Sau khi từ chỗ Tần Thủy làm chứng trở về, Lưu Xuyên bắt đầu tham gia lớp học giáo dục trước khi ra tù. Kỳ thi luật quốc tế vốn được lên lịch sẵn đã bị hoãn vô thời hạn, bởi vì trước kỳ thi, Bắc Kinh đã bùng phát dịch SARS.

Diễn biến của dịch SARS nhanh đến mức không ai ngờ tới. Từ ngày thứ tư sau khi Lưu Xuyên trở lại Thiên Giám, Cục Quản lý nhà tù Bắc Kinh đã ra lệnh phong tỏa nhà tù. Sau khi khử trùng triệt để mọi ngóc ngách trong nhà tù, từ lãnh đạo trại giam đến quản giáo các cấp đều được chia thành ba ca: ca A phong tỏa bên trong nhà tù, ca B túc trực bên ngoài, ca C về nhà nghỉ ngơi. Phạm nhân cư trú tương đối tập trung, nếu mắc bệnh lại không thể phân tán ra xã hội để cứu chữa, một khi xảy ra lây nhiễm tập thể dịch viêm phổi không điển hình thì hậu quả thật không dám tưởng tượng.

Sau khi phong tỏa, ca A làm nhiệm vụ bên trong coi như bị tuyên một bản "án tù" một tháng. Trong thời gian "án tù" này, tính cả Giám ngục trưởng Đặng Thiết Sơn, bất cứ ai cũng không được bước chân ra khỏi nhà tù kiên cố này. Tuy nhiên, lớp học giáo dục trước khi ra tù lại đưa ra thông báo trấn an cho các học viên: Những phạm nhân nào đã chấp hành xong bản án sẽ vẫn được thả đúng hạn theo pháp luật, tuyệt đối không giam giữ quá hạn dù chỉ một ngày.

Những phạm nhân tham gia lớp giáo dục trước khi ra tù đều có thời hạn chấp hành còn lại dưới hai tháng. Giáo dục trước khi ra tù đương nhiên khác với giáo dục khi mới nhập tù, tâm trạng các học viên đều phấn khởi và nhẹ nhõm. Các môn học ngoài thời sự chính trị trong và ngoài nước, các văn bản pháp luật mới do chính phủ ban hành gần đây, còn có rất nhiều nội dung thực dụng hơn. Ví dụ như cách chọn nghề, cách đăng ký hộ khẩu, những thay đổi về đường sá và giao thông vùng lân cận ở nội thành Bắc Kinh, một số điều chỉnh về luật giao thông, v.v., đều có giáo viên giảng dạy và tổ chức thi cử chính quy. Còn có cả SARS! Sau khi trở về xã hội thì làm sao thực hiện "bốn sớm", làm sao hình thành thói quen vệ sinh tốt, khạc nhổ bừa bãi sẽ bị phạt thế nào, tất nhiên tự giác không khạc nhổ vẫn là tốt nhất. Hầu như tất cả nội dung học tập đều liên quan đến cuộc sống và công việc tương lai, vì vậy thái độ học tập của mọi người không cần phải đôn đốc, ai nấy đều rất tự giác. Chỉ có Lưu Xuyên là vẫn hơi trầm mặc, thường ngồi trong lớp như đang suy tư điều gì. Không còn Lão Chung, niềm vui khi sắp có được tự do đã vơi đi một nửa.

Chương trình của lớp học không quá dày đặc, đi lao động cũng không thường xuyên. So với sự sắp xếp bình thường ở phân trại số ba, nhịp độ có vẻ không quá căng thẳng, thời gian tự học cũng tương đối dư dả, nhờ đó Lưu Xuyên có nhiều cơ hội để trầm tư suy ngẫm. Anh tỉ mỉ hồi tưởng lại cuộc sống sau bức tường cao trong mấy năm qua, xâu chuỗi những mảnh ký ức vụn vỡ trong đầu thành một chương hồi hoàn chỉnh và có trật tự. Ở mỗi giai đoạn then chốt của cuộc lột xác, hình bóng và giọng nói của Lão Chung đều hiện hữu cùng với những ký ức dạt dào. Còn có Phùng Thụy Long, Bàng Kiến Đông, và mỗi một người đội trưởng đối xử tốt với anh. Bề ngoài họ thường tỏ ra nghiêm nghị, trước đám đông thì ra vẻ quan cách, nhưng tận sâu trong lòng, họ đều dành cho anh sự kiên nhẫn và thấu hiểu, bao dung và chăm sóc vô cùng lớn.

Còn cả Tiểu Kha nữa.

Sao Tiểu Kha lại đối tốt với anh như thế, tốt như anh em ruột thịt vậy.

Trước khi ra tù có đủ thời gian để nhấm nháp từng chi tiết nhỏ nhặt trong suốt ba năm. Anh thậm chí còn nhớ lại trong thời gian diễn ra đại hội thể thao, có một lần đội bóng đi ăn cơm sớm ở nhà ăn, anh thấy Tôn Bằng tiện tay lấy trộm hai quả trứng gà sống ở bếp dành cho người Hồi, rồi cùng trung phong của đội đập ra uống, bảo rằng trứng gà sống là bổ nhất. Lưu Xuyên và Tôn Bằng cùng nằm trong một tổ liên đới giám sát lẫn nhau, có trách nhiệm tố giác lẫn nhau, nhưng nếu tố giác thì ngoài việc Tôn Bằng chắc chắn sẽ bị trừ điểm nặng, biết đâu còn mất tư cách thành viên đội bóng, Lưu Xuyên cũng không biết mình rốt cuộc là vì nghĩa khí huynh đệ hay vì vinh dự của đội bóng mà lần đó đã mạo hiểm che giấu cho cậu ta. Chuyện này sau đó may mắn không bị lộ, vật đổi sao dời, Lưu Xuyên cũng không nghĩ đến nữa, cho đến tận bây giờ nhớ lại, nghĩ ra lại thấy hổ thẹn với Chung Đại.

