Adolf Bethke đã bán căn nhà của mình và chuyển vào thành phố.

Khi anh đón vợ về lại nhà mình, mọi thứ diễn ra tốt đẹp một thời gian. Anh làm việc của anh, vợ anh làm việc của chị ấy, và có vẻ như cuộc sống sẽ yên ấm trở lại.

Nhưng trong làng bắt đầu điều ong tiếng ve. Hễ vợ anh có việc đi ra đường vào buổi tối là đủ chuyện đùa cợt bay theo sau chị; bọn trai làng đi ngược chiều táo tợn cười vào mặt chị; đám đàn bà tay giữ váy nguẩy đi với ám chỉ rõ ràng. Chị không bao giờ kể lại bất cứ điều gì cho Adolf. Nhưng chị sống thu mình lại và ngày càng trở nên xanh xao.

Với Adolf mọi thứ cũng chẳng khá hơn. Khi anh bước vào quán rượu, những cuộc chuyện trò im bặt... Anh đến thăm ai đó, người ta tiếp đón với sự im lặng ngại ngần... Dần dần có người đã dám đặt những câu hỏi đầy ẩn ý... Và trong những chầu say sưa thế nào cũng có những lời bóng gió thô bỉ, đôi khi cả những tiếng cười nhạo báng hô hố sau lưng anh.

Anh không biết phải làm gì để chống lại; bởi tại sao anh phải nói cho cả làng nghe về điều chỉ liên quan đến một mình anh, và ngay cả ông mục sư cũng không chịu hiểu, ông ta nhìn anh dò xét sau căp kính gọng vàng với vẻ bất mãn mỗi khi anh đi ngang qua. Chuyện này giày vò anh; nhưng Adolf cũng không bao giờ kể lại với vợ Họ sống bên nhau như vạy một thời gian, cho đến một tối chủ nhật nọ có lũ vô lại dám trâng tráo gào những lời thô bỉ với vợ anh ngay trước mặt anh. Adolf nổi xung lên.

Nhưng vợ anh đã đặt tay lên cánh tay anh.

"Kệ chúng, chúng vẫn thường xuyên làm thế, đến nỗi em thậm chí chẳng thèm nghe nữa."

"Thường xuyên sao?" anh bỗng hiểu ra tại sao chị trở nên lặng lẽ như một cái bóng. Anh tức giận chồm lên định thộp cổ một trong những thằng láo lếu kia. Nhưng chúng đã kịp lủi ra sau những tấm lưng đứng sát vào nhau của đồng bọn.

Họ quay về nhà và lặng lẽ lên giường nằm. Adolf nhìn chằm chằm vào khoảng không. Sau đó, anh nghe thấy tiếng thút thít bị kìm nén, rất khẽ. Vợ anh đang trùm chăn khóc. Có lẽ chị vẫn thường nằm khóc như vậy trong khi anh ngủ. "Bình tĩnh nào, Marie," anh nói nhẹ nhàng, "cho dù tất cả bàn dân thiên hạ nói gì cũng kệ họ." Nhưng chị vẫn khóc. Anh cảm thấy bất lực và cô đơn. Bóng tối thù địch ẩn sau các cửa sổ, và cây cối rì rầm như những bà già ngồi lê đôi mách. Anh nhẹ nhàng ôm lấy vai vợ. Chị nhìn anh với gương mặt đẫm nước mắt.

"Adolf, hãy để em đi khỏi đây, khi đó họ sẽ thôi đàm tiếu..."

Chị trở dậy, ngọn nến vẫn còn cháy, cái bóng to lớn của chị đung đưa qua cả căn phòng, trượt trên các bức tường, trong khi chị thật nhỏ bé và yếu ớt dưới ánh nến mờ hiu hắt. Chị ngồi ở thành giường, với tay lấy tất và chiếc áo cánh. Kỳ dị và to lớn, cái bóng cũng với tay ra, như một số phận câm lặng lẻn vào qua cửa sổ từ màn đêm đen kịt rình rập ngoài kia và giờ đây nó vừa lặp lại mọi cử chỉ của chị một cách kỳ cục, méo mó vừa khúc khích cười giễu cợt... như thể nó sắp vồ lấy con mồi của mình và tha ra màn đêm rì rào ngoài kia. Adolf chồm dậy, kéo những tấm rèm màu trắng che kín cửa sổ, làm như nhờ đó anh có thể che chắn căn phòng thấp lè tè của họ trước màn đêm đang giương cặp mắt cú vọ tham lam nhìn chằm chằm qua những ô cửa tối đen.

