Ngày 23 tháng 2 năm 2007, Thượng nghị sĩ Hillary Rodham Clinton bước lên bục sân khấu của một hội trường tại trụ sở chính ở Thung lũng Silicon của hãng Google. Cùng đi với bà là tổng giám đốc của Google, Eric Schmidt. Họ ngồi xuống những chiếc ghế êm ái màu trắng để trò chuyện. Sự kiện này do Women@Google, một tổ chức của các công nhân viên, bảo trợ.
Schmidt, mặc vét-tông nhưng không thắt cà-vạt, nói đôi lời giới thiệu. Ông kể lại một cuộc nói chuyện từ một thập niên về trước với một phụ tá của Clinton ở Nhà Trắng, người này đã nói với ông rằng nếu ông cho là tổng thống thông minh, thì “bà ấy còn thông minh hơn.” Rồi Schmidt ca ngợi sự xuất sắc và toàn diện của một bài nói chuyện của Hillary mà có lần ông đã được nghe.
Rồi đến lượt Hillary nói chuyện với khoảng hai trăm nhân viên tham dự, phần lớn còn trẻ và là phụ nữ. Bà cám ơn Schmidt và đáp lễ sự ca ngợi của ông. Bà nói với cử tọa rằng Google là “nơi tốt nhất để làm việc ở nước Mỹ,” là một công ty đã “cách mạng hóa cách chúng ta sống, làm việc, suy nghĩ.”
Trong bốn mươi phút tiếp theo, bà đã trả lời một loạt câu hỏi do Schmidt đặt ra và các câu hỏi lấy từ các thư điện tử do nhân viên của Google viết, bao trùm các chủ đề từ Iraq và giáo dục, đến năng lượng, môi trường và y tế. Cuộc thảo luận ấm áp và thoải mái giống như khung cảnh của nó, và khán giả thường xuyên vỗ tay. Schmidt kết thúc cuộc họp mặt bằng cách hỏi Hillary rằng Google có thể làm gì để góp phần làm cho viễn cảnh của bà thành hiện thực. Bà trả lời rằng sự tinh thông về công nghệ của công ty có thể được áp dụng cho hầu hết các vấn đề mà bà đã nhận diện được, từ y tế và năng lượng đến giáo dục, bởi vì “Google kết nối thế giới”.
Đúng thẾ. Một năm trước đó, một loạt bài gồm bảy phần rất tiêu cực về Hillary có nhan đề “Vị thượng nghị sĩ giả dối” đã được lan truyền khắp thế giới qua internet. Google đã góp phần làm cho chuyện đó xảy ra.
Loạt bài đó được phát tán trước tiên bởi một công ty ít được biết đến, có tên là New Media Journal, chủ nhiệm của nó là Frank Salvato ở Chicago, người đã từng thử làm một giám đốc cảng và một nhạc sĩ nhạc Jazz trước khi trở thành một nhà tư vấn truyền thông của Đảng Cộng hòa. Ông đã khởi sự tờ tạp chí “nghiêng về bảo thủ” của mình vào năm 1998, đặt tên nó là The Rant (Tiếng nói dữ dội). Đến năm 2006, ông đổi qua tên New Media Journal (Tạp chí Truyền thông mới) vì cái tên cũ “không được hấp dẫn lắm” đối với loại độc giả khá giả mà ông tìm kiếm. Tác giả của hai bài đầu tiên, Joan Swirsky, là một cây bút về khoa học từng đoạt giải thưởng, sinh sống tại Long Island. Tác phẩm viết về Hillary của bà Joan là một “nỗ lực sôi sục” mà bà thừa nhận đó là một “bài viết thiên lệch không che đậy,” và “độc ác”.
Salvato nói rằng ý tưởng cho loạt bài này được tung ra bởi nhà kinh doanh Peter Paul, một cựu tù nhân từng tổ chức một buổi gây quỹ hậu hĩnh ở nam California cho cuộc tranh cử năm 2000 của Hillary, rồi sau đó quay ra chống lại bà. Khi các điều tra viên tội phạm liên bang bắt đầu tìm hiểu xem liệu viên cựu giám đốc tài chính của ban vận động tranh cử của Hillary có khai báo không đầy đủ về chi phí của buổi gây quỹ mà Paul đã chủ trì đó không, thì Paul bắt đầu giúp các điều tra viên. Ông còn kiện Hillary và Bill theo luật dân sự về vụ này.