Anh còn nhớ khoảng thời gian mới được phân từ phân trại giáo dục nhập tù sang phân trại số ba, tâm trạng anh trầm uất, ít nói, không muốn nói chuyện với bất kỳ ai, cũng chẳng ai nói chuyện với anh, chỉ có Trần Hữu Thành cứ bám lấy bên cạnh hết lời khuyên nhủ: Nhóc à, cậu phải nói chuyện, sự khác biệt giữa người và động vật chính là con người biết nói chuyện. Cậu xem chữ "Ngục" mà cổ nhân phát minh ra thâm thúy thế nào, hai bên là khuyển (chó), ở giữa là ngôn (lời nói), cổ nhân coi như đã nhìn thấu nhà tù rồi, đó chính là hai con chó kẹp lấy một người biết nói chuyện!

Dạo đó Trần Hữu Thành rảnh rỗi là thích tẩy não Lưu Xuyên, hắn nói với Lưu Xuyên: Nhà tù muốn cải tạo chúng ta cho tốt thì thực ra chỉ dựa vào một điều, đó là hủy hoại hoàn toàn nhân cách của cậu, khiến cậu không còn coi mình là người nữa, thì coi như cải tạo thành công một nửa. Lúc đó Lưu Xuyên chưa biết Trần Hữu Thành có cái miệng chuyên gây chia rẽ, cứ tưởng những lời hắn nói là thâm sâu dễ hiểu, đầy triết lý. Kể từ lúc bước chân vào cửa nhà tù, tinh thần áp lực không lúc nào không hiện hữu, nhà tù khác hẳn với trại tạm giam, sự áp lực ở trại tạm giam còn có thể chịu đựng được, còn bầu không khí trong nhà tù thì như mỗi tấc đều có trọng lượng, đè nén người ta đến mức khó thở. Lúc đó anh thực sự không dám nghĩ đến hai chữ nhân cách, anh cảm thấy mình không thể làm người được nữa. Tuy anh chỉ gánh bản án năm năm, nhưng tâm trạng gần như tương đương với án chung thân, ngày qua ngày sống như một năm. Anh từng học đại học, từng làm cảnh sát, từng làm ông chủ, từ nhỏ đã được cha mẹ nuông chiều, người như con cưng của trời, một khi sa cơ trở thành tù nhân, cảm giác không bằng lợn chó còn nặng nề hơn người khác, nên lúc đó những lời "điểm hóa khai sáng" của Trần Hữu Thành gần như câu nào cũng là thật đối với anh.

Hồi ức cũng là một kiểu tổng kết, nếu tổng kết mấy năm nay, điều anh thực sự học được ở ngôi trường mang tên nhà tù này, chính là sự nhận thức về con người. Chính Lão Chung đã để anh thực sự tìm ra khuyết điểm của bản thân, tìm ra ý nghĩa của nhân cách, tìm ra mối quan hệ giữa nhân cách và tôn nghiêm, từ đó anh cởi bỏ được áp lực, tìm lại sự tự tin, niềm vui cuộc sống từ đó nhặt đâu cũng thấy.

Lão Chung từng nói với anh: Ngồi tù thực ra cũng là một chuyến du ngoạn nhân sinh hiếm có, có thể cho cậu thấy được rất nhiều cảnh sắc nhân gian hiếm thấy, thấy được rất nhiều tình người thế thái hiếm thấy, có thể ép buộc cậu trong thời gian ngắn nhất học được cách biết đủ và trân trọng. Biết đủ và trân trọng cũng là một bản năng sinh tồn không thể thiếu, cũng là một tu dưỡng nhân sinh không thể thiếu. Có được bản năng và tu dưỡng này mới có thể thích ứng với mọi hoàn cảnh, mới có thể tự cường sinh tồn trong môi trường tồi tệ nhất.

Lão Chung từng nói với anh: Khổ nạn cũng là một món quà hậu hĩnh mà cuộc đời ban tặng cho cậu, nó khiến cậu trưởng thành, khiến cậu có được sự bình yên trong tâm hồn, khiến cậu sở hữu tính cách vô úy mà bình hòa, khiến cậu phát hiện ra những người bạn thực sự.

Lão Chung từng nói với anh: Anh hùng có ba loại, một loại là anh hùng về địa vị, một loại là anh hùng về năng lực, một loại là anh hùng về đạo đức. Chỉ có anh hùng về đạo đức mới đáng được sùng kính nhất.

Lão Chung từng nói với anh: Một con người, nếu muốn tôi coi anh ta là anh hùng, anh ta không nhất định phải là một người thành công có tiền có địa vị có bản lĩnh, nhưng anh ta nhất định phải là một người có nhân cách hoàn thiện, một người có tu dưỡng, một người trước vinh dự và thành công, trước thất bại và tai nạn đều giữ được bản sắc, đều bình thản như thường, đều làm những việc nên làm, kiểu người này mới thực sự gọi là người. Con người khác động vật chính là vì con người có tinh thần!

Lão Chung còn nói với anh: Chân thành, quy củ, khiêm cung là ba báu vật để đối nhân xử thế, chỉ cần làm việc chân thành, tuân thủ quy củ, đối nhân khiêm cung thì bất kỳ hoàn cảnh nào cũng đều có thể dung chứa cậu.

Lão Chung còn nói: Lưu Xuyên, cậu làm được không?

Lão Chung đi rồi, mãi mãi không trở lại, Lưu Xuyên chỉ có thể hướng về bóng lưng ông mà gào thét tha thiết: Tôi làm được! Tôi làm được! Tôi làm được!

Lưu Xuyên cũng tự hét với chính mình: Cậu nhất định phải làm được, nhất định phải tuân thủ lời thề!

Năm hai nghìn lẻ ba, ngày mười một tháng tám, Lưu Xuyên đứng trước bức tượng Phượng Hoàng Niết Bàn của nhà tù Thiên Hà, lặng lẽ đứng rất lâu, sau đó, dưới sự tháp tùng của Phùng Thụy Long, lần đầu tiên anh tự mình cất bước, đi qua khu vực cách ly được rào bằng lưới sắt, bước ra khỏi cánh cửa nhà tù đang ầm ầm mở ra.

