SAU KHI VỢ CHỒNG CLINTONS từ châu Phi trở về vào giữa tháng 4 năm 1998, cảm giác bình thường gần như cũng quay trở lại. Cuộc điều tra của Starr đã tương đối yên tĩnh trong những tháng mùa xuân, sau khi các công tố viên thẩm vấn các nhân chứng trước đại bồi thẩm đoàn, kể cả Linda Tripp. Nhưng phía sau hậu trường, Monica Lewinsky đang chuẩn bị ký kết một giao kèo với các công tố viên của Starr; theo giao kèo này, cô sẽ được miễn truy tố vì tội nói dối sau khi tuyên thệ về mối quan hệ của cô với tổng thống. Vào ngày 17 tháng 7, Starr tiến hành một bước đi phi thường là gửi trát đòi tổng thống ra trước đại bồi thẩm đoàn. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, một tổng thống đương nhiệm bị đòi ra trình diện trước đại bồi thẩm đoàn liên bang, mà ở đó ông ta có khả năng thành đích ngắm.

Bây giờ thì Jim McDougal không còn nữa, ông ta đã chết trong nhà tù liên bang vào tháng 3 năm 1998. Sau đó không lâu, phần lớn những gì ông ta khai thêm đều đã trở thành không còn liên quan. Trước khi cuộc thẩm vấn cuối cùng với Hillary diễn ra vào ngày 25 tháng 4 năm 1998, Hickman Ewing và một số công tố viên khác đã chuẩn bị một khối lượng lớn những thông báo nội bộ, đưa ra bằng chứng và dự thảo một cáo trạng. Cáo trạng dự thảo buộc bà Hillary và ông Webb Hubbell vào tội cản trở công lý và đưa ra những phát biểu sai lệch, dựa trên một lý thuyết có tính chất nền tảng – quan niệm rằng hai người này “đã biết hoặc biết mà đã không cung cấp dịch vụ pháp lý, dẫn đến tạo thuận lợi” cho tội phạm, đặc biệt là vụ Castle Grande và quyền mua bán ưu tiên bất động sản, “và như vậy, họ, kể cả công ty luật Rose, đã dính dáng tới trách nhiệm dân sự và có khả năng vi phạm hình sự”. Nhưng vào ngày 27 tháng 4 năm 1998, sau một cuộc họp kéo dài cả ngày, các công tố viên của Starr đã quyết định không truy tố Hillary về tội hình sự. Vấn đề cốt yếu, rằng liệu Hillary có biết chính công việc pháp lý của mình đã tạo điều kiện thuận lợi cho tội phạm hay không, đã được né tránh.

Quyết định không truy tố Hillary là kết quả của một chuỗi lê thê những tác nhân: các vụ giao dịch bất động sản đã hết hiệu lực, bản chất về mặt hoàn cảnh của các bằng chứng, cái chết của một số nhân chứng như McDougal, diễn biến mới trong vụ Monica Lewinsky chống lại Bill Clinton, và không loại trừ khả năng các thẩm phán có cảm tình với Hillary bởi vì họ cũng có bất đồng với Starr. Nhưng dẫu cho sự bất đồng đó có tăng lên, nó cũng không ngăn cản được Starr xúc tiến nỗ lực điều tra tổng thống.

Ngày 27 tháng 7, Monica Lewinsky ký giao kèo miễn truy tố với các công tố viên, tránh cho cô khỏi bị buộc tội khai man trước tòa án liên bang. Ngày hôm sau, khi ra điều trần trước đại bồi thẩm đoàn, cô sẽ trưng ra cái được coi là chứng cứ quan trọng nhất của vụ án – chiếc váy màu xanh lính thủy mua ở cửa hàng Gap.

Trong suốt mùa hè năm đó, Hillary đã phải đấu tranh để duy trì vẻ bình thường của mình. Vào cuối tháng 7, bà xuất hiện tại một khu lưu trú dành cho phụ nữ khá tồi tàn ở bang Cincinnati và trò chuyện suốt bữa cơm trưa với một số phụ nữ đang ngụ tại đó. Chiều hôm ấy bà dự một cuộc gây quỹ. Trong lúc đang ở cuộc gây quỹ, Hillary nhận được một cú điện thoại của một phụ tá từ Washington, cho biết Bill Clinton sẽ phải ra điều trần trước đại bồi thẩm đoàn.

Bởi vì tổng thống đồng ý sẽ tự nguyện khai báo nên Starr đã rút lại cái trát đòi nổi tiếng trong lịch sử của mình. Nhưng Bill nhấn mạnh rằng ông sẽ thực hiện việc đó theo các điều kiện của riêng mình; ví dụ ông không muốn mất phẩm giá khi phải tới tòa án liên bang. Starr đồng ý với điều kiện này bởi vì viên chưởng lý độc lập đã chứng kiến công chúng phản ứng bất lợi như thế nào khi nhìn thấy bà Hillary phải chịu đựng một sự nhục mạ như vậy. Cuối cùng các bên thỏa thuận rằng phiên thẩm vấn tổng thống sẽ được truyền hình đến phòng làm việc của đại bồi thẩm đoàn thông qua hệ thống truyền hình khép kín. Và phiên thẩm vấn cũng được ghi vào băng hình, phòng trường hợp có thành viên nào của đại bồi thẩm đoàn vắng mặt ngày hôm đó.

