Càng gần đến ngày xử án, tôi càng hay nghĩ đến Albert. Và đột nhiên, một ngày nọ, tôi nhìn thấy rõ ràng và sống động trước măt mình một bức tường đắp đất bùn, một lỗ châu mai, một khẩu súng trường có kính ngắm, và một khuôn mặt lạnh lùng căng thẳng, rình rập đằng sau: Bruno Mückenhaupt, tay băn tỉa giỏi nhất của tiểu đoàn, người không bao giờ bắn trượt.

Tôi đứng bật dậy... Tôi phải đi xem anh ta hiện làm gì, và anh ta đối diện với quá khứ chiến tranh như thế nào.

Một ngôi nhà cao với nhiều căn hộ. Các bậc cầu thang ướt đẫm nước.

Đang là thứ bảy, và khắp nơi để đầy những xô nước, bàn chải và những người phụ nữ váy xắn quai cồng xung quanh.

Một tiếng chuông chói tai, quá vang so với cái cửa này. Ai đó ngập ngừng mở cửa. Tôi hỏi thăm Bruno. Người phụ nữ mời tôi vào.

Mückenhaupt đeo hai ống tay áo đang ngồi trên sàn nhà và chơi với con gái mình, một cô bé khoảng năm tuổi có mái tóc màu vàng rơm, trên đó cài một cái nơ lớn màu xanh. Anh ta làm cho cô bé một con sông bằng giấy bạc trên tấm thảm và đặt lên mấy chiếc tàu nhỏ bằng giấy. Vài chiếc trong số đó được gắn thêm những cục bông gòn, đó là những chiếc tàu thủy chạy bằng hơi nước, và mấy con búp bê bằng rơm làm khách trên tàu. Bruno thoải mái hút một tẩu thuốc dài vừa phải. Trên cái đầu bằng sứ có hình của một người lính đang quỳ bắn súng, với dòng chữ thấy rõ: "Hãy luyện mắt luyện tay vì Tổ quốc!"

"Xem ai đến kìa! Ernst!" Bruno nói, vỗ nhẹ cô bé một cái và để nó chơi tiếp một mình. Chúng tôi đi vào phòng khách. Sofa và ghế được bọc nhung màu đỏ, tấm khăn móc bằng len phủ trên tay ghế, và sàn nhà đánh sáp bóng đến nỗi tôi trượt chân. Mọi thứ đều sạch sẽ và đúng chỗ: những cái vỏ ốc, những đồ trang trí linh tinh và các bức ảnh đặt trên tủ ngăn kéo, và giữa chúng, ở trung tâm, là huân chương của Bruno nằm trên lớp nhung đỏ dưới một tấm kính.

Chúng tôi ôn chuyện thời trước. "Anh còn giữ sổ ghi chiến công của anh chứ?" tôi hỏi.

"Cái cậu này..." Bruno trả lời giọng đầy trách móc, "nó luôn nằm ở vị trí danh dự ấy chứ."

Anh ta lấy cuốn sổ ra khỏi tủ và thích thú lật lật các trang. "Thời gian tốt nhất của tớ tất nhiên luôn luôn vào mùa hè, bởi vì khi đó người ta có thể nhìn rõ rất lâu vào buổi tối. Đây... đợi một lát... tháng sáu, ngày mười tám... bốn phát trúng đầu, ngày mười chín thì ba, ngày hai mươi chỉ một, ngày hăm mốt được hai, ngày hăm hai lại một, ngày hăm ba không, không có gì. Chả là lũ con hoang đó đã nhận thấy gì đó và trở nên thận trọng...

nhưng mà đây, chú ý nghe này, ngày hăm sáu, hôm đó một đơn vị mới vừa đến thay thế, vẫn chưa biết tí gì về tay súng Bruno, chín phát trúng đầu, giờ cậu bảo sao nào?"

