Nàng ngồi suốt cả ngày dài

Miệt mài xe sợi, chẳng ngơi tay này;

Và luôn thì thầm đâu đây:

"Hãy đến, cho ta đứt ngày cô đơn."

Từ mai cho chí hoàng hôn

Việc nàng làm mãi vẫn còn dang dở;

Sợi dài tựa hồ dâng lên vô bờ

Dẫu nàng xe mãi, chẳng giờ phút lơi.

Nàng nghe chim gáy chuyện trò

Thì thầm tiếng tỏ tình thơ với bồ;

Nàng nhìn én lướt nhở nhơ,

Bay đi muôn thuở cùng bầy cùng đôi;

Nàng hay chim chóc trên chồi

Đều mang khúc hát vui tươi vỗ về;

Chỉ mình nàng sống lẻ loi;

Vòng quay nặng nhọc dặm dài thêm đau;

Nàng buồn khóc, nói khẽ mau:

"Hãy đến, cho ta đứt ngày cô đơn."

Ngày qua ngày, vẫn dỗi hờn

Khát khao tình ái, chẳng buồn lòng nguôi;

Cho đến một tối trăng soi

Bạc màu cây lá trắng ngời ánh ngân,

Nàng nghe, chưa từng thấy lần,

Bàn tay vững chãi ân cần mở then.

Họa mi từ lúc hoàng hôn

Vẫn chưa dứt khúc nhạc buồn lững lơ,

Và nàng lặng lẽ lắng chờ;

Nhưng nay gió đổi, hững hờ lời ca,

Nàng không nghe tiếng ngọt ngà,

Mà nghe sát gối lời qua thì thầm:

"Này nàng, hãy dậy chớ dầm;

Ta nay đến cuối, thanh âm thì thầm."

Nàng run dẫu giọng êm đềm;

Nàng run tựa đứa trẻ mềm sợ hãi;

Cho tới khi ngước mắt hoài,

Thấy người khách lạ chẳng mảy may ngờ.

Chàng như thanh tú trẻ thơ,

Ánh nhìn đằm thắm chan hòa tình thương;

Má trăng trắng, chẳng chút vương;

Và vầng hào quang mờ sương quanh đầu

Lững lờ tỏa sáng nhiệm mầu,

Khắp phòng cho đến canh thâu rạng ngày.

Nỗi sợ vụt biến từ đây;

Nàng liền cất tiếng, ngả gầy giường êm:

"Nay chàng đã đến, xin thêm,

Để em ngắm nghía giữa đêm ban ngày,

Lắng nghe tiếng nói thơ ngây,

Mãi hoài gọi nhủ phút giây cận kề."

Chàng đáp: "Hãy dậy, theo về bên ta."

Nhưng nàng ngước mắt thiết tha:

"Và chàng định tới nơi nào hỡi anh? Ở lại cho đành chớ đi,

Đợi khi hửng sáng hãy đi."

Nhưng chàng bảo: "Gió lặng rồi, hỡi nàng;

Sợ chi sương lạnh, chớ màng ẩm hơi."

Nàng vơ lọn tóc rối bời,

Lặng im bước khỏi khoảng trời buồng thêu.

Thế rồi chung bước dắt dìu,

Chàng ân cần giúp dắt dìu bước chân.

Hàng rào nghiêng cúi dưới tay;

Khô cằn đất ngự hiện ngay lối về

Khi hai người bước qua đi;

Ánh trăng nhợt nhạt dắt vì phía trên;

Gió chìm, vạn vật lặng yên;

Đến mảy may én, chao nghiêng giật mình

Bởi vì bước chân vô tình,

Lướt qua hàng tháp lặng thinh đứng chờ.

Khi họ bước tiếp, bờ ngơ,

Bỗng nghe tiếng động lững lờ không trung;

Tiếng đời hỗn độn mông lung,

Giọng người qua lại muôn trùng ngược xuôi,

Tiếng cười con trẻ vui tươi,

Và âm tiếng bước chân người dập dồn.

Bấy giờ chàng bảo: "Muốn hồn ghé xem?"

Nàng liền đáp giọng dịu êm:

"Tiếng đời, tiếng của nhân gian cõi trần,

Tình thân gắn bó xoay vần,

Lời qua tiếng lại tình thân bạn bè;

Nơi này chăng phải lối về

Đoạn đường ta dứt, chốn về dừng chân?"

Chàng dìu nàng bước đôi phần

Cho tới khi tới gò trân: "Dừng nào."

Đó là xóm nhỏ đồng tao.

Núi cao che chở mưa rào gió giông;

Và ngay cạnh đó bên dòng

Suối trong róc rách sỏi hồng mịn màng,

Nuôi mầm nhựa sống dâng tràn,

Cành xanh đài thắm nở ngàn búp hoa.