Giờ đây khi Monica Lewinsky ra mặt hợp tác với các công tố viên, các luật sư của tổng thống đang cố gắng tìm hiểu xem Starr có cái gì trong tay. Một ngày sau khi Bill Clinton đồng ý cung khai, David Kendall có được câu trả lời khi Starr thông báo cho ông rằng các công tố viên cần có một lọ nhỏ đựng máu của tổng thống. Suốt nhiều tháng, đã có những bài báo nói về chiếc váy dính tinh trùng kia. Một yêu cầu như vậy chỉ có thể là Starr sẽ dùng biện pháp xét nghiệm ADN để làm sáng tỏ lời nói dối suốt bảy tháng qua của tổng thống.

Vụ xét nghiệm máu đó hiện thân cho sự “mất điểm” của Bill Clinton, một khoảnh khắc được coi là tệ hại nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của ông. Ông bình luận với bạn bè mình về tính biểu tượng đen tối trong hành vi của Starr là hệt như “hút máu” ông. Ngày 3 tháng 8, tại Phòng Bản đồ của Nhà Trắng, tổng thống mặt mày đỏ gay vì giận dữ, ngồi xắn tay áo lên. Bác sĩ của Nhà Trắng, ông E. Connie Mariano, trích máu từ cánh tay của ông ra một cái lọ nhỏ, trong lúc một sĩ quan FBI, một công tố viên của Starr, và David Kendall chứng kiến sự kiện chưa từng có này. Đối với Bill, biến cố mới này là sự lăng nhục nặng nề nhất trong một năm dài đầy nhục nhã. Sau này, một trong những người bạn thân thiết của ông kể lại: “Khi họ trích máu từ cánh tay ông ấy là họ đã chạm nọc.”

Giờ đây tổng thống phải đương đầu với viễn cảnh lời nói dối lố bịch của ông có thể bị lật tẩy trước tất cả mọi người – trước vợ con ông, bạn bè và phụ tá, trước nhân dân Mỹ. Ông Bill có vài lựa chọn nhưng không lựa chọn nào tỏ ra hấp dẫn cả. Ông có thể viện dẫn tới Tu chính án thứ Năm trước đại bồi thẩm đoàn, nhưng làm như vậy có nghĩa là tự sát về mặt chính trị. Ông có thể điều trần và tiếp tục nói dối trước đại bồi thẩm đoàn. Nhưng một chiến lược như vậy có thể khiến ông bị truy tố chính thức. Hoặc là ông thừa nhận sự thật – lựa chọn hấp dẫn nhất từ góc độ pháp lý, nhưng là lựa chọn tồi tệ nhất khi xét tới mối quan hệ của ông với Hillary và Chelsea.

Ngay sau khi người ta trích máu từ cánh tay ông, một người trong số bạn bè ông tự hỏi: “Ông ấy sẽ nói gì với bà Hillary nhỉ? Và bà ấy sẽ nói gì với ông ấy?”

* * *

Hillary nẰm trong sỐnhững người cuối cùng biết được sự thật – hoặc ít ra bà cố làm cho những độc giả cuốn tự truyện của mình tin như như vậy. Bà viết trong sách rằng từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 8, bà đã bảo Bill nên ra khai trước đại bồi thẩm đoàn. “Tôi nghĩ chẳng có bất cứ lý do nào để lo lắng về chuyện đó,” bà viết. Nhưng trong thực tế, một người bạn của Hillary ghi nhận, trong chốn riêng tư, Đệ nhất Phu nhân lại bày tỏ điều trái ngược, bà nhấn mạnh rằng ông Bill phải chống lại việc cung khai trước đại bồi thẩm đoàn. Ông Bill đã không nghe theo ý kiến của bà.

Thứ sáu 14 tháng 8, tờ New York Times đăng một bài khác thường trên trang bìa. Dưới nhan đề: “Tổng thống cân nhắc việc thú nhận đã có quan hệ tình dục”, bốn tác giả của bài báo viết rằng:

“Washington, 13 tháng 8 – Tổng thống Clinton có những cuộc thảo luận chi tiết với đội ngũ thân cận về chiến lược, thừa nhận với đại bồi thẩm đoàn vào thứ hai sắp tới rằng ông đã có những tiếp xúc tình dục thân mật với cô Monica S. Lewinsky tại Nhà Trắng, các cố vấn cao cấp đã nói như vậy.”

Vào thời điểm đó, một phụ tá của Nhà Trắng nhấn mạnh, bài báo có ý định đánh động Hillary, chuẩn bị tâm lý cho bà đón nhận thực tế rằng ông Bill đã có quan hệ tình dục với Monica Lewinsky. Nhưng như bài báo tường thuật – và các phụ tá trong Nhà Trắng tái xác nhận – Hillary tham dự sâu vào các cuộc họp với các luật sư của ông Bill là David Kendall và Mickey Kantor trong suốt tháng 8, là thời gian họ chuẩn bị cho lời khai của tổng thống. Một lối giải thích khả dĩ dễ chấp nhận hơn cho bài báo này là nó có ý định chuẩn bị dư luận của công chúng cho sự thú tội của tổng thống.

