CÂU LẠC BỘ BÁO CHÍ QUỐC GIA, tọa lạc trên nóc một tòa nhà không mấy nổi bật gần ngay khu trung tâm Washington, là tổng hành dinh cho nhiều nhà báo đang làm việc tại thủ đô. Một trong những việc mà câu lạc bộ này làm được là bảo trợ cho một chương trình Tin nóng thường lệ, nơi các diễn giả xuất hiện vào buổi ăn trưa. Tuy nhiên, vào ngày 23 tháng 5 năm 2006, theo lịch, sự kiện lại được tổ chức vào buổi điểm tâm – một phép thử khó khăn cho cái giới báo chí vốn khét tiếng là không xuất đầu lộ diện vào buổi sáng.

Mặc dù vậy, sự kiện vẫn được bán sạch vé từ rất sớm. Sức hấp dẫn to lớn dĩ nhiên không phải từ chủ đề là chính sách năng lượng, mà từ người nói, Thượng nghị sĩ Hillary Rodham Clinton.

Sự xuất hiện hiếm hoi trước câu lạc bộ báo chí (cuộc viếng thăm gần nhất của bà cách lần này cũng gần năm năm) – là một phần của một cố gắng được dàn xếp cẩn thận nhằm làm tăng sự xuất hiện của bà ở những đề tài quốc gia lớn. Các phụ tá rào đón trước về sự xuất hiện của bà như một “bài diễn văn quan trọng về chính sách,” và lượng khán giả tiềm tàng trên toàn quốc cũng tăng lên nhanh chóng sau khi mạng lưới truyền hình cáp C-SPAN quyết định truyền hình trực tiếp buổi nói chuyện.

Nhưng sáng hôm đó, khi Hillary chưa kịp đến câu lạc bộ báo chí, nhánh nghiên cứu của Ủy ban Quốc gia Cộng hòa đã tung thư điện tử cho các phóng viên, cáo buộc bà cố gắng “gây cản trở các nguồn năng lượng mới” bằng cách bỏ phiếu chống lại việc thăm dò thêm nữa ở vùng hoang dã Bắc cực. Hillary không được xem là một nhân vật quan trọng trong các cuộc chiến về năng lượng ở Washington. Bà thậm chí còn không có chân trong một ủy ban nào có quyền hạn pháp lý đối với chủ đề này; một thượng nghị sĩ Dân chủ khác, Maria Cantwell từ Washington, đã được chọn để đứng đầu về lãnh vực năng lượng. Thỉnh thoảng hiếm hoi mà Hillary có đề cập đến chính sách năng lượng, thì phần lớn lời nói của bà đều bị phớt lờ. Bà chỉ thu hút được một ít sự chú ý (nếu có), khi phát biểu bài diễn văn quan trọng đầu tiên về chủ đề năng lượng vào tháng 10 năm 2005, ngay sau hội nghị Sáng kiến Toàn Cầu Clinton. Sự thờ ờ đó khiến Hillary phải soạn lại bài diễn văn và xếp lịch cho nó một lần nữa, “càng nhanh càng tốt,” Bill nói.

“Càng nhanh càng tốt” ấy rốt cuộc kéo dài đến hơn nửa năm sau, và đến tháng 5 năm 2006, khung cảnh chính trị về năng lượng đã thay đổi. Trong suốt những tháng đó, cử tri nói với các nhà thăm dò ý kiến rằng mối quan tâm lớn nhất của họ là giảm sự lệ thuộc của nước Mỹ vào dầu hỏa nước ngoài – lệ thuộc đến nỗi ngay cả Tổng thống Bush, một người từng (thất bại) trong ngành dầu hỏa, trong Thông điệp Liên bang của mình, cũng miêu tả nước Mỹ như kẻ nghiện dầu hỏa. Những cố vấn Dân chủ, tình cờ cũng cố vấn cho Hillary, đã ghi nhận được sự thay đổi trong tâm tính công chúng, nên khi chuẩn bị cho cuộc chạy đua vào chiếc ghế tổng thống, họ bắt đầu tìm kiếm phương cách để tái trang bị lập trường của bà về chính sách năng lượng.

Cho đến khi Hillary được sắp lịch để nói trước Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia vào tháng 5, thì một loạt những sự kiện đáng lo ngại khác nhau đã kết hợp lại, khiến cho sự quan tâm của công chúng đối với năng lượng càng thêm lớn mạnh. Cuộc xâm lược Iraq tháng 3 năm 2003 làm gia tăng rủi ro trên thị trường dầu hỏa thế giới, điều này khiến giá dầu tăng vọt lên. Nhu cầu ngày càng tăng ở châu Á, trong khi nguồn cung lại tăng trưởng chậm hơn từ các quốc gia sản xuất dầu hỏa, đã làm giảm lượng dầu dự phòng lâu nay vẫn điều tiết giá cả toàn cầu. Cuối cùng, mối liên hệ giữa việc sử dụng các loại nhiên liệu hóa thạch với sự thay đổi khí hậu đã đạt tới độ mà ngay cả những người trước nay vẫn hung hăng tranh cãi, cho rằng không hề có sự ấm dần lên của trái đất, cuối cùng cũng phải chấp nhận rằng đó là một thực tế.