Anh ta rạng rỡ nhìn tôi. "Chỉ trong hai giờ đồng hồ nhé! Thật buồn cười, tớ không biết liệu có phải vì tớ đã bắn chúng từ dưới lên, và thổi ngược từ cằm hay không, nhưng chúng cứ nối tiếp nhau bay lên như những con dê đực, ngực vượt qua mép chiến hào. Và xem đây, hăm chín tháng sáu, mười giờ hai phút tối, trúng đầu, không đùa đâu, Ernst, cậu xem, tớ có nhân chứng, ghi ở đây: xác nhận, trung sĩ Schlie. Mười giờ tối nhé, gần như trong bóng đêm, chiến công tuyệt vời, hả? Anh bạn, thời đó mới oanh liệt làm sao!"

"Anh nói xem, Bruno," tôi nói, "chiến công tuyệt vời thật đấy, nhưng bây giờ... ý em muốn hỏi, liệu đôi khi anh có thấy thương hại những gã khốn khổ đó không?"

"Cái gì?" anh ta sửng sốt hỏi lại.

Tôi nhắc lại những gì tôi đã nói. "Hồi đó chúng ta ở giữa cuộc chiến, Bruno. Nhưng hôm nay tất cả đã thay đổi rồi." Anh ta dịch ghế của mình lùi ra sau. "Người anh em, dễ thường cậu là bolshevik[1] , hả? Đó là nghĩa vụ! Là mệnh lệnh! Hỏi thế mà cũng hỏi..." Anh ta bực bội gói sổ ghi chiến công của mình vào tấm giấy lụa cất đi.

1. Tên gọi các đảng viên Đảng Cộng sản Nga.

Tôi xoa dịu anh ta bằng một điếu xì gà ngon. Anh ta rít vài hơi để hòa giải và kể về câu lạc bộ bắn súng của mình, tụ tập mỗi thứ bảy. "Gần đây chúng tớ đã tổ chức vũ hội. Rất đẳng cấp nhé, nói cho cậu biết! Và tiếp theo sẽ có cuộc thi bowling nữa. Cậu nhất định phải đến một lần, Ernst, có bia trong quán bar, tớ hiếm khi được uống thứ bia ngon như thế. Và mỗi vại rẻ hơn mọi nơi khác mười xu. Khoản đó tích lại mỗi đêm cũng khá chứ.

Ở đó lịch sự và ấm cúng. Nhìn đây..." anh ta chỉ vào một sợi dây chuyền mạ vàng, "trở thành Vua bắn súng nhé! Bruno đệ nhất! Vẻ vang, hả?"

Đứa bé bước vào. Một chiếc thuyền bị rách làm đôi. Bruno cẩn thận sửa lại nó và vuốt tóc cô bé. Cái nơ màu xanh kêu lách tách.

Sau đó, anh ta dẫn tôi đến tủ rượu chất ngồn ngộn đủ mọi thứ đồ linh tinh. Anh ta đã giành được chúng tại quầy bắn súng ở hội chợ. Ba phát bắn giá vài đồng xu, và ai bắn được một số lượng vòng nhất định được phép lựa chọn giải thưởng. Suốt cả ngày Bruno đã không chịu rời gian hàng. Anh ta đã bắn được cả đống gấu bông, bát pha lê, cốc, vại bia, ấm pha cà phê, gạt tàn, bóng và thậm chí hai chiếc ghế bành bằng mây tre đan.

"Cuối cùng không quầy bắn súng nào dám cho tớ lại gần nữa " anh ta cười thích chí. "Tớ lại chả bắn cho phá sản, đóng cửa quầy luôn ấy chứ. Thế đấy, có học có khác!"

Tôi đi dọc con phố tối om. Từ cửa các ngôi nhà ven đường, ánh đèn và nước chảy ra. Bruno lại sẽ chơi với con gái của mình. Rồi vợ anh ta sẽ dọn bữa ăn tối. Sau đó anh ta sẽ đi uống bia. Chủ nhật anh ta đưa gia đình đi dã ngoại. Anh ta là một người đàn ông lịch thiệp, một người cha tốt, một công dân đáng kính. Không có gì để chê.

Thế còn Albert? Thế còn chúng tôi?

Một giờ trước khi bắt đầu phiên tòa xử Albert chúng tôi đã đứng trong hành lang của tòa án. Cuối cùng các nhân chứng cũng được gọi vào.