Về phần mình, Hillary không nói gì về bài báo trên tờ New York Times trong cuốn sách của mình. Bà cũng im lặng về vai trò quan trọng, hàng ngày mà bà thực hiện trong chiến dịch kiểm soát thiệt hại của Nhà Trắng vào năm đó và sự giúp đỡ tối cần thiết mà bà dành cho tổng thống trong lúc chuẩn bị lời khai. Thay vì vậy, Hillary nhớ lại một cuộc đối thoại hấp dẫn mà bà có được vào buổi tối ngày bài báo nói trên được in ra, ngày thứ sáu 14 tháng 8. Trong Phòng Bầu dục Vàng của Nhà Trắng, Hillary gặp gỡ Bob Barnett, một trong những luật sư kín đáo nhất, có ảnh hưởng sâu rộng nhất ở thủ đô Washington, về một vấn đề không liên quan. Khi cuộc gặp giữa hai bên kết thúc, Barnett hỏi Hillary liệu bà có lo lắng về ngày hẹn của đức ông chồng với đại bồi thẩm đoàn hay không, vì tờ New York Times sắp đăng bài nói rằng ông Bill chuẩn bị thay đổi câu chuyện của mình.

“Chuyện gì xảy ra nếu có nhiều tình tiết hơn là bà biết,” Barnett hỏi.

“Tôi không tin là có. Tôi đã hỏi đi hỏi lại ông Bill rồi,” Hillary đáp

Một phút sau đó, Barnett nói tiếp: “Bà sẽ phải đối mặt với việc trong chuyện này có một phần sự thật.”

Hillary đáp, “Ô kìa Bob! Chồng tôi có những lầm lỗi nhưng anh ấy không bao giờ nói dối tôi cả.”

Sáng sỚm hôm sau, thứ bảy ngày 15 tháng 8, Hillary bị ông Bill đánh thức thật sớm. Ông đang bồi hồi đi qua đi lại trên tấm thảm trong phòng ngủ của họ. “Lần đầu tiên ông ấy nói với tôi rằng tình huống đã trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì ông thừa nhận trước đây,” Hillary kể lại trong cuốn tự truyện của mình. “Giờ đây ông ấy nhận ra mình sẽ phải khai rằng đã có một sự gần gũi không thích hợp. Ông ấy nói với tôi những gì xảy ra giữa họ chỉ là ngắn ngủi và bất chợt. Nhưng ông ấy bảo, ông ấy không thể nói với tôi điều đó bảy tháng trước bởi vì quá xấu hổ khi phải thừa nhận chuyện đó, và ông ấy biết rằng chuyện đó sẽ làm tôi tổn thương và giận dữ biết chừng nào.”

Hillary nhớ lại rằng bà đã không thở nổi. Bà nói, bà bắt đầu khóc và hét lên, “Anh nói thế nghĩa là gì? Anh nói gì thế? Làm sao anh có thể lừa dối em chứ?”

“Anh xin lỗi! Anh hết sức xin lỗi!” Bill nói. “Anh đang cố gắng bảo vệ em và Chelsea.”

Hillary bảo chồng rằng ông cần phải kể cho con gái nghe cái sự thật phũ phàng đó. Và đó là lúc Bill bật khóc.

Hillay hoang mang. Ông Bill đã không chỉ phản bội cuộc hôn nhân của họ mà còn gây nguy hiểm cho tương lai chính trị của mình, và cả của bà. Bà không thể đoan chắc rằng cuộc chung lưng đấu cật của họ “có thể – hoặc có nên – tồn tại sau một sự phản bội nhức nhối như vậy hay không.” Bà biết rằng bà cần có thời gian để sắp xếp lại cảm xúc của mình “một cách cẩn thận, theo thời gian biểu của riêng mình.”

Trong khi đó Bill Clinton vẫn phải đối mặt với cuộc hẹn cùng đại bồi thẩm đoàn vào sáng thứ hai. Trong Phòng Bản đồ của Nhà Trắng sáng thứ hai, 17 tháng 8 năm 1998, ông phải chạm trán với Sol Wisenberg và Robert Bittman, hai công tố viên của văn phòng Starr. Các thành viên của đại bồi thẩm đoàn ngồi tại tòa án liên bang theo dõi trực tiếp qua hệ thống truyền hình hạn chế. Luật sư Kendall ngồi cùng tổng thống. Wisenberg bắt đầu cuộc thẩm vấn bằng cách nhắc ông Bill rằng ông đã “tuyên thệ”. Nếu ông cung cấp những câu trả lời sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn, Wisenberg nhắc lại, thì “ông có thể bị truy tố về tội man khai, vàhoặc tội cản trở công lý.”

Tổng thống nói: “Tôi tin như vậy là chính xác.”

Nhưng Bill đã không cho họ điều gì. Khi được hỏi thẳng rằng có phải ông đã có “sự gần gũi về thể xác với cô Monica Lewinsky hay không,” ông đọc một lời khai viết sẵn, công nhận có “quan hệ gần gũi không thích hợp”, nhưng ông nhắc đi nhắc lại rằng, mối quan hệ đó “không bao hàm hành vi giao cấu,” và cũng không “hình thành quan hệ về tình dục” theo bản định nghĩa ba điều mà bên công tố đã trao cho ông trong lần thẩm vấn vụ Paula Jones hồi tháng 1.

