(Macmillan's Magazine, Tháng Ba, 1864.)

Như đóa hoa khuất bóng mặt trời

Và ngọn gió mùa hè, ngày lại ngày

Tôi héo hon xanh xao, trong khi mái tóc

Ánh lên sợi bạc đầu tiên.

'Ôi cuộc đời là gì, mà ta phải sống?

Hay cái chết là gì, mà ta phải chết?

Đời người chẳng qua là bọt nước vỡ tan:

Còn ta, ta là gì đây?'

'Nào em yêu, nỗi buồn của chị là gì, hãy kể,

Để em được buồn cùng,' em gái tôi nói;

Dừng bàn tay thêu thùa trắng ngần

Và ngẩng lên mái đầu óng ánh vàng:

Mái tóc em dày dặn và kiêu sa hơn,

Đôi mắt em dịu dàng hơn mắt tôi,

Dáng vóc em cao sang lộng lẫy,

Giọng nói em đầm ấm thiết tha hơn.

'Người đứng thứ hai, chẳng thể làm người đứng đầu;

Nào ai có thể mãi đứng đầu thiên hạ:

Chẳng phải điều này cũng chỉ là hư vô sao?

Tôi vấp ngã tưởng chừng gục ngã.

'Hôm qua ngồi đọc lại những chiến tích

Của Hector và từng vị vua oai hùng

Cùng dũng tướng Aeacides đầy thị nộ:—

Homer già vẫn để lại niềm cay đắng khôn nguôi.'

Khuôn mặt xinh đẹp ngẩng lên,

Bàn tay khéo léo ngập ngừng bên đường chỉ:

'Chị yêu, cay đắng của Homer là gì,

Cay đắng của Homer già ấy?' em hỏi.

'Hắn khuấy động huyết quản lười biếng của ta như rượu,

Hắn làm ta tan chảy như ngọn gió đượm hương,

Mạnh mẽ tựa bàn tay phải đỏ rực của Ajax vĩ đại,

Và uy nghi tựa ánh mắt của nữ thần Juno.'

'Ta chẳng thể làm tan chảy lòng trai tráng,

Chẳng thể tạo bão giông hay khơi dòng cuồng nộ:—

Vả lại, thời đại ấy là những ngày tháng vàng son,

Còn thời nay chỉ là dăm ngày cặn bã.'

Em bật cười nụ cười dịu dàng của thiếu nữ,

Nhưng đôi tay thoăn thoắt vẫn không ngừng:

'Giờ hãy kể em nghe về những ngày tháng ấy,' em nói,

'Khi thời gian trôi bằng những hạt cát vàng.'

'Thời ấy con người sống bằng sức mạnh và công lý,

Ít ra cũng là sức mạnh tuyệt đối, với những thanh gươm nặng trĩu;

Thời ấy con người giữa chốn máu lửa phơi bày

Đã lấy hành động để minh chứng cho lời nói,

Những vị vua đội mũ mão cao với ngọn giáo réo vèo vèo;

Nhưng nếu giáo gãy tan trong tiếng va chạm khốc liệt

Họ sẽ nhổ phăng những cội cây ngàn năm

Hoặc ném cả những khối đá lấp vùi.'

Đánh giáp lá cà, đối mặt đối đầu,

Ghìm chặt lấy nhau quyết liệt đến tận cùng cái chết,

Nào ai từng nghĩ đến chuyện súng đạn

Giữa những bậc nam nhi hào kiệt ấy?

Họ biết rõ tay ai đã giáng đòn chí mạng,

Họ biết rõ ai thà gãy chứ không chịu cúi đầu,

Biết kính trọng một kẻ thù xứng tầm

Và khinh bỉ một kẻ bạn bè hèn nhát.

Bình thản trước hiểm họa tận cùng của số mệnh,

Sùng kính trước các đấng tối cao ở cõi trên,

Họ căm ghét với nỗi căm hờn cháy bỏng hơn

Và yêu thương với tấm lòng đong đầy hơn.