Chị đã đi xong bít tất và cầm lấy chiếc áo lót. Adolf đứng bên cạnh vợ. "Nhưng mà Marie " Chị ngước nhìn và buông tay xuống. Chiếc áo lót rơi xuống đất. Adolf nhìn thấy nỗi đau trong măt vợ, nỗi đau của một tạo vật, nỗi đau của con thú bị đánh đập, tất cả nỗi đau thê lương của những người không thể tự bảo vệ mình. Anh choàng tay ôm lấy đôi vai chị. Chị thật mềm mại và ấm áp. Tại sao người ta có thể nỡ ném đá vào chị, chẳng lẽ hai vợ chồng anh là những người không có thiện chí? Tại sao người ta cứ chà đạp và truy đuổi họ không thương tiếc như vậy? Anh kéo chị về phía mình, và chị thuận theo, chị vòng tay ôm cổ anh, tựa đầu vào ngực anh. Cả hai đứng run rẩy, trên người chỉ có manh áo ngủ, và cảm nhận lẫn nhau, người này muốn cứu rỗi mình trong hơi ấm của người kia, họ ngồi trên thành giường và nói rất ít, rồi khi bóng họ trên bức tường phía trước lại run rẩy vì bấc nến đã đổ nghiêng và ngọn lửa chập chờn muốn tắt, Adolf âu yếm kéo vợ nằm xuống giường, cử chỉ ấy có nghĩa: chúng mình sẽ ở lại bên nhau, chúng mình muốn thử lại lần nữa... và anh nói: "Chúng mình sẽ đi khỏi đây, Marie." Đó là lối thoát.

"Vâng, Adolf, chúng mình hãy đi khỏi đây!"

Chị lăn sát vào anh và mãi lúc này mới òa khóc nức nở. Anh ôm chị thật chặt và nhắc đi nhắc lại: "Sáng mai chúng mình sẽ tìm người mua...

ngay sáng mai..." Rồi trong cơn lốc xoáy của những ý định, niềm hy vọng, cơn tức giận và nỗi đau buồn, anh chiếm lĩnh chị, nỗi tuyệt vọng hóa thành lửa tình ngùn ngụt, cho đến khi chị im lặng và chỉ còn khóc khe khẽ như một đứa trẻ, để rồi cuối cùng mệt mỏi ngủ thiếp đi trong hơi thở yên bình.

Ngọn nến đã tắt, những cái bóng biến mất, vợ đang say ngủ, nhưng Adolf vẫn nằm thao thức mãi trên giường và trăn trở. Đêm khuya vợ anh thức giấc và nhận thấy chân vẫn còn mang đôi tất mà mình đã đi vào khi định ra đi. Chị cởi tất và vuốt phẳng phiu trước khi đặt chúng lên chiếc ghế cạnh giường.

Hai ngày sau, Adolf Bethke bán nhà và xưởng của mình. Chỉ thời gian ngắn sau đó anh đã tìm được một chỗ ở mới trong thành phố. Bàn ghế tủ giường chất cả lên xe. Con chó đành phải để lại. Với Adolf, khó khăn nhất là chia tay với vườn cây của mình. Bỏ làng ra đi như thế này thật chẳng dễ dàng, và anh không biết rồi đây chuyện gì nữa sẽ đến. Về phần vợ anh, chị đã sẵn sàng và im lặng.

Ngôi nhà ở thành phố ẩm ướt và thiếu ánh sáng, cầu thang dơ bẩn và đẫm mùi đồ giặt, không khí nặng nề vì sự hằn học của hàng xóm và những căn phòng bức bí. Việc thì ít, thành ra thời gian để suy nghĩ lại có quá nhiều. Cả hai đều không thấy vui. Cứ như tất cả những thứ họ đã cố thoát khỏi đều theo họ về đây.

Adolf ngồi lì trong bếp và không hiểu nổi vì sao cuộc sống của vợ chồng anh cứ như không chịu thay đổi. Vào buổi tối khi họ ngồi đối diện nhau, khi họ đã đọc báo xong, đã dọn hết đồ ăn khỏi bàn, thì sự trống rỗng của nỗi buồn lại hiện hữu trong nhà, và anh thấy chóng mặt vì nghe ngóng và suy nghĩ. Vợ anh cố bới việc ra làm, chị lau chùi bếp, và khi anh nói:

"Lại đây, Marie," thì chị đặt miếng giẻ và bột cọ rửa xuống rồi đến bên anh, khi anh kéo chị ngồi xuống và một mình thì thầm với vẻ tội nghiệp:

"Chúng mình sẽ vượt qua!" thì chị gật đầu, nhưng chị vẫn im lặng, chị chẳng hề vui vẻ như anh muốn. Anh đâu biết rằng cơ sự này là tại anh cũng nhiều như tại chị, rằng họ đã trở nên xa lạ sau bốn năm không sống cùng nhau, và giờ đây người này làm người kia thấy nặng nề. Anh hối thúc chị: "Hãy nói gì đi chứ." Chị sợ hãi; và chị vâng lời anh nói điều gì đó, nhưng chị biết nói gì được đây, có chuyện gì hay ho xảy ra trong ngôi nhà này, trong căn bếp này của chị đâu chứ... và nếu quan hệ giữa hai con người đã tệ đến mức cần phải nói chuyện, thì họ sẽ chẳng bao giờ có thể nói đủ để khôi phục mối quan hệ đó. Nói chuyện chỉ tốt khi hạnh phúc đứng đằng sau, khi lời nói tuôn ra dễ dàng và linh hoạt, nhưng một khi người ta đã bất hạnh thì cái thứ thay đổi tựa thời tiết và dễ gây hiểu lầm như những lời nói phỏng còn giúp được gì. Chúng chỉ khiến mọi sự thêm tồi tệ.

Adolf đưa măt dõi theo từng cử chỉ của vợ, và anh hình dung ở phía sau chị một hình ảnh khác, trẻ trung, vui vẻ, ngươi vợ trong trí nhớ của anh, người mà anh không thể quên. Mối nghi ngờ bùng lên, và trong trạng thái bị kích động anh buông lời: "Vẫn luôn nghĩ về gã đó chứ gì?" Rồi khi chị mở to mắt nhìn anh và anh nhận ra sự bất công của mình, thì anh càng khoét sâu hơn: "Chắc đúng thế rồi, trước đây cô khác hẳn! Tại sao cô còn quay lại? Lẽ ra cô vẫn có thể ở lại bên gã ta mà!" Mỗi lời nói đều làm chính anh đau đớn, nhưng ai chịu im chỉ vì thế! Anh nói mãi, cho đến khi vợ anh lui vào bên nắp cống trong góc bếp, nơi ánh sáng không chiếu đến, và lại khóc như một đứa trẻ bị lạc đường.

Than ôi, tất cả chúng ta đều là trẻ con, những đứa trẻ điên rồ, lạc đường, và bóng đêm luôn phủ quanh nhà chúng ta.

Anh không chịu đựng được nữa, anh ra khỏi nhà và lang thang không mục đích qua các con phố, anh đứng trước các ô kính bày hàng mà chẳng nhìn thấy gì, anh bước đến những nơi có ánh đèn. Tàu điện rung chuông, ô tô bấm còi chạy ngang qua, người đi đường huých vào anh, và dưới quầng sáng vàng vọt của những chiếc đèn đường là các ả điếm. Họ đong đưa những cặp mông chắc khỏe, cười đùa và đứng túm tụm vào nhau, anh hỏi: "Em vui tính chứ hả?" rồi anh đi với họ, hoan hỉ vì được thấy, được nghe những thứ lạ tai lạ mắt. Nhưng sau đấy anh lại đứng quẩn quanh, anh không muốn trở về nhà, mà lại cũng them về nhà, rồi anh lang thang qua các quán rượu và nốc đến say mềm.

Tôi tìm thấy anh trong tình trạng như vậy, nghe anh kể lể và ngắm nhìn anh trong khi anh ngồi đó với cặp mắt mờ đục, nói lè nhè và vẫn uống: Adolf Bethke, người lính giỏi nhất, thận trọng nhất, người đồng đội trung thành nhất, đã giúp rất nhiều người và đã cứu sống nhiều người.

Anh thường xuyên là sự che chở và nguồn an ủi, vừa là mẹ vừa là anh trai đối với tôi ngoài chiến trường, khi những quả pháo sáng phụt lên và các dây thần kinh bị đứt lìa vì tấn công và chết chóc... Chúng tôi đã vai kề vai ngủ trong chiến hào ẩm ướt, và anh đã đắp chăn cho tôi khi tôi đau ốm, anh có thể làm tất cả, anh luôn biết phải làm gì... Nhưng ở đây anh bị treo trên hàng rào dây thép gai, cào rách tay rách mặt, và đôi mắt của anh đã trở nên mờ đục...

"Mẹ kiếp, Ernst," anh nói, giọng thê lương, "phải chi bọn mình cứ ở lại ngoài mặt trận... ngoài đó ít nhất bọn mình luôn được ở bên nhau." Tôi không trả lời, tôi chỉ chăm chú nhìn ống tay áo mình, trên đó có mấy vết máu đã giặt vẫn còn hồng hồng. Đó là máu của Weil, người đã bị bắn chết theo lệnh của Heel. Giờ đây chúng tôi đã đi quá xa. Vẫn có chiến tranh; nhưng tình đồng đội thì không còn nữa.