Mớ hỗn hợp của địa chất học, sinh thái học, chính sách đối ngoại, và kinh tế có một cách gọi ngắn gọn theo kiểu chính trị là “an ninh năng lượng.” Nước Mỹ sẽ luôn luôn phó mặc số phận của mình vào các quốc gia mà nó mua dầu, trừ phi nó từ bỏ thói quen xài dầu hỏa đắt tiền và đạt được “sự độc lập về năng lượng,” theo từ ngữ của các chính trị gia và các nhà hoạt động.

Trong số những chính trị gia đó có Hillary, người mà trong bài diễn văn tháng 10 năm 2005 của mình đã nhiều lần nói đến sự độc lập về năng lượng. Một thời gian sau, cũng năm đó, vào tháng 12, bà móc nối với một liên minh của các nhà hoạt động môi trường, các nhà hoạt động có tư tưởng tự do, và các công đoàn để giúp ra mắt một kế hoạch mới của Đảng Dân chủ, kế hoạch “Sự độc lập về Năng lượng năm 2020.” Chương trình hành động mới này thậm chí còn tham vọng hơn cái kế hoạch đã được các thành viên Dân chủ ủng hộ rộng rãi tại thời điểm đó.

Thông thường, quá trình học hỏi của Hillary trong một đề tài then chốt như vậy đã phải bắt đầu từ thời Tổng thống Clinton. Nhưng kho kiến thức lại hầu như trống không: cuốn tự truyện bao quát mọi khía cạnh dài 957 trang của Bill, ở phần chú dẫn chỉ chứa có mỗi mục tham khảo nói về dầu hỏa hay “các đề tài năng lượng” trong suốt nhiệm kỳ tổng thống của ông, và chú dẫn đó lại thuộc lãnh vực an ninh tại các phòng thí nghiệm vũ khí của Bộ Năng lượng. Việc thiếu chú ý đến chính sách năng lượng trong những năm 1990 là phần nào có thể hiểu được. Giá dầu hỏa thấp, nền kinh tế thì sôi nổi, ru ngủ đất nước trong sự tự mãn. Bill sau đó lưu ý rằng một bài diễn văn mà ông đọc vào năm 1997 về các công nghệ năng lượng sạch “đã khiến báo chí và công chúng Mỹ ngáp một cái ngáp khổng lồ.” Tuy vậy, suốt những năm 1990, nhập khẩu dầu nước ngoài vẫn tăng lên lặng lẽ và đều đặn, từ khoảng sáu triệu thùng một ngày lên đến gần mười triệu thùng một ngày. Cùng lúc đó, dự trữ dầu hỏa của chính phủ, sinh ra là để bảo hiểm cho lúc thiếu thốn sau cuộc khủng hoảng dầu hỏa những năm 1970, đã tuột từ tám mươi ba ngày vào năm 1992 xuống còn năm mươi ngày vào năm 2000.

Đúng ra, nếu cần sự giúp đỡ từ bên ngoài, Hillary đã có thể quay sang Al Gore, người cộng sự cầm quyền của chồng bà suốt tám năm và là một người đã cống hiến phần lớn cuộc đời của mình trước và sau nhiệm kỳ phó tổng thống để giáo dục mọi người về các cuộc khủng hoảng môi trường và năng lượng. Tuy vậy, sự ganh đua với Gore, cũng như ước muốn giấu giếm việc mình còn phải cần được phụ đạo bao nhiêu, đã không cho phép bà làm điều đó. Thay vào đó, bà quay sang một thành viên quan trọng của Thế giới Hillary để chuẩn bị cho bài diễn văn tháng 5 năm 2006 và nâng cao sự hiểu biết của bà về đề tài này: Roger C. Altman, người đứng đầu Evercore Partners, một ngân hàng đầu tư New York có những cổ phần lớn trong ngành năng lượng. Tại thời điểm đó, cổ phần của Evercore bao gồm những khoản đầu tư lớn hơn một tỷ đôla trong các quỹ đầu tư cổ phần tư nhân. Phần phân bổ lớn nhất là trong các khoản đầu tư liên quan đến năng lượng, chiếm 33 phần trăm. (Phần lớn kế tiếp chiếm 19 phần trăm.)