Thời ấy vẻ đẹp thiên thượng có thể xoa dịu

Cũng như vẻ đẹp thiên thượng khơi mào cho chiến tranh:

Đối với họ, một người nô lệ còn được tôn sùng hơn

Là người vợ đối với chúng ta ngày nay.'

Em lại cười, em gái tôi cười,

Vừa đáp lời vừa miệt mài bên mảnh vải thêu:

'Em thà làm một người trong chúng ta ngày nay

Còn hơn làm vợ, làm nô lệ, hay cả hai.'

'Ôi thế thì thà làm nô lệ hoặc làm vợ

Còn hơn để cuộc đời trôi qua trong vô vị rỗng tuếch:

Khi xưa màn đêm mang sự linh thiêng của đêm,

Và ban ngày là ban ngày vô cùng thánh thiện.

Các công chúa miệt mài bên khung cửi,

Từ nữ chủ nhân cho đến kẻ hầu người hạ đều như nhau;

Dưới ngòi kim của họ, cánh đồng hiện lên sinh động

Cùng những chiến binh mang giáp sắt sẵn sàng xung trận.

Hoặc nhìn kìa, gương mặt mờ ảo của nữ thần Diana

Tỏa sáng vẹn tròn giữa màn đêm u tịch;

Những điều ấy chẳng phải tốt hơn những cái hang ổ kia

Giữa chốn hoang tàn nhạt nhòa trắng xóa sao?

Thật hổ thẹn thay cho một đời sống không mục đích:

Tôi thà từ tận đáy lòng dùng lúa mì và rượu ngon

Để nuôi chú chiến mã trong chiếc máng mạ vàng

Bằng chiếc bát bằng bạc—

Chú chiến mã trung thành đã cõng chủ nhân tôi

Vượt qua vùng đất quân thù bình an vô sự,

Chú chiến mã trung thành đã uốn cong chiếc cổ

Để nũng nịu dưới bàn tay tôi vuốt ve.'

Kim của em khựng lại; một thoáng ngừng tay,

Một thoáng kiên nhẫn, rồi mọi thứ lại xuôi chèo mát mái.

Rồi em cất lời: 'Nhưng ngộ nhỡ con tuấn mã ấy,

Ngộ nhỡ người kỵ sĩ ngã xuống thì sao?

Rồi làm kẻ tù binh trong một mái nhà xa lạ,

Chịu cảnh đói lả vì mẩu bánh cay đắng của chốn lưu vong,—

Họ thật hạnh phúc, những ai giành được phần số

Được hiến dâng hy sinh,' em nói.

Vừa nói em vừa ngập ngừng, trong khi ánh mắt

Bộc lộ nỗi niềm nhiệt huyết tựa tấm gương soi:

Với bàn tay buông thõng, đôi mắt bừng sáng,

Gò má ửng hồng, em mới đẹp làm sao!

'À thôi được, cứ cho đó là những ngày tháng cặn bã;

Còn thời đại này, tùy chị, là thời đại vàng son:

Nhưng dẫu sao thời ấy vẫn lóe lên chút hơi ấm,

Trong khi thời nay lại có phần lạnh lẽo—

Có phần ti tiện, lạnh lùng và chậm chạp,

Bị còi cọc đi so với tầm vóc anh hùng:

Chúng ta chẳng thu được gì khi chứng minh rằng

Cả hai thời đại đều vô giá trị như nhau.'

'Nhưng cuộc đời nằm trong tay chúng ta,' em nói:

'Nằm trong chính đôi tay ta để được hay mất:

Chẳng lẽ Ngọn Lửa Thiêng Bảy Lần

Vẫn chưa đủ để thanh tẩy những cặn bã trong ta?