Ban vận động tranh cử của Hillary sau đó thừa nhận rằng họ đã báo cáo không đầy đủ về các khoản đóng góp của Paul trong năm 2000 và đã trả khoản tiền phạt 35.000 đôla như là một phần của một thỏa thuận dàn xếp với Ủy ban Bầu cử Liên bang. Viên cựu giám đốc tài chính của bà đã bị truy tố nhưng được tha bổng. Cuộc điều tra của ủy ban này đã làm rõ là Hillary không có gì sai trái, và một quan tòa đã bác đơn kiện Hillary của Paul. Nếu Hillary ngỡ rằng vụ việc tới đó là kết thúc, thì bà đã lầm. Loạt bài gồm bảy phần của New Media Journal chủ yếu dựa trên câu chuyện của Paul và các tài liệu đi kèm. Google coi câu chuyện này là “tin tức”, đưa nó vào trong mục Google News đã có từ bốn năm trước và rất được ưa chuộng. Trong vòng vài ngày, các bài viết đó đã leo lên các thứ hạng của mục Google News để vươn lên đứng thứ hai trong số các tin bài về Hillary được nhiều người xem nhất, tạo ra một “khác biệt lớn” về lượng độc giả cho Salvato. Sự hâm mộ đối với loạt bài đó đã thúc đẩy một công ty khác phát hành một đĩa DVD tư liệu.
Salvato nói rằng Google News đã thường xuyên lấy tin bài của ông trong hơn một năm trước khi đăng tải loạt bài về Hillary, bởi vì ông hiểu được các nhu cầu về nội dung và hình thức của Google News. Về việc này thì không chỉ có một mình Salvato mới hiểu: Đến năm 2006, những người phe bảo thủ am hiểu về truyền thông đã bỏ xa những người phe tự do trong việc sử dụng internet để qua mặt các phương tiện truyền thông chính thống và khai thác lợi thế của tính rộng mở của mạng. Những người sử dụng băng thông rộng ngày nay thường lấy tin tức từ internet hơn là từ các cơ sở truyền thông quen thuộc như báo, đài phát thanh, đài truyền hình. Trên mạng, những cổng thông tin điện tử đồ sộ như Yahoo! và Google đã trở thành những trang thông tin được đọc nhiều hơn cả những tờ báo địa phương hay toàn quốc. Thị trường chứng khoán, một cách để nước Mỹ nắm tỉ số, đã đưa ra một phản ánh trần trụi về sự thay đổi nhanh chóng của quang cảnh truyền thông: giá trị thị trường vào năm 2006 của Google là gấp năm mươi lần giá trị thị trường của công ty New York Times khả kính. (Mãi cho đến mùa xuân 2006, tờ New York Times mới nhận ra rằng những dòng tít của nó thường quá mơ hồ đến nỗi không được chọn trong các cuộc tìm kiếm trên Google).
Trong khi phần lớn chính trị gia tự do còn cần phải cố gắng bắt kịp cuộc chơi khắc nghiệt trên không gian điều khiển học, thì Hillary và Bill đã quen thuộc với việc phòng vệ chống lại các cuộc tấn công trên internet của phe cánh hữu. Cặp vợ chồng này đã là một mục tiêu trên mạng từ những ngày họ còn ở Nhà Trắng, mà một trong những kẻ địch đầu tiên là Richard Mellion Scaife.