Altman tập hợp một nhóm đặc nhiệm bí mật gồm một tá các nhà chuyên môn khác, từ học thuật, các nhóm chuyên gia cố vấn, và ngân hàng đầu tư, để “giúp Hillary suy nghĩ thấu suốt các vấn đề” nhằm chuẩn bị cho buổi nói chuyện trước câu lạc bộ báo chí vào tháng 5. Nhóm đặc nhiệm chuẩn bị một báo cáo dài bốn mươi trang vào tháng 4 năm 2006 chứa đầy phân tích và những lựa chọn về chính sách. Cuối tháng đó, họ họp với Hillary tại văn phòng Trụ sở Quốc hội của bà cho một “cuộc thảo luận tự do” kéo dài vài tiếng. Ở Washington, một cuộc họp riêng với một thượng nghị sĩ có quyền lực thường là để đẩy mạnh những mối quan tâm hạn hẹp. Nhưng buổi tụ họp này thì khác. Các nhà chuyên môn, nhiều người trong số đó chưa từng gặp Hillary, rời khỏi nơi đó mà rất ấn tượng về những câu hỏi thăm dò cùng sự hiểu biết sâu sắc về các vấn đề của Hillary. Bản thân bà cũng vậy, có vẻ rất ấn tượng với cách tiếp cận thực tế, phi đảng phái của họ.

Những thành viên trong nhóm của bà đồng ý giữ bí mật về sự tham gia cũng như về công việc của họ, một sự sắp xếp không bình thường vì nhiều lý do. Bằng cách giữ cho các cuộc thảo luận được bí mật, người ta hy vọng những người tham gia sẽ phát biểu một cách tự do mà không sợ rằng những nhận xét của mình sẽ bị đem ra công khai. (Quan điểm này giống hệt quan điểm gây tranh cãi của chính quyền Bush khi bảo vệ cho việc giữ bí mật của nhóm đặc nhiệm về năng lượng của riêng Phó Tổng thống Cheney. Báo cáo của Cheney và tên của các thành viên nhóm đặc nhiệm được công khai vào năm 2001, nhưng các cuộc tranh luận và tên của các nhà quản trị những tập đoàn năng lượng cùng những chuyên gia tham vấn cho nhóm của Cheney đã được giữ bí mật.) Nhưng còn một lý do nữa để duy trì sự im lặng. Hillary không chỉ đơn thuần là một học giả về chính sách; bà còn là một chính khách với những tham vọng cao hơn. Kết quả là, cuối cùng bà đã phớt lờ một số lời khuyên nhận được từ các chuyên gia. Mà khi không ai biết về việc có các chuyên gia, thì việc loại bỏ lời khuyên của họ cũng sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Xây dựng cho mình một vị thế mang tính đảng phái cao độ, Hillary đảo ngược một vài quan điểm mà bà theo đuổi từ lâu, né tránh các đề tài gây tranh cãi, và dựa vào cách hiểu gây sai lạc để truyền thông điệp. Cuối cùng, bà đã đi theo một lối mòn cũ rích rất đặc trưng cho cuộc tranh cãi về năng lượng ở Washington kéo dài hơn một thập kỷ – sự thắng lợi của chính trị trước chính sách.

Altman và nhiều chuyên gia khác mà Hillary tham vấn đã chỉ trích khái niệm độc lập năng lượng như một “sự tưởng tượng” hay “phản tác dụng.” Và David Victor, một chuyên gia năng lượng của trường Đại học Stanford, khi tham gia vào nhóm đặc nhiệm của bà, đã hiểu được tình thế tiến thoái lưỡng nan. Người ta nói cho Hillary nghe về sự “cần thiết phải nghiêm túc về việc vận hành của các thị trường,” nhưng như nhiều thành viên Dân chủ khác, bà đã không thể cưỡng lại quan điểm phổ biến trên chính trường là “đập các công ty dầu hỏa.” Cuối cùng thì Hillary đã lấy độc lập năng lượng làm nền tảng cho quan điểm của mình. Quan điểm này, ngay cả khi rốt cuộc cũng chỉ là những lời rỗng tuếch, đã có tác dụng với một công chúng đang ngày càng lo lắng về giá xăng dầu cũng như sự ấm dần lên của trái đất.

Trong lúc đẾn câu lẠc bộbáo chí buổi sáng tháng 5 đó để đọc bài diễn văn về năng lượng của mình, Hillary lại có thêm một gánh nặng nữa của Bill đè trên vai. Trên trang bìa buổi sáng hôm đó, tờ New York Times cho đăng một bài báo tỉ mỉ có dụng ý miêu tả tình trạng cuộc hôn nhân của Bill và Hillary. Tờ Times nói rằng bên cạnh những công việc từ thiện bận rộn của ông và lịch làm việc chính trị gần như suốt ngày đêm của bà, Bill và Hillary ở bên nhau trung bình mười bốn ngày một tháng. Về mặt tin tức, bài báo gần như mang lại rất ít, nhưng nó là một điều nhắc nhở rằng báo chí chính thống có thể đi lạc đề như thế nào khi theo dõi đôi vợ chồng chính trị nổi tiếng nhất mà lại ít được hiểu nhất của nước Mỹ.