Dần dà, sứ giả ngày qua,

Cơn gió lạnh lẽo la đà thổi lơi.

Tựa cơn gió nhẹ buông lơi

Hầu như chẳng động qua trời tán cây;

Thế mà chạm đỉnh núi này

Cùng đường chân bước nào hay tới gần.

Nhưng nghe kìa: chốn thanh tân

Phải chăng muôn suối rào rào chảy chung?

Không, âm thanh thật hải hùng

Hơn ngàn con thác ngập vùng đổ rơi.

Băng tuyết vĩnh cửu ngàn đời

Lúc bấy giờ vỡ, chứ trôi chửa màng;

Tiếng gầm tựa sấm sét vang

Trận lở tuyết đổ ngập tràn làng bên;

Vùi chôn sự sống hồn nhiên,

Nghỉ ngơi, vui thú, gling liên cơ đồ.

"Ôi! Mau trốn nhé, lòng ơ!

Hỡi người, ta hãy sang bờ chốn đây.

Ắt còn muôn cõi trời mây

Nơi mà cảnh vật chớ gầy điêu linh."

Chàng nhìn nàng với đăm chiêu;

Rồi liền cất tiếng: "Theo chiều ta đi."

Lối đi trước mặt những gì

Hầu như cỏ mọc um tùm phủ che;

Muôn loài nhớp nhúa lê thê

Bò ngang qua các rễ kề dưới sâu.

Trăng soi mờ ảo thâm thâu;

Đám mây bóng tối trôi mau qua bề

Mặt trăng che khuất lối về,

Bao trùm trời đất đêm kề thẳm sâu.

Cuối cùng, bước tiếp đoạn sau,

Tiếng gầm biển cả vang đầu vọng ngân;

Chẳng lâu biển rộng hiện dần

Dài trong sóng cả tần ngần phẳng ru.

Trên ngực sóng cả lắc lư

Con tàu dường tựa gật gù ngủ mê

Khi ngọn sóng lớn dầm dề

Lúc dâng lúc sụt, vỗ về khơi xa.

Giữa lúc ấy, gió lốc qua

Từ miền Bắc lạnh thét gào cõi sương,

Gió ngàn vô hình vô vương.

Sóng con bắt đầu dâng trào bốn phương;

Và trời tối sầm đỉnh vương;

Trăng soi một thoáng rồi nhường bóng mây

Khuất sau bóng tối đọa đày;

Trong khi chớp giật đó đây rạch trời

Cùng tiếng sấm động lừng vang

Bao quanh tiếng thét oán than giận hờn.

Biết bao lời thệ vuông tròn,

Biết bao kinh nguyện mỏi mòn khi xưa.

Thế rồi chẳng chữa được vừa;

Cuối cùng sóng dậy trào thưa sức ngần,

Đánh con tàu giữa gian trần,

Làm ngập con tàu. Rồi tầng mây tuôn,

Mưa xối xả đổ xuống buồn,

Đánh vào muôn ngả vùi tuôn bời bời.

Kẻ ôm chặt lấy kẻ thôi,

Kẻ ngậm câm nín, kẻ thời khóc than.

Nhiều người điên dại ngỡ ngàng

Nhìn thân tàu vững nát tan tơi bời;

Bạn bè quên bạn lả lơi,

Kẻ thù tìm trốn khắp nơi góc bờ;

Và dòng nước cứ dâng bờ dâng cao.

"Than ôi thân phận ba đào!

Những người ta thấy giờ nào hóa không.

Trái đất đủ chỗ cho dòng,

Nấm mồ đầy đủ cõi hồng gian nan;

Cớ chi biển lạnh bão bàng,

Vùi chôn kẻ chẳng do nàng sinh ra?"

Chàng không đáp, bước lững lờ.

Vẻ vang trời đất phai mờ bóng tăm;

Trăng sao chẳng chút ánh ngăm;

Gió lạnh xào xạc âm thầm gần xa,

Lá khô rơi rụng la đà

Từ trên cây cối xót xa nỗi niềm.

Không khí lạnh giá buốt tim;

Cho tới khi từ phương Nam thổi về

Cơn gió nóng rát ê chề,

Phả vào mặt họ; cùng bề ánh quang

Rực hồng chói lọi màn đêm.

Thành trì vĩ đại chìm men lửa hồng,

Chìm trong cái chết cuồng ngông,

Cùng muôn tiếng thét não nùng không tên.

Giữa làn khói đen mù trên,

Muôn người bừng tỉnh vang lên một lời.

Ôi! Hạnh phúc kẻ hôm rồi

Trên đường dài đã đi rồi còn đâu;

Môi xanh xao, lạnh mỉm cười,

Dẫu cho lửa đốt vẫn cười nhạt phai;

Kẻ không oán trách thở dài;

Kẻ không run rẩy chẳng ngai lửa hồng

Khi giàn hỏa bén rực bùng;

Kẻ đang hấp hối cõi lòng thêm yêu:

"Chúa ơi, xin hãy cho chiều

Tôi tớ Ngài bước về êm ái nhà."