Tổng thống dành phần lớn thời gian của cuộc thẩm vấn dài bốn tiếng đồng hồ vào việc vạch mặt một cách cay đắng những kẻ tố cáo ông, và vạch mặt cả những công tố viên. Có vẻ như ông cố tình câu giờ. Ông giận dữ nói rằng vụ Paula Jones ít liên can tới lời tố cáo quấy rối tình dục mà liên can nhiều tới một nỗ lực khôn khéo nhằm gây phiền toái cho ông vì mục tiêu chính trị. “Họ nghĩ rằng họ có thể đá trái banh phá hoại về phía tôi và để xem họ có thể làm hại tôi đến mức nào,” ông nói.

Ông Bittman chỉ vào một đoạn bút lục trong lời khai của Bill trong vụ Paula Jones, khi luật sư của ông là Robert Bennett, khẳng định với mọi người rằng “không hề có tình dục ở bất kỳ hình thức, thể thức, hình dạng nào” giữa tổng thống và cô Lewinsky. Ông Bittman hỏi tổng thống liệu ông có đồng ý rằng đây là “một phát biểu hoàn toàn sai” hay không.

Với một nụ cười mệt mỏi, tổng thống nói: “Điều đó tùy thuộc vào ý nghĩa của chữ ‘có’ là gì.” Nụ cười đó có vẻ như hàm ý rằng, ông biết rõ câu nói đó là không hợp lẽ. “Nếu như “có” tức là hiện hữu, thì là một lẽ. Còn “có” ở đây là không hề có thì đó là một phát biểu hoàn toàn đúng”. Câu nói này trở thành một biểu tượng cho tài ứng đối nhanh nhạy của ông Bill (và sau này nó được lưu lại trong tuyển tập Những trích dẫn quen thuộc của Bartlett.) Câu trả lời làm cho các công tố viên của Starr tức điên lên và càng củng cố quyết tâm của họ trong việc gửi báo cáo lên Quốc hội, điều mà họ nghĩ là họ có nghĩa vụ phải làm theo quy định trong luật về chưởng lý độc lập.

Tối hôm ấy, những người của Starr rời Nhà Trắng, cảm thấy dường như quá rõ ràng rằng tổng thống đã nói dối sau khi tuyên thệ, không chỉ trong buổi lấy lời khai về vụ Paula Jones mà cả trong buổi chiều nay trước đại bồi thẩm đoàn. Trong lúc đó, Bill Clinton hối hả bước ra khỏi Phòng Bản đồ vào lúc 6 giờ 35 phút chiều, tức uất lên vì giận. Sau khi ăn qua quýt và tắm rửa, ông mang cơn giận đó vào Phòng kiếng Solarium trong Nhà Trắng, nơi các cố vấn hàng đầu của ông đã chờ sẵn – gồm có Charles Ruff, chưởng lý của Nhà Trắng; các luật sư riêng của ông là David Kendall và Mickey Kantor; các nhà chiến lược Rahm Emanuel, Paul Begala và James Carville; các bạn vong niên của ông là Harry và Linda Thomason. Nhiệm vụ của tổng thống là chuẩn bị bài phát biểu ngắn để trình bày trước quốc dân vào tối hôm đó, lúc 10 giờ tối theo giờ miền Đông Hoa Kỳ. Chelsea cũng có mặt trong Phòng Solarium[1] nhưng Hillary thì không; sự vắng mặt của bà rất dễ nhận ra.

Một viên chức trong chính phủ Clinton – người từng nhấn mạnh rằng Hillary đã biết “một chút sự thật” ngay từ hồi tháng 1 – đã nói, “Bà chỉ không biết những tiểu tiết – chỉ những tiểu tiết mà thôi.” Nay thì bà đã biết.

Nhiều năm sau, Hillary nhớ lại: “Tôi đã không muốn giúp Bill soạn thảo bài phát biểu trước công chúng về một vấn đề vi phạm nghiêm trọng tính liêm chính và sự riêng tư của tôi. Tuy vậy cuối cùng, một phần do thói quen, phần do tò mò, cũng một phần có lẽ do tình yêu, tôi đã bước lên lầu.”

Bill vẫn đang căm hận Starr. “Ghét là một từ không đủ mạnh,” về sau một trong những người bạn thân cận nhất của ông nhận xét. Một số cố vấn trong phòng muốn tổng thống công bố trước toàn dân rằng ông đã làm cho công chúng hiểu sai, song hãy thực hiện điều đó bằng một lời xin lỗi chân thành. Bài phát biểu do Paul Begala khởi thảo cho tổng thống được viết một cách cẩn thận, chọn lựa từ ngữ kỹ càng, kết hợp sự thú nhận với thái độ hối lỗi. Bill cần phải truyền đi thông điệp rằng ông đã kéo đất nước đi qua một thử thách đau khổ. Ngay cả Carville, người đã tuyên chiến với Starr hồi tháng 1, cũng nghĩ rằng sẽ tốt hơn cho tổng thống nếu chỉ đơn giản thừa nhận rằng ông đã sai và không nói điều gì phê phán người chưởng lý độc lập.