Bài báo của tờ Times đã làm cho Hillary và các cố vấn của bà bị xao lãng và giận dữ, vì vậy bà đã đến trễ buổi sáng hôm đó. Hậu quả là, bà bỏ lỡ một cơ hội để tán gẫu với những người tổ chức câu lạc bộ trước khi bắt đầu. Tuy nhiên, trong khi tiến lên bục nói ở phòng khiêu vũ của câu lạc bộ báo chí, bà đã tử tế cám ơn những người tổ chức. Sau đó bà lao vào một bài diễn thuyết về an ninh năng lượng dài bốn mươi mốt phút – gần gấp đôi thời gian nói thông thường của khách. Bà xây dựng đề tài một cách khôn ngoan, liên kết giữa “an ninh và các thách thức về môi trường trong sự phụ thuộc của chúng ta vào nguồn dầu hỏa đắt đỏ, hầu hết từ nhập khẩu” với cái giá phải trả về kinh tế cho tình trạng lạm phát, giá xăng dầu cao hơn, và lãi suất có chiều hướng tăng lên. “Ngay bây giờ,” bà nói, những ưu tiên của quốc gia đang bị lộn ngược vì “chính sách năng lượng thất bại đang điều khiển an ninh quốc gia của chúng ta.”

Sau khi ca ngợi năng lượng mặt trời và công nghệ gió, Hillary chuyển sự chú ý sang những nhân vật phản diện của bà – các công ty dầu hỏa – và thảo luận về dự luật mà bà hy vọng được thông qua sẽ bắt họ phải thay đổi đường lối. Trừ phi họ đa dạng hóa khỏi các nguồn nhiên liệu hóa thạch và chuyển hướng vào các công nghệ có thể hồi phục lại được ưa thích hơn, còn không dự luật của bà sẽ đòi chính phủ liên bang bắt họ phải đóng những khoản thuế nặng lên những nguồn lợi nhuận đột biến. Nguồn doanh thu mới này, ước tính vào khoảng 50 tỷ đôla, sẽ tài trợ cho một quỹ năng lượng chính phủ đầu tư vào các nghiên cứu sáng kiến về năng lượng.

Một số các chuyên gia được kính trọng, bao gồm ít nhất hai thành viên của nhóm bí mật của Hillary, cho rằng những khoản thuế như vậy là “một ý kiến rất tồi” vì chúng có xu hướng làm tăng, chứ không phải là giảm, sự phụ thuộc vào dầu hỏa nước ngoài. (Sự phụ thuộc sẽ tăng lên vì dầu hỏa nước ngoài trở nên rẻ hơn so với trong nước.) Nhưng Hillary đã mạo hiểm đánh cược rằng các cử tri sẽ không nhìn ra sự liên hệ đó.

Sau khi hoàn tất cả một quyển kinh dài sọc các đề xuất mới, liên quan đến mọi thứ, từ chất cellulosic ethanol[1] đến phó phẩm của carbon, Hillary thở dài và nói, “Vậy thôi. Tôi biết đây có lẽ là một bài diễn văn chi tiết hơn là các bạn tưởng. Nhưng tôi cảm thấy rất mạnh mẽ về chuyện này bởi vì tôi sợ điều đã từng xảy ra sẽ lại xảy ra một lần nữa.” Như bà nói, “cảm giác cấp bách sẽ bị lu mờ dần.”

Hillary sau đó trả lời một số câu hỏi. Khi được hỏi cá nhân bà định làm gì để giảm bớt việc sử dụng năng lượng, bà khuyên mua các dụng cụ có hiệu suất năng lượng cao, thêm vào rằng cả bà và Bill “đều chú trọng” vào việc dùng các loại xe tiết kiệm nhiên liệu. Nhưng khi một phóng viên hỏi liệu bà có ủng hộ một biện pháp của Quốc hội nhằm bắt buộc các nhà sản xuất xe ô tô phải nâng cao các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu của xe của mình không, bà đã né tránh câu hỏi. Thay vào đó, bà kêu gọi một giải pháp phi đảng phái để giúp các công ty xe ô tô “xoay sở được” thách thức này. Xét cho cùng, Michigan là một bang quan trọng trong cuộc bầu chọn ứng cử viên tổng thống[2].

ViỆc đỊnh thỜi điểmcho bài diễn văn của Hillary – một vài ngày trước buổi công bố rộng rãi trên toàn quốc bộ phim tài liệu của Gore – khiến người ta ngờ ở đây có thủ đoạn chính trị làm chia trí đối phương. Trong bài diễn văn ở câu lạc bộ báo chí, Hillary đã bày tỏ ngắn gọn lòng kính trọng với vị cựu phó tổng thống, nhưng xét về việc chọn thời điểm, Maureen Dowd, phóng viên tờ New York Times, cảm thấy rằng “Người phụ nữ Ozone” đã nổi lên một cách gian trá trong một nỗ lực nhằm giẫm bẹp “phút giây rạng ngời của Người đàn ông Ozone.” Bill kịch liệt chối bỏ rằng bài diễn văn của Hillary “chỉ là một trò chính trị” hay một nỗ lực trơ tráo để bà “hòa nhập được”. Gore có thể đã “xuất sắc” trong phim tài liệu của mình, Bill nói với một khán giả, nhưng ông ấy may mắn vì đã chọn đúng thời điểm. “Tôi không nghĩ bộ phim có thể thuyết phục đến vậy nếu chúng ta không có giá dầu hỏa 70 đôla,” Bill hiểm độc nói.