Một thế kỷ mơ mộng thì quá đỗi ngắn ngủi,

Một ngày làm việc thế là đủ dài lâu:

Tại sao chị không thể, tại sao em không thể

Vươn tới tầm vóc của những anh hùng?

Cuộc đời ban cho ta như một trang giấy trắng;

Chính chúng ta phải làm cho nó hạnh phúc hoặc lầm than:

Ai là kẻ định đoạt rằng tôi muôn đời chỉ là

Kẻ đứng thứ hai, chứ không được làm người dẫn đầu?

Hãy học hỏi từ Homer già, nếu chị muốn,

Những thứ trí tuệ mà sách vở của ông đã dạy:

Trong trang này ngời sáng chiến tích của Ajax,

Trong trang kia là của Diomed.

Tôn vinh tất cả các anh hùng những người có chiến công cao cả

Xuyên suốt cuộc đời, cho đến khi chết đi, làm rộng mở cõi đời họ:

Chỉ có Achilles trong cơn thịnh nộ

Và sự lười nhác mới kém cỏi hơn người bình thường.'

'Achilles chỉ kém cỏi hơn người bình thường ư?

Hắn kém cỏi hơn người, kẻ mang nửa dòng máu thần linh,

Mà chỉ cần nghỉ ngơi đã đánh tan toàn bộ Hy Lạp,

Chỉ cần một cái gật đầu đã khiến thành Ilion khiếp vía?

Hắn đổi lấy sự trả thù, nỗi đau khổ trọn đời

Dành cho một bóng hình thân thương, cái giá không thể đếm xuể:

Thú vật, người Troia, những vị thần chống đối, và chính bản thân hắn,

Tất cả đều được chất chồng lên làm vật tế thần.

Tự hiến dâng vì người bạn tri kỷ,

Được tôn thờ trong kỳ quan thế giới, trang sách của Homer,

Đó có phải là kẻ ấy, kẻ kém cỏi hơn người bình thường,

Của thời đại suy đồi này chăng?'

'Mập mạp vì ăn hạt dẻ, con lợn lòi nanh dài

Cũng làm những hành động đáng nhớ chẳng kém gì hắn;

Cũng giống như con sư tử cái sẫm màu vì đàn con bị sập bẫy

Đang rỉ máu vì phẫn nộ.'

Nhưng đến đây em ngừng lời; mắt chúng tôi chạm nhau,

Và mặt tôi tái đi vì câu nói đùa cợt nhã;

Em đứng dậy: 'Em đi hơi quá đà rồi,' em nói;

Nói nhỏ: 'Xin chị hãy tha thứ cho em, người chị yêu dấu.

'Với em, những ngày tháng của chúng ta thật dễ chịu,

Ngôi nhà của chúng ta là bến đỗ bình yên thuần khiết;

Xin chị tha lỗi nếu em lỡ lời nói quá nhiều,

Vượt xa cả những gì em định nói.

Homer, dẫu vĩ đại hơn các vị thần của ông,

Chỉ cần những đức tính thô kệch là đủ mãn nguyện

Cùng những con người thô kệch: nhưng những kẻ ấy là gì

Đối với chúng ta, những người được thụ giáo Chúa Christ?'

Sự bi thiết rung động sâu sắc trong giọng nói của em,

Đôi mắt suýt rướm lệ, gò má

Trở nên tái nhợt, đã thừa nhận sức mạnh của tình yêu

Là động lực duy nhất khiến em cất lời:

Bởi em rất đỗi ôn hòa, ít những lời dị ngọt,

Vô cùng hiền dịu, dễ bề bảo ban,

Luôn hài lòng lắng nghe khi tôi cất tiếng

Và tôn kính những gì tôi nói;

Tôi là người chị lớn hơn sáu tuổi;

Lại chẳng thông minh, khôn ngoan hay tốt đẹp bằng một nửa:

Những lời nói của em đã quở trách cái tôi thầm kín trong tôi

Và làm tôi hổ thẹn đứng chôn chân một chỗ.