Tuy dịch SARS đã qua đi, nhưng để vạn vô nhất thất, lệnh phong tỏa nhà tù vẫn chưa được dỡ bỏ, vì vậy Phùng Thụy Long không thể bước ra khỏi khu vực cách ly đó. Anh chỉ có thể dõi theo bóng lưng vững chãi bình thản của Lưu Xuyên, cùng với cánh cửa sắt màu xám đang từ từ khép lại, biến mất sau bức tường cao và lưới điện.

Bầu trời bên ngoài quả nhiên rất rộng, rất xanh, không khí trong lành tràn đầy. Lưu Xuyên vác hành lý của mình, mặc bộ quần áo vải xanh mới tinh, đi về phía con đường lớn vốn dĩ đã quen thuộc đến mức không thể quen hơn trước cổng tù. Bộ quần áo mới tinh đó, cùng với đôi giày cao su mới tinh, đều là anh nhờ Phùng Thụy Long bỏ ra một trăm tệ mua từ bên ngoài về. Lúc bị bắt anh mặc quần áo bệnh viện, sau khi bị bắt liền bị quần áo tù nhân của trại tạm giam thay thế. Giờ ra tù, đồ đạc trên người chỉ có thể mua ngay. Phùng Thụy Long tháng trước vẫn luôn túc trực bên ngoài nhà tù, hai ngày trước mới kết thúc đợt cách ly quan sát trước khi nhận việc. Anh thay thế nhóm quản giáo ca B đã liên tục một tháng không ra khỏi tù lên ca trực. Khi anh đưa bộ quần áo giày dép mới mua cho Lưu Xuyên, thời gian còn lại đến ngày Lưu Xuyên mãn hạn tù chỉ còn hơn mười tiếng đồng hồ.

Trang phục khi phạm nhân mãn hạn ra tù thường do người thân mua sắm. Người thân cũng sẽ đến trước cổng nhà tù vào ngày này từ sớm để đón người thân của mình giành lại tự do. Ngày này đương nhiên không ai đến đón Lưu Xuyên, ngoài người bà đang ngồi xe lăn vì bệnh, anh không còn người thân nào khác. Anh từng nghĩ, có lẽ Tiểu Kha sẽ đến đón mình, anh cũng không biết tại sao mình lại phỏng đoán như vậy, Tiểu Kha và anh không thân không thích, nhưng trong lòng anh, cô cũng thân thiết như người nhà giống như Chung Đại. Tiếc là một ngày trước, anh vô tình biết được từ cuộc trò chuyện phiếm của các quản giáo, Tiểu Kha với tư cách là quản giáo ca C, trước ngày anh ra tù hai ngày đã cùng Phùng Thụy Long bước vào bức tường cao lưới điện, và sẽ phải kiên thủ trong tòa nhà tù kiên cố này suốt cả cuối mùa hè oi ả.

Tháng tám ở Bắc Kinh, bầu trời cao xa, màu xanh thấu, đón Lưu Xuyên bước ra khỏi nhà tù, tuy không thân không thích, nhưng lại có cơn gió nhẹ sảng khoái lướt qua mặt. Cơn gió mát lành khiến làn da toàn thân anh đều hô hấp một cách sảng khoái, hóa giải nỗi buồn lẻ bóng thành hư không, hành lý trên vai dường như cũng mất đi trọng lượng, gánh nặng toàn thân không ngăn nổi anh bước những bước sải dài như bay.

Hành lý của Lưu Xuyên quả thực rất lớn, trong hành lý ngoài chăn đệm đã đắp ở trại tạm giam trước khi vào tù, còn có quần áo lót, áo len anh mặc trong tù mấy năm nay, quần áo lót áo len đều là Quý Văn Trúc mua gửi cho anh, dù rách dù cũ cũng không thể vứt bỏ. Tương tự, thứ nhất định phải mang theo còn có những cuốn sách cần dùng cho kỳ thi hàm thụ, còn có xà phòng kem đánh răng chưa dùng hết, còn có khăn mặt đã rất cũ, và hơn một nghìn tệ tiền mặt rút từ tài khoản của anh ở khoa Vệ sinh Đời sống. Số tiền mặt này vô cùng quan trọng đối với anh, anh phải dùng nó để mua chút quà cho bà, trước khi chưa tìm được việc làm, còn phải dựa vào nó để duy trì nhu cầu thiết yếu của cuộc sống.

Anh mang theo tất cả những thứ còn có thể sử dụng, cuộc sống sau khi ra tù không thể dự đoán được, mọi thứ đều phải dựa vào chính mình. Phạm nhân tổ bốn thấy anh "ham tiền" như vậy, ai nấy đều hào phóng mở hầu bao giúp đỡ, đem những thứ bản thân không dùng đến hoặc không muốn dùng, như đổ rác vậy mà chất hết vào lòng anh. Lưu Xuyên cứ thấy thứ gì sau này dùng được là cúi đầu cảm ơn nhận hết—nửa bánh xà phòng, một phần tư tuýp kem đánh răng, chiếc quần len đã mặc qua, đều được nhét hết vào hành lý. Chỉ có tổ trưởng Lương Đống là không coi món quà này là việc xử lý phế liệu, anh ta đặc biệt mua hai đôi tất từ siêu thị Ánh Dương, còn nguyên bao bì đưa cho Lưu Xuyên để làm quà tiễn biệt.

Anh ta còn đem cả chiếc cốc nhựa có nắp đó tặng cho Lưu Xuyên, vì Lưu Xuyên muốn mang theo "thứ thủy tinh" của mình.

Còn cả chậu cây văn trúc đang phát triển xanh tốt kia nữa, cũng được đặt vào một chiếc túi xách tay.

Thế là bọc hành lý đó trở nên vừa to vừa nặng, thế là Lưu Xuyên còn đeo chéo một chiếc túi đeo vai, trong túi đựng "thứ thủy tinh" của anh, thế là trên tay anh còn xách một chiếc túi giấy, trong túi giấy đựng chậu văn trúc đã qua bao phen phong ba bão táp.

Anh mang theo "gia sản" nặng nề như vậy, vậy mà lại đi bộ suốt bốn mươi phút, đi một mạch không nghỉ đến con đường phụ của đường cao tốc Kinh Khai, thở hồng hộc bắt một chiếc xe buýt chạy vào nội thành.