Những người trong phố nhận ra

Dòng sông uốn khúc chảy qua cạnh mình;

Lòng sông sâu rộng lung linh

Khó bề chứa nổi dòng mình lạnh căm.

Ngọn lửa bao trùm khắp năm

Thành trì cửa ngõ đầm đìa lửa thiêu.

Sức người nào thấm bao nhiêu,

Uy quyền thuở ấy tiêu điều còn chi?

Đàn bà mạnh mẽ chẳng bì

Kẻ nam cường tráng sá gì kém hơn.

Kẻ quỳ cầu nguyện mỏi mòn,

Lòng tin vẫn giữ vuông tròn sắt son,

Phục tùng thánh ý vuông tròn,

Lìa xa trần thế, lòng con thấy Ngài.

Kẻ cầu cho bạn, con, thê;

Kẻ cầu đức tin, kẻ về cầu sinh;

Trong khi kiêu hãnh quang vinh,

Hy vọng đã tắt, tử sinh mặc tình,

Vững vàng đứng lặng góc mình ngó trông.

"Cái chết – chết – chớ để lòng

Trốn chạy cái chết; chừng mong chốn nào?

Dù đi đâu vẫn theo sau;

Họ đều đã chết; máu đào còn vương,

Chỉ ta lót dạ đoạn trường

Khóc thương số phận đoạn trường biệt ly.

Thứ gì thế nhỉ? Cớ chi

Vội vàng bước tới cõi đi muôn đời;

Bỏ trần thế mãi vui tươi,

Bỏ công sinh dưỡng một đời hồng hoang;

Chết đi chẳng nữa cơ hàn,

Chìm trong tê dại chẳng mang thanh bình.

Ta cùng đi nhé; dẫu mình

Chết đi muôn ngả vẫn rình theo ta,

Chớ nhìn biến đổi xót xa,

Mà xem kẻ đã rời xa cõi trần."

Chàng thở dài, bước song hành;

Cỏ cây héo úa dưới chân họ rồi;

Tít cao đỉnh thẳm khoảng trời

Mây đen mờ mịt trôi bời bời bay;

Và trong lòng mây đong đầy

Là sấm sét với đó đây chớp lòa,

Hình rẽ nhánh, đỏ xót xa,

Đe dọa hung dữ chan hòa bốn phương;

Gió xa lầm rầm đoạn trường;

Tựa như đang kể vô lường điều chi,

Bí mật lạ lùng ai bì

Cho rừng cây lắng nghe đi tâm sự.

Trên đôi cánh gió mang từ

Mùi máu tanh tưởi chiến thư chiến trường:

Rồi họ nhìn thấy hai bên đường

Cánh đồng xéo nát dặm trường xa xôi.

Sáng nay từ buổi rạng ngời

Hai dân tộc đã ra đời chém giết.

Gieo nhân gặt quả khôn xiết.

Cánh đồng ngập đống máu chiết xác thù;

Xác người ghê rợn mịt mù,

Cùng thây ngựa chết ngàn thu nẻo về;

Chân tay lạnh ngắt tái tê,

Thịt da rữa nát ê chề tanh hôi;

Tóc thề bết chặt rối bời

Nghẹt thở; miệng cứng ngậm ngùi dưới sâu,

Mắt trừng trợn ngược nhìn nhau,

Mắt từng chứng kiến bên chầu tử sinh.

Nhưng họ đã chết trọn tình;

Họ không còn thấy đau tình đớn đau.

Kìa kìa, chẳng thở dài đau,

Chẳng còn sợ hãi, ước ao nhọc nhằn.

Dẫu không ai khóc mộ phần,

Kẻ đang say ngủ bâng khuâng nỗi gì?

Giấc ngủ con trẻ có gì

Thanh thản hơn lúc chẳng vì ai canh?

Họ bình yên tận chốn thanh;

Nhưng quanh quẩn vẫn âm thanh nghẹn ngào,

Tiếng kêu hấp hối nghẹn ngào

Của người lính trọng thương nào chưa qui;

Những ai ngắm cánh quạ phi

Đen ngòm tựa khói che đi cõi trời,

Và từ xa bay rợp trời

Thấy chim đại bàng tới rồi cuối gang.

Nàng quỳ xuống giữa bẽ bàng:

"Lạy Chúa, thế đủ phũ phàng lắm thay:

Lời nguyền tim dạ đọa đày;

Cho con về lại chốn nay ban đầu.

Chúa vì tình ái dắt dìu,

Xin vì tình ái thứ tha điều cho."