu nhắm vào ai mà gào!" Bàng Kiến Đông đi đến trước tờ báo tường, nhìn thấy đường rạch đó, nhìn thấy gương mặt đỏ bừng và thân hình run rẩy của Lưu Xuyên, anh không huấn thị thêm nữa nhưng ra lệnh cho Lưu Xuyên: "Cậu về phòng giam trước đi!" Lưu Xuyên nhẫn nại hồi lâu mới thốt ra một tiếng: "Rõ."

Lưu Xuyên ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ trong phòng giam, nhìn Lương Đống đi ra đi vào trong phòng với nét mặt như không có chuyện gì xảy ra. Lưu Xuyên tức đến nghiến răng nghiến lợi, thật sự muốn xông lên tát cho anh ta một cú cho hả giận trước đã, cho dù tết này không được về nữa, cho dù vị trí dẫn đầu về điểm số không ngồi nữa, thậm chí cho dù có phải vào đội tập huấn, cho dù thể hiện của cả năm nay đổ sông đổ biển hết thì cũng phải xả cục tức này trước đã! Trần Hữu Thành cũng tức đến méo cả mặt, hắn không dám đụng đến Lương Đống nên quay sang kích động Lưu Xuyên, ghé sát vào Lưu Xuyên nói: "Thế là công cốc rồi, tẹo nữa là bình chọn rồi, thế này còn khiêng ra ngoài làm sao được, chúng ta bỏ cuộc cho xong. Lưu Xuyên, tớ đây là bị cậu làm lây vạ đấy nhé, tớ có tranh thăm nhà dịp tết với anh ta đâu, tớ đụng chạm gì đến ai cơ chứ."

Bàng Kiến Đông lúc này xuất hiện ở cửa phòng giam, bảo Lưu Xuyên đi ra ngoài. Anh dẫn Lưu Xuyên đi về phía đầu hành lang, đi về phía tờ báo tường bị rách kia. Lưu Xuyên nhìn thấy giám khu trưởng giám khu một Chung Thiên Thủy đã đến, đang đứng trước tờ báo tường, không biết là đang thưởng thức thiết kế chế tác của tờ báo hay đang xem xét vết rạch hư hại kia. Thấy Lưu Xuyên đi tới, ông quay đầu mỉm cười với Lưu Xuyên.

Ông nói: "Lưu Xuyên."

Lưu Xuyên nói: "Có."

Lão Chung nói: "Tờ báo tường này là cậu làm à?"

Lưu Xuyên nói: "Đầu báo là Trần Hữu Thành vẽ, chữ là cháu viết."

Lão Chung nói: "Làm sao mà rách thế này, tẹo nữa là bình chọn rồi, các cậu định khiêng ra ngoài như thế này à."

Lời lẽ của lão Chung là phê bình, giọng điệu là bàn bạc, biểu cảm lại mang tính trêu đùa. Lưu Xuyên lúc đó ôm một bụng lửa giận, cũng chẳng phân biệt được Chung Đại rốt cuộc là có ý gì, liền không nhịn được mà dùng giọng to dội vang cả hành lang tù, kích động gào lên: "Cháu đề nghị phân giám khu nên điều tra cho rõ, rốt cuộc là ai đang phá hoại! Cháu cho rằng đây là cố ý phá hoại, là lấy danh dự tập thể ra để xả..."

Lão Chung ngắt lời Lưu Xuyên: "Nếu không điều tra ra thì sao? Tôi thấy chuyện này rất có thể không điều tra ra được đâu, hỏi ai ai cũng không nhận thì làm thế nào?"

Lửa giận của Lưu Xuyên như bị nghẹn lại, không trả lời được.

Giọng nói của lão Chung từ đầu đến cuối vẫn ôn hòa, tiếp tục nói: "Có thể tranh thủ làm lại một bản nữa không?" Thấy nét mặt Lưu Xuyên xị ra có vẻ không miễn cưỡng, ông lại khích cậu: "Bằng không sao tôi lại bảo cái tính cách này của cậu không tốt chứ. Khi cậu chịu uất chịu xúc phạm, cậu có thể nào không nổi giận được không? Có thể nghĩ xem dùng phương pháp gì để giải quyết vấn đề trước mắt hay không!"