Chúng tôi bước vào, tim đập thình thịch. Albert nhợt nhạt tựa vào lưng ghế bị cáo, mắt nhìn thẳng phía trước. Chúng tôi muốn dùng mắt khích lệ cậu ấy: can đảm lên, Albert! Chúng tớ sẽ không bỏ mặc cậu! Nhưng cậu ấy không nhìn lên.

Sau khi tên của chúng tôi được xướng lên, chúng tôi lại phải rời khỏi phòng. Trên đường đi ra chúng tôi phát hiện Tjaden và Valentin ngồi ngay hàng ghế đầu tiên của khán phòng. Họ nháy mắt với chúng tôi.

Các nhân chứng được lần lượt gọi vào. Với Willy thời gian kéo dài đặc biệt. Sau đó đến lượt tôi. Một cái liếc mắt thật nhanh về phía Valentin...

Một cái lắc đầu kín đáo không thể nhận thấy. Nghĩa là cho đến lúc này Albert vẫn cứ từ chối khai trước tòa. Tôi cũng đã nghĩ vậy. Cậu ấy ngồi với vẻ lơ đãng cạnh luật sư của mình. Willy ngược lại, mặt đỏ tía tai. Cảnh giác như một con chó săn, cậu ta quan sát ông công tố viên. Giữa hai bên xem ra đã từng có đụng độ.

Tôi tuyên thệ. Sau đó, chủ tọa bắt đầu hỏi. Ông ta muốn biết liệu Albert có từng nói về việc muốn thanh toán Bartscher hay không. Khi tôi trả lời là không, ông ta bèn nói một số nhân chứng khai rằng họ nhận thấy Albert khi đó bình tĩnh lạ lùng và tỏ ra đã cân nhắc kỹ lưỡng.

"Cậu ấy luôn luôn thế," tôi nói.

“Cân nhắc kỹ lưỡng ư?" công tố viên xen vào.

"Bình tĩnh," tôi đáp.

Chủ tọa cúi người về phía trước. "Ngay cả trong tình huống như vậy sao?"

"Dĩ nhiên," tôi đáp, "cậu ấy vẫn giữ được bình tĩnh ngay cả trong những tình huống hoàn toàn khác nữa."

Trong những tình huống khác nào?" công tố viên hỏi và giơ vội một ngón tay ra trước.

"Trong bão lửa!"

Ông ta lại giấu ngón tay đi. Willy tủm tỉm hài lòng. Công tố viên ném cho cậu ta một cái nhìn căm tức.

"Vậy là anh ta đã bình tĩnh?" chủ tọa lại hỏi lần nữa.

"Bình tĩnh như lúc này," tôi giận dữ đáp. "Chẳng lẽ ông không thấy rằng, cho dù cậu ấy đang bình tĩnh đứng đó, nhưng mọi thứ trong cậu ấy vẫn đang sôi sục và cuồng nộ? Vì cậu ấy đã là một người lính! Vì cậu ấy đã học được cách không nhảy lung tung và tuyệt vọng giơ tay lên trời trong những tình huống nghiêm trọng. Nếu không thế, cậu ấy hẳn đã chẳng còn cánh tay nào nữa!"

Luật sư ghi chép gì đó. Chủ tọa nhìn tôi một lát. "Vậy vì sao anh ta phải bắn ngay?" ông ta hỏi. "Việc cô gái vào quán cà phê với một ai khác đâu có tệ hại khủng khiếp đến vậy.

"Nó còn tệ hại hơn một phát đạn vào bụng cậu ấy," tôi nói.

"Tại sao?"

"Bởi vì cô gái là thứ duy nhất mà cậu ấy có.”

"Anh ta còn có mẹ,” công tố viên xen vào.

"Cậu ấy không thể kết hôn với mẹ," tôi trả lời.

"Vậy vì sao anh ta nhất định phải kết hôn?" chủ tọa hỏi. "Không phải anh ta hãy còn quá trẻ cho việc đó sao?"

"Cậu ấy đã không được coi là quá trẻ khi trở thành một người lính,"

tôi phản bác. ” Và cậu ấy muốn kết hôn, bởi vì sau chiến tranh cậu ấy mất phương hướng, bởi vì cậu ấy sợ chính mình và những ký ức của mình và tìm kiếm một điểm tựa. Đối với cậu ấy đó là cô gái này."

