Tuổi Thơ

Lượt đọc: 494 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 1
Người Gia Sư, Karl Ivanitch

❊ ❊ ❊

Vào ngày 12 tháng 8 năm 18— (đúng ba năm sau sinh nhật lên mười của tôi, thời điểm tôi nhận được những món quà tuyệt vời xiết kể), tôi bị đánh thức vào lúc bảy giờ sáng bởi Karl Ivanitch. Ông đang dùng cây vấy ruồi làm bằng giấy gói đường dán vào một chiếc gậy để đậpùm bụp lên bức tường ngay sát đầu giường tôi. Ông giáng những nhát mạnh đến mức nện cả vào bức ảnh tiểu thánh hộ mệnh của tôi được treo trên tấm ván gỗ ở đầu giường, khiến con ruồi chết rơi lả tả lên những lọn tóc xoăn của tôi. Tôi rụt cổ ngó ra từ dưới tấm chăn, dùng tay nắn lại khung thánh ảnh vẫn còn đang rung bần bật, phủi con ruồi chết xuống sàn nhà, rồi trừng mắt nhìn Karl Ivanitch với đôi mắt ngái ngủ và đầy giận dữ. Trong bộ áo ngủ chần bông sặc sỡ thắt lưng bằng một dải vải bản rộng cùng chất liệu, đội chiếc mũ len màu đỏ có tua rua, và xỏ đôi giày da dê mềm mại, ông vẫn tiếp tục thong thả đi quanh phòng, nhắm mục tiêu và đập ruồi.

“Cứ cho là mình còn nhỏ đi,” tôi thầm nghĩ, “nhưng sao ông ấy cứ phải làm phiền mình cơ chứ? Sao ông ấy không đi đập ruồi quanh giường của Woloda ấy? Không; Woloda lớn tuổi hơn tôi, còn tôi là đứa út trong nhà, nên ông ấy mới đày đọa tôi. Lúc nào ông ấy cũng chỉ nghĩ đến chuyện đó — làm sao để trọc tức tôi. Ông ấy thừa biết là mình đã đánh thức và làm tôi sợ, thế mà cứ ra điều phớt lờ. Thật là một tên vũ phu ghê tởm! Cả cái áo ngủ, cái mũ lẫn chùm tua rua của lão ta nữa — thứ nào cũng đáng ghét cả.”

Trong lúc tôi đang thầm trút giận lên Karl Ivanitch, ông đã quay về giường của mình, xem đồng hồ (được treo lủng lẳng trong một chiếc giày nhỏ thêu cườm), rồi gác cây vấy ruồi lên một chiếc đinh. Kế đó, rõ ràng là với tâm trạng vui vẻ nhất có thể, ông quay người lại phía chúng tôi.

“Dậy đi các con! Đã đến giờ rồi, mẹ các con đã ở trong phòng khách,” ông thốt lên với chất giọng Đức đặc sệt. Đoạn, ông bước tới chỗ tôi, ngồi xuống chân giường và lấy hộp đựng thuốc lá vụn ra khỏi túi. Tôi vờ như đang ngủ say. Karl Ivanitch hắt xì, xì mũi, búng tay, rồi bắt đầu trò tiêu khiển là chọc ghẹo tôi và cù lét mấy ngón chân tôi, miệng mỉm cười nói: “Nào, nào, cậu lười biếng ơi!”

Dẫu rất sợ bị cù, tôi vẫn đinh ninh quyết chí không chịu dậy hay đáp lời ông, mà giấu kín đầu sâu hơn vào gối, tung chân đạp hết sức mình và gồng mình chịu đựng để không bật cười.

“Ông ấy mới tử tế làm sao, và quý chúng ta biết bao!” tôi thầm nghĩ. “Thế mà chỉ vừa nãy thôi mình lại có thể căm ghét ông ấy cơ chứ!”

Tôi cảm thấy giận bản thân lẫn Karl Ivanitch, vừa muốn cười lại vừa muốn khóc, bởi các dây thần kinh trong người đang căng như dây đàn.

“Thôi đừng cù nữa, Karl!” Cuối cùng tôi thốt lên với đôi mắt rưng rưng lệ, khi ngóc đầu dậy khỏi lớp chăn.

