Đã vài năm trôi qua? Hay mới chỉ vài tuần? Quá khứ treo lơ lửng nơi chân trời như một màn sương phủ, như một cơn bão xa. Tôi đã ốm rất lâu, và mỗi khi cơn sốt hạ bớt, tôi lại luôn Đ thấy gương mặt lo âu của mẹ. Nhưng rồi cơn mệt mỏi ghê gớm lại ập tới cuốn sạch đi mọi sự cứng cỏi; một giấc ngủ chập chờn nơi mọi ý nghĩ đều tan biến, một sự hiến dâng yếu ớt cho tiếng ngâm nga nhẹ nhàng của dòng máu và hơi ấm của mặt trời...
Đồng cỏ rực lên trong ráng nắng cuối hè. Nằm trong đồng cỏ...
những thân cỏ cao vượt mặt, chúng uốn mình, chúng là cả thế giới, ở đây không có gì khác ngoài sự đung đưa dịu dàng theo nhịp gió. Tại những nơi chỉ có cỏ mọc, ngọn gió có âm thanh xao xác khẽ khàng, như tiếng lưỡi hái đằng xa... còn ở chỗ có cây chút chít mọc, tiếng gió lại trầm và sâu hơn.
Phải nằm yên thật lâu mới nghe thấy nó. Nhưng rồi sự yên tĩnh trở nên sống động. Những con bọ ruồi bé xíu vói đôi cánh đen lốm đốm đỏ đậu san sát bên nhau trên bông chút chít, đung đưa qua lại cùng những nhánh cây. Bầy ong nghệ bay vu vu như những chiếc máy bay tí hon qua đám cỏ ba lá, và một con bọ rùa cô đơn kiên nhẫn leo lên tới ngọn cao nhất của một nhánh rau tề.
Một con kiến trèo lên cổ tay tôi và chui tọt vào ống tay áo chẽn. Nó tha theo sau một nhánh cỏ khô dài hơn nhiều so với nó. Tôi cảm thấy vệt gại nhẹ trên da và tự hỏi: không biết con kiến hay là nhánh cỏ đang kéo theo cái dải sự sống mỏng manh này trên cánh tay tôi, tajo nên những gợn nhẹ run rẩy? Nhưng rồi gió lùa vào trong tay áo, và tôi cảm thấy: tất cả những mơn trớn của tình yêu vẫn còn thô ráp so với làn hơi thở này trên da.
Nhưng con bướm chao lượn lại gần, say sưa hiến mình cho gió, như thể đang trôi bồng bềnh, những cánh buồm trắng và óng ánh vàng dong trên ngọn gió dịu dàng. Chúng vờn trên những bông hoa, và khi tôi ngước mắt lên lần nữa, tôi thấy hai con bướm lặng lẽ đậu trên ngực tôi, một con tựa như chiếc lá vàng với những đốm đỏ, con kia thì dang đôi cánh nhung nâu sẫm với những đốm mắt lông công tím biếc. Một tấm huân chương của mùa hè. Tôi thở thật nhẹ và từ tốn, vậy mà hơi thở vẫn làm đu đưa đôi cánh của chúng... tuy nhiên chúng vẫn ở lại bên tôi. Bầu trời sáng rỡ lung linh sau những ngọn cỏ, và một con chuồn chuồn đập đập đôi cánh lượn lờ phía trên đôi giày của tôi. Các loại mạng nhện trắng bạc vái những sợi tơ lấp lánh đu đưa trong không khí. Chúng giăng trên thân và lá cây, bị gió đẩy gần lại, vương lên đôi tay tôi, lên quần áo tôi, sà xuống mặt tôi, giăng trên đôi mắt tôi, chúng phủ kín tôi. Thân thể tôi, vừa nãy hãy còn là thân thể tôi, giờ đang hòa vào đồng cỏ. Ranh giới của nó mờ đi, không còn tách bạch nữa, những đường nét bị hòa tan trong ánh sáng và trở nên mờ ảo.
Hơi thở của cỏ bốc lên qua lớp da giày, hơi thở của đất thấm qua các lỗ vải trên quần áo, và bầu trời chuyển động lùa qua mái tóc tôi: đó là gió...
và máu đập vào da, máu nổi dậy chống lại những kẻ xâm nhập, các đàu dây thần kinh ngỏng lên và run rẩy, và tôi đã cảm nhận được những cái chân con bướm trên ngực mình, và đường di chuyển của con kiến dội lại trong những khu lõm ở các mạch máu của tôi... rồi cơn sóng mạnh hơn sự kháng cự cuối cùng tan chảy, và tôi chỉ còn là một ngọn đồi không tên, là đồng cỏ, là đất.