Nhưng Bill không đồng ý. Nỗi căm tức Starr tràn ra đầu ngòi bút khi ông bắt đầu viết một bài phát biểu mới, bằng chữ viết thường, trên tập giấy màu vàng.

Các chiến lược gia của Bill tiếp tục lưu ý ông về một thông điệp có thể thách Starr và khiến công chúng Mỹ tức giận. Ông Bill ngừng tay một lúc và hỏi ý kiến Hillary. Nhưng bà chỉ nhún vai trả lời: “Đây là phát biểu của anh, Bill à. Hãy nói những gì anh muốn nói.” Một lát sau, bà thêm vào: “Anh là Tổng thống Hoa Kỳ kia mà – em nghĩ thế.”

Đúng 10 giờ tối hôm đó, khi hàng triệu người Mỹ đang nhìn lên màn ảnh truyền hình, Bill Clinton với dáng vẻ mệt mỏi, mắt thâm quầng, thú nhận rằng ông đã có “quan hệ không thích hợp” với cô Monica Lewinsky, và như thế là “sai lầm”. Ông xin lỗi. Nhưng đến giữa bài diễn văn, ông trút nỗi tức giận của mình sang Starr. Với đôi mắt nheo lại và hàm răng nghiến chặt, ông nhận định rằng cuộc điều tra tội phạm dài dòng, khúc khuỷu của Starr nhắm vào “các hợp đồng kinh doanh riêng tư của tôi hai mươi năm về trước” – một cuộc điều tra mà ông nói thêm là “không hề tìm ra được bằng chứng sai trái nào do tôi hoặc vợ tôi gây ra” – đã trực tiếp dẫn tới thử thách đau khổ này cho đất nước. Đó chính là lỗi của Starr, tổng thống nói như vậy.

Chỉ trong vòng vài phút, phản ứng của báo chí đối với bài phát biểu của ông Bill đã tới tấp dội về Nhà Trắng, và những phản ứng đó gần như đều tiêu cực. Các nhà chiến lược chính trị từng nài nỉ tổng thống hãy tỏ ra hòa hoãn và hối lỗi cuối cùng được chứng minh là đúng cả – các nhà bình luận chính trị muốn nghe một lời thú tội và một lời xin lỗi chứ không muốn ông Bill phun thêm nọc độc vào Kenneth Starr.

Ngày hôm sau, gia đình Clinton có kế hoạch rời Nhà Trắng đi nghỉ tháng 8 tại làng Marthas Vineyard. Trước lúc họ đi, thư ký báo chí của Hillary là Marsha Berry đưa ra một thông báo ngắn gọn: “Rõ ràng hôm nay không phải là một ngày tốt nhất trong đời bà Clinton. Đây chính là lúc bà dựa vào niềm tin tôn giáo vững chắc của mình.”

Khi gia đình Clinton chậm rãi bước đi trong ánh nắng chiều rực rỡ tiến về chiếc trực thăng Marine One đậu trên bãi cỏ phía nam Nhà Trắng, Chelsea đi chen giữa cha và mẹ, nắm tay họ và làm thành một trái độn giữa hai người. Trên mặt Bill Clinton là một nụ cười nửa miệng, nửa như bối rối nửa như ý thức tội lỗi, bàn tay trái của ông nắm chặt sợi dây buộc con chó Buddy, chú chó cưng của ông. Hillary thì nhăn nhó. Bức ảnh sầu thảm của gia đình Clinton, đi bộ chậm rãi trong im lặng, với Chelsea hơi nghiêng người một chút về phía người mẹ, được đăng trên các tờ báo khắp thế giới. Nó nhanh chóng trở thành hình ảnh mang tính biểu tượng về một gia đình đang công khai đấu tranh với nỗi đau buồn nát ruột nát gan. Thái độ khắc kỷ, cam chịu của Hillary trong tâm bão đã thu hút sự quan tâm của hàng triệu phụ nữ, những người cũng thấy mình có liên quan với nỗi đau khổ của bà. Nhiều người trong số họ từng phải chịu đựng nghịch cảnh ông chồng hoặc bạn trai lăng nhăng với người khác và từng băn khoăn không biết phải làm gì sau chuyện đó vì họ luôn luôn bị ràng buộc bởi mối lo về con cái, tiền bạc, mạng lưới quan hệ trong quá khứ và sự bấp bênh của viễn cảnh tương lai.

Vào ngày hôm ấy, sau vụ cung khai trước đại bồi thẩm đoàn, nhiều phụ nữ Mỹ tự hỏi, “Mình sẽ làm gì nếu ở vào địa vị của bà ấy? Liệu mình có mạnh mẽ và cứng rắn như bà Hillary không?” Một số phụ nữ khác lại băn khoăn, “Làm sao bà ấy có thể tha thứ cho ông ấy được nhỉ? Liệu vụ này có phải là giọt nước làm tràn ly không?” Tuy nhiên, cho dù những người phụ nữ đó đứng về phe nào, nhiều người đồng ý rằng không có gì giả tạo trong cái tình huống khó xử mà Hillary đang lâm vào. Lòng can đảm của bà khi đối diện với sự phản bội của đức ông chồng, cũng như nỗi đau của bà là rất thật. Sự yếu đuối và dễ tổn thương của bà, được ghi lại trên tấm ảnh đó, không phải là đóng kịch. Đối với rất nhiều phụ nữ, không thể nào bỏ qua những cảm xúc tổn thương đau đớn của Hillary. Cuối cùng, bà cũng tỏ ra chân thật và dễ gục ngã.