Chủ tọa quay sang Albert.

"Bị cáo, cuối cùng anh có muốn trả lời bây giờ không? Những gì nhân chứng cho biết ở đây có đúng không?"

Albert chần chừ một lúciỉlly và tôi nhìn chằm chằm vào cậu ấy.

"Có," đoạn cậu ấy miễn cưỡng đáp.

"Bây giờ anh cũng muốn cho chúng tôi biết tại sao anh đã mang theo súng bên mình chứ?"

Albert im lặng.

"Cậu ấy luôn có nó bên mình," tôi nói.

"Luôn luôn ư?" chủ tọa hỏi.

"Dĩ nhiên," tôi trả lời, "hoàn toàn giống như khăn tay và đồng hồ của cậu ấy."

Chủ tọa nhìn tôi ngạc nhiên. "Một khẩu súng là thứ gì đó khác hẳn một chiếc khăn tay."

"Đúng vậy," tôi nói, "cậu ấy không thật cần chiếc khăn tay. Cậu ấy đôi khi không hề có khăn tay bên mình."

" Còn khẩu súng?..."

"Nó đã nhiều lần cứu sống cậu ấy. Cậu ấy mang nó bên mình đã ba năm nay. Đây là thói quen của cậu ấy từ chiến trường."

"Nhưng bây giờ anh ta không còn cần nó nữavì chúng ta đang có hòa bình mà."

Tôi nhún vai. "Cho đến giờ chúng tôi vẫn chưa nghĩ thế."

Chủ tọa lại quay về phía Albert. "Bị cáo, cuối cùng anh có muốn làm nhẹ lương tâm mình không? Anh không hối tiếc vì hành động của mình sao?"

“Không," Aibert trầm giọng đáp.

Tất cả trở nên yên lặng. Bồi thẩm đoàn lắng nghe. Công tố viên chúi người về phía trước. Willy có vẻ mặt như muốn xông vào Albert. Tôi tuyệt vọng nhìn cậu ấy.

“Nhưng anh đã giết chết một con người," chủ tọa nhấn mạnh.

"Tôi đã từng giết nhiều người," Albert đáp.

Công tô viên nhảy cẫng lên. Bồi thẩm viên ngồi gần cửa ngừng gặm móng tay của mình.

"Anh đã làm gì?" chủ tọa hỏi không kịp thở.

"Trong chiến tranh," tôi vội xen vào.

"Đó lại là chuyện hoàn toàn khác," công tố viên thất vọng tuyên bố.

Khi đó Albert ngẩng đầu lên. "Tại sao đó lại là chuyện khác?"

Công tố viên đứng dậy. "Không lẽ anh muốn so sánh cuộc chiến đấu vì Tổ quốc với hành động của anh ở đây sao?"

"Không," Albert trả lời, "những người tôi đã bắn hồi đó họ chẳng làm gì tôi cả."

"Thật quá quắt," công tố viên phẫn nộ nói và quay về phía chủ tọa, "tôi buộc phải kháng nghị."

Tuy nhiên chủ tọa bình tĩnh hơn. "Chúng ta sẽ đi về đâu nếu tất cả những người lính đều nghĩ như anh!" ông ta nói.

"Điều đó đúng," tôi nói xen vào, "nhưng chúng tôi không chịu trách nhiệm về việc này." Tôi chỉ vào Albert. Giá như người ta không dạy cậu ấy bắn vào con người, thì giờ đây cậu ây đã không làm điều đó."

Công tố viên đỏ bừng mặt. "Nhưng quả thật không thể cho phép nhân chứng khi không được yều cầu mà cứ tự...

Chủ tọa trấn an ông ta. "Tôi nghĩ rằng hẳn ở đây chúng ta được phép đi chệch khỏi các quy định một lần."