Các dòng chảy thầm lặng của trái đất xoay vần lên xuống, và dòng máu của tôi cũng tuần hoàn cùng với chúng, nó sẽ được cuốn đi, sẽ thành một phần trong tất cả. Xuyên qua bóng tối ấm áp của trái đất, nó chảy cùng âm thanh của các tinh thể và thạch anh, nó ở trong những âm thanh bí ẩn của trọng lực đã kéo từng giọt từng giọt chìm xuống giữa các rễ cây và tích tụ trong các mạch ngầm nhỏ bé, tìm đường trở về nguồn. Rồi cùng với các nguồn chảy, nó lại ngoi lên khỏi mặt đất, hiện diện ở những dòng sông con suối, trong ánh sáng rực rỡ nơi bờ nước trong sự mênh mông biển cả và trong làn hơi nước ẩm ướt bàng bạc, thứ mà rồi mặt trời sẽ lại kéo lên thành những đám mây... cứ thế xoay vòng, nó lấy đi từ tôi mỗi lúc càng nhiều hơn, để rồi lại xả vào đất và những mạch ngầm; thân thể tan biến từ từ và không đau đớn, thân thể đã biến mất, chỉ để lại vải vóc và cái vỏ ngoài, đã trở thành nước ngấm xuống nguồn sâu, thành tiếng gọi của cỏ cây, thành ngọn gió thổi, thành tiếng lá xào xạc, thành bầu trời lặng im chuyển sắc màu. Bãi cỏ lan tới gần hơn, hoa mọc khắp nơi, những bông hoa đong đưa bên trên và tôi bị chìm xuống, bị quên lãng, tan chảy giữa đám anh túc và cúc vạn thọ đầm lầy màu vàng với đàn bướm và chuồn chuồn lượn lờ bên trên... Chuyển động khẽ khàng nhất... run rẩy êm ái nhất... Dao động cuối cùng trước khi kết thúc chăng? Những bông hoa anh túc và những ngọn cỏ chăng? Dòng nước nhỏ len lỏi giữa các rễ cây chăng?
Nhưng chuyển động tăng lên. Nó đều đặn hơn, đi vào hơi thở và nhịp đập, từng đợt sóng tiếp sóng đến và tuôn trào trở lại... trở lại từ con sông, cây cỏ, lá và đất... Sự xoay vòng sẽ lại bắt đầu, nhưng nó không mang đi khỏi, nó mang thêm đến và ở lại, nó sẽ thành trận mưa rào. Cảm nhận, cảm xúc, đôi bàn tay, cơ thể... cái vỏ ngoài không còn trống rỗng nữa... đất lại tuôn trào vào cơ thể tôi một cách thoải mái, nhẹ nhàng và sống động...
Tôi mở mắt ra.
Tôi đang ở đâu? Tôi đã ở đâu? Tôi đã ngủ chăng? Mối liên hệ bí ẩn với thiên nhiên vẫn còn đây, tôi lắng nghe và không dám động đậy. Nhưng nó vần còn đó. Và cảm giác hạnh phúc, nhẹ nhõm bay bổng, rạng rã mỗi lúc càng tăng tôi nằm trên bãi cỏ, những con bướm đã bay đi và xa dần, cây chút chít lắc lư, và con bọ rùa đã leo đến đỉnh ngọn cỏ của nó, những sợi tơ trắng bạc treo trên quần áo tôi, sự rung động vẫn còn đó, nó tràn vào ngực tôi, vào mắt tôi, tôi động đậy hai bàn tay, ôi chao là hạnh phúc! Tôi co đầu gối lên, tôi ngồi dậy mặt tôi ướt đẫm... và phải đến lúc này tôi mới cảm thấy là mình đang khóc khóc không kìm được, như thể nhiều thứ đã trôi qua.
Tôi nghỉ ngơi thêm hồi lâu. Rồi tôi đứng dậy và đi về phía nghĩa trang. Cho đến nay tôi chưa từng tới đó. Từ ngày Ludwig chết, hôm nay là lần đầu tiên tôi được phép đi ra ngoài một mình.
Một bà lão đi cùng tôi để chỉ cho tôi mộ của Ludwig. Ngôi mộ nằm phía sau một hàng rào gỗ sồi và được trồng hoa dừa cạn. Đất trên mộ vẫn còn tơi xốp, vun thành một cái gò nhỏ, bên cạnh dựa vài vòng hoa héo.
Dòng chữ vàng trên các dải băng găn trên những vòng hoa đã phai màu, không đọc được nữa.
Tôi đã hơi sợ đến đây. Nhưng sự yên tĩnh này không hề rùng rợn.
Gió thổi qua những ngôi mộ, bầu trời tháng chín vàng rực sau những cây thập tự, và trong chòm lá của hàng cây tiêu huyền một con sáo đang hót líu lo.