Anh biết mình nên vào thành phố, nhưng anh không biết sau khi vào thành phố thì lại nên đi đâu...

Xe buýt từ cầu Lục Lý chạy ra khỏi đường cao tốc, đi vào vành đai ba phía Tây đông đúc, sau ba năm một tháng, Lưu Xuyên cuối cùng cũng đã trở lại, lại nhìn thấy thành phố Bắc Kinh nhộn nhịp.

Ba năm một tháng, một nghìn một trăm hai mươi sáu sớm tối, nhà tù kiên cố với tường cao lưới điện đó là con tàu cứu hộ của anh trong bể khổ, những tên tù nhân giết người phóng hỏa cướp của hiếp dâm tham ô trộm cắp buôn lậu buôn ma túy đó là bạn đồng hành cùng anh vượt sóng. Bây giờ anh đã quay đầu là bờ, trên bờ người đông như nước, anh lại không nhà để về.

Ngôi nhà cũ của anh sớm đã bị tòa án đem đi thế chấp nợ, căn nhà anh thuê đã quá hạn hợp đồng từ lâu, bà nội anh thì đang sống trong viện dưỡng lão ở ngoại ô, anh ở cái thành phố với muôn vạn tòa nhà cao tầng này, trên không có một tấm ngói, dưới không có chỗ cắm dùi. Trong lòng anh nhét một tờ giấy chứng nhận ra tù do nhà tù Thiên Hà cấp, anh còn cần đến đồn công an nơi nhà anh cư trú trước đây để làm giấy chứng nhận xóa hộ khẩu, anh còn cần điền vào một đơn xin nhập hộ khẩu... Những thủ tục này thực ra không phiền phức, phiền là anh nhập hộ khẩu vào đâu? Nhập hộ khẩu cần một giấy chứng nhận nhà ở do người thân bạn bè hoặc đơn vị tuyển dụng anh cung cấp, mà giấy chứng nhận này thì anh biết tìm ai làm đây?

Xe buýt chạy chạy dừng dừng, trôi dạt trong dòng người biển xe, anh không biết mình nên xuống ở trạm nào, cùng với thứ thủy tinh và chậu văn trúc của mình. Khi xe đi qua cầu Hàng Thiên, anh nhìn thấy cái ngõ nhỏ trong ký ức, cửa hàng nhỏ đầu ngõ lướt qua tầm mắt, Lưu Xuyên lập tức ôm lấy hành lý cũ kỹ của mình, quyết định xuống xe tại đây.

Mười phút sau, anh đứng ở cửa ngõ đó, cũng biết không cần phải thực sự đi vào, Quý Văn Trúc từ bốn năm trước đã chuyển từ đây đến Tửu Tiên Kiều rồi, lại từ Tửu Tiên Kiều chuyển đến Hòa Bình Lý, có lẽ lại từ Hòa Bình Lý chuyển đến một căn nhà tốt hơn, hoặc, cô ấy đã mua một căn hộ cao cấp, bên trong căn hộ đã được trang hoàng mới tinh...

Ánh mắt Lưu Xuyên lướt qua góc mái hiên đầu ngõ, có vài phần chua xót, có vài phần luyến tiếc. Cửa hàng tạp hóa đầu ngõ trước đây đã có, Lưu Xuyên dùng điện thoại công cộng ở đây, gọi vào số di động của Quý Văn Trúc.

Thật không ngờ, điện thoại thông rồi.

Lưu Xuyên vừa nghe thấy giọng nói quen thuộc của Quý Văn Trúc, trán liền lập tức lấm tấm mồ hôi vì căng thẳng, anh hơi không tin vào vận may của mình, sao lại có thể trùng hợp đến thế. Giọng anh không tự chủ được mà trở nên hoảng sợ, thậm chí còn có vài phần cung kính, cảm giác đó gần như không giống đang đối mặt với người yêu xa cách lâu ngày, mà giống như đối mặt với một người đội trưởng mới đến.

Anh nói: "Văn Trúc, là anh, anh là Lưu Xuyên."

"Lưu Xuyên?" Phía bên kia điện thoại, có chút nghi hoặc, có chút ngây người, "Lưu Xuyên nào?"

"Là Lưu Xuyên đây mà, em nghe ra giọng của anh không?"

"Anh là Lưu Xuyên thật à, anh, sao anh biết số điện thoại của em, anh gọi từ bên trong ra à, đây là điện thoại của nhà tù phải không?"

"Anh ra rồi, anh mãn hạn rồi, anh đang gọi điện thoại công cộng ở cửa nhà em đây, chính là bên chỗ em từng ở cầu Hàng Thiên ấy."

"Anh ra rồi á?" Giọng nói phía bên kia điện thoại cao vút vì ngạc nhiên, có thể hình dung ra trên mặt Quý Văn Trúc đã nở nụ cười xinh đẹp, "Anh đã ra rồi sao, anh thực sự không sao rồi hả? Phải không! Vậy thì tốt quá! Tốt quá!" Quý Văn Trúc thực sự cười thành tiếng. Tiếng cười của cô khiến tâm trạng Lưu Xuyên có được sự an ủi chưa từng có, khiến anh không kìm được xúc động đến mức lệ tuôn hai hàng.

Anh cố nén giọng, không muốn để lộ chút nghẹn ngào nào, anh nói: "Văn Trúc, anh, anh muốn gặp em..."

Cuối cùng anh cũng biết, tại sao ánh mặt trời ngày hôm nay lại rạng rỡ đến thế, tại sao cơn gió nhẹ ngày hôm nay lại sảng khoái đến thế, vì hôm nay chính là ngày anh vận may tới, vì Quý Văn Trúc không chút do dự đã đồng ý yêu cầu của anh.

"Anh đang ở cầu Hàng Thiên phải không, em tìm xe đến đó đón anh ngay. Em đang ở khách sạn Á Châu, trưa nay chúng em có lễ khai máy ở đây, anh đến xem đi. Trưa nay chúng ta ăn cơm ở đây luôn, anh qua đi."

