Tuổi Thơ

Lượt đọc: 494 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Xviii — Thân Vương Ivan Ivanovitch

❊ ❊ ❊

Khi công chúa đã nghe những vần thơ của tôi và ngập tràn lời khen ngợi dành cho tác giả, Bà Nội có phần mềm lòng hơn đối với bà ta. Bà bắt đầu trò chuyện bằng tiếng Pháp với bà ấy và không gọi là “em thân mến” nữa. Đồng thời, bà cũng mời vị công chúa quay lại vào tối hôm đó cùng các con. Lời mời đã được chấp thuận, và công chúa cáo từ ra về. Sau đó, có rất nhiều vị khách khác đến chúc mừng Bà Nội, khiến khoảng sân đông đúc xe ngựa suốt cả ngày.

“Chào buổi sáng, người em họ thân mến của tôi,” đó là lời chào của một vị khách đặc biệt khi ông bước vào phòng và hôn tay Bà Nội. Ông là một người đàn ông ở tuổi bảy mươi, với vác người oai nghiêm trong bộ quân phục được trang trí những cầu vai lớn, chiếc cổ áo thêu và một hình thánh giá màu trắng đeo trên cổ. Khuôn mặt ông mang vẻ điềm tĩnh, cởi mở, cùng phong thái tự nhiên và giản dị khiến tôi vô cùng yêu mến; bởi vì, dẫu cho mái tóc chỉ còn lại một vành mỏng hình bán nguyệt ôm quanh đầu và đôi môi trên để lộ hàm răng không còn nguyên vẹn, gương mặt ông vẫn đẹp một cách đáng chú ý.

Nhờ tính cách tốt đẹp, vẻ bề ngoài tuấn tú, lòng dũng cảm phi thường, những người họ hàng có thế lực và trên hết là sự may mắn, Thân vương Ivan Ivanovitch đã sớm tạo dựng được một sự nghiệp lừng lẫy. Khi con đường công danh tiến bước, tham vọng của ông đã gặt hái những thành công mỹ mãn đến mức chẳng còn gì phải mong cầu thêm ở phương diện đó. Ngay từ tuổi trẻ, ông đã chuẩn bị sẵn sàng để đảm nhận địa vị cao quý trong xã hội mà định mệnh thực sự sẽ gọi tên ông sau này; thế nên, dẫu trong cuộc đời sung túc của ông (như bao cuộc đời khác) cũng từng có những thất bại, bất hạnh và lo âu, ông chưa bao giờ đánh mất sự điềm tĩnh trong tính cách, tư duy cao thượng hay xu hướng đạo đức và tôn giáo đặc biệt của mình. Hơn thế nữa, dù giành được sự kính trọng của tất cả mọi người xung quanh, ông đạt được điều đó không phải nhờ chiếc ghế quyền cao chức trọng mà chính nhờ sự kiên trì và liêm khiết. Dẫu trí tuệ không phải xuất chúng, nhưng tầm vóc của địa vị (nơi ông có thể đứng cao để nhìn xuống mọi vấn đề vụn vặt) đã rèn cho ông một góc nhìn khoáng đạt. Dù thực chất là người tử tế và dễ đồng cảm, phong thái của ông lại có vẻ lạnh lùng và kiêu kỳ — có lẽ vì ông luôn phải cảnh giác trước vô vàn yêu cầu và thỉnh cầu từ những kẻ muốn trục lợi nhờ uy thế của ông. Dẫu vậy, ngay cả lúc ấy, vẻ lạnh lùng ấy vẫn được làm dịu đi bởi sự nhún nhường lịch thiệp của một con người đã quá quen thuộc với những tầng lớp thượng lưu cao nhất của xã hội. Vốn được giáo dục chu đáo, văn hóa của ông mang phong cách của một thanh niên cuối thế kỷ trước. Ông đã đọc mọi tác phẩm triết học hay văn chương do nước Pháp thời đại đó sản sinh, và rất thích trích dẫn từ Racine, Corneille, Boileau, Moliere, Montaigne cùng Fenelon. Ông cũng thu nhặt nhiều kiến thức lịch sử từ Segur và các tác phẩm cổ điển qua bản dịch tiếng Pháp; nhưng với toán học, triết học tự nhiên hay văn học đương thời, ông hoàn toàn không màng tới. Tuy nhiên, ông biết cách giữ im lặng trong câu chuyện, cũng như biết khi nào nên đưa ra những nhận xét chung chung về các tác giả mà ông chưa từng đọc — chẳng hạn như Goethe, Schiller và Byron. Hơn nữa, bất chấp nền giáo dục hoàn toàn theo lối Pháp, ông vẫn giữ lời ăn tiếng nói giản dị và căm ghét sự phô trương độc đáo (thứ mà ông gọi là dấu hiệu của một bản tính chưa được rèn giũa). Dù sống ở đâu, giao tế xã hội vẫn là một nhu cầu thiết yếu đối với ông, và cả ở Moskva lẫn vùng quê, ông đều có những ngày tiếp khách mà gần như “toàn bộ thị trấn” đều đến thăm. Một lời giới thiệu từ ông chính là tấm thông hành bước vào mọi phòng khách; ít có tiểu thư trẻ đẹp nào trong xã hội lại từ chối chìa má hồng để nhận một nụ hôn cha con từ ông; và ngay cả những người ở địa vị cao nhất cũng cảm thấy hãnh diện khi nhận được lời mời dự tiệc của ông.