Vài giờ sau bài diễn văn của mình, Hillary giới thiệu dự luật được hứa hẹn nhằm thiết lập một “Quỹ Năng lượng Chiến lược” liên bang lấy vốn từ các khoản thuế của các công ty dầu hỏa. Nhưng dự luật năng lượng của bà, trong khi nghe ngọt ngào và bùi tai cánh tả, vẫn quá xa tầm với các đồng nghiệp của bà. Đúng ra bà đã có thể dự đoán được kết quả đó nếu chịu lưu ý đến số phận của một đề xuất bất thành do một vài thượng nghị sĩ Dân chủ đưa ra, nhằm đánh thuế các khoản lợi nhuận đột biến của những công ty dầu hỏa, với tiền thu được quay thẳng về cho người dân đóng thuế. Hillary đã không thể tìm ra một thượng nghị sĩ nào khác để đồng bảo trợ dự luật của bà, đó là một thất bại, nhấn mạnh việc bà đang đứng đơn độc như thế nào trong chủ đề này. Nhưng lập trường mà Hillary theo đuổi làm cảm động những nhà hoạt động môi trường chủ chốt, ghi cho bà những điểm chính trị quan trọng với cánh tả, một nhóm vốn đã vỡ mộng với lập trường của bà về các đề tài năng lượng khác và tiếp tục mất hết tinh thần với lập trường của bà về Iraq.

Khi xem xét kỹ lưỡng hơn, có thể thấy rõ rằng hành động đơn phương của bà về năng lượng liên quan nhiều đến việc làm hài lòng các bang bầu cử then chốt. Lấy bang nhà của cuộc bầu ứng cử viên làm ví dụ. Trong quá khứ, bà đã trước sau như một bỏ phiếu chống lại các dự luật ethanol, kiếm được điểm 0 trong bảng cho điểm năm 2002 từ nhóm mậu dịch American Coalition for Ethanol. Năm 2005, bà bỏ phiếu cho một tu chỉnh luật dỡ bỏ những chỉ thị đẩy mạnh sản xuất ethanol trong dự luật năng lượng. Người đưa ra tu chỉnh luật đó – đồng nghiệp New York của bà là nghị sĩ Charles Schumer – tranh luận rằng những chỉ thị đó rốt cuộc sẽ làm tăng chi phí cho những lái xe ở vùng Đông Bắc và làm lợi một cách không chính đáng cho những nhà sản xuất ethanol, vốn chủ yếu hoạt động ở vùng Trung Tây, đặc biệt là Iowa. Điều khoản của Schumer thất bại, và những chỉ thị đó đã trở thành luật như một phần của dự luật năng lượng. Giờ đây, nếu lắng nghe bài diễn văn của Hillary, bạn sẽ không bao giờ đoán ra sự nhiệt tình ủng hộ ethanol đột ngột của Hillary lại là một chuyển biến mới tức thì.

Bằng chứng xa hơn của những bản năng chính trị của bà được thấy qua việc ô nhiễm xe hơi. Vào năm 2003, Hillary đã bỏ phiếu ủng hộ một tiêu chuẩn về tiết kiệm nhiên liệu bị phản đối bởi ngành công nghiệp ôtô. Nhưng hai năm sau, khi chức tổng thống ngày càng nổi lên trong tâm trí, bà tiếp tục đẩy ý kiến ra với công chúng nhưng lại bỏ phiếu chống chính dự luật mà bà đã ủng hộ. Đối với những nhà hoạt động môi trường, quyết định thay đổi lá phiếu của Hillary về các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu chẳng khác gì là một “trải nghiệm cay đắng.” Về phần mình, Hillary đột nhiên thấy đập các công ty dầu hỏa thì dễ dàng hơn là đập các công ty sản xuất ôtô và những nhân viên của họ.

Một trong những cụm từ mà Hillary bắt đầu phát biểu với tần suất ngày càng tăng là “than đá đối với chúng ta như dầu hỏa đối với Saudi Arabia,” vì vậy “độc lập khỏi dầu hỏa nhập khẩu bằng cách sử dụng than đá” sẽ là một chiến lược thắng lợi nếu than đá được dùng theo công nghệ đốt sạch. Trên thực tế, nhóm đặc nhiệm của bà đã nói với bà rằng “ngành điện chỉ dùng một lượng dầu hỏa không đáng kể” và rằng “vấn đề của việc phụ thuộc vào dầu hỏa thật sự là nằm ở lĩnh vực xe hơi.” Trong Thông điệp Liên bang năm 2006 của mình, Tổng thống Bush cũng bị sa vào một tuyên bố gây sai lạc giống hệt thế khi ông tán thành giảm bớt nhập khẩu dầu hỏa bằng cách sử dụng năng lượng nguyên tử. Hillary, vị thượng nghị sĩ “đầu óc nhất,” hẳn sẽ tái nhợt đi khi bị so sánh với Bush về chính sách năng lượng, nhưng rõ ràng là có sự tương đồng ở đây.