Nửa tiếng sau, một chiếc xe Jetta đến, đón Lưu Xuyên và hành lý của anh, cùng với thứ thủy tinh và chậu văn trúc ở cửa tiệm nhỏ này.

Khách sạn Á Châu Lưu Xuyên từng đến trước đây, không biết là do nơi này vừa mới trang hoàng, hay do Lưu Xuyên ở trong tù quá lâu, sự rộng lớn huy hoàng của sảnh khách sạn khiến anh như một người nhà quê nhìn không xuể. Người đến đón anh là một nhân viên hậu trường của đoàn phim, giúp anh gửi hành lý cùng chậu văn trúc và thứ thủy tinh vào bộ phận hành lý của khách sạn, rồi dẫn anh đi về phía phòng tiệc tầng hai. Thảm dày ngoài cửa phòng tiệc khiến Lưu Xuyên cảm thấy như đang giẫm lên bông, đi lại hơi chóng mặt. Hơn ba năm cuộc sống nhà tù khiến anh cảm thấy vô cùng xa lạ với những nơi như thế này, cũng khá không thích nghi với sự lịch thiệp của bồi bàn. Khi anh bước vào phòng tiệc, lễ mừng khai máy đã bắt đầu, trên phông nền sân khấu căng tấm ảnh màu khổ lớn ghép bằng máy tính, chính giữa phía trước là nụ cười xinh đẹp nghiêng nước nghiêng thành của Quý Văn Trúc, xem ra cô ấy thực sự đã trở thành ngôi sao, xem ra cô ấy lại đóng vai chính, bằng không cũng chẳng ai gửi một câu là có người lái xe từ xa như vậy đến đón anh. Anh ngẩng đầu nhìn tấm ảnh đó, tên phim trên đó quả nhiên là ba chữ đỏ thắm: Ngôi Sao Vũ Điệu Đỏ! Quý Văn Trúc trước đây từng học múa, bộ phim truyền hình này có lẽ là được đo ni đóng giày cho cô ấy. Lưu Xuyên rời mắt nhìn lên đài, anh thấy Quý Văn Trúc xuân phong đắc ý, ngồi ở hàng ghế đầu. Xung quanh trước sau cô là những đại minh tinh tụ hội, bao nhiêu gương mặt quen thuộc trang điểm lộng lẫy đến, ai nấy đều mang "nụ cười bìa tạp chí" đáng ngưỡng mộ, các phóng viên đổ xô về phía sân khấu, không biết bao nhiêu máy quay máy ảnh đèn flash vây kín các ngôi sao. Lưu Xuyên không dám tiến lên, bộ quần áo vải xanh và đôi giày cao su quân đội trên người anh tuy đều là mới, nhưng ở nơi như thế này lại trở nên tầm thường đến mức chói mắt. Anh buộc phải tự ti co rúm lại trong góc khuất phía sau, trong lòng vừa tràn đầy niềm vui gặp lại, cũng tràn đầy nỗi hoảng sợ khi gặp lại. Giữa anh và Quý Văn Trúc, đã cách xa quá rồi, một người là ngôi sao vừa mới nổi, một người là tù nhân vừa mãn hạn, giữa họ đã là một trời một vực.

Sau một hồi chen lấn chụp ảnh quay phim, phóng viên lần lượt lùi lại, bắt đầu đặt câu hỏi phát biểu. Hỏi xong về sáng tác sản xuất bộ phim, chủ đề lại chuyển sang cuộc sống ngôi sao. Những câu hỏi về cuộc sống phần lớn khá thiện chí, giọng điệu đa phần là nịnh nọt và chúc mừng. Nhưng câu hỏi đầu tiên đã khiến nhịp tim Lưu Xuyên nhảy lên tận cổ họng, rồi từ cổ họng chìm xuống đan điền, chìm đến mức cơ tim thắt lại, khí lạnh xuyên thấu đỉnh đầu. Ban đầu anh tưởng mình nghe nhầm, nhưng vẻ mặt đầy nụ cười của Quý Văn Trúc và vị đạo diễn kia lại hoàn toàn xác thực—phóng viên đang hỏi Quý Văn Trúc mới cưới đã nhận đóng phim lớn, lại còn hợp tác cùng phu quân, hai người một đạo một diễn, trong phim ngoài phim, cảm giác có phải rất ăn ý không? Lưu Xuyên không dám tin, ánh mắt Quý Văn Trúc nhìn vị đạo diễn trung niên bên cạnh, luồng khí mới mẻ trong ánh mắt đó, lại là thật. Anh không dám tin, lời hứa năm xưa của Quý Văn Trúc, cô đã không còn coi là thật nữa.

Có lẽ lúc này Lưu Xuyên mới bắt đầu hiểu ra, ba năm trong tù của anh, tưởng chừng ngắn ngủi, thực ra lại dài đằng đẵng, trong núi một ngày, nhân gian đã ngàn năm. Quý Văn Trúc đã không còn là cô nàng Bắc Phiêu đi thuê nhà khắp nơi tìm vai diễn ngày trước nữa, cô ấy đã có cuộc sống mới, cuộc sống đó sẽ dẫn dắt cô leo lên đỉnh cao sự nghiệp, mà thành quả không giới hạn của sự nghiệp diễn xuất chẳng phải chính là mục tiêu lớn nhất trong đời của Quý Văn Trúc sao?

Lưu Xuyên không còn nghe cặp "tân nhân" này dùng đủ loại từ ngữ hạnh phúc ngọt ngào để tô vẽ cho "cuộc sống" của họ nữa, anh như mất hồn bước ra khỏi đại sảnh hoa lệ này. Bộ trang phục quê mùa của anh, ngay cả phục vụ cũng không kìm được liếc nhìn xì xào, nhưng từ hướng ánh mắt của họ, lại có thể thấy họ không phải đang bàn tán về quần áo của anh, họ dường như đang kinh ngạc về biểu cảm của anh, Lưu Xuyên lúc này mới phát hiện ra mình đã đẫm lệ đầy mặt.