Lưu Xuyên cúi đầu, vẫn chưa trả lời.

Lão Chung mỉm cười nhạt nhòa, nói: "Thời gian có lẽ vẫn còn kịp đấy, mau chóng làm lại một bản đi, làm ra được đến đâu thì ra đến đó, thế nào?"

Lão Chung nói chuyện này một cách hết sức bình thường, không coi nó là một sự cố nghiêm trọng, cũng không bắt người ta phải điều tra gay gắt. Hơn nữa, ông lại một lần nữa nhắc đến tính cách của Lưu Xuyên. Lưu Xuyên đành phải bình tĩnh trở lại. Cậu bình tĩnh suy nghĩ thấy chuyện này đúng là khó điều tra thật, điều tra ra thì đã sao? Cho dù điều tra ra là do Lương Đống rạch thì anh ta cũng chẳng thừa nhận mình cố tình. Sơ ý làm rách một tờ báo tường thì có lỗi lớn đến mức nào chứ? Cho nên Chung Đại chỉ lấy chuyện này để nói về tính cách của Lưu Xuyên chứ không nói chuyện khác. Lưu Xuyên nghĩ, có lẽ Chung Đại vẫn muốn cậu hiểu rằng, những mâu thuẫn mà con người gặp phải trong cuộc sống, cho dù là mâu thuẫn rất nhỏ, mâu thuẫn có đúng sai rất rõ ràng thì thường lại không giải quyết được, cuối cùng chỉ có thể tự mình tiêu hóa, tự mình nhẫn nại. Chỉ có nhẫn nại thì mới có thể chuyển biến cục diện theo hướng tốt đẹp hơn. Lưu Xuyên cũng tự hỏi bản thân: Cậu có thể nhẫn nại được không? Có thể để đảng đá đè nén trên ngực rơi xuống đất được không? Có thể để cái chuyện bực dọc nghẹn khuất này nhẹ nhàng trôi qua được không?

Lưu Xuyên còn chưa đưa ra được kết luận thì Chung Đại đã quay người bước đi, đi được vài bước lại quay đầu hỏi Lưu Xuyên:

"Lưu Xuyên, trước đây tôi từng nói với cậu về ba bảo bối lớn khi đối nhân xử thế, cậu còn nhớ không?"

Lưu Xuyên nói: "Nhớ ạ."

Lão Chung nói: "Cậu nói cho tôi nghe xem."

Lưu Xuyên nói: "Rõ. Ba bảo bối lớn khi đối nhân xử thế là: Chân thành, quy củ, khiêm cung."

Lão Chung vẫn bình tĩnh nói: "Tốt lắm, cậu vẫn còn nhớ." Ông mỉm cười một cái: "Điều đó chứng tỏ cậu có thể làm được!"

Lưu Xuyên hôm đó không ăn cơm trưa. Cậu dùng tốc độ còn nhanh hơn bình thường viết nhật ký để viết lại toàn bộ những chữ mà trước đó phải mất bốn buổi tối mới hoàn thành, dùng chưa đầy nửa tiếng đồng hồ viết lại tất cả lên tấm bìa mới vừa được bồi vội vã. Trần Hữu Thành vừa cằn nhằn cằn nhằn cằn nhằn cằn nhằn vừa luống cuống chân tay cắt những họa tiết đầu báo đuôi báo mà hắn đã vẽ ra để dán lên tờ báo tường mới. Họ gần như không kịp dò lại lỗi chính tả đã phải khiêng tờ báo tường còn chưa khô mực sang phân giám khu một. Năm nay cuộc thi bình chọn báo tường được tiến hành theo hình thức triển lãm lưu động, địa điểm triển lãm đầu tiên chính là hành lang của phân giám khu một.