Là người thừa kế đời thứ tư tài sản ngân hàng Mellion, con người bảo thủ Scaife sống ở vùng Pittsburgh. Có lần ông nói với một người phỏng vấn rằng ông là một “con người rất riêng tư” và “bản tính rụt rè”. Nhưng ông khó mà dè dặt được khi nói về vợ chồng Clinton. Vào đầu nhiệm kỳ tổng thống của Clinton, Scaife cùng các tổ chức và các quỹ của gia đình ông bắt đầu tài trợ cho các cuộc điều tra nhằm tấn công cặp vợ chồng này; vài cuộc điều tra như vậy đã dẫn đến các câu chuyện tiêu cực và vài cuộc khác đã đặt vấn đề một cách gay gắt về một cuộc điều tra chính thức cái chết của Vince Foster. Chẳng hạn, Robert Fishe, nhà tư vấn độc lập lúc ấy đang tìm hiểu về cái chết của Foster, nói rằng văn phòng của ông “bị tràn ngập bởi những tấm bưu thiếp giống hệt nhau” tuyên bố rằng bất kỳ phát hiện nào về tự tử “đều là một trong những cách che đậy lớn nhất của mọi thời đại.” Hầu hết các bưu thiếp đó đến từ California, nơi một trung tâm được một tổ chức có liên quan đến Scaife đứng sau lưng đang quảng bá cho những bài báo đòi hỏi điều tra về cái chết của Foster. Về phần mình, Scaife coi cái chết của Foster là “phiến đá Rosetta đối với toàn bộ chính quyền Clinton.”[1]
Đến năm 1995, chính những dự án do Scaife nâng đỡ đã trở thành một đối tượng bị xem xét kỹ lưỡng. Hai luật sư của Nhà Trắng, Mark Fabiani và Chris Lehane, đều có trách nhiệm phản bác hoặc kiểm soát các câu chuyện tiêu cực về Bill và Hillary, đã trở nên cảnh giác trước những lời đồn đại quanh cái chết của Foster. Trên tầng bốn của tòa nhà văn phòng điều hành cũ, trên con đường bên kia Nhà Trắng, hai luật sư trẻ tốt nghiệp trường Luật Harvard đó thiết lập một phòng vi tính – đặt tên là “phòng Internet” – và bắt đầu sử dụng cuộc cách mạng thông tin mới mẻ thể hiện trong không gian điều khiển học để thu thập thông tin về những địch thủ của vợ chồng Clinton. Kết quả cuối cùng của công trình này là một bản báo cáo dày 332 trang, hoàn thành vào năm đó, trình bày cách thức mà các dự án do Scaife và những người cánh hữa khác tài trợ đã “chiếm lấy internet như một phương tiện thông tin” và “gọt giũa các câu chuyện đồn đại thành những đề tài hợp thức để được đưa lên các phương tiện thông tin chính thống.” Hillary vốn rất quan tâm đến dự án đó, đã được báo về những phát hiện của nó, và bản báo cáo nói trên đã được gửi đến nhiều phóng viên chính thống với hy vọng sẽ thuyết phục họ không sử dụng các tài liệu liên quan đến Foster.
Fabiani và Lehane, đôi khi được gọi là “các bậc thầy về thảm họa” vì khả năng kiểm soát thiệt hại một cách sắc sảo và mau lẹ của họ, xem nỗ lực nói trên của mình là một thành công. Nhưng những câu hỏi về cái chết của Foster, thậm chí khả năng ông này bị sát hại, vẫn tiếp tục tồn tại. Ví dụ, bài đầu tiên trong loạt bài của New Media Journal đã khẳng định rằng, “lý lẽ cho thấy ông ta bị sát hại đã được xây dựng đầy thuyết phục.”
VÀI NGÀY TRƯỚC lễ tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ hai của Bill, Hillary đã than thở về việc thiếu “đối trọng” trước những nỗ lực “khá hiệu quả” của “các nhóm chuyên gia cố vấn của cánh hữu và các ấn phẩm cánh hữu” nhằm dội bom các phương tiện truyền thông chính thống bằng sự ủng hộ cho các vấn đề của nó. Hồi năm 1996, Google thậm chí chưa là một công ty. Các luật sư của Nhà Trắng cũng chưa mấy chú ý đến một cây bút trên internet mới xuất hiện tên là Matt Drudge. Nhưng công trình của Fabiani và Lehane đã phù hợp với suy nghĩ của Hillary.
Một năm sau, Drudge, người đã trở thành, theo cách nói của tờ New York Times, “kẻ gây rối ngự trị đất nước” với trang web Drudge Report của ông, đã tiết lộ rằng tờ Newsweek đã giữ lại một bài về cuộc điều tra của Ken Starr về mối quan hệ của Bill Clinton với Monica Lewinsky.
Trong vòng vài ngày, tin sốt dẻo đó của Drudge đã dẫn đến sự tiết lộ rộng rãi về cuộc điều tra mới mà Starr đang theo đuổi. Vài tuần sau đó, Hillary được hỏi liệu “phương tiện thông tin mới này có hẳn là một điều hay” không. Bà cho rằng những phát triển công nghệ do internet giới thiệu là “thú vị”, nhưng bà cũng lo ngại rằng “nếu không có một dạng chức năng biên tập hay chức năng gác cổng nào cả” thì có thể quá dễ dàng để “tạo ra một điều sai lạc về một người nào đó” mà sự sai lạc đó dễ dàng được “tiếp tục nhân lên nhiều lần.”
