Trong phòng ở của Karl Brögers mọi thứ lộn tùng phèo. Tất cả các giá sách trống trơn. Những chồng sách nằm la liệt trên bàn và dưới sàn nhà.

Karl trước kia là một con mọt sách. Cậu ta sưu tầm sách giống như chúng tôi sưu tầm bươm bướm và tem. Cậu ta đặc biệt yêu thích Eichendorff. Cậu ta có hẳn ba tuyển tập khác nhau của tác giả này. Cậu ta cũng có thể đọc thuộc lòng nhiều bài thơ của ông.

Nhưng bây giờ cậu ta muốn bán cái kho sách này đi để có vốn ban đầu cho việc kinh doanh rượu. Cậu ta khẳng định sẽ kiếm bộn tiền với những vụ làm ăn như thế. Cho tới nay cậu ta mới chỉ làm đại lý cho Ledderhose; nhưng giờ cậu ta muốn tự mình đứng ra kinh doanh.

Tôi giở tập đầu tiên trong một tuyển tập của Eichendorff, bìa bằng da rất mềm màu xanh. Hoàng hôn, Những cánh rừng và những giấc mơ... Những đêm hè, Nỗi khao khát và nỗi nhớ nhà... cái thời đó mới tuyệt làm sao!

Wiliy cầm tập thứ hai trên tay. Cậu ta ngắm nghía nó, vẻ nghĩ ngợi.

"Cậu nên chào bán cho ông thợ đóng giày" cậu ta gợi ý.

"Tại sao?" Ludwig mỉm cười hỏi.

"Da xịn," Willy trả lời. "Thời buổi này các thợ đóng giày hầu như không kiếm đâu ra da nữa. Nhìn đây," cậu ta nhấc các tác phẩm của Goethe lên, "hai mươi tộp nhé... đóng được ít nhấtt sáu đôi giày da tuyệt hảo. Các thợ đóng giày chắc chắn sẽ trả cho cậu giá cao hơn nhiều so với các nhà sách. Họ đang thèm da thật chết lên được!"

"Các cậu có muốn lấy cuốn nào không?" Karl hỏi. "Các cậu sẽ được giảm giá."

Nhưng không ai muốn lấy cuốn nào cả.

"Cậu hãy nghĩ kỹ một lần nữa đi," Ludwig khuyên. "Sau này rất khó mua lại chúng."

"Không quan trọng," Karl cười. "Trước tiên phải sống đã, sống tốt hơn là đọc. Mà tớ cũng nhổ toẹt vào kỳ thi của tớ. Toàn thứ vớ vẩn! Ngày mai tớ đi nếm thử các mẫu rượu. Mười mark lợi nhuận cho một chai cognac nhập lậu, hấp dẫn lắm chứ, bạn quý của tôi! Tiền là thứ duy nhất cậu cần, có tiền cậu sẽ có tất cả."

Cậu ta bó các cuốn sách với nhau. Tôi nhớ trước kia Karl thà nhịn đói chứ không chịu bán dù chỉ một cuốn sách. "Sao mặt các cậu cứ đần thối ra thế," cậu ta chế giễu. "Phải thực tế thôi! Quăng vật dằn cũ đi cho nhẹ con tàu và bắt đầu một cuộc sống mới!"

"Đúng thế," Willy thừa nhận, "tớ mà có sách, tớ cũng bán béng đi!"

Karl vỗ vào vai cậu ta. "Một xen ti mét buôn bán còn tốt hơn cả ki lô mét học hành, Willy. Tớ đã ngồi đủ lâu dưới chiến hào bẩn thỉu ngoài mặt trận, giờ tớ muốn hưởng gì đó từ cuộc sống!"

"Xét cho cùng cậu ta có lý đấy," tôi nói. "Bọn mình đang làm gì chứ?

Đến trường học hành một tí, thực ra là chẳng làm cái quái gì cả."

"Này lũ nhóc, các cậu cũng biến đi," Karl khuyên. "Các cậu còn muốn làm gì ở cái nhà trọ này nữa?"