Tôi tạm thời bị đưa ra ngoài, và người ta cho gọi cô gái vào. Albert giật mình và mím chặt môi. Cô gái mặc một chiếc váy lụa màu đen và có mái tóc vừa mới uốn. Cô ta tự tin bước lên trước. Dễ nhận thấy, cô ta đang cảm thấy mình quan trọng thế nào. Thẩm phán hỏi về mối quan hệ của cô ta với Albert và Bartscher. Cô ta mô tả Albert là một người không chịu nổi, Bartscher ngược lại là một người hòa nhã đáng mến. Cô ta không bao giờ nghĩ đến việc kết hôn với Albert, trái lại, cô ta gần như đã đính hôn với Bartscher. "Ông Troßke dẫu sao vẫn còn quá trẻ để kết hôn," cô ta nói, hông lắc lư.

Những giọt mồ hôi chảy dài từ trán Albert, nhưng cậu ấy không động đậy. Willy vặn vẹo hai bàn tay. Chúng tôi khó khăn lắm mới kìm mình được. Chủ tọa hỏi về mối quan hệ của cô gái với Albert.

"Hoàn toàn vô hại," cô ta nói, "chúng tôi chỉ mới biết nhau."

"Bị cáo lúc đó đã bị kích động phải không?"

"Dĩ nhiên," cô ta hăng hái đáp. Điều đó có vẻ làm cô ta tự phụ.

"Việc đó xảy ra thế nào?"

"Vâng, thế này ạ..." cô ta mỉm cười và hcã xoay người làm duyên, "chả là anh ta yêu tôi say đắm."

Willy gầm gừ trong cổ họng. Công tố viên đăm đăm nhìn như muốn đóng đinh cậu ta qua cặp kính.

"Con điếm rẻ tiền!" tiếng hét đột ngột vang lên khắp phòng xử.

Mọi người nhốn nháo.

"Ai hét đó?" chủ tọa hỏi.

Tjaden hiên ngang đứng dậy.

Cậu ta bị phạt hành chính năm mươi mark.

"Rẻ bèo," cậu ta nói và rút ví của mình ra, "tôi sẽ trả tiền ngay chứ ạ?"

Vì câu này cậu ta phải nộp phạt thêm năm chục mark nữa và bị yêu cầu rời khỏi phòng xử án.

Cô gái xem ra khiêm tốn hơn hẳn.

"Chuyện gì đã xảy ra giữa cô và Bartscher đêm đó?" chủ tọa tiếp tục tra hỏi.

“Không có gì,” cô ta lưỡng lự đáp, "chúng tôi chỉ ngồi cùng nhau."

Quan tòa quay sang Albert. "Anh có muốn nói gì về điều này không?"

Tôi nhìn chòng chọc vào cậu ấy. Nhưng cậu ấy đáp khẽ: "Không."

"Như vậy những lời khai trên là chính xác?"

Albert mỉm cười cay đắng, mặt cậu ấy sạm lại. Cô gái không rời mắt khỏi tấm hình Đức Chúa treo trên bức tường ngay phía trên ghế chủ tọa.

"Có thể là chúng chính xác," Albert nói, "hôm nay tôi mới nghe chúng lần đầu tiên. Nếu vậy thì tôi đã nhầm."

Cô gái thở phào nhẹ nhõm. Nhưng cô ta mừng quá sớm. Vì Willy nhảy chồm dậy. "Dối trá!" cậu ta kêu lên. "Cô ta nói dối đê tiện như chó. Cô ta đã bày trò dâm đãng với gã đó, cô ta vẫn còn trần nửa người khi đi ra!"

Náo loạn. Công tố viên lớn tiếng phản đối. Chủ tọa ra một phán quyết khiển trách Willy. Nhưng cậu ta không dừng lại được nữa, mặc cho Albert đang tuyệt vọng nhìn cậu ta. "Dù cậu có quỳ xuống trước mặt tớ, tớ cũng phải nói ra " cậu ta hét to với Albert, "cô ta đã bày trò dâm đãng, và khi cậu ấy đứng trước mặt cô ta, cô ta kể lể với cậu ấy rằng Bartscher đã cố tình chuốc rượu cho cô ta say, vì thế cậu ấy đã nổi điên và đã bắn!"

Luật sư chộp ngay chứng cứ này, còn cô gái hét lên luống cuống:

"Ông ấy có làm thế... ông ấy có làm mà!