Joseph Farah cũng thấy các phát triển công nghệ đó là thú vị. Farah, một mục tiêu của cuộc nghiên cứu năm 1995 của Fabiani và Lehane, điều hành Trung tâm Báo chí Miền Tây, một tổ chức ở Sacramento quảng bá những bài báo chỉ trích các kết luận chính thức về cái chết của Foster. Lấy cảm hứng từ nhận xét trên đây của Hillary và từ sự tiết lộ trong công trình nghiên cứu của Nhà Trắng do Fabiani và Lehane tiến hành vào năm 1997, Farah nhận ra rằng, “Những người này có một phát hiện quan trọng. Đây là một ý tưởng hay.” Farah tin rằng tài liệu Nhà Trắng đó đã bộc lộ cơ hội cho những người bảo thủ có thể truyền đi thông điệp của họ trong một môi trường truyền thông vốn bị thống trị bởi những nhà báo thiên về phe tự do. Farah kết luận, “Đây chính là chỗ yếu của họ”. Là một người tự nhận là “ghét Clinton”, ông thành lập WorldNetDaily, một tổ chức thông tin độc lập hàng ngày, chuyên xuất bản trong không gian điều khiển học. Trụ sở chính của nó đặt tại phía bắc Virginia.
Trong lúc đó, các hoạt động của Drudge đang tạo cảm hứng cho một cây bút khác, Chris Ruddy, mà các bài báo của ông về cái chết của Foster đã được quảng bá bởi Trung tâm Báo chí Miền Tây của Farah. Ruddy nhận thấy trang web của Drudge đang có đường “link” với các bài báo của ông và mời ông này đi uống nước tại một quán bar ở Los Angeles. Ruddy suy tính rằng nếu Drudge hoạt động một mình mà tác động được cả nước thì ông và những người bạn không thích chính quyền Clinton của ông “có thể gây tác động mạnh hơn” bằng trang web của chính họ.
Tờ báo ở Pittsburgh của Scaife, tờ Pittsburgh Tribute-Review, lúc ấy đang đăng bài của Ruddy, vì vậy Ruddy nảy ra ý tưởng mời Scaife tham gia. Hai người gặp nhau bên ly cà phê tại khách sạn Four Seasons ở Georgetown ngày 21-1-1998, ngày mà câu chuyện Monica Lewinsky bùng nổ trên tờ Washington Post. (Khuya hôm đó, Scaife đã chụp hình chung với Hillary và Bill tại Nhà Trắng, trong lễ tuyên dương việc bảo tồn lịch sử tòa nhà đó.)
Scaife ủng hộ Ruddy nhưng chưa hào hứng với tiềm năng của một doanh nghiệp truyền thông mới. Ruddy nhớ lại, “Ông ấy chưa bị cuốn hút ngay lập tức”, vì vậy thay vì tham gia, nhà báo bảo thủ này đã đóng số tiền góp vốn sơ bộ (25.000 đôla) từ nguồn tiền của gia đình William J. Casey, cựu giám đốc CIA dưới thời Tổng thống Reagan.
Ruddy đặt tên cho công ty của mình là NewsMax và hiểu rằng thời gian là vấn đề cốt yếu. “Tôi muốn khởi động NewsMax trong lúc vụ kết tội Clinton đang được xúc tiến.” Thế là trang web đó, đặt trụ sở ở West Palm Beach, bang Florida, đã ra đời vào tháng 9 năm 1998. Đến thời điểm đó, Scaife đã quyết định đầu tư hai triệu đôla, chiếm khoảng 13 phần trăm vốn ban đầu của Ruddy. Việc Ruddy có thể huy động được 15 triệu đôla cho công ty mới của ông chỉ trong chín tháng cho thấy sự thuận lợi mà nhờ đó các nhà báo có thể thu hút những số tiền lớn từ những người bảo thủ giàu có.