TUY Các nhà bình luẬncó thể không ưa, nhưng bài phát biểu không có vẻ gì ân hận, thậm chí còn có vẻ thách thức của ông Bill đã không làm sút giảm tỷ lệ ủng hộ cao chót vót mà công chúng dành cho ông, mặc dù vị trí của ông trong lòng Hillry đã “rơi xuống tận đáy” như nhận xét của chính bà. Nhiều tháng trước đó, đại đa số người Mỹ quyết định rằng vụ tai tiếng Lewinsky không đủ để đẩy ông Bill ra khỏi chức tổng thống. Nền kinh tế đang bùng nổ, nỗi ác cảm dành cho Đảng Cộng hòa của Gingrich đang lớn dần, và đa số người dân cảm thấy rằng những tội lỗi riêng tư của tổng thống là chuyện thứ yếu. Ông Bill rất thích nói: “Nhân dân Mỹ bao giờ cũng đúng.” Theo cái luận lý đó, họ đã chuẩn thuận cái trò chơi đặt mười ăn một của ông, theo đó hành động riêng tư của một tổng thống cho dù đáng ghét đến đâu cũng sẽ không ảnh hưởng đến sự đánh giá của người dân về thành tích làm việc của ông ta.

Ở Cánh Tây, người ta còn theo dõi sát một hệ thống đánh giá khác nữa – mức độ ủng hộ Hillary đang tăng vọt một cách vui vẻ. Vào cuối mùa hè, tỷ lệ ủng hộ bà đã lên tới đỉnh điểm với khoảng 70% số người được thăm dò, còn cao hơn cả tỷ lệ ủng hộ ông Bill. Sự phát triển này chắc chắn đã làm cho Hillary choáng váng, vì cho đến lúc đó, đấy là kết quả kỳ lạ nhất. Bà đã cố gắng giành lấy lòng kính trọng của công chúng và sự thán phục cần thiết để thiết lập một sự nghiệp chính trị của riêng mình, bằng cách dấn thân vào hoạt động phát triển chính sách, từ nỗ lực cải cách toàn diện hệ thống chăm sóc sức khỏe trở về sau, vừa như một tiếng nói của công chúng mà bà đại diện, vừa như một cố vấn tin cậy nhất của tổng thống Bill. Thế nhưng gần như tại mỗi ngã rẽ, phần lớn công chúng lại tỏ ra vô cảm trước những nỗ lực của bà, họ còn nghi ngờ động cơ thực sự của bà. Bỗng nhiên giờ đây, việc ông Bill thú nhận rằng ông đã lăng nhăng tình ái với một cô gái chỉ bằng nửa tuổi ông – sau nhiều tháng trời nói dối với bà – đã đem đến cho bà một cơ hội được nhân dân Mỹ xem xét lại. Tất nhiên không phải mọi người Mỹ đều đồng ý với quyết định của bà là tha thứ cho ông Bill và tiếp tục cuộc sống gia đình. Nhiều người tỏ ra lúng túng trước lập luận của bà, một số người nhìn đó như một bằng chứng rõ ràng rằng ông Bill và bà có một quan hệ đối tác dựa trên quyền lực chứ không phải là tình yêu và lòng chung thủy. Nhưng đa số người Mỹ đã cho Hillary một cơ hội để làm sáng lại hình ảnh của mình, để bắt đầu xây dựng một hình ảnh mới. Đối với những người Mỹ đã từng không thích Đệ nhất Phu nhân, một số trong họ giờ đây có vẻ muốn chấp nhận, thậm chí còn mến mộ một Hillary nạn nhân; họ thấy rằng vai trò đó có vẻ hấp dẫn hơn là Hillary luật sư, Hillary nhà chiến lược, Hillary người tranh đấu cho nữ quyền hoặc Hillary vị cứu tinh của chương trình chăm sóc sức khỏe.

Vào cuối tháng 8, một trong các nhân viên tin cẩn và gần gũi nhất của Bill Clinton nhận xét: “Bà ấy không hài lòng với việc bị buộc phải sắm vai một người vợ nhỏ bé, xấu xa, nhưng điều đó có lợi. Mà người ta lại thường gắn với cái gì có lợi.”