Karl Ivanitch chưng hửng. Ông ngừng cù chân tôi, và ân cần hỏi xem tôi bị làm sao. Phải chăng tôi vừa gặp một giấc mơ không mấy dễ chịu? Gương mặt hiền hậu mang đậm nét Đức của ông cùng sự đồng cảm khi ông muốn tìm nguyên nhân khiến tôi rơi nước mắt càng làm dòng lệ tuôn rơi nhanh hơn. Tôi cảm thấy cắn rứt lương tâm, không tài nào hiểu nổi vì sao chỉ mới một phút trước thôi, tôi lại căm ghét Karl đến thế, lại thấy chiếc áo ngủ, cái mũ và chùm tua rua của ông thật đáng ghét. Ngược lại, giờ đây trông chúng mới đang yêu làm sao. Ngay cả chùm tua rua cũng tựa như một minh chứng nữa cho bản tính tốt đẹp của ông. Tôi đáp rằng mình đang khóc vì gặp ác mộng, thấy Mẹ đã qua đời và đang được đem đi chôn cất. Dĩ nhiên đó chỉ là một câu chuyện bịa đặt, bởi tôi chẳng hề nhớ mình đã mơ thấy gì trong suốt đêm đó, nhưng sự thật là sự cảm thông của Karl khi ông tìm cách dỗ dành và trấn an tôi đã dần khiến tôi tin rằng mình THỰC SỰ đã mơ thấy một giấc mơ khủng khiếp như vậy, và cứ thế khóc to hơn — dẫu là vì một nguyên nhân khác với những gì ông tưởng tượng.

Khi Karl Ivanitch đã rời đi, tôi ngồi dậy trên giường và bắt đầu xỏ tất vào đôi bàn chân nhỏ bé. Những giọt nước mắt giờ đã khô hẳn, song nỗi niềm u sầu về giấc mơ do tôi tự bịa ra vẫn còn vương vấn đôi chút trong tâm trí. Ngay lúc đó, bác Nicola [Thuật ngữ này thường được trẻ em ở Nga dùng để gọi những người hầu già] bước vào — một người đàn ông nhỏ nhắn, gọn gàng, lúc nào cũng nghiêm nghị, ngăn nắp, mực thước và rất mực kính trọng, đồng thời là một người bạn lớn của Karl. Bác mang theo quần áo và giày của chúng tôi — chí ít là giày cho Woloda, còn tôi là đôi giày cũ kỹ, thắt nơ ruy-băng đáng ghét. Trước mặt bác, tôi cảm thấy xấu hổ không dám khóc, hơn nữa, ánh nắng ban mai lại đang chiếu rọi qua cửa sổ rạng rỡ đến thế, và Woloda, khi đang đứng bên bàn rửa mặt để nhại lại Maria Ivanovna (nữ gia sư của chị tôi), lại cười to và lâu đến mức ngay cả một người nghiêm nghị như Nicola — với chiếc khăn tắm vắt trên vai, tay cầm xà phòng, tay kia cầm chậu — cũng không thể kìm được nụ cười mà cất lời: “Cậu Vladimir Petrovitch vui lòng để tôi rửa mặt cho nhé?” Tâm trạng tôi đã phấn chấn trở lại hoàn toàn.

“Các trò chuẩn bị xong chưa?” Tiếng của Karl vang lên từ phòng học. Âm sắc giọng nói ấy giờ đây nghe nghiêm khắc, hoàn toàn không còn sự ân cần vừa khiến tôi vô cùng xúc động ban nãy. Thực chất, trong phòng học, Karl là một con người hoàn toàn khác với những lúc bình thường. Ở đó, ông chính là người gia sư. Tôi vội vã rửa mặt, thay quần áo, tay vẫn cầm chiếc lược để vuốt lại mái tóc còn đang ẩm ướt, rồi lên tiếng đáp lời ông. Karl, đeo kính trên sống mũi và tay cầm một cuốn sách, vẫn ngồi như thường lệ ở khoảng giữa cửa ra vào và một khung cửa sổ. Bên trái cửa ra vào là hai chiếc kệ — một chiếc là của lũ trẻ (tức là của chúng tôi), và chiếc kia là của riêng Karl. Trên kệ của chúng tôi chất đống đủ loại sách vở — sách học lẫn sách chơi — cuốn đứng cuốn nằm đủ cả. Duy chỉ có hai cuốn đứng ngay ngắn tựa vào vách tường là hai tập dày của bộ Histoire des Voyages, bìa màu đỏ. Trên chiếc kệ đó, người ta có thể nhìn thấy những cuốn sách dày mỏng, lớn nhỏ khác nhau, những tấm bìa không ruột lẫn những cuốn sách không bìa, bởi mọi thứ cứ thế bị nhét đống bừa bãi vào với nhau mỗi khi giờ chơi đến và chúng tôi được bảo phải thu dọn lại “thư viện” (cách Karl gọi những chiếc kệ này). Bộ sưu tập sách trên kệ của riêng ông, dẫu không nhiều bằng của chúng tôi, nhưng ít ra lại đa dạng hơn. Cụ thể là tôi còn nhớ rõ ba cuốn: một cuốn sách nhỏ bằng tiếng Đức (bị rách mất bìa) viết về việc Bón Phân Cho Cải Bắp Trong Vườn Rau, cuốn Lịch sử Bảy năm chiến tranh (bìa bọc da thuộc và bị cháy sém ở một góc), cùng một Giáo trình Thủy tĩnh học. Mặc dù Karl dành quá nhiều thời gian cho việc đọc sách đến mức làm hại cả thị lực, ông chưa bao giờ đọc bất kỳ thứ gì ngoài những cuốn sách này và tờ The Northern Bee.