"Lụy Chúa,” Willy đáp, "đúng là việc đến trường quá vớ vẩn. Nhưng ít nhất bọn mình vẫn được ở bên nhau. Mà cũng chỉ còn có vài tháng nữa là đến kỳ thi ấy mà, nếu không cố thi cho xong kể cũng tiếc. Sau kỳ thi tính tiếp vẫn được..."

Karl cắt một đoạn từ cuộn giấy bọc. "Cẩn thận, rồi cậu sẽ luôn chặc lưỡi 'chỉ có vài tháng ấy mà' cho xem, mỗi lần là một sự lãng phí đáng tiếc.

Và cuối cùng thì cậu đã thành một ông già..."

Willy ngoác miệng cười. "Cứ ngồi uống trà chờ xem..."

Ludwig đứng dậy. "Thế cha cậu nói gì về việc này?"

Karl cười. "Thì cũng giống những người già nhút nhát như ông vẫn nói. Nghe vậy thôi chứ theo sao được. Các bậc cha mẹ luôn quên rằng con mình đã từng là người lính."

"Thế cậu sẽ chọn nghề gì, giả sử như cậu không từng là lính?" tôi hỏi.

"Có lẽ mở hiệu sách... tớ ngu lâu mà..." Karl đáp.

Quyết định của Karl đã tác động mạnh đến Willy. Cậu ta đề xuất vứt bỏ tất cả những rác ruởi của trường học và mạnh mẽ bắt tay vào những việc đáng làm khi có cơ hội.

Nhưng cách hưởng thụ cuộc sống dễ dàng nhất là đánh chén. Vì vậy chúng tôi quyết định làm một chuyến săn đồ ăn. Theo tem phiếu thực phẩm thì mỗi tuần một người được hai trăm năm mươi gram thịt, hai mươi gram bơ, năm mươi gram bơ thực vật, một trăm gram lúa mạch và một ít bánh mì. Với số lượng này không ai có thể đủ no.

Tối và đêm muộn là lúc các tay săn thực phẩm tụ tập tại nhà ga để đi tàu đến các làng vào lúc sáng tinh mơ. Do đó chúng tôi phải cố bắt kịp chuyến tàu đầu tiên, để họ không đến trước chúng tôi. Một đám nghèo khổ u ám ngồi phiền muộn trong khoang tàu khi chúng tôi khởi hành. Chúng tôi chọn một khu làng hẻo lánh và chia nhau đi các ngả, luôn đi tốp hai, để rà soát không thiếu chỗ nào trong làng. Thì chúng tôi đã thuộc nằm lòng cách đi tuần tra mà.

Tôi đi cùng Albert. Chúng tôi mò đến một nông trại lớn. Đống phân đang bốc hơi. Bò đứng thành một hàng dài trong chuồng. Mùi ấm áp của chuồng bò và sữa tươi chào đón chúng tôi. Lũ gà mái cục tác ầm ĩ. Chúng tôi hau háu nhìn chúng, nhưng kìm lạì, bởi vì đang có nhiều người trên sân đập lúa. Chùng tôi cất tiếng chào. Không ai thèm để ý chúng tôi. Chúng tôi dừng lại. Cuối cùng, một bà hét lên: "Cút khỏi đây, đồ ăn xin đáng nguyền rủa."

Trang trại tiếp theo. Chủ nông trại đang đứng ở sân. Ông ta mặc một chiếc áo choàng lính dài, vụt vụt chiếc roi da và nói:

"Các anh có biết bao nhiêu người trong đám các anh đã đến đây trước các anh không? Một tá."

Chúng tôi sửng sốt, chúng tôi đã đáp chuyến tàu đầu tiên đến đây kia mà. Đám người kia chắc đã đến từ tối qua và ngủ đêm trong kho chứa cỏ hoặc ngoài trời.

"Các anh biết thường một ngày có bao nhiêu người đến đây không?"

ông nông dân tiếp tục hỏi. "Khoảng một trăm. Phải làm sao bây giờ?"