Ở trang trẠiMartha Vineyard, trong một ngôi nhà mượn, Bill Clinton ngủ dưới lầu trên chiếc ghế dài, còn Hillary ngủ trên lầu, trên chiếc giường chính. Bà cấm ông Terry McAuliffe, bạn đánh golf của Bill, không được đến nhập bọn với họ ở Vineyard; điều đó có nghĩa là tổng thống bị buộc phải tiêu phần lớn thời gian của kỳ nghỉ trong trạng thái cô đơn, hoặc bầu bạn với con chó Buddy. Không dưới một lần, các máy quay phim truyền hình bắt được hình ảnh ông Bill dắt chó đi dạo dọc con đường dẫn vào nhà. Ông chỉ trở về Nhà Trắng trong chốc lát để tuyên bố rằng chính ông đã ra lệnh bắn tên lửa hành trình vào một nhà máy dược phẩm ở Sudan và vào các trại huấn luyện quân khủng bố ở Afghanistan thuộc về một nhà tài trợ khủng bố lúc đó còn ít người biết tới là Osama Bin Laden – kẻ mà người ta tin là đứng đằng sau vụ đánh bom hai tòa đại sứ Mỹ ở Đông Phi hồi đầu tháng. Đảng Cộng hòa lập tức phê phán các vụ tấn công này, họ cho rằng tổng thống ra lệnh tấn công chỉ để đánh lạc hướng chú ý ra khỏi những vấn đề rắc rối của riêng ông.

Trở lại khu Marthas Vineyard, Chelsea đi thăm bạn bè. Hillary đang cố gắng sắp xếp lại cảm xúc của mình; bà biết rằng bà cần có thời gian và không gian để gỡ rối mớ cảm xúc trái ngược của mình. Bà cũng biết mình cần sự giúp đỡ. Bà liên lạc với Don Jones, vị mục sư bà quen biết từ thời niên thiếu. Jones nhắc Hillary nhớ lại một bài giảng đạo của nhà thần học Paul Tillich, có nhan đề “Bạn được chấp nhận,” mà ông đã đọc cho nhóm thanh niên của Hillary ba mươi lăm năm về trước ở Park Ridge. Tillich giảng rằng, “Ơn phước sẽ đến với chúng ta mỗi khi chúng ta đau đớn tận cùng và bất an. Nó đến, hoặc nó sẽ không đến.”

Hillary chờ để được thấy liệu ơn phước có đến hay không.

Sau khi gia đìnhClinton trở lại Washington, Hillary phải đối mặt với một sự lựa chọn đơn giản: chạy trốn hay chiến đấu. Bà viết trong cuốn tự truyện: “Tôi không quyết định chiến đấu cho chồng tôi, cho cuộc hôn nhân của tôi; nhưng tôi kiên quyết chiến đấu cho tổng thống của mình.” Bà nhớ rằng mình đã rất khó khăn khi sắp xếp lại những cảm xúc lộn xộn như mớ tơ vò của mình. Bill và Hillary quyết định bắt đầu tham dự những buổi tư vấn hôn nhân gia đình định kỳ “để quyết định xem chúng tôi có nên cứu vớt cuộc hôn nhân của chúng tôi hay không,” bà nói. Là vợ của Bill, “tôi muốn vặn cổ ông ấy. Nhưng ông ấy không chỉ là chồng tôi, ông ấy còn là tổng thống của tôi.” Hơn thế nữa, gia đình Clinton quyết định sẽ cung cấp cho báo chí cái mà họ muốn: một tổng thống biết hối lỗi. Chiến lược này có phần đóng góp ngang nhau của ông Bill và bà Hillary, và nó được triển khai bằng một chuyến du hành hối lỗi kéo dài nhiều tuần lễ, bắt đầu vào giữa tháng 9 bằng một bữa điểm tâm-cầu nguyện tại Nhà Trắng. Khán giả của Bill Clinton sáng hôm ấy không chỉ có cánh báo chí: Hillary bảo ông rằng nếu ông muốn được tha thứ, ông cần phải xin lỗi dân chúng – và xin lỗi bà nữa.

Tại bữa điểm tâm cầu nguyện trong Phòng Đông, với một đoàn quay phim truyền hình trực tiếp, Bill Clinton nhẹ nhàng bảo các mục sư có mặt ở đó rằng ông đang tìm kiếm “sự hướng dẫn của các mục sư”. “Tôi không nghĩ ra phương cách nào tuyệt vời hơn để nói rằng mình đã phạm tội,” ông nói.

Vài giờ sau đó, hai chiếc xe van màu đen từ văn phòng chưởng lý độc lập mang tới những bản sao “Báo cáo Starr” dài 110.000 chữ, cùng với 36 thùng đựng những tài liệu liên quan, giao cho đội cảnh vệ của Quốc hội Hoa Kỳ. Trong báo cáo này, Starr nói có một bản ghi chép “rất nhiều lời nói dối có tính toán” sau khi tuyên thệ, rất nhiều bằng chứng ngăn cản công lý, lạm dụng quyền lực… của tổng thống, những thứ này “có thể tạo cơ sở cho việc luận tội.” Tối hôm đó, Ủy ban Quy tắc Hạ viện do Đảng Cộng hòa lãnh đạo đã công bố toàn văn bản báo cáo trên Internet, một sự vận dụng công nghệ có tính toán để có thể phổ biến rộng rãi và thuận lợi nhất các chi tiết gây hoang mang.

Hillary từ chối đọc bản báo cáo này, nhưng trong cuốn Living History, bà lưu ý rằng từ “sex” được lặp lại 581 lần trong 445 trang báo cáo, trong khi từ “Whitewater” chỉ lặp lại có bốn lần. “Việc Starr phát hành bản báo cáo của ông ta ồn ào một cách vô cớ đã hạ thấp tư cách Tổng thống lẫn Hiến pháp,” bà viết. “Việc công bố nó ra công chúng là giây phút mất điểm nhất trong lịch sử nước Mỹ.”