Tối hôm đó Lưu Xuyên đến nhà mới của Quý Văn Trúc, đó là một căn hộ mới xây nằm ở Đông Trực Môn. Khu vực Đông Trực Môn mấy năm nay thay đổi rất nhiều, Quý Văn Trúc trong cuộc điện thoại Lưu Xuyên gọi cho cô vào buổi chiều đã nói nửa ngày, cũng không làm anh hiểu rõ cách đi cụ thể. Thế là, vẫn là nhân viên hậu trường nhiệt tình đó lái xe đến đón anh ở điểm hẹn, đưa anh đến tận chân tòa chung cư đó. Phòng khách nhà Quý Văn Trúc trang trí nửa tây nửa ta, trước chiếc ghế sofa kiểu Mỹ rộng lớn êm ái lại bày chiếc bàn hút thuốc kiểu Minh cổ kính, bên cạnh bức tranh sơn dầu phương Tây trên tường lại treo khung cửa sổ chạm khắc kiểu Tấn, cả căn phòng tràn ngập không khí nghệ thuật và hương vị tìm về cội nguồn, so với nơi ở tạm bợ của Quý Văn Trúc ở cầu Hàng Thiên, Tửu Tiên Kiều, Hòa Bình Lý mấy năm trước đã là một trời một vực. Trên bức tường phía trên ghế sofa kiểu Mỹ còn treo ảnh cưới của Quý Văn Trúc, chú rể và cô dâu đều trang điểm đậm, cố tỏ ra trẻ trung một cách gượng ép. Vị đạo diễn trong ảnh không phải vị đạo diễn kia từng tổ chức sinh nhật cho Quý Văn Trúc ở nhà hàng Thuận Phong năm nào, nhìn vẻ bề ngoài có vẻ còn phô trương lộ liễu hơn vị ở "Thuận Phong", hơn nữa xét về tuổi tác cũng có vẻ trẻ khỏe hơn rõ rệt.

Quý Văn Trúc tối nay không có cảnh quay nên ở nhà một mình. Nhưng vì cô có thể phái nhân viên hậu trường lái xe đến đón Lưu Xuyên, ít nhất chứng tỏ cô mời anh đến cũng không giấu giếm vị đạo diễn chồng kia của cô.

Lưu Xuyên vẫn mặc bộ quần áo vải xanh hơi nhăn nhúm đó, ngồi rất không hài hòa trên chiếc ghế sofa trắng như tuyết trong phòng khách, đôi tất của anh khi cởi giày cao su ra thoang thoảng mùi mồ hôi của một ngày đi bộ. Quý Văn Trúc mở cho anh một lon Coca, anh không uống. Anh đặt chậu văn trúc mang theo bên mình trước ánh mắt ngơ ngác của Quý Văn Trúc.

"Đây là tặng cho em à?" Cô hỏi.

"À," Lưu Xuyên gật đầu, "Anh nuôi một chậu trong tù, tiếc là chết rồi, đây là chậu thứ hai, nuôi cho em."

Quý Văn Trúc ghé sát vào chậu hoa thưởng thức một hồi, cười nói: "Đẹp thật, nhưng em thực sự không biết nuôi hoa, anh xem hoa nhà em toàn là đồ giả. Đồ giả bây giờ còn đắt hơn đồ thật ấy chứ, đồ thật mà cho em nuôi thì chắc chắn sẽ chết. Anh nuôi tốt thế này, hay là anh tự nuôi đi."

Lưu Xuyên cũng cười nhạt, nụ cười đặc biệt gượng gạo, anh nói: "Em nuôi đi, chết thì cũng là số nó như vậy. Chết rồi thì em vứt đi, cái cũ không đi cái mới không tới, em không cần tiếc nuối, coi như nó chưa từng tồn tại bao giờ, sau này em cứ nuôi đồ giả là được."

Quý Văn Trúc có lẽ nghe ra sự tủi thân, sự tự buông xuôi trong lời nói của Lưu Xuyên, cô bao dung chuyển đề tài, hỏi thăm về những điều tai nghe mắt thấy trong tù và sức khỏe của Lưu Xuyên. Lưu Xuyên đều trả lời ngắn gọn, không lan man thêm. So với trước đây, Quý Văn Trúc rõ ràng đã thấy biết bao nhiêu sự đời, lời nói chuyện đã tỏ ra trưởng thành hơn nhiều, biểu cảm trên mặt cũng được rèn luyện điêu luyện. Có lẽ diễn viên nào cũng nên như vậy, cuộc sống như kịch, mỗi khoảnh khắc đều là bài tập diễn xuất.

Cô nói: "Em thực sự rất vui, chúng ta chia tay lâu thế rồi, anh vẫn chưa quên em, vừa ra ngoài đã gọi điện cho em trước, không quên người bạn cũ này, lại còn tặng chậu hoa đẹp thế này cho em. Nghe nói trưa nay anh không ăn cơm đã đi rồi, em thực sự không biết anh hôm nay mới vừa ra tù, biết thế thì em đã không gọi anh tới. Anh vừa ra ngoài chắc có nhiều việc phải làm lắm nhỉ, anh về nhà chưa, có cần về sớm không?"

Lưu Xuyên nói: "Được."

Anh đứng dậy, biết mình nên đi rồi. Chiều nay anh gọi điện cho Quý Văn Trúc xin gặp, nói là muốn tặng cô một chậu hoa, không còn việc gì khác.

Quý Văn Trúc cũng đứng dậy, tiễn anh ra cửa, trong sảnh đợi anh cúi người thay đôi giày cao su của mình, khi Lưu Xuyên đứng thẳng dậy, Quý Văn Trúc bất ngờ ôm lấy anh.