Chúng tôi h ểu điều đó. Ánh mắt ông ta dừng trên bộ quần áo lính của Albert. "Mặt trận Flandern hả?" ông ta hỏi.

"Flandern!" Albert trả lời.

"Tôi cũng vậy, ông ta nói, đoạn đi vào và mang ra cho mỗi ngươi chúng tôi hai quả trứng. Chúng tôi sờ vào ví của mình. Ông ta phẩy tay "Thôi khỏi. Có đáng là bao."

"Vâng, vậy thì cảm ơn người đồng đội."

“Có gì đâu! Nhưng đừng kể ra nhé. Nếu không ngày mai nửa nước Đức sẽ kéo đến đây."

Nhà bên cạnh. Một tấm biển kim loại trên hàng rào "Cấm kẻ săn thực phẩm. Có chó dữ." Thật là tiện dụng.

Chúng tôi đi tiếp. Một vườn sồi và một cái sân rộng Chúng tôi tiến vào đến tận nhà bếp. Ở chính giữa là một bếp lò thiết kế kiểu mới nhất, có thể dùng đủ cho một khách sạn. Bên phải kê một cây dương cầm, bên trái một cây dương cầm nữa. Một tủ sách tuyệt đẹp với những cái cột xoắn và những cuốn sách bìa gáy mạ vàng đứng đối diện bếp lò. Trước tủ sách thêm cái bàn cổ và những cái ghế đẩu bằng gỗ. Trông kỳ cục. Sao phải đến hai cây đàn dương cầm.

Bà chủ nông trại xuất hiện. "Các anh có chỉ không? Nhưng phải là chỉ thật đấy."

Chúng tôi nhìn nhau. "Chỉ ư? Không!"

"Hoặc lụa? Tất lụa?"

Tôi nhìn vào bắp chân to tướng của người đàn bà. Chúng tôi dần hiểu ra: bà ta muốn trao đổi, không bán.

"Không, chúng tôi không có lụa," tôi nói, "nhưng chúng tôi sẵn sàng trả giá tốt."

Bà ta phẩy tay. "Ôi dào, tiền bạc, chỉ là đống giấy lộn! Mỗi ngày một mất giá."

Bà ta lê bước bỏ đi. Trên cái áo lụa màu đỏ chóe của bà ta thiếu mất hai cái cúc phía sau.

"Chúng tôi có thể xin một ít nước không?" Albert gọi với theo. Bà ta quay lại với vẻ bất mãn và đặt xuống trước chúng tôi một cốc vại đầy nước.

"Này đây uống mau đi, tôi không rảnh để đứng không thế này," bà ta gắt gỏng. "Đáng lẽ nên đi làm việc, chứ đừng làm mất thời gian của người khác."

Albert vớ cái cốc quăng xuống đất. Cậu ta tức giận không nói nên lời Nhưng tôi nói được. Mụ sẽ mắc bệnh ung thư, mụ già dơ bẩn kia!" tôi gầm lên.

Nhưng lúc này mụ già quay người lụi và rống rít như cả một xưởng rèn thiếc đang làm việc hết công suất. Chúng tôi chuồn lẹ. Ngay đến người đàn ông mạnh mẽ nhất cũng không chịu nổi cảnh này.

Chúng tôi tiếp tục hành quân. Dọc đường chúng tôi gặp hàng đàn dân săn thực phẩm. Giống như một bầy ong đói bu quanh một miếng bánh mận, họ lượn vè vè quanh các nông trại. Giờ chúng tôi đã hiểu vì sao những người nông dân ở đây dễ dàng phát rồ và hành xử thô bạo. Nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục đi, lúc bị đuổi thẳng cánh, lúc lại mua được chút gì đó, rồi bị đám săn thực phẩm khác chửi và chửi lại.