Một vật dụng khác trên kệ của Karl mà tôi nhớ rất rõ. Đó là một mảnh bìa cứng hình tròn được bắt vít vào một chiếc đế bằng gỗ, trên dán một bức tranh biếm họa hình một quý bà và một thợ làm tóc. Karl rất khéo tay trong việc lắp ráp các mảnh bìa cứng lại với nhau, và ông đã nghĩ ra phát minh này để che chắn đôi mắt yếu ớt của mình trước những luồng ánh sáng quá mạnh.

Giờ đây hình ảnh ông lại hiện lên trước mắt tôi — dáng người cao gầy trong chiếc áo ngủ chần bông và chiếc mũ đỏ (với vài sợi tóc bạc lấp ló bên dưới) đang ngồi bên chiếc bàn; tấm bình phong hình thợ làm tóc che khuất khuôn mặt; một tay cầm sách, tay kia tì lên thành ghế. Trước mặt ông là chiếc đồng hồ quả quýt có hình vẽ một thợ săn trên mặt số, một chiếc khăn tay bằng vải bông ca-rô, một hộp đựng thuốc lá màu đen hình tròn, cùng chiếc hộp đựng kính màu xanh lá. Vẻ ngăn nắp, gọn gàng của tất cả những vật dụng ấy cho thấy rõ ràng Karl Ivanitch là người có một tâm hồn thanh thản và lương tâm trong sáng.

Đôi khi, khi đã chán ngấy việc chạy nhảy ở phòng khách lớn dưới nhà, tôi lại lén lút kión chân bước vào phòng học và bắt gặp Karl đang ngồi một mình trên chiếc ghế bành, nét mặt trầm ngâm, tĩnh lặng khi ông ngấu nghiến một trong những cuốn sách yêu thích của mình. Thế nhưng, đôi khi cũng có những khoảnh khắc ông không đọc sách, khi cặp kính đã trượt xuống chiếc mũi khoằm to bản, đôi mắt xanh lim dim và đôi môi mỉm cười thoắt ẩn thoắt hiện dường như đang đăm đăm nhìn về phía trước với một vẻ kỳ lạ. Căn phòng chìm trong tĩnh lặng tuyệt đối — không một tiếng động nào lọt vào tai ngoại trừ nhịp thở đều đặn của ông và tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả quýt in hình thợ săn trên mặt số. Ông không nhìn thấy tôi, còn tôi sẽ đứng ở ngưỡng cửa và thầm nghĩ: “Tội nghiệp, tội nghiệp ông cụ! Chúng ta thì đông người, có thể chơi đùa cùng nhau và vui vẻ, còn ông ấy cứ ngồi lủi thủi một mình thế kia, chẳng có ai để yêu thương. Quả thật ông ấy nói không sai khi bảo mình là kẻ mồ côi. Cả câu chuyện về cuộc đời ông nữa chứ — thật bi đát làm sao! Tôi còn nhớ khi ông kể nó cho Nicola nghe. Thật khủng khiếp biết bao khi phải rơi vào hoàn cảnh của ông!” Khi ấy, tôi thấy thương ông vô cùng, thế là tôi sẽ tiến lại gần, cầm lấy tay ông và cất lời: “Karl Ivanitch thân mến!” Và mỗi khi tôi trò chuyện với ông như thế, ông lại rạng rỡ hẳn lên, vẻ mặt vô cùng hạnh phúc.