Và trong lúc tại bài nói chuyện trước câu lạc bộ báo chí, Hillary đã hạ thấp việc thiếu bảo tồn thiên nhiên của Phó Tổng thống Cheney như một chuyện đạo đức cá nhân, thì thành tích của bản thân bà cũng khó có thể gọi là gương mẫu. Khi một phóng viên ở câu lạc bộ báo chí hỏi về những nỗ lực cá nhân của bà nhằm tiết kiệm năng lượng, bà đã dẫn ra thư viện tổng thống của Bill Clinton ở Little Rock, Arkansas, cùng việc sử dụng đèn chiếu sáng có hiệu suất năng lượng cao của thư viện đó. Trên thực tế, thư viện được những người hiến tặng cấp quỹ hoạt động và chính quyền liên bang điều hành – hiệu suất năng lượng cao của nó là đáng nể, nhưng Hillary và Bill không hề phải chi tiền cho nó. Và, trong vài tháng trước khi đọc bài diễn văn này, Hillary đã có một cơ hội để thể hiện sự cam kết bản thân trong việc tiết kiệm năng lượng, khi bà cho lắp một nồi nước nóng mới và những máy điều hòa như một phần của cuộc cải tạo lớn cho ngôi nhà Washington của bà. Trong cả hai trường hợp lắp đặt, hồ sơ xây dựng cho thấy, bà đã không hề chọn những kiểu máy có hiệu suất cao.

Trong nhỮng tuẦnsau bài phát biểu của mình trước câu lạc bộ báo chí, Hillary vẫn khăng khăng không đổi ý, những bài nói tiếp theo của bà vẫn trưng ra một cách ngoan cố khẩu hiệu “độc lập năng lượng” vốn đã bị những cố vấn của bà phản đối. Vào cuối tháng sáu, chín nữ thượng nghị sĩ Dân chủ đã tổ chức thành một nhóm và lắp ráp một kế hoạch có tên “Bản liệt kê cho Sự thay đổi.” Mỗi thượng nghị sĩ dự định nhận một đề tài chính, như y tế, hưu trí, việc làm, giáo dục, môi trường, hay quân đội. Đề tài của Hillary là năng lượng, bởi vì “bà muốn xem xét một cách rành mạch sự độc lập về năng lượng,” theo lời Thượng nghị sĩ Barbara Mikulski từ Maryland, người tổ chức sự kiện này.

Để có nơi gặp gỡ, những người phụ nữ này chọn một tòa nhà ít được biết đến ở Trụ sở Quốc hội, nhà Sewall-Belmont. Đây từng là nhà của Alice Paul, người sáng lập Đảng Phụ nữ Quốc gia, và nó đã từng phục vụ như tổng hành dinh của đảng ấy. Hillary, trước đó một tuần có viếng thăm tòa nhà, biết đó là “một trong những kiến trúc mang tính biểu tượng, thật sự là mái ấm của biết bao nhiêu điều đã đi vào phong trào phụ nữ.”

Mikulski, người cao tuổi nhất trong số các nữ thượng nghị sĩ, người được gọi một cách trìu mến là “Huấn luyện viên Barb,” bắt đầu sự kiện, ngay bên ngoài tòa nhà, bằng cách giải thích tất cả bọn họ đã bằng cách nào để “đấu tranh làm nên một sự khác biệt”. Trong khi một vài thượng nghị sĩ đầu tiên thảo luận đề tài của họ trên bục, Hillary đứng sang một bên, nhìn xuống, đọc lướt qua bài diễn văn được đựng trong chiếc kẹp tài liệu màu xanh dương sáng.

Khi đến phiên mình, Hillary phát biểu chủ đề quen thuộc của bà, nói về một con đường mới để giảm “sự phụ thuộc của đất nước chúng ta vào dầu hỏa nước ngoài.” Bà đề cập đến dự luật của mình và kết thúc với một lời kêu gọi hành động mà nghe như thể nó đến từ tập thể chín người nữ thượng nghị sĩ được tập hợp lại. “Chúng ta thách thức Quốc hội Đảng Cộng hòa đặt sự độc lập năng lượng lên làm ưu tiên hàng đầu bằng việc thông qua dự luật Quỹ Năng lượng Chiến lược trong kỳ họp này,” Hillary nói. Đó là một mánh khóe chính trị, và có gây sai lệch tí chút, khi Hillary đã không thể thuyết phục dù chỉ một trong số tám thượng nghị sĩ chị em đồng bảo trợ dự luật của mình.

Nhưng dù có những khác biệt, chín người phụ nữ, gồm cả Hillary, tối hôm đó đều mỉm cười khi xuất hiện trong chương trình Larry King Trực tuyến, gửi thông điệp của họ đến khán giả cả nước. Hillary, khi được hỏi liệu việc làm cho năng lượng nước Mỹ trở nên độc lập có khả thi không, đã trả lời, “Chắc chắn, việc đó khả thi.”