Không tính phân giám khu phạm nhân bệnh tật hay trung đội phản tỉnh, trung đội tập huấn..., toàn nhà tù tổng cộng có chín phân giám khu, mỗi phân giám khu ra một tờ báo tường, lấy ba vị trí dẫn đầu làm Quán quân, Á quân và Quý quân, từ vị trí thứ tư đến thứ sáu trao giải Ưu tú. Tờ báo tường của phân giám khu ba không giành được thứ hạng, cũng không giành được giải thưởng. Nhưng phân giám khu ba sau đó vẫn cộng cho Lưu Xuyên và Trần Hữu Thành mỗi người mười điểm để biểu dương ý chí "liều mình nỗ lực" và tinh thần "quyết không bỏ cuộc" của họ.

Báo tường gửi đi rồi thì không thể sửa lại được nữa, đây là quy tắc định sẵn của cạnh tranh công bằng. Tờ báo tường của phân giám khu ba rơi vào cảnh trắng tay ra về, nguyên nhân chủ yếu nằm ở chỗ chế tác không tinh xảo, ưu thế ban đầu biến thành nhược điểm. Mặc dù các đội trưởng cũng nói mấy câu xã giao kiểu như quan trọng là tham gia, nhưng trong lòng Lưu Xuyên vẫn có chút tức giận. Ngày hôm sau khi cậu đến siêu thị Ánh Dương thu tiền, suýt chút nữa lại giống như trước đây, thối nhầm tiền cho mấy phạm nhân, may mà Tiểu Kha tình cờ đối soát sổ sách ở siêu thị, kịp thời nhắc nhở mới giúp Lưu Xuyên tránh được sai sót không đáng có.

Tiểu Kha phê bình Lưu Xuyên: "Có phải anh lại có vấn đề tư tưởng gì rồi không, sao mà tâm trí để đi đâu thế?"

Lưu Xuyên nói: "Không có mà, không có."

Tiểu Kha nói: "Không có sao lại lơ đễnh thế?"

Lưu Xuyên cúi đầu không nói gì.

Tiểu Kha cũng không ép cậu, chỉ nói: "Chú ý một chút nhé."

Lưu Xuyên nói: "Rõ."

Hôm đó khi siêu thị đóng cửa, Tiểu Kha nghe vị công an áp giải Lưu Xuyên về phân giám khu nói mới biết ngày hôm nay cực kỳ quan trọng đối với Lưu Xuyên. Hôm nay là ngày phân giám khu ba tiến hành bình chọn dân chủ đối với các phạm nhân được về nhà ăn tết. Cuộc bình chọn năm nay áp dụng hình thức gián tiếp, tất cả các ứng viên được phân giám khu đề danh đều phải né mặt. Ngoài Lưu Xuyên đến siêu thị Ánh Dương lao động ra, các ứng viên khác cũng được phân giám khu sắp xếp đến nhà hoa lao động.

Tiểu Kha giả vờ bâng quơ hỏi vị công an đó: "Kết quả bình chọn thế nào rồi ạ, điểm của Lưu Xuyên có cao không?"

Vị đội trưởng của phân giám khu ba đáp: "Lúc tôi ra ngoài thì các lớp mới họp xong, tình hình đang tổng hợp." Khựng lại một chút, vị đội trưởng đó không hiểu sao đột nhiên nói một câu làm Tiểu Kha giật thót mình.

"Cô chắc chắn là không muốn Lưu Xuyên về nhà ăn tết đâu nhỉ."

Tiểu Kha ngẩn ngơ hồi lâu, không hiểu ý là gì: "Tại sao ạ?"

"Lưu Xuyên ở đây thu tiền quen tay rồi, tết mà đi mất thì ở đây lại phải đổi người, chẳng phải phiền phức sao."

Tiểu Kha thở phào một cái, mỉm cười từ tận đáy lòng nói: "Tôi muốn anh ấy về nhà chứ, anh ấy có người bà nội rất nhớ anh ấy. Tết này nếu anh ấy có thể về thăm bà thì tốt quá. Với lại, tết tôi cũng về nhà nghỉ ngơi, siêu thị nếu có xảy ra sai sót gì thì ai trực người đó chịu trách nhiệm, liên quan quái gì đến tôi, ngốc thật!"