Em chưa từng đoán được những lời mình nói lại khiển trách

Một nỗi ganh tị thầm lặng được nuôi dưỡng bên trong,

Một sự bất mãn ích kỷ, cay độc

Sinh ra từ kiêu hãnh, thứ tội lỗi của quỷ dữ.

Tôi mỉm cười, nửa cay đắng, nửa đùa cợt:

'Con người khôn ngoan nhất trong số những bậc hiền triết

Đã đúc kết cuộc đời mình bằng câu tổng kết

"Hư vô chồng chất hư vô."

Dưới ánh mặt trời chẳng có gì là mới mẻ:

Người ta đến rồi đi, dòng nhân loại vẫn cuồn cuộn chảy:

Nếu tôi cảm thấy mệt mỏi với cuộc đời mình,

Thì vua Solomon cũng từng như thế.

"Hư vô chồng chất hư vô" ông đã ra giảng

Về tất cả những gì ông tìm thấy, tất cả những gì ông mưu cầu:

Hư vô chồng chất hư vô, đó là cốt lõi

Của tất cả những lời giáo huấn ngài truyền trao.

Điều này ta tìm thấy trong sự khôn ngoan của thế gian,

Trong trang sách của Homer, và trong vạn vật:

Cũng như biển cả không bao giờ đầy, tâm trí bao la của con người

Cũng hoài khao khát khôn nguôi.

Homer cũng cảm nhận được điều đó, khi ông ban cho các tráng sĩ của mình

Vinh quang nhưng chỉ là một trạng thái phù du ngắn ngủi:

Ngay cả vị thần Jove tối cao của ông cũng không thể đảo ngược

Định mệnh đã an bài không thể đổi thay.

Mọi số phận đều bất định ngoại trừ điều này—

Kẻ chiến thắng ắt phải có kẻ thua, kẻ sống ắt phải chết:

Tất cả đều bị giẫm nát vào màn đêm tăm tối

Như nhau cả thôi, tất cả chỉ là hư vô.'

Em hầu như không đáp lời khi tôi ngưng bặt,

Mà lẩm bẩm như nói với chính mình: 'Có Một Người

Đang ở đây,' giọng trầm ấm và đầy yêu thương, 'Phải,

Vĩ đại hơn cả Solomon.'

Thế là cả hai lặng thinh, cả em và tôi:

Em đặt công việc sang một bên, rồi bước ra

Lối đi trong khu vườn, tựa như mùa xuân,

Tràn ngập nét dịu dàng viên mãn,

Có phần trang nghiêm hơn ngày thường một chút,

Bởi vì những lời nói của em đã khiến tôi phiền muộn;

Em không cất tiếng hót khúc ca vui tươi nhất

Tựa chú chim nhỏ chuyền từ cành này sang cành khác.

Tôi chọn một cuốn sách để đọc và mơ mộng:

Nhưng suốt nửa thời gian ấy, bằng đôi mắt lén lút

Tôi dõi theo cách em chọn những đóa hoa

Khôn ngoan theo trực giác,

Và sắp xếp chúng với thứ khiếu thẩm mỹ bản năng

Mà mọi sách vở của tôi đều không tài nào dạy nổi;

Chính em là một đóa hồng tươi thắm, và xinh xắn hơn

Cả đóa hoa trên cành cây đào.

Về quyền sinh thành, em cao quý hơn tôi,

Dù cùng chung một chiếc tổ ấm áp thuở nào:

Đó chẳng phải lỗi của em, cũng chẳng phải lỗi của tôi,

Chỉ là điều khó lòng nuốt trôi.

Tôi ngắm nhìn em, cho đến khi cuốn sách trên tay vô tình

Không tiếng động trượt rơi xuống tấm thảm nhung;

Cho đến khi cả thế giới mùa hè giàu sang phú quý

Trở nên nghèo nàn hơn trước đó.