Đây là khoảnh khắc Lưu Xuyên mong chờ từ lâu, vì khoảnh khắc này anh từng mấy lần sống đi chết lại. Trong những ngày vô vọng nhất, bất lực nhất, anh khao khát cái ôm như thế này biết bao—cô gái anh yêu, áp sát vào lồng ngực, anh dựa vào ảo tưởng này mà từng bước từng bước bò ra khỏi bóng tối, tìm thấy ánh sáng nhân gian. Bây giờ, cuối cùng anh cũng có được cái ôm đến muộn này, hơn nữa lại ngay trong buổi tối đầu tiên anh trở về. Cái ôm này nhẹ nhàng và tao nhã hơn những gì anh mơ tưởng suốt mấy năm qua, tao nhã đến mức gần như lịch thiệp, hoàn toàn khác với sự chân thành và mãnh liệt khi Quý Văn Trúc lần đầu tiên ôm chầm lấy anh trong văn phòng. Nhưng Lưu Xuyên vẫn lập tức bị cái ôm này đánh gục, anh cố ý buông thả ảo giác của mình—đây có lẽ chính là cái ôm anh khổ sở chờ đợi, cái ôm này có lẽ cũng chẳng khác gì tưởng tượng của anh! Thế là anh muốn khóc, muốn khóc cho cô nghe tất cả những nỗi tủi thân, tất cả niềm hy vọng suốt mấy năm qua, nhưng anh kiềm chế tiếng khóc lại trong đan điền, cũng không để nước mắt chảy ra khỏi hốc mắt. Trong lòng mình, anh lặng lẽ nức nở, đồng thời gồng cứng cơ thể như sắt, anh không muốn để Quý Văn Trúc đang ôm mình chạm vào nỗi bi thương sâu kín của anh.

Quý Văn Trúc gục đầu lên vai anh, có lẽ cảm nhận được sự cứng đờ bất thường của anh, cô thì thầm bên tai anh, muốn dùng sự quyến rũ đặc trưng của mình để làm mềm đi sự "e dè" của anh.

"Sau này có thời gian thì đến thăm em, được không?"

Lưu Xuyên dùng giọng nói như đang đọc sách đáp lại một cách khàn khàn: "Được."

Trong khi tận hưởng ảo giác, lý trí vẫn không hoàn toàn khô kiệt, anh vẫn chưa đến mức không hiểu rõ đây là nhà người khác, đây là vợ người khác.

Từ nhà Quý Văn Trúc ra, nhìn lại những tòa cao ốc mới nổi kia, mới thấy chúng hùng vĩ tráng lệ biết bao. Trong mỗi ô cửa sổ sát đất khổng lồ, ánh đèn xa hoa ẩn hiện, ánh đèn phác họa khu cộng đồng hùng vĩ này còn có khí chất hơn cả ban ngày, Đông Trực Môn vì vậy mà khác xưa, mà lối mòn trở nên mê loạn. Lưu Xuyên đứng ở đầu phố, nhìn trái nhìn phải, con đường tất yếu trước đây anh đi đến Tửu Tiên Kiều đón Quý Văn Trúc, đi làm ca đêm ở tiệm "Mỹ Lệ Ốc", có lẽ sớm đã bị khu cao ốc phía sau lưng này nuốt chửng.

Anh hỏi người qua đường về hướng Tửu Tiên Kiều, cứ thế đi bộ rất lâu rất lâu. Anh vô tình đi qua con phố quen thuộc đó, nhìn thấy tòa nhà đỏ cũ kỹ của Quý Văn Trúc, tòa nhà đó tuy cũng lấp lánh ánh đèn, nhưng so với nhà mới của Quý Văn Trúc thì hiện rõ vẻ nghèo nàn. Chỉ là ánh đèn đó đối với Lưu Xuyên lại vô cùng thân thiết, dù anh không phân biệt được ô cửa sổ nào sáng đèn từng thuộc về anh, từng cưu mang một đoạn mặn nồng của anh.

Lưu Xuyên không dừng bước, ánh mắt không còn lưu luyến, anh tiếp tục ngơ ngác bước về phía trước, vậy mà nhìn thấy tiệm "Mỹ Lệ Ốc" đèn hoa rực rỡ kia. "Mỹ Lệ Ốc" mặt tiền vẫn vậy, nhưng cái tên đã đổi, cái tên thay đổi có chút bi thương—Người về đêm trong tuyết gió, không mấy ăn nhập với nơi hoan lạc ca hát đêm đêm này. Bảo vệ đứng ở cửa cũng đã đổi, toàn bộ là gương mặt lạ. Có lẽ dịch SARS vừa qua, việc làm ăn chưa khấm khá, Lưu Xuyên nhìn từ trước cửa đi qua, không còn ai nhận ra.

Anh đi đến mệt nhoài, thực sự mệt rồi. Ở lối vào một con ngõ nhỏ, anh tìm thấy một nhà trọ, còn tồi tàn rách nát hơn cả cái tiệm nhỏ mà anh từng ở cùng Đơn Thành Công tại Phong Đài. Hành lý của anh vẫn còn gửi ở khách sạn Á Châu chưa lấy, lấy rồi cũng không có chỗ để. Không biết ngày này ngày mai, dù không gió không tuyết, ngoài cái nhà trọ bẩn thỉu ẩm ướt này, anh còn có thể đêm về nơi đâu.

Sáng sớm hôm sau, Lưu Xuyên đi thăm bà nội.

Viện dưỡng lão rất xa nội thành, anh ngồi xe khách đường dài đi theo đường phụ Kinh Xương, đi hai tiếng mới tìm thấy cái viện mộc mạc đó. Những ngày này lệnh cấm "SARS" đã được dỡ bỏ, các ngả đường ngoại ô cũng đã thông suốt. Việc thăm hỏi người thân của viện dưỡng lão sớm đã khôi phục bình thường, nhưng ra vào cổng viện vẫn phải đo thân nhiệt. Khi Lưu Xuyên bước vào phòng bà ở, trong phòng chỉ có một mình bà, đang nhìn bầu trời xanh ngoài cửa sổ ngẩn người. Bà già hơn nhiều rồi, chỉ có tiếng khóc là không đổi. Thấy bà khóc, Lưu Xuyên mới thực sự mở lòng hết thảy, trút bỏ hết nỗi tủi thân giấu trong lòng, anh ôm lấy bà nức nở như đứa trẻ, nức nở chẳng giống một người đàn ông từng nếm trải đau khổ chút nào.