Công tố viên huơ huơ hai cánh tay. "Uy tín của tòa án đòi hỏi rằng..."

Willy xoay về phía ông ta như một con bò mộng. "Đừng có lên mặt nhìn người khác từ trên cao như thế, đồ rắn độc khỏe dẫn luật, hay ông tưởng rằng đứng trước cái áo choàng công tố khỉ tườu của ông chúng tôi sẽ im mõm? Cứ thử đuổi chúng tôi ra xem nào! Ông thực sự biết gì về chúng tôi? Cậu bé này hiền lành và ít nói, ông hãy hỏi mẹ của cậu ấy đi! Nhưng bây giờ cậu ấy bắn, cứ như thuở nhỏ cậu ấy đã ném những viên sỏi. Hối tiếc! Hối tiếc! Làm sao cậu ấy có thể hối tiếc, khi giờ đây cậu ấy kết liễu đời tên khốn đã phá tan nát tất cả của cậu ấy? Sai lầm duy nhất cậu ấy phạm phải là đã bắn sai người. Lẽ ra cậu ấy phải kết liễu con đàn bà kia! Không lẽ các người nghĩ rằng người ta có thể chùi sạch bốn năm giết chóc khỏi não bằng cái từ giẻ rách 'Hòa bình' như bằng một miếng bọt biển nhúng nước?

Chúng tôi tự biết chúng tôi không được phép tùy hứng xả súng vào kẻ thù của riêng mình, nhưng một khi chúng tôi đã nổi giận và tất cả đều hỗn loạn, vượt qua sức chịu đựng của chúng tôi, thì các người cũng suy nghĩ xem, do đâu mà ra!"

Cả phòng xét xử trở nên náo loạn. Ông chủ tọa ra sức vãn hồi trật tự nhưng vô ích.

Chúng tôi đứng chen vai sát cánh nhau, Willy trông rõ dữ tợn, Kosole siết chặt hai nắm đấm, vào lúc này họ không có cách gì đối phó với chúng tôi, chúng tôi quá nguy hiểm. Viên cảnh sát duy nhất có mặt không dám lại gần chúng tôi. Tôi nhảy đến trước bàn bồi thẩm đoàn.

"Vụ này liên quan đến người đồng đội của chúng tôi!" tôi hét lên.

"Đừng kết án cậu ấy! Cậu ấy cũng không muốn trở nên dửng dưng như vậy trước cuộc sống và cái chết, tất cả chúng tôi đều không muốn thế, nhưng chúng tôi đã đánh mất mọi chuẩn mực ngoài mặt trận, và chẳng một ai chịu giúp chúng tôi! Lòng yêu nước, nghĩa vụ, quê hương, chính chúng tôi cũng đã luôn luôn tự nhủ như vậy để chịu đựng và biện minh cho cuộc chiến! Nhưng đó chỉ là những khái niệm, quá nhiều máu đổ ngoài chiến trưòng đã cuốn sạch chúng đi!"

Willy đột nhiên đứng bên cạnh tôi. "Mới một năm trước, chàng trai này, cậu ta chỉ vào Albert "cùng hai đồng đội nữa đơn độc nằm trong một chốt đặt súng máy, chốt duy nhất còn lại trên cả phân khúc mặt trận, rồi quân địch tràn lên tấn công, nhưng cả ba rất bình tĩnh, họ nhắm mục tiêu và chờ đợi, không nổ súng quá sớm, họ chỉnh mũi súng đúng ngang tầm bụng đối phương, khi đoàn quân phía trước họ đinh ninh rằng tất cả đã bị quét sạch và bắt đầu xông lên thì họ mới bắn, bắn liên tục, hồi lâu sau họ mới được tăng viện. Cuộc tấn công đã bị đẩy lùi. Sau đó chứng tôi đi thu gom những kẻ bị súng máy bắn hạ, hai mươi bảy phát trúng bụng không chê vào đâu được, phát nào cũng hoàn hảo như phát nào, dính vào chết chắc, đấy là hoàn toàn chưa kể đến những phát khác như trúng chân, trúng bìu, trúng dạ dày, trúng phổi, trúng đầu. Một mình chàng trai này,” Willy lại chỉ vào Albert, "cùng hai đồng đội đã cung cấp đủ bệnh nhân cho cả một quân y viện, tuy nhiên phần lớn những kẻ bị bắn vào bụng đâu còn cần tói đó làm gì. Vì chiến công này mà cậu ấy đã được trao tặng huân chương Chữ thập sắt hạng nhất cùng lời tuyên dương của ngài đại tá. Giờ các người đã hiểu vì sao chàng trai này hoàn toàn không thể được đưa ra trước những điều luật và những tòa án dân sự của các người chưa? Các người không có quyền phán xét cậu ấy! Cậu ấy là lính, cậu ấy thuộc về chúng tôi, và chúng tôi tuyên cậu ấy trắng án!"