Đến chiều, tất cả chúng tôi gặp lại nhau trong quán bia. Thu hoạch không nhiều. Vài cân khoai tây, một ít bột, dăm quả trứng, táo, chút bắp cải và thịt. Chỉ có Willy toát mồ hôi. Cậu ta đến sau cùng, nách kẹp nửa cái thủ lợn. Vài gói đồ khác thò ra từ trong túi. Nhưng cậu ta đã không còn áo choàng nữa. Cậu ta đã đom nó ra đổi, vì ở nhà cậu ta vẫn còn một cái của Karl, và nghĩ rằng đằng nào mùa xuân ấm áp cũng sắp đến rồi.

Còn hai tiếng nữa mới đến giờ tàu chạy. Hai tiếng mang lại may mắn cho tôi. Chả là trong quán có một cây đàn dương cầm, tôi ngồi xuống, nhấn bàn đạp hết cỡ, chơi bài Lời nguyện cầu của một nàng trinh nữ. Bà chủ quán mon men lại gần. Bà ta lắng nghe hồi lâu, sau đó nháy mắt ra hiệu cho tôi đi ra ngoài. Tôi lẻn ra hành lang, bà ta bèn giải thích với tôi rằng bà ta là người yêu âm nhạc, nhưng đáng tiếc ở quán của bà ta hiếm khi có ai chơi đàn. Liệu tôi có muốn quay lại chơi đàn nữa hay không. Nói rồi bà ta trao cho tôi hai lạng bơ và tuyên bố tôi sẽ thường xuyên có bơ ăn. Tất nhiên tôi đồng ý và cam kết chơi đàn hai tiếng mỗi lần. Đáp lại sự hào phóng của bà ta, tôi chơi tiếp bản Nấm mồ quạnh hiu và Stolzenfels bên sông Rhein hay nhất có thể.

Sau đó chúng tôi đi ra ga. Dọc đường chúng tôi gặp rất nhiều kẻ săn thực phẩm khác, họ cũng muốn đáp cùng một chuyến tàu. Ai nấy đều sợ hiến binh. Rốt cuộc cả một đám đông tụ lại cách ga một quãng, ẩn mình trong một góc phố tối tăm, lộng gió để không bị nhìn thấy trước khi tàu đến. Như thế này đỡ nguy hiểm hơn.

Nhưng chúng tôi gặp hạn. Đột nhiên hai hiến binh đi xe đạp lù lù xuất hiện. Họ đã lẳng lặng đạp xe vòng từ phía sau lại.

"Dừng lại, tất cả đứng yên!"

Một sự kích động khủng khiếp, cầu khẩn và van xin. "Hãy để chúng tôi đi, chúng tôi phải lên tàu."

"Mười lăm phút nữa tàu mới đến," gã hiến binh béo hơn thản nhiên tuyên bố. "Tất cả bước lại đây!"

Gã chỉ vào một chiếc đèn đường, ở chỗ đó có thể nhìn rõ hơn. Một gã canh chừng để không ai chuồn được, gã kia kiểm tra. Gần như chỉ toàn phụ nữ, trẻ em và người già; đa số họ đứng đó im lặng và phục tùng... họ đã quen bị đối xử như vậy, và họ chưa bao giờ dám tin hoàn toàn vào vận may sẽ đem lậu được hai lạng bơ về đến nhà. Tôi ngắm hai gã hiến binh; họ đứng đó vênh váo, kiêu ngạo với những bộ đồng phục xanh lá cây, những bộ mặt đỏ gay, những thanh kiếm và bao súng, hệt như bọn hiến binh ngoài mặt trận trước đây. Quyền lực, tôi nghĩ, luôn luôn là vậy, chỉ cần một chút xíu quyền lực cũng đủ làm con người ta trở nên tàn nhẫn.

Một thiếu phụ bị thu mất mấy quả trứng. Khi chị đã len lén bỏ đi, gã béo hơn gọi giật chị lại: Đứng lại. Chị có gì trong đó vậy?" Gã chỉ vào váy chị: ” Bỏ nó ra!" Chị đờ người và muốn té xỉu.

"Mau lên!"

