CÂY HỒNG đứng bên cửa sổ. Mới ít lâu trước, nó hãy còn xanh tươi mơn mởn, thế mà giờ đây lại tàn úa — chắc hẳn là đang mang trọng bệnh. Cả một trung đoàn đang đóng quân trên cây và gặm nhấm nó; dẫu vậy, dường như vì lòng tham ấy, trung đoàn này lại vô cùng tề chỉnh và đáng kính. Chúng mặc những bộ đồng phục màu xanh tươi. Tôi liền trò chuyện với một trong số những "chú sâu xanh". Chú ta mới chào đời được ba ngày, vậy mà đã lên chức ông. Đố bạn chú ta đã nói gì nào? Mọi điều đều hoàn toàn là sự thật — chú ta đang kể về bản thân mình và phần còn lại của trung đoàn. Hãy lắng nghe nhé!
"Chúng tôi là những sinh vật kỳ diệu nhất trên đời. Từ khi còn rất nhỏ, chúng tôi đã đính hôn, và lập tức cử hành hôn lễ. Khi thời tiết lạnh giá kéo dài, chúng tôi đẻ trứng, để rồi những đứa con bé bỏng được sưởi ấm dưới ánh mặt trời. Loài vật khôn ngoan nhất, chính là loài kiến — chúng tôi vô cùng kính trọng nó! — rất hiểu chúng tôi. Bạn có thể tin chắc rằng nó đánh giá rất cao chúng tôi. Nó không ngấu nghiến chúng tôi ngay lập tức; nó lấy trứng của chúng tôi, đem đặt vào tổ kiến của gia đình ở tầng trệt — xếp chúng ngay ngắn, có dán nhãn và đánh số, đặt cạnh nhau, lớp này chồng lên lớp khác, để rồi mỗi ngày lại có một sinh linh nhỏ bé nở ra từ quả trứng. Sau đó, nó đưa chúng tôi vào chuồng, bóp cặp chân sau, và vắt sữa chúng tôi cho đến chết. Nó đã ban cho chúng tôi cái tên đẹp đẽ nhất — 'con bò sữa nhỏ'.
"Tất cả những loài sinh vật được ban ơn trí khôn giống như loài kiến đều gọi chúng tôi bằng cái tên mĩ miều ấy. Chỉ có con người là không làm như vậy. Họ đặt cho chúng tôi một cái tên khác, một cái tên mà chúng tôi cảm thấy là sự sỉ nhục lớn lao — đủ lớn để làm cay đắng cả cuộc đời chúng tôi. Các bạn có thể viết một bản kiến nghị phản đối thay cho chúng tôi được không? Các bạn có thể thức tỉnh con người nhận thức được điều sai trái mà họ đang gây ra cho chúng tôi hay không? Họ nhìn chúng tôi bằng ánh mắt đờ đẫn hoặc đôi khi đầy đố kỵ, chỉ vì chúng tôi ăn một chiếc lá hồng, trong khi chính họ lại ngấu nghiến mọi thứ trên đời — bất cứ thứ gì sinh trưởng và mang sắc xanh. Ôi chao, họ còn ban cho chúng tôi cái tên nhục nhã nhất! Tôi thậm chí còn chẳng buồn nhắc đến nó. Hừ! Tôi cảm thấy nhói tận ruột gan. Tôi thậm chí không thể thốt ra nổi — ít nhất là khi tôi đang mặc bộ đồng phục trên người, mà ngặt nỗi tôi lúc nào cũng mặc nó.
"Tôi sinh ra trên một chiếc lá hồng. Tôi và toàn bộ trung đoàn đều sống nhờ cây hồng. Thậm chí chúng tôi sống bám vào nó. Nhưng rồi nó lại được hồi sinh bên trong chúng tôi, những sinh vật thuộc bậc cao hơn trong trật tự tạo hóa.
"Con người không ưa chúng tôi. Họ săn lùng và tru diệt chúng tôi bằng nước xà phòng. Ồ, đó thực sự là một thứ nước uống kinh khủng! Hình như tôi vẫn còn ngửi thấy mùi của nó đây này. Bạn không thể tưởng tượng nổi việc bị tắm rửa khi bản thân vốn không sinh ra để chịu cảnh tắm táp nó kinh hoàng đến mức nào đâu. Hỡi con người! Các bạn, những kẻ đang nhìn chúng tôi bằng ánh mắt nghiêm nghị và sũng nước xà phòng kia, hãy dừng lại một chút để ngẫm xem vị trí của chúng tôi trong tự nhiên là gì: chúng tôi sinh ra trên những đóa hồng, chúng tôi chết đi giữa những đóa hồng — toàn bộ cuộc đời chúng tôi là một bài thơ về hoa hồng. Tôi khẩn cầu các bạn, đừng ban cho chúng tôi một cái tên mà chính các bạn cũng thấy là đê tiện — cái tên mà tôi không tài nào thốt lên nổi. Nếu các bạn muốn nhắc đến chúng tôi, hãy gọi chúng tôi là 'những con bò sữa của loài kiến — trung đoàn cây hồng — những sinh vật xanh nhỏ bé'."
"Còn tôi, con người ấy, đứng lặng nhìn cái cây và những chú sâu xanh (những kẻ mà tên gọi của chúng tôi sẽ chẳng thèm nhắc đến, bởi tôi không muốn làm tổn thương tình cảm của những công dân trên cây hồng), một gia đình đông đúc gồm cả trứng lẫn những con non; và tôi nhìn chằm chằm vào chậu nước xà phòng mà tôi dự định dùng để tẩy rửa chúng, bởi tôi cũng đã mang theo nước xà phòng cùng những ý đồ sát sinh. Nhưng giờ đây, tôi sẽ dùng nó để thổi những bong bóng xà phòng. Nhìn kìa, đẹp làm sao! Biết đâu trong mỗi chiếc bong bóng lại ẩn chứa một câu chuyện cổ tích, và chiếc bong bóng cứ lớn dần, rực rỡ, trông tựa như có một viên ngọc trai đang nằm bên trong vậy."
Chiếc bong bóng chao đảo và lắc lư. Nó bay về phía cửa rồi vỡ tung, nhưng cánh cửa bất chợt mở rộng, và kìa, Nữ thần Cổ tích bằng xương bằng thịt đang đứng đó! Giờ đây, bà sẽ kể cho các bạn nghe hay hơn tôi về (tôi xin phép không nhắc lại cái tên ấy) những sinh vật xanh nhỏ bé trên khóm hồng.
"Rệp cây!" Nữ thần Cổ tích cất lời. Người ta phải gọi đúng tên vạn vật chứ. Và nếu không phải lúc nào cũng được làm thế, thì ít nhất người ta cũng phải có đặc quyền được gọi tên chúng trong một câu chuyện cổ tích.