Thân vương giờ đây còn lại rất ít bạn bè cùng trang lứa với Bà Nội — nghĩa là những người có cùng địa vị, cùng kiểu giáo dục và chung một góc nhìn với ông: chính vì thế, ông rất trân trọng tình bạn thắm thiết, lâu năm với bà và luôn dành cho bà sự kính trọng cao nhất.

Tôi hầu như không dám ngước nhìn Thân vương, bởi vinh dự mà mọi người dành cho ông, những cầu vai đồ sộ, niềm vui đặc biệt mà Bà Nội tiếp đón ông, cùng việc chỉ có một mình ông là dường như chẳng hề sợ hãi bà mà trò chuyện một cách hoàn toàn thoải mái (thậm chí còn cả gan gọi bà là “cơn họ”), đã đánh thức trong tôi một cảm giác tôn kính đối với con người ông gần như tương đương với sự tôn kính dành cho chính Bà Nội.

Khi được cho xem những vần thơ của mình, ông gọi tôi lại gần bên và nói:

“Biết đâu đấy, người em họ của tôi lại chẳng phải là một Derzhavin thứ hai nhỉ?” Dẫu vậy, ông véo má tôi đau đến mức tôi chỉ kìm được tiếng khóc nhờ ý nghĩ rằng chắc đó là một cử chỉ âu yếm.

Dần dần, những vị khách khác cũng ra về, cùng với Bố và Voloda. Thế là chỉ còn lại Bà Nội, Thân vương và tôi trong phòng khách.

“Sao hôm nay Natalia Nicolaevna thân yêu của chúng ta lại không đến?” Thân vương hỏi sau một khoảng lặng.

“Ôi, bạn tôi ơi,” Bà Nội đáp, hạ thấp giọng và đặt một tay lên tay áo quân phục của ông, “nó chắc chắn đã đến nếu được tự do làm theo ý mình. Nó viết thư cho tôi rằng Peter đã đề nghị đưa nó cùng về thị trấn, nhưng nó đã từ chối, vì thu nhập năm nay không được tốt và nó không thấy có lý do gì bắt buộc cả gia đình phải kéo nhau lên Moskva, trong khi Lubotshka thì còn quá nhỏ còn mấy đứa con trai thì đang ở với tôi — một thực tế, theo nó nói, khiến nó cảm thấy yên tâm về chúng như thể đang tự mình sống cùng chúng vậy.”