Bây giờ rốt cuộc mới đến lượt ông công tố viên mở miệng.

"Sự hoang dại tai hại này..." ông ta hổn hển nói và thét gọi tay cảnh sát bắt giữ Willy.

Lại một cuộc om sòm mới. Willy giữ tất cả trong tầm kiểm soát. Tôi lại bắt đầu. "Hoang dại à? Do ai vậy? Do các nguời! Phải đưa tất cả các người ra trước tòa án của chúng tôi! Các người đã làm chúng tôi trở nên hoang dại bằng cuộc chiến tranh của các người! Tốt hơn hết là hãy bắt giam chúng tôi luôn đi! Các người đã làm gì cho chúng tôi, khi chúng tôi từ mặt trận trở về? Không làm gì! Không làm gì cả! Các người đã tranh cãi nhau về chiến thắng, các người đã khánh thành các đài tưởng niệm chiến tranh, các người nói về chủ nghĩa anh hùng và khom lưng né tránh trách nhiệm!

Lẽ ra các người phải giúp chúng tôi! Nhưng các người đã bỏ mặc chúng tôi một mình trong thời điểm khó khăn nhất, khi chúng tôi phải tìm lại chính mình! Từ mọi bục giảng lẽ ra các người phải rao giảng điều này, lẽ ra các người phải luôn luôn nói với chúng tôi điều này: 'Tất cả chúng ta đã nhầm lẫn khủng khiếp! Chúng ta hãy cùng nhau tìm lại cuộc sống! Hãy can đảm!

Điều này đối với các bạn là khó khăn nhất, vì khi ra trận các bạn đã chẳng để lại gì để bây giờ chúng có thể lại tiếp nhận các bạn! Hãy kiên nhẫn! ' Lẽ ra các người phải chỉ cho chúng tôi thấy cuộc sống một lần nữa! Lẽ ra các người phải một lần nữa dạy chúng tôi cách sống! Nhưng các người đã bỏ mặc chúng tôi! Các người đã để chúng tôi vất vưởng như những con chó!

Lẽ ra các người phải dạy chúng tôi lại tin vào lòng tốt, trật tự, gây dựng và tình yêu! Thay vào đó, các người lại bắt đầu đơm đặt và xúi giục, đưa bằng được các điều luật của các người ra thi hành. Một người trong chúng tôi đã tàn đời vì lỗi của các người! Giờ đến người thứ hai đang đứng kia!"

Chúng tôi không kiềm chế nổi nữa. Mọi sự tức giận, mọi nỗi đắng cay, thất vọng sôi trào ra khỏi chúng tôi. Một sự hỗn loạn kinh khủng ngự trị trong phòng xử án. Phải mất một lúc lâu, yên tĩnh mới trở lại phần nào.

Tất cả chúng tôi bị tuyên một ngày phạt giam vì hành vi gây rối trước tòa và phải lập tức ra khỏi phòng xét xử. Ngay lúc này chúng tôi vẫn có thể dễ dàng thoát khỏi viên cảnh sát; nhưng chúng tôi không muốn. Chứng tôi muốn vào tù cùng với Albert. Chúng tôi đi sát qua cậu ấy, để cậu ấy thấy rằng tất cả chúng tôi ở bên cậu ấy...

Sau này chúng tôi nghe kể Albert bị kết án ba năm tù và cậu ấy đã lặng thinh chấp nhận hình phạt.