Bà thì khóc rống lên, Lưu Xuyên biết từ tiếng khóc của bà, rằng những năm nay bà, một mình, một mình ở trong cái viện dưỡng lão tồi tàn này, trong lòng bà đè nén nỗi tủi thân to lớn, nỗi bi ai to lớn, bà đang kiên trì, đợi anh trở về.

Mấy bà lão cùng phòng với bà từ bên ngoài vào phòng, đứng ngẩn người ở cửa giường, nhìn cảnh hai bà cháu gặp nhau. Một hộ lý tuổi đã không còn trẻ ở viện dưỡng lão nghe thấy tiếng khóc cũng vào xem, thấy đứa cháu trai mà bà cụ nhắc đến suốt ba năm cuối cùng cũng đã đến, liền hớn hở chúc mừng: Bà cụ à, đây là tin vui đấy, bà mong đứa cháu này suốt ba năm, chẳng phải nó đến thăm bà đây sao! Bà nhìn xem đứa cháu nhỏ của bà đẹp trai chưa này, phúc của bà đến rồi đấy, cháu bà lần này là đến đón bà ra ngoài đúng không?

Khóe miệng bà nở nụ cười, nhưng hai má vẫn đẫm lệ. Bà sau đó nói với Lưu Xuyên, cả đời bà là người phụ nữ mạnh mẽ, cả đời bà chưa bao giờ rơi nhiều nước mắt như thế, ngay cả lúc cha của Lưu Xuyên bệnh mất, bà tiễn kẻ đầu bạc người đầu xanh cũng không cảm khái như lúc thấy Lưu Xuyên trở về thế này. Bà nói với Lưu Xuyên, nửa năm sau khi bà vào viện dưỡng lão, bà đột nhiên trở nên không còn tự tin, vì bà linh cảm rằng mình có thể không trụ nổi đến khi Lưu Xuyên ra tù, không trụ nổi đến khi Lưu Xuyên đến đón bà, bà linh cảm rằng bà vĩnh viễn không gặp được Lưu Xuyên nữa, bà linh cảm rằng khi bà nhắm mắt xuôi tay, bên cạnh sẽ không có một người thân nào. Từ lúc đó mái tóc bạc của bà bắt đầu rụng, bà không còn là bà cụ thẳng lưng, kiên cường lạc quan ngày trước nữa. Ba năm nay nếu không phải Tiểu Kha và Chung Thiên Thủy thường đến thăm bà, nếu không phải Tiểu Kha cứ dịp lễ tết lại đón bà đi, để bà còn cảm nhận được nhân mạch của cháu trai, có lẽ bà thực sự không đợi được đến ngày hôm nay, hai bà cháu họ đoàn tụ dưới ánh mặt trời.

Ngày hôm nay Lưu Xuyên luôn ở viện dưỡng lão bầu bạn cùng bà, hai bà cháu, ân cần nương tựa như người yêu. Từ nhỏ, bà đã yêu anh, anh cũng yêu bà, nhưng chưa bao giờ cảm giác khó chia lìa như ngày hôm nay.

Buổi trưa, sau khi viện dưỡng lão ăn cơm xong, Lưu Xuyên ra tiệm nhỏ mua một chiếc bánh mì, ăn ngấu nghiến bên ngoài xong mới đi về phòng của bà. Trong phòng bà, anh nhìn thấy một người phụ nữ trung niên, vẻ phong trần mệt mỏi như vừa từ nội thành vội vã đến. Người phụ nữ trung niên đó gọi một tiếng Lưu Xuyên, Lưu Xuyên gọi bà một tiếng dì, anh nhận ra người phụ nữ không mời mà đến này chính là mẹ của Tiểu Kha.

Buổi chiều ngày hôm đó, mẹ của Tiểu Kha cùng Lưu Xuyên đẩy bà của Lưu Xuyên bước ra khỏi cổng viện dưỡng lão, bà là nhận lời ủy thác của Tiểu Kha, đến đây tìm Lưu Xuyên, nhận lời ủy thác của Tiểu Kha, đến đón hai bà cháu họ vào thành.

Ngày Lưu Xuyên ra tù, Tiểu Kha vừa từ ca túc trực chuyển sang ca trực, sẽ làm việc phong tỏa trong nhà tù một tháng. Cô không muốn để mẹ mình đến cổng nhà tù đón Lưu Xuyên, cô không muốn để sự quan tâm đặc biệt của mình dành cho Lưu Xuyên bị phơi bày trước mặt đồng nghiệp trong nhà tù. Cô lẳng lặng gọi điện về nhà bảo mẹ, bảo bà ngay ngày hôm sau hãy đến viện dưỡng lão ở ngoại ô, cô khẳng định mẹ mình ở viện dưỡng lão đó chắc chắn sẽ gặp được Lưu Xuyên không nhà để về.

Mẹ của Tiểu Kha đón hai bà cháu Lưu Xuyên đến căn nhà mà Lưu Xuyên từng thuê, bà nói với Lưu Xuyên, căn nhà này vốn cho một ông chủ mở nhà hàng thuê, tiền thuê mỗi tháng cũng khá hợp lý, nhưng hai tháng trước Tiểu Kha kiên quyết không ký tiếp hợp đồng với người đó, kiên quyết dọn trống căn nhà để đợi Lưu Xuyên trở về. Bà nói sau khi Lưu Xuyên mãn hạn tù tạm thời không có việc làm, cũng không có chỗ ở, hai bà cháu xa cách lâu ngày đoàn tụ nhưng không thể sum vầy, cô nói với mẹ mình, cô không muốn để Lưu Xuyên sau khi ra tù sống khổ sở hơn cả trong tù.

Lưu Xuyên trở về rồi, anh từng coi đây là nhà, anh từng ở đây lánh nạn, bà cũng từng ở đây, còn ở đây đón tết nguyên đán năm nay.

Anh trở về rồi, anh nghĩ, nếu mình kiếm được đủ tiền, anh nhất định phải thuê lại nơi này, trong tiềm thức của anh, so với tòa căn hộ hoa lệ trải qua nỗi sợ hãi và sự hủy hoại nhà anh trước đây, nơi đây sở hữu nhiều hơi ấm hơn, nơi đây giống một mái nhà bình yên ổn định hơn.