Đúng lúc ấy những ngón tay bận rộn của em dừng lại,

Gò má em thoáng hiện những sắc màu xao động;

Tôi biết bước chân của ai đang đến trên lối đi,

Và giọng nói nào sắp cất lên gọi tên em.

Chao ôi, hai mươi năm đã trôi qua kể từ ngày ấy:

Em gái tôi giờ đây, một người vợ đài các

Vẫn xinh đẹp, đang nhìn lại quá khứ và nhận ra

Nửa chặng đường dài hơn của cuộc đời—

Nửa chặng đường dài hơn của một đời người sung túc,

Với rất ít nỗi buồn, sự sợ hãi hay muộn phiền:

Em đã yêu, và từ thuở xa xưa ấy,

Cho đến nay vẫn đang yêu và được yêu.

Một người chồng khả kính, can đảm,

Chính là gia tài lớn nhất của em trên cõi đời này:

Và ngay sau anh ấy là một người giống như chính em,

Một cô con gái tóc vàng óng ả;

Bản sao xinh đẹp của tuổi trẻ xinh đẹp ngày nào,

Cũng kiều diễm và bình yên nhường ấy,

Cùng một mối tình gần như tương tự

Với mối tình của chính mẹ nó thuở xa xưa.

Tuy vậy, dù có lòng bác ái bao la khắp thế gian,

Và trong tổ ấm là chú chim bồ câu vô cùng dịu dàng,

Kho báu và trái tim em vẫn luôn hướng về

Quê hương của tình yêu thương:

Em sinh sôi nảy nở, khu vườn đầy phước lành của Chúa;

Em tựa như dây nho trĩu quả muôn vàn;

Đóa hoa đam mê của em vươn lên tận cõi thiên thai

Dù cội rễ vẫn bám chặt nơi trần thế.

Tôi ngồi lặng ngắm khuôn mặt em gái mình:

Mới thay đổi biết bao kể từ những giờ phút

Khi em, một thiếu nữ hiền lành, vô tư lự,

Hái những đóa hoa trong khu vườn nhỏ;

Giọng hát của em chỉ đượm chút hoài niệm dịu ngọt

Vì đã trót trêu chọc tôi bằng câu chuyện của mình;

Rồi quên bẵng đi tất cả khi nghe thấy

Một tiếng bước chân trên lối đi.

Còn tôi thì sao? Tôi ngồi cô độc một mình và ngắm nhìn

Số phận cuộc đời mình, phải sống lẻ loi,

Trong thế giới riêng tư đầy những bận tâm,

Cảm nhận sâu sắc nhưng bộc lộ chẳng là bao.

Không được làm người đứng đầu: mới khó khăn làm sao khi phải học

Bài học trọn đời ấy từ quá khứ;

Từng dòng khắc tạc lên từng dòng, từng nhát búa tạc vào từng nhát;

Nhưng tạ ơn Chúa, cuối cùng tôi cũng học được rồi.

Thế nên giờ đây trong sự kiên nhẫn, tôi gìn giữ

Tâm hồn mình qua từng năm tháng dài đằng đẵng buồn tênh,

Hài lòng nhận lấy chỗ ngồi thấp nhất,

Nơi đã được an bài cho tôi ở chốn này.

Nhưng đôi khi, khi tôi cảm thấy sức lực của mình

Yếu ớt nhất, và cuộc đời trĩu nặng nhọc nhằn nhất,

Tôi ngước đôi mắt lên những ngọn đồi cao

Nơi sự trợ giúp của tôi sẽ từ đó mà đến:

Vải vóc thay đổi, đôi khi tôi vẫn hướng trái tim mình

Đến tiếng kèn vang dội của các vị Tổng lãnh thiên thần,

Khi mọi bí mật sâu kín nhất sẽ được phơi bày,

Và rất nhiều kẻ cuối sẽ thành người đầu.