NewsMax nhanh chóng trở thành một trong những trang web được đọc nhiều nhất đối với độc giả thiên về Đảng Cộng Hòa, với khoảng hai triệu lượt truy cập mỗi tháng và một danh mục đăng ký thư điện tử lên tới con số 1,5 triệu. Và lượng độc giả cho các trang web như thế đủ để vài trang khác có thể thành phát đạt. Về phần mình, Drudge vẫn tồn tại dai dẳng, ngay cả sau khi một bài ông đưa lên trang web của mình vào năm 2004 về một chuyện lăng nhăng được cho là đã xảy ra giữa John Kerry với một nhân viên ban tranh cử đã tỏ ra không xác thực. (Có lần Drudge đã thừa nhận rằng ông “không thể kiểm tra” rất nhiều “tin sốt dẻo” mà ông đăng tải, do đó “bạn phải cho phép chừa chỗ cho các lỗi lầm.” Trang web Drudge Report vẫn thu hút hàng triệu độc giả, nhiều người trong số đó dùng trang này như một cổng vào để tìm các bài báo đăng tải bởi các tổ chức thông tin chính thống. Ví dụ, Drudge Report chính là đường dẫn lớn nhất của những độc giả trên mạng để đến trang web của tờ Washington Post.
Và cho dù những gì người ta đăng tải có đúng hay không, trang web đó đã có tác động không thể phủ nhận. Một số quan chức thi hành luật pháp và nhà báo tin rằng các bài báo năm 2000 của WordNetDaily của Farah về các thỏa thuận chính trị ở Tennessee của ứng cử viên lúc ấy là Al Gore, được đăng lại trên các tờ báo nhỏ ở tiểu bang đó, đã đóng một vai trò trong thất bại của Gore. Bài toán hết sức rõ ràng: Nếu như Gore giành được mười một phiếu đại cử tri của bang Tennessee thì ông ấy đã đắc cử tổng thống rồi.
Giống như cuộc bầu cử năm 1992 đã tạo cảm hứng cho những người bảo thủ như Scaife nhập cuộc, cuộc bầu cử năm 2000 là một tiếng gọi thức tỉnh một số người theo phe tự do giàu có về tầm vươn xa và ảnh hưởng của cơ sở hạ tầng thông tin của đối phương. Một trong những người đáp lại tiếng gọi đó là Herb Sandler, một người – giống như vợ ông, Marion – ủng hộ nhiệt tình cho những lý tưởng của cánh tả.
Vào lúc đó, Sandlers đang điều hành World Savings, một trong những tổ chức tiết kiệm và cho vay hàng đầu nước Mỹ. Sandlers quyết tâm tạo ra một đối trọng về tư tưởng với các tổ chức chuyên gia tư vấn của phe bảo thủ như Heritage Foundation. Từ căn cứ của họ ở Oakland, bang California, cặp vợ chồng này cố áp dụng các kỹ thuật quản trị kinh doanh cứng rắn vào hoạt động công ích.
Trong lúc đó, John Podesta, chánh văn phòng cuối cùng của Tổng thống Clinton, đã soạn thảo chung với người khác một tài liệu khảo sát về sự cần thiết của một tổ chức chuyên gia tư vấn cho phe tự do. Tài liệu này đến tay Sandlers, và hai người này gặp nhau tại Washington. Podesta, một người chạy việt dã gầy gò ở độ tuổi năm mươi, đã từng nhiều năm tham gia trong các cuộc chiến về chính sách công ở Washington. Sandlers, một doanh nhân California cao nhòng có nhiều ý tưởng lớn, già hơn Podesta một thế hệ. Cả hai đều được đào tạo làm luật sư và đều biết cách đàm phán. Podesta đồng ý đứng đầu cái tổ chức này, còn Sandlers trở thành nhà tài trợ lớn nhất cho nó. Một ủng hộ viên triệu phú khác cho những lý tưởng của cánh tả, George Soros, cũng ra tay hỗ trợ tài chính.
Cái tổ chức mới mẻ được miễn thuế này mở cửa vào năm 2003 ở trung tâm Washington, được đặt tên là Trung tâm Vì sự Tiến bộ của nước Mỹ. Hillary đóng một vai trò “định hình” trong các buổi thảo luận diễn ra trước khi khai trương trung tâm này. Bà thừa nhận rằng cánh hữu đã “tạo lập được một cơ sở hạ tầng ở mức thống trị cả diễn đàn chính trị” và chào đón trung tâm này như một “nỗ lực đáng mừng để lấp đầy khoảng trống đó” và tạo ra “một số vốn trí tuệ mới” cho phe của bà.