Thiếu phụ lấy từ dưới váy ra một miếng mỡ muối. Gã hiến binh đặt nó sang một bên. "Tưởng thoát được rồi phải không?"

Chi vẫn không hiểu và toan với tay lấy lại miếng mỡ muối. “Tôi đã mua nó rồi mà... Tôi đã trảtoàn bộ số tiền tôi có'"

Gã gạt tay chị ra và đã lấy được một khúc xúc xích từ trong áo một phụ nữ khác. "Nghiêm cấm tích trữ thực phẩm, tự các chị phải biết."

Người thiếu phụ sẵn sàng mất mấy quả trứng, nhưng chị năn nỉ xin lại miếng mở muối của mình. "Chỉ miếng mõ muối này thôi. Tôi biết ăn nói thế nào khi về đến nhà? Đó là dành cho các con tôi."

"Hãy đến Sờ thực phẩm mà xin thêm tem phiếu," gã hiến binh càu nhàu. "Đó không phải là việc của chúng tôi. Người tiếp theo!"

Người thiếu phụ lảo đảo bước sang bên, nôn ọe và gào khóc: "Chồng tôi đã chết ngoài mặt trận để các con tôi chết đói thế này đây!"

Là người đến lượt sau chị, một cô gái đang cố tọng vào mồm, nhai và nuốt miếng bơ của mình, miệng cô choe choét bóng nhẫy, mắt trợn ngược, nhưng cô vẫn cố nhồi, cố nuốt, miễn sao gỡ được chút ít trước khi họ lấy đi của cô tất cả. Có gỡ được là bao - lát nữa cô sẽ lên cơn đau bụng và sẽ bị Tào Tháo đuổi.

"Người tiếp theo."

Không ai động đậy. Gã hiến binh đang đứng lom khom cất tiếng gọi lần nữa: "Người tiếp theo!"

Gã cáu tiết đứng thẳng lên và nhìn thẳng vào mắt Willy. Giờ bình tĩnh hơn nhiều, gã hỏi: "Anh là người tiếp theo phải không?"

“Tôi chả là gì cả," Willy trả lời thiếu thân thiện.

"Anh có gì trong gói kia?"

“Một nửa cái thủ lợn," Willy thẳng thắn tuyên bố.

"Anh buộc phải giao nộp."

Willy không động đậy. Gã hiến binh do dự và đưa mắt cho đồng nghiệp của mình. Gã kia đến đứng ngay bên cạnh. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Có vẻ như cả hai có quá ít kinh nghiệm trong các tình huống như vậy và không quen bị chống cự; bởi vì lẽ ra gã thứ hai đã phải nhận thấy từ lâu rằng chúng tôi là một hội, mặc dù chúng tôi không trò chuyện với nhau Vì thế đáng lẽ gã phải dừng lại cách chúng tôi một khoảng đủ rộng, để có thể dùng vũ khí khống chế chúng tôi. Tuy rằng dù gã có làm vậy thì chúng tôi cũng chả ngán... một khẩu súng ngắn có là cái đinh! Thay vào đó, gã lại đứng sát cạnh đồng nghiệp, đề phòng Willy nổi đóa. Hậu quả thấy tức thì. Số là Willy chìa cái thủ lợn ra. Gã hiến binh ngạc nhiên đưa tay đón nhận và như vậy coi như đã mất khả năng tự vệ, vì cả hai tay gã đều bận. Đúng vào khoảnh khắc đó, Willy tỉnh bơ đấm thẳng vào mõm gã, khiến gã ngã xuống. Trước khi gã thứ hai kịp trở tay, Kosole húc mạnh cái đầu cứng như thép của anh vào hàm gã, còn Valentin nhảy đến áp sát lưng, siết cổ họng gã từ phía sau khiến gã há hốc cả mồm và Kosole nhanh tay nhồi ngay một tờ báo vào đó.

Cả hai gã hiến binh cố ọe, nuốt, nhổ nhưng vô ích, chúng bị mắc giấy trong họng, hai cánh tay bị bẻ quặt ra sau và trói thật chặt bằng chính dây thắt lưng của chúng. Việc này diễn ra thật nhanh... nhưng bây giờ biết đem chúng đi đâu được đây?