Một trong những người bạn thân thiết nhất của Bill Clinton nhận xét về bản báo cáo: “Đó là cuốn tiểu thuyết tình dục ba xu, rẻ tiền.” Đa số người Mỹ đồng ý như vậy; họ không chê trách ông Bill về hành vi được miêu tả trong báo cáo. Thay vì vậy họ chê trách người loan tin. Sáu mươi phần trăm dân Mỹ nói rằng Quốc hội không nên theo đuổi tiến trình luận tội và Bill Clinton không nên từ chức. Tỷ lệ ủng hộ ông Starr rơi xuống thấp hơn nữa, tỷ lệ ủng hộ tổng thống thì nhích dần lên, trong khi tỷ lệ ủng hộ bà Hillary thì lên tới đỉnh cao nhất từ trước tới nay.

Vào giữa tháng 9, Hillary gặp gỡ với khoảng hai chục nữ dân biểu và nghị sĩ của Đảng Dân chủ trong Quốc hội tại Phòng Bầu dục Vàng. Trong lúc những người phụ nữ nhấm nháp cà phê và bánh ngọt thì Hillary nhiệt tình nói về việc bảo vệ tổng thống chống lại tiến trình luận tội. Dường như các nữ dân biểu bị kích thích bởi lời lẽ của bà và họ yêu cầu Hillary đi vận động cho họ.

Bà nói: “Tôi sẽ giúp các bạn bằng mọi cách tôi có thể. Nhưng tôi cũng yêu cầu các bạn giữ cho Đảng đoàn kết, giữ cho các thành viên của đoàn nghị sĩ, dân biểu Dân chủ ở đúng vị trí của mình – ủng hộ Hiến pháp và Tổng thống.”

Mùa thu năm ấy, một vài người bạn thân thiết của vợ chồng Clinton nhận thấy một động lực mới bắt đầu hình thành trong quan hệ của hai vợ chồng. Sự thay đổi này không mơ hồ và nó liên quan tới sự bộc lộ rõ ràng mối quan tâm lo lắng của ông Bill về những tác động mà hành vi của ông gây ra cho bà vợ. Trước kia, mỗi lần cô con gái Chelsea của họ bước vào phòng thì lập tức ông Bill bỏ dở mọi công việc đang làm để tập trung hoàn toàn cho cô con gái rượu. Nay thì chuyện tương tự như vậy lại xảy ra mỗi lần Hillary xuất hiện. Một người thân cận với Bill Clinton kể lại: “Ngày trước, con gái của ông là ưu tiên một; bây giờ thì là bà Hillary. Qua hành vi và nét mặt của ông ấy, bạn có thể nhận ra rằng ông ấy đang làm tất cả những gì có thể để Hillary vui lòng… Ông ấy cảm thấy mình mắc nợ bà… Cứ như là: Bất cứ Hillary muốn gì, Hillary đều sẽ có được.”

Và trong lúc Bill Clinton cần tìm ra những phương cách để hàn gắn, Hillary lại bận bịu với việc vạch ra lộ trình cho cuộc đời mình sau những năm tháng ở Nhà Trắng, suy ngẫm về hàng loạt những bước đi chính trị cũng đầy tham vọng như những bước mà ông Bill đã đi qua. Nhưng Hillary cũng biết rằng bà sẽ cần có ông nếu như bà có bất kỳ cơ hội nào để thực hiện những bước đi ấy.

Suốt mùa thu năm đó, Hillary có một kế hoạch vận động điên cuồng cho các cuộc bầu cử giữa kỳ; nó giúp cho bà được cách khỏi Bill. Bà nhớ lại, những buổi tối họ gặp nhau trong Nhà Trắng thật “vụng về.” “Tôi không né tránh ông ấy như trước kia nữa, nhưng giữa chúng tôi vẫn còn một sự căng thẳng và tôi không còn cười nhiều như trước kia, khi hầu như ngày nào tôi và chồng cũng cười đùa vui vẻ.”

Trong lúc đó, mùa thu này mang lại cho Hillary nhiều tin tức tốt lành. Bà được tổng biên tập Anna Wintour mời đăng hình lên trang bìa số báo tháng 12 của tạp chí nổi tiếng Vogue. Đệ nhất Phu nhân chấp thuận lời mời; bà nói rằng đây là một quyết định “khác thường” của bà nhưng rất vui vì đã quyết định như vậy. Trong suốt buổi chụp ảnh trong Phòng Đỏ của Nhà Trắng, Hillary hiện ra rực rỡ khi bà mặc chiếc váy nhung màu rượu chát thật quyến rũ của nhà tạo mẫu Oscar de la Renta. Nhiếp ảnh gia Annie Leibovitz thực hiện ảnh bìa tạp chí, trên ảnh có một lời khen ngợi quá cỡ được in bằng kiểu chữ nghiêng to đùng: Hillary Clinton Phi thường. Công cuộc phục hưng của Hillary đã thật sự bắt đầu.

❀ ❀ ❀

[1] Phòng ngắm trăng sao, nằm trên tầng thượng của Nhà Trắng - ND