Khi đã bén rễ, trung tâm này mở rộng cơ sở tài chính của nó bằng cách tìm kiếm các khoản tài trợ từ một nhóm các nhà tài trợ được tập hợp vào năm 2005 dưới cái ô của một tổ chức có tên là Liên minh Dân chủ. Một số thành viên của liên minh này khá thân cận với Hillary; đến năm 2007, liên minh này được điều hành bởi Kelly Craighead, một thành viên lâu năm của Thế giới Hillary. Liên minh có một số luật lệ vững chắc: Các thành viên phải tài trợ ít nhất 250.000 đôla mỗi năm cho các lý tưởng đã được thông qua, và các tổ chức nào tìm kiếm sự hỗ trợ của họ đều phải nộp bản đề xuất cho liên minh để rà soát và phải đồng ý bảo mật về nguồn gốc của các khoản tài trợ đó.
Trung tâm này, mặc dù về bề ngoài là không thiên vị, đã thu hút vài cựu binh của chính quyền Clinton, và những người bảo thủ đã sớm coi nó như một mảnh quan trọng của đế chế Clinton. Tuy nhiên, như Podesta đã nêu rõ, mặc dù “cánh hữu mô tả chúng tôi như một tổ chức chuyên gia tư vấn của Hillary,” sự tương tác và tầm ảnh hưởng của trung tâm rộng lớn hơn, “với rất nhiều nhân vật khác.” Ông ấy có lý. Chẳng hạn, vào năm 2006, lịch trình rút quân Mỹ khỏi Iraq của tổ chức này còn nhanh hơn lịch trình của Hillary và có sự phối hợp với các thượng nghị sĩ Dân chủ khác.
Nhưng những người chỉ trích tổ chức này đã đúng khi nói rằng Podesta có những mối liên kết chặt chẽ với Hillary. Vào năm 1993, là bí thư nhân sự cho Tổng thống Clinton, Podesta đã chuẩn bị một bản báo cáo về vụ việc ở Văn phòng Lữ hành trong đó có nhắc đến Hillary, nhưng cuộc điều tra và bản báo cáo chung cuộc của ông đã lờ đi hoặc giảm nhẹ các phần về vai trò của Hillary trong vụ việc đó. Podesta cũng đã phục vụ trong nhóm đặc nhiệm bí mật vào năm 2006 nhằm cố vấn cho Hillary về các vấn đề năng lượng.
Không bao lâu sau khi Trung tâm Vì sự Tiến bộ của nước Mỹ mở cửa, nó bắt đầu hợp tác với Hillary và đội ngũ của bà, dẫn đến việc một cựu phụ tá của Hillary mô tả mối quan hệ giữa Hillary và Clinton là “rất chặt chẽ.” Một cố vấn then chốt của Hillary, Neera Tanden, đã là một người của trung tâm sau khi làm việc tại văn phòng ở Thượng viện của Hillary và trước khi tham gia ban vận động tranh cử của bà. Tiếp sau việc Tanden được ban vận động tranh cử tổng thống của Hillary tuyển dụng vào đầu năm 2007, lại tới lượt Judd Legum, giám đốc nghiên cứu của trung tâm.
Podesta và trung tâm của ông đã đạt được mục tiêu của những người giúp đỡ họ; các tài liệu nghiên cứu cùng các ý kiến của các viên chức tại trung tâm được trích dẫn thường xuyên bởi cả phương tiện truyền thông chính thống lẫn thế giới blog đang ngày càng hoạt động tích cực. Podesta là một khách mời thường xuyên trong các chương trình nói chuyện trên mạng. Trong một chương trình này vào cuối năm 2006, vài tuần trước khi Hillary công bố ý định tranh cử, khi được hỏi ông có sẵn sàng ủng hộ Hillary làm tổng thống không, Podesta đã nhiệt tình đưa ra sự ủng hộ đối với bà.
Google nói rẰng4.500 nguồn tin tức bằng tiếng Anh của nó thể hiện một “cách tiếp cận tin tức mới lạ” và được trình bày “mà không xét đến hệ tư tưởng hay quan điểm chính trị”. Nhưng các nhà quản lý Google biết rằng nhiều “nguồn tin tức” của họ có thể bị lèo lái bởi hệ tư tưởng. Họ tin rằng một độc giả có thể sàng lọc các tin tức thiên lệch và “tự quyết định” về giá trị của nó. Google cũng có rà soát các nguồn tin trước khi chúng được đưa vào Google News – chẳng hạn, để xem xét có phải nguồn tin đó chỉ là trang blog của một người hay là hơn thế – nhưng sự rà soát của công ty không lên đến mức độ thanh lọc chính các bài viết.