MỘt tháng sau, tháng 7 năm 2006, Hillary xuất hiện tại một thị trấn nhỏ ở phía bắc New York có tên Halfmoon, để quảng bá cho những lợi ích của mặt trời. Ở đó, ngay bên ngoài thành phố Albany, New York, tọa lạc tổng hành dinh của DayStar Technologies, một công ty mới khởi nghiệp tìm cách thương mại hóa một sản phẩm năng lượng mặt trời chuyên biệt làm từ các lá tế bào quang điện.

Hillary tham quan nhà máy của công ty. “Đây chính xác là điều mà đất nước chúng ta đang cần làm,” bà nói với những người công nhân. Chính quyền, bà giải thích, nên chấm dứt ủng hộ các công ty dầu hỏa và thay vào đó trợ cấp năng lượng mặt trời, năng lượng gió, và các nguồn năng lượng thay thế “sạch hơn” khác. Hillary lặp lại lời kêu gọi đất nước rời bỏ “các nguồn năng lượng nước ngoài như dầu hỏa và hướng đến loại năng lượng có thể hồi phục trong nước như năng lượng mặt trời.” Rất bí mật, sau chuyến viếng thăm của bà, một viên chức DayStar đã thừa nhận rằng sản phẩm của họ, như bất kỳ nguồn điện nào khác, “không hề là thứ thay thế cho dầu hỏa nước ngoài.”

Dù vậy, đối với Hillary, chuyến đi đã giúp củng cố một trong những nét đặc biệt của chiến dịch tái tranh cử của bà: đem những công việc sạch và tiết kiệm năng lượng về cho New York. Tuy vậy, viễn cảnh của công ty mà Hillary trưng ra không phải là đặc biệt tươi sáng. Cho đến tận ngày Hillary viếng thăm, DayStar vẫn chưa có lời, mà cũng sẽ không sinh ra dòng tiền dương nào trong “tương lai dự đoán được.” Thu nhập của công ty là dựa vào những trợ cấp của chính phủ.

Triển vọng tương lai của DayStar trở nên tốt hơn mùa hè năm đó khi nó thuyết phục được viên nghị sĩ địa phương dành riêng khoản 1 triệu đôla tiền Lầu Năm Góc cho công ty, vượt xa doanh thu tổng cộng của DayStar cho đến ngày 30 tháng 6 năm 2006 (là 30.000 đôla). Trong khi một số người cho rằng khoản trợ cấp đó là một đặc quyền đặc lợi chính trị, Hillary lại hoan nghênh quyết định đó, coi đây là “công nghệ hàng đầu được sản xuất tại địa phương.”

Có một thông tin thêm sau câu chuyện của DayStar. Theo đại diện tiếp thị và truyền thông của công ty, một nhà vận động hành lang có đăng ký, người đã tặng 1.000 đôla cho chiến dịch của Hillary và có liên kết với một công ty luật New York “đã đóng một vai trò then chốt trong việc đưa Hillary Clinton đến đây.” Thuê một nhà vận động hành lang để thu hút một thượng nghị sĩ có thể là cách của cuộc chơi diễn ra ở Washington, nhưng đó cũng là một lý do vì sao công chúng lại tỏ ra không quý trọng Quốc hội đến vậy.

Sau buỔi chiẾu ra mẮttại Liên hoan Phim Sundance, phim của Gore, Một sự thật Bất tiện (An Inconvenient Truth), tiếp tục trở thành một thành công thương mại khổng lồ và thắng một giải thưởng của Viện Hàn lâm Điện ảnh Mỹ (Academy Award) cho phim tài liệu hay nhất. Trong khi đó, ở California, những đồng minh của Bill và Hillary đã tổ chức một sáng kiến bỏ phiếu tiểu bang mà sẽ bắt các công ty dầu hỏa đóng thêm một khoản thuế nhằm tài trợ cho các chương trình của chính quyền bang về năng lượng thay thế. Sáng kiến lặp lại dự luật Quốc hội thất bại của Hillary, nhưng niềm hy vọng là có thể được bang California cấp tiến kia ủng hộ. Nhà tài trợ chính cho sáng kiến bỏ phiếu là Stephen Bing, một nhà sản xuất phim ở Hollywood. Bing, một người bạn thân của Bill, đã giúp tổ chức các buổi vận động gây quỹ cho Hillary vào năm 2006 và 2007. Người quản lý của sáng kiến là Chad Griffin, một cựu phụ tá của Clinton vốn đã giúp tổ chức các buổi vận động gây quỹ ở Hollywood cho Hillary vào năm 2005 và 2007.