Trên bức tường thứ hai của phòng học treo vài tấm bản đồ — phần lớn đã rách, nhưng được Karl tỉ mẩn dán lại. Trên bức tường thứ ba (ở chính giữa có bố trí cửa ra vào) là nơi treo một cặp thước kẻ ở một bên cửa (một chiếc là của chúng tôi — chi chít những vết cào xước, và chiếc kia của ông — hoàn toàn mới tinh), còn phía bên kia cửa là một chiếc bảng đen dùng để ghi lại những lỗi lầm trầm trọng của chúng tôi bằng các vòng tròn và những lỗi nhẹ hơn bằng các dấu cộng. Phía bên trái bảng đen chính là góc phạt nơi chúng tôi phải quỳ gối mỗi khi hư đốn. Góc phòng ấy in sâu vào tâm trí tôi biết bao — chiếc bản lề lò sưởi, chiếc quạt thông gió phía trên, cùng thứ âm thanh phát ra mỗi khi nó bị xoay chuyển! Có lúc tôi bị bắt phạt đứng ở xó đó cho đến khi lưng và đầu gối mỏi nhừ, và tôi lại tự nhủ: “Karl Ivanitch quên mình rồi sao? Ông ấy vẫn cứ ngồi thản nhiên trên ghế bành và đọc sách Thủy tĩnh học, trong khi mình thì...!” Rồi để nhắc nhở ông sự hiện diện của tôi, tôi sẽ bắt đầu nhẹ nhàng xoay chiếc quạt thông gió. Hoặc cậy mấy mảng vữa trên tường; nhưng nếu lỡ có một mảng vữa hơi lớn rơi xuống sàn, thì nỗi sợ hãi khi ấy còn đáng sợ hơn bất kỳ hình phạt nào. Tôi liếc nhìn Karl, nhưng ông vẫn ngồi điềm tĩnh ở đó, tay cầm cuốn sách và ra chiều phớt lờ chẳng hay biết gì.

Ở giữa căn phòng đặt một chiếc bàn, được phủ một tấm vải sơn màu đen đã rách rưới và bị dao rọc giấy cắt nham nhở đến mức để lộ cả mép bàn. Xung quanh bàn là những chiếc ghế gỗ không sơn, qua thời gian sử dụng lâu năm đã trở nên bóng loáng. Bức tường thứ tư và cũng là bức tường cuối cùng có ba khung cửa sổ; từ khung cửa sổ đầu tiên, khung cảnh hiện ra như sau. Ngay phía bên dưới là một con đường cái quan nơi mọi vết lồi lõm, mọi viên sỏi, mọi vệt bánh xe đều quá đổi quen thuộc và thân thương đối với tôi. Dọc theo con đường là hàng cây bồ đề, qua kẽ lá, người ta có thể bắt gặp hàng rào đan bằngh cành cây, một bên là đồng cỏ với những dãy nhà nông trại, bên kia là khu rừng — tất cả được khép lại bằng túp lều của người giữ rừng nằm ở tận cùng bãi cỏ. Khung cửa sổ tiếp theo ở bên phải nhìn ra khoảng sân hiên nơi các thành viên “đã trưởng thành” trong gia đình thường ngồi trước bữa trưa. Đôi khi, trong lúc Karl đang sửa bài tập cho chúng tôi, tôi sẽ nhìn qua khung cửa sổ đó để trông thấy mái tóc sẫm màu của Mẹ cùng tấm lưng của một vài người đang ngồi cùng Người, đồng thời lắng nghe tiếng thì thầm trò chuyện và tiếng cười khúc khích của họ. Khi ấy, tôi lại cảm thấy bứt rứt vì không thể ở đó cùng họ, và tự nhủ: “Đến bao giờ mình mới lớn đây, để không còn phải học hành gì nữa, mà được ngồi cạnh những người mình yêu thương thay vì phải kè kè những bài hội thoại tẻ nhạt này trên tay?” Rồi cơn giận hờn của tôi chuyển thành nỗi buồn man mác, để rồi tôi rơi vào một trạng thái thẫn thờ đến mức chẳng còn nghe thấy tiếng Karl mắng vì những lỗi sai trong bài.

Cuối cùng, vào buổi sáng mà tôi đang kể đến đây, Karl Ivanitch đã cởi chiếc áo ngủ ra, khoác lên mình chiếc áo khoác chùng màu xanh với phần cầu vai nhăn nhúm, chỉnh lại chiếc cà vạt trước gương, rồi dẫn chúng tôi xuống chào Mẹ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.