Steve Langdon, một người phát ngôn của công ty, giải thích, “Chúng tôi không thể có cả một đội quân” làm công việc thanh lọc các tin bài, bởi vì “như thế thì quá sức tốn kém”. Nhưng còn có một lý do khác thuộc về triết lý: Langdon nói thêm rằng, giả dụ như Google “tìm ra cách thanh lọc” tin bài, nó cũng sẽ không làm. Kết quả là, một số người viết blog đã phát hiện rằng “quá dễ để tuồn nội dung vào Google News.”
Schmidt nói rằng công ty này đang làm việc dựa trên những công thức tinh tế hơn để giúp người sử dụng “xét đoán điều gì có thể là xác thực” để mà “cuối cùng xã hội sẽ hiểu ra rằng không phải điều gì được viết ra trên internet thì điều đó ắt phải xác thực”. Nhưng vào lúc này, khi một tác giả bảo thủ, như trong loạt bài của New Media Journal đã nói trên, viết rằng, “Tập đoàn chính trị Clinton không khác gì một băng đảng côn đồ đường phố,” thì câu đó sẽ được chuyển đi khắp thế giới trên Google News, và khi đó các độc giả sẽ phải tự mình đánh giá về phẩm chất báo chí của bài viết đó. NewsMax, có lượng độc giả phe Cộng hòa trong không gian điều khiển học đứng hàng thứ hai sau trang web của Rush Limbaugh, đã lên được Google News bình quân năm mươi lần một ngày vào cuối năm 2006. Thậm chí một “bài tường thuật độc quyền” từ WorldNetDaily trong đó gọi cựu Tổng thống Jimmy Carter là “cặn bã của loài người” thế mà rồi cũng được đăng tải trên Google News vào cuối năm 2006. Về phía cánh tả, Google News thường xuyên trích đăng bản tin của Trung tâm Vì sự Tiến bộ của nước Mỹ hay các bài của Media Matters, nhưng nó không báo cho độc giả biết rằng các tin bài đó có một quan điểm nhất định.
Hillary đã nói trước khi bà tuyên bố ra tranh cử tổng thống, “Có quá nhiều lời bàn của người ngoài cuộc về tôi là ai, tôi tin tưởng điều gì, và tôi đã làm gì.” Vì thế, bà nói rằng bà muốn “bảo đảm rằng các điểm đó phải rõ ràng” để cử tri có thể quyết định. Cũng vì thế mà Hillary, so với mọi ứng cử viên tổng thống khác, là người có thể được nhiều nhất mà cũng có thể mất nhiều nhất từ khung cảnh truyền thông đang thay đổi hiện nay. Về toàn bộ tiếng tăm của bà, bà nghĩ rằng hình ảnh trong công chúng của bà được hình thành chủ yếu từ những lời đồn đại, tức là loại thông tin hết sức thích hợp với internet.
Về phần Fabiani và Lehane, hai người đầu tiên chỉ ra cho Hillary những mối đe dọa và những cơ hội của mạng, hiện họ đang điều hành một công ty tư vấn tại California để tư vấn cho khách hàng về xử lý khủng hoảng. Một trong những công ty họ làm việc cho chính là Google.
TRONG CUỘC NÓI CHUYỆN của mình ở trụ sở của Google vào tháng 2 năm 2007, Hillary đã mô tả một cách súc tích chìa khóa thành công của công ty này là: làm cho thông tin “có thể đến được với chúng ta.” Một tuần sau đó, bộ phận video trực tuyến của Google và YouTube công bố một sáng kiến giáo dục cử tri không thiên vị. Bản thông cáo báo đó đã dẫn lời Hillary nói rằng mạng đem lại một “làn sóng mới về cơ hội cho mọi người Mỹ.”