Ngay khi kế hoạch được đưa vào để bỏ phiếu, gọi là Đề xuất 87, Gore đã làm một quảng cáo chính trị tán thành sáng kiến đó – mẩu quảng cáo đầu tiên của ông kể từ chiến dịch năm 2000. Năm ngày sau khi mẩu quảng cáo của Gore bắt đầu phát sóng ở California, Bill xuất hiện tại một cuộc tập hợp trong sân trường Đại học California ở Los Angeles (UCLA). Sau khi cám ơn Bing và Griffin, ông hô hào đám đông vài ngàn người đã sẵn ủng hộ, và kể với khán giả, bên cạnh nhiều điều khác, là chuyện làm thế nào ông và Hillary đã hiểu được về tiềm năng biến cây liễu tơ thành gỗ vụn cho nhiên liệu trong một chuyến đi cách đó không lâu đến vùng phía bắc New York.

Sự xuất hiện của Bill được chuyển thành một quảng cáo, và trong vòng một vài ngày, chiến dịch cho Đề xuất 87 đã phát sóng những mẩu quảng cáo có vị cựu tổng thống. Và, trong khi chiến dịch tranh luận nóng bỏng và tốn tiền về việc bỏ phiếu bước vào những tuần cuối cùng, chính những mẩu quảng cáo của Bill, chứ không phải mẩu quảng cáo của Gore, đã chi phối các tần sóng truyền hình ở nhiều thị trường.

Gore sau đó xuất hiện ngắn tại một cuộc tập hợp ở Berkeley. Không để bị qua mặt, một tuần sau và chưa tới một tuần trước cuộc bầu cử, Bill quay trở lại California một lần cuối cùng, cho một cuộc tập hợp ở San Francisco, tâm điểm chính trị của phe Dân chủ ở California.

Sự tham dự chưa từng có tiền lệ của một vị cựu tổng thống và phó tổng thống vì lợi ích của một sáng kiến bỏ phiếu tiểu bang dường như đã khiến cho sáng kiến đó có một lợi thế trước cử tri. Nhưng có một làn sóng ngầm cũng quan trọng không kém đang diễn ra. Và lý do khiến Bill phải đối đầu với Gore trong chủ đề ruột của ông này là để giúp vợ mình.

“Bill đã cố gắng giành lấy chủ đề từ chỗ chỉ là chủ đề của Gore nhằm giúp đỡ Hillary, để cho bà ấy một chỗ đứng nào đó trong chủ đề này,” một trong những cố vấn cho Đề xuất 87 cho biết. Vị cựu phó tổng thống đã “điên tiết lên.” Trong những tuần cuối cùng của chiến dịch, cử tri nội địa, vốn không phải là một thành trì của Đảng Dân chủ, đã chuyển từ những người ủng hộ nhẹ thành những người phản đối mạnh mẽ dự luật. Những mẩu quảng cáo của Clinton đã thất bại trong việc gây ảnh hưởng đến nhóm này và cũng có thể đã phản tác dụng, theo lời một nhà thăm dò ý kiến hàng đầu. Vào Ngày Bầu cử, dự luật bị bác bỏ, 55 so với 45 phần trăm. Một quy tắc của chính trị là nếu bạn muốn được việc, hãy làm hết những phần nặng nề và để những người khác nhận lấy sự khen ngợi. Trong trường hợp này, việc từ chối nhường lại sự nổi bật cho người khác của nhà Clinton rốt cuộc đã phản tác dụng và góp phần làm tan vỡ Đề xuất 87.

Tất nhiên, đối với Hillary sự thất bại chỉ là một phần. Trận đánh của bà đã không phải chỉ đơn thuần vì các lá phiếu – nó cũng vì chính bản thân bà. Bà chưa bao giờ tỏ ra mấy thích thú với những việc thuộc về môi trường, và xét đến các cuộc thăm dò cùng những mối bận tâm của người dân Mỹ trên khắp đất nước, bà biết mình cần phải tỏ ra thích thú. Bà cần phải đẩy Al Gore ra đường biên, và đáng ra bà đã có thể làm được điều đó nếu không có sự thành công nhiệt liệt của phim tài liệu của ông. Nhưng ngoài thất bại đó ra, ít nhất bà đã in sâu vào đầu óc của cử tri California rằng bà quan tâm sâu sắc đến môi trường, một điều bà hy vọng sẽ hưởng lãi cổ tức khi đến thời điểm diễn ra cuộc bầu cử chọn ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân chủ. Có lẽ tới lúc đó, cử tri California đã quên đám bùi nhùi mà Đề xuất 87 có thể đã tạo ra. Có lẽ tới lúc đó, họ sẽ không gãi đầu gãi tai mà cố gắn sự nổi danh là sáng suốt của Hillary với sự nhầm lẫn mà bà đang mang, rằng than đá có thể thay chỗ dầu hỏa. Hay có lẽ tới lúc đó, một chủ đề khác sẽ vọt lên đứng đầu các biểu đồ, và Hillary sẽ có một trận đánh mới để mà chiến đấu.

❀ ❀ ❀

[1] Dầu ethanol chiết xuất từ các loại thực vật có xơ - ND

[2] Bang Michigan có thành phố Detroit được coi là đại bản doanh của ngành sản xuất xe hơi Mỹ - ND