“Đúng vậy, để lũ trẻ ở đây là điều tốt cho chúng,” Bà Nội tiếp lời, nhưng với giọng điệu cho thấy rõ ràng bà không nghĩ điều đó lại tốt đẹp cho lắm, “vì đã quá thời hạn chúng cần được gửi đến Moskva để học hành, cũng như để học cách ứng xử trong xã hội. Chúng có thể nhận được nền giáo dục gì ở miền quê chứ? Thằng cả sắp mười ba, còn thằng thứ hai thì mười một. Cho đến tận bây giờ, người em họ của tôi ạ, chúng vẫn hoàn toàn dốt nát và thậm chí còn chẳng biết cách bước vào một căn phòng ra sao.”

“Tuy nhiên,” Thân vương nói, “tôi không thể hiểu nổi những lời phàn nàn về gia cảnh sa sút ấy. Cậu ta có một nguồn thu nhập rất khấm khá, và Natalia lại sở hữu điền trang Chabarovska, nơi chúng ta từng diễn kịch ngày trước và tôi nắm rõ như lòng bàn tay. Đó là một cơ ngơi tuyệt vời và đáng lẽ phải mang lại lợi nhuận xuất sắc.”

“Chà,” Bà Nội nói với vẻ mặt buồn bã, “tôi không ngại nói với anh, người bạn thân thiết nhất của tôi, rằng tất cả những điều này đối với tôi chỉ là cái cớ để anh ta được sống tự do một mình, lang thang từ câu lạc bộ này sang câu lạc bộ khác, dự các bữa tiệc tối, và sa vào — chà, ai mà biết được chuyện gì? Con bé chẳng nghi ngờ gì cả; anh biết lòng tốt thánh thiện và sự tin tưởng tuyệt đối của nó dành cho anh ta trong mọi chuyện rồi đấy. Anh ta chỉ cần nói với nó rằng lũ trẻ phải đến Moskva và nó phải ở lại vùng quê với một ả gia sư ngốc nghếch làm bạn, là nó tin sái cổ! Tôi suýt nghĩ rằng nếu anh ta bảo lũ trẻ cần phải bị đánh đòn giống như cách Công chúa Barbara đánh những đứa con của bà ta, chắc nó cũng tin luôn ấy chứ!” và Bà Nội ngả người ra sau chiếc ghế bành với vẻ mặt khinh miệt. Rồi sau một thoáng im lặng, khi bà lấy chiếc khăn tay trong túi ra để lau vài giọt nước mắt đang lăn dài trên má, bà tiếp lời:

“Vâng, bạn tôi ạ, tôi thường nghĩ rằng anh ta không thể trân trọng và thấu hiểu con bé cho đúng mực, và rằng bất chấp mọi sự tốt đẹp, tình yêu thương dành cho anh ta cùng những nỗ lực che giấu nỗi buồn (thứ mà, như tôi biết quá rõ, vẫn tồn tại), nó không thể thực sự hạnh phúc bên anh ta. Hãy nhớ lời tôi nếu như anh ta không—” Đến đây, Bà Nội vùi khuôn mặt vào chiếc khăn tay.

“Ôi, người bạn già thân mến của tôi,” Thân vương trách móc nói. “Tôi nghĩ bà đang quá lo xa. Tại sao lại phải đau buồn và khóc lóc vì những điều tồi tệ tưởng tượng cơ chứ? Điều đó không đúng đâu. Tôi đã quen biết cậu ta từ lâu và cảm thấy chắc chắn rằng cậu ta là một người chồng chu đáo, tử tế và tuyệt vời, cũng như (điều quan trọng nhất) là một người đàn ông hoàn toàn danh dự.”

Đến lúc này, sau khi vô tình trở thành thính giả của một cuộc trò chuyện không dành cho tai mình, tôi rón rén bước chân ra khỏi phòng trong một trạng thái vô cùng bối rối.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.