Chỉ bốn ngày sau lời tuyên bố trên, một kẻ nặc danh đã chớp lấy “cơ hội” đó. Với việc làm này, anh ta đã cho thấy rõ cả sức mạnh lẫn hiểm họa của công nghệ mới này đối với Hillary. Một phim video nhan đề “Bỏ phiếu khác đi” được làm ra và gắn lên YouTube bởi một người tự xưng là ParkRidge 47 – cái tên này có liên quan tới chỗ ở thời trẻ thơ và năm sinh của Hillary. Đoạn phim ngắn chỉ bảy mươi bốn giây này trộn lẫn những câu nói của Hillary với mẩu quảng cáo kinh điển “Big Brother” (Anh lớn) từ năm 1984 giới thiệu máy tính Apple Macintosh với thế giới. Thông điệp đã rõ: Hillary là “Big Sister.” (Chị lớn)
Đoạn phim kết thúc với một lời hứa hẹn là mùa bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ năm 2008 “sẽ không giống năm 1984.” Sau đó là hình một bức tranh biếm họa logo của công ty Apple, rồi cuối cùng là địa chỉ trang web của ban vận động tranh cử của Barack Obama.
Trong vòng hai ngày, đoạn phim video đó đã được xem bởi hơn hai trăm ngàn người trên YouTube. Chẳng mấy chốc, nó đã được nhắc đến trên các tờ báo, các hệ thống truyền hình, và các kênh truyền hình cáp. Ba tuần sau khi được đưa lên mạng, lượng khán giả của nó đã lên đến gần ba triệu.
Thành công của đoạn phim ngắn chống Hillary đó cho thấy, “Bạn không cần đến nhiều tiền để làm cho một thông điệp độc hại lan rộng” như lời Micah Sifry, người theo dõi các ứng cử viên trên mạng. Hillary, khi được hỏi cuốn phim video đó có cần phải được đem xuống không, đã nói với kênh truyền hình cáp New York NY1 rằng thật sự bà không có ý kiến gì: “Bạn biết đó, chuyện đó để cho một người nào khác quyết định.” Nhưng chắc chắn là bà không thể vui với đoạn phim đó.
Obama phủ nhận mọi sự liên quan đến đoạn phim đó, mặc dù ông phủ nhận một cách ngây thơ, tuyên bố, với tiếng cười lớn, rằng việc đó vượt xa năng lực về công nghệ của ban vận động của ông. Sự thật là đoạn phim đó đã được sản xuất không dựa trên một ngân sách nào và bởi chỉ một người duy nhất. ParkRidge47, sau này được xác định là nhà thiết kế trang web ba mươi ba tuổi Phil de Vellis, nói trong một lá thư điện tử được lưu hành rộng rãi, “Xét đến việc cuốn phim video lớn nhất của Hillary [công bố ra tranh cử tổng thống] chỉ có mười hai ngàn người xem trên YouTube, tôi có thể nói rằng những người dân thường đã thắng hiệp thứ nhất.”
De Vellis giải thích thêm, “Tôi đã làm mẩu phim đó trong căn hộ của tôi vào một buổi chiều chủ nhật, sử dụng các trang thiết bị của tôi (một máy tính Mac và vài phần mềm), đưa nó lên YouTube, rồi gửi các đường link tới các blog. Ý nghĩa rành mạch của mẩu phim đó là Obama tượng trưng cho một loại chính trị mới, và rằng cuộc đối thoại của Thượng nghị sĩ Clinton là không chân thật. Và ẩn ý của nó là guồng máy chính trị cũ không còn nắm tất cả quyền lực nữa.”
Việc đoạn phim ngắn của de Vellis trở nên quá phổ biến một cách vô cùng nhanh chóng như vậy đã bộc lộ một khía cạnh quan trọng của khung cảnh truyền thông mới. Nó cũng đã bộc lộ một điều khác nữa: Đoạn phim video có hiệu quả không chỉ vì nó thông minh, mà còn vì nó nói theo cái cách mà một số người vẫn thấy Hillary – lạnh lùng, kẻ cả, nghiêm khắc, và kiểm soát. Barack Obama được coi là không có các đặc điểm đó – và trong việc nhỏ lẫn việc lớn, điều đó đang trở nên ngày càng rõ ràng, và ngày càng đe dọa vợ chồng Clinton cùng tham vọng bấy lâu của họ đưa Hillary vào Nhà Trắng.
❀ ❀ ❀
[1] Phiến đá Rosetta được phát hiện tại thành phố Rosetta ở Ai Cập, trên đó có ghi song song những ký tự chữ Hy Lạp và chữ Ai Cập cổ, do vậy trở thành chìa khóa để giải đoán các văn tự Ai Cập cổ - ND