Albert biết chỗ. Cậu ấy đã phát hiện cách đó năm mươi bước có một căn nhà nhỏ đứng trơ trọi, trên cửa có khăc hình trái tim: nhà xícả bọn bèn phi tới đây. Hai gã bị tống vào trong. Cửa nhà xí bằng gỗ sồi, chốt cửa rộng và chắc chắn, sẽ phải mất không dưới một tiếng đồng hồ chúng mới chui được ra ngoài. Kosole là người tử tế. Anh thậm chí còn mang xe đạp của chúng để ngay trước cửa.

Sợ hết hồn, đám người săn thực phẩm nãy giờ cứ đứng ngây ra nhìn.

"Hãy lấy lại đồ của mình đi” , Ferdinand cười bảo. Đã nghe tiếng còi tàu từ xa vọng lại. Họ e dè nhìn chúng tôi và không đợi phải nói đến lần thứ hai. Nhưng có một bà già bất mãn tột độ. "Ôi Chúa ơi," bà lão rên rỉ, "chúng đã đánh đập hiến binh... bất hạnh... bất hạnh quá!"

Dường như bà lão cho rằng đây là tội đáng chết. Những người khác cũng có phần hốt hoảng. Nỗi sợ hãi trước sắc phục và cảnh sát đã ăn vào tận xương tủy họ.

Willy nhe răng cười. "Đừng than khóc nữa, u già ơi! Cho dù toàn bộ chính phủ đang đứng ở đây, chúng tôi cũng không để họ cướp đi bất kỳ thứ gì! Các quân nhân kỳ cựu mà lại phải giao nộp đồ ăn, rõ đẹp mặt!"

May mắn là rất nhiều ga xép nằm cách xa nhà dân. Chẳng ai nhận thấy điều gì bất thường. Trưởng ga bây giờ mới bước ra từ văn phòng của mình, vừa ngáp vừa gãi gãi đầu. Chúng tôi đi đến chỗ rào chắn. Willy cắp nách cái thủ lợn. "Tao mà lại nộp mày à!" cậu ta lẩm bẩm và âu yếm vuốt ve nó.

Đoàn tàu khởi hành. Chúng tôi đứng trong cửa sổ tàu vẫy ra. Ông trưởng ga tưởng vẫy mình nên giơ tay chào lại. Nhưng kỳ thực chúng tôi vẫy chào cái nhà xí. Willy thò hẳn người ra ngoài và quan sát cái mũ màu đỏ của người trưởng ga.

"Ông ta trở lại văn phòng của mình rồi," cậu ta đắc thắng thông báo.

"Mấy tay hiến binh còn khướt mới xong việc."

Sự căng thẳng đã biến mất trên nét mặt của những người đi săn thực phẩm. Họ lại dám nói chuyện. Thiếu phụ có miếng mỡ muối cười mà mắt long lanh ướt, chị rất lấy làm biết ơn. Chỉ có cô gái đã ăn bơ là khóc lóc đến tội nghiệp. Cô đã quá vội vàng. Ngoài ra, cô bắt đầu thấy khó chịu trong người. Thế là Kosole thể hiện. Anh chia cho cô một nửa cái xúc xích của mình. Cô gái nhét nó vào trong bít tất.

Để đề phòng, chúng tôi xuống tàu một ga trước khi đến thanh phố và đi xuyên qua các cánh đồng ra đường cái. Chúng tôi định đi bộ chặng cuối cùng, nhưng lại gặp một chiếc xe tải chở bình sữa. Tài xế mặc áo khoác lính. Anh ta cho chúng tôi đi cùng. Thế là cả hội chạy xe vù vù xuyên qua màn đêm. Những ngôi sao nhấp nháy. Chúng tôi ngồi bên nhau, và từ các gói hàng của chúng tôi tỏa ra mùi thịt lợn dễ chịu.