Ôi, Ludwig, ngày hôm nay lần đầu tiên tớ cảm nhận được cái gì đó giống như quê hương và hòa bình, nhưng cậu không còn ở bên tớ. Tớ vẫn chưa dám tin, tớ vẫn cho rằng đó là sự yêu đuối và mệt mỏi... nhưng có lẽ đến một lúc nào đó chúng mình sẽ cảm nhân được thế nào là sự hiến dâng, có lẽ chúng mình chỉ phải chờ đợi và im lặng, và rồi nó sẽ tự đến với chúng mình, có lẽ thứ duy nhất thực sự đã không rời bỏ chúng mình chỉ là cơ thể của chúng mình và trái đất, và có lẽ chúng mình không cần phải làm gì khác ngoài lắng nghe và làm theo chúng.
Ôi, Ludwig, chúng mình đã tìm kiếm và tìm kiếm, chúng mình đã lạc đường và đã gục ngã, chúng mình đã muốn có nhiều mục đích và đã vấp phải chính mình, chúng mình đã không tìm thấy nó và cậu đã sụp đổ... và lẽ nào giờ đây một làn gió nhẹ lướt trên các ngọn cỏ, một tiếng hót của con sáo đen lúc chiều tà đủ làm chúng mình cảm động và đưa được chúng mình về nhà? Lẽ nào một đám mây ở chân trời, một cái cây trong mùa hè lại có thể có nhiều sức mạnh hơn bấy nhiêu ước muốn?
Tớ không biết, Ludwig. Tớ còn chưa thể tin điều đó, bởi vì tớ không còn hy vọng nữa. Nhưng thật ra chúng mình cũng không hề biết sự hiến dâng là gì và không biết đến sức mạnh của nó. Chúng mình chỉ biết đến bạo lực.
Nhưng nếu đó là một con đường, Ludwig... nó sẽ ích gì với tớ... khi thiếu cậu...
Chiều tối chậm chạp leo lên từ phía sau hàng cây. Nó lại mang đến sự bất an và nỗi buồn. Tôi nhìn chằm chằm vào ngôi mộ. Những bước chân lạo xạo trên sỏi. Tôi nhìn lên. Đó là Georg Rahe. Cậu ta nhìn tôi lo âu và giục tôi đi về nhà.
"Đã lâu tớ không gặp cậu, Georg," tôi nói, "cậu đã ở đâu vậy?"
Cậu ta phác một cử chỉ mơ hồ. "Tớ đã thử một số nghề..."
"Thế cậu không còn là lính nữa à?" tôi hỏi.
"Không," cậu ta trả lời cộc lốc.
Hai người phụ nữ mặc đồ tang đi dọc theo con đường giữa hai hàng cây tiêu huyền. Họ xách theo những bình nước nhỏ màu xanh lá cây và bắt đầu tưới cho những cây hoa bên một ngôi mộ cũ. Hương thơm ngọt ngào của hoa quế trúc và cỏ mộc tê bay sang chỗ chúng tôi.
Rahe nhìn lên. "Tớ đã nghĩ sẽ tìm được chút tình đồng đội còn sót lại ở trong quân ngũ, Ernst ạ. Nhưng ở đó chỉ còn lại cái cảm giác cùng hội cùng thuyền méo mó, một bức biếm họa ma quái của chiến tranh. Những kẻ tin rằng nếu họ giấu vài chục khẩu súng, họ có thể cứu cả đất nước...
những sĩ quan đến bánh mì còn chẳng có mà ăn nhưng không biết tìm việc làm gì khác ngoài việc có mặt ở tất cả những vụ lộn xộn; những lính đánh thuê muôn thuở đã bị mất đi mọi mối quan hệ và gần như sợ hãi lại phải trở về cuộc sống thường dân... những kẻ sau cùng là rác thải rắn nhất của chiến tranh. Xen giữa họ là vài kẻ duy tâm và một đống những gã trai trẻ tò mò, nghiện phiêu lưu. Tất cả đều bị kích động, cay đắng, tuyệt vọng và lạmm dụng lẫn nhau. Ừ, và sau đó..."
Cậu ta im lặng một lúc và nhìn đăm đăm về phía trước. Tôi nhìn gương mặt của cậu ta từ bên cạnh. Trông cậu ta bồn chồn và xơ xác, còn đôi mắt thì thâm quầng. Sau đó cậu ta như sực tỉnh. "Sao tớ lại không nói với cậu chứ, Ernst... Tớ nghiền ngẫm những điều này đủ lâu rồi. Một ngày nọ chúng tớ đã chiến đấu. Người ta nói rằng để chống lại những người Cộng sản. Nhưng rồi khi tớ nhìn thấy những người chết, những công nhân, một số vẫn còn mặc áo khoác cũ từ chiến trường, chân vẫn mang ủng lính, những anh em đồng đội ngày nào, thì một cái gì đó đã tan nát trong tớ. Tớ đã có lần lái máy bay bắn hạ nửa đại đội người Anh... việc đó đã không hề làm tớ băn khoăn, chiến tranh là chiến tranh. Nhưng những đồng đội này chết trên đất Đức... do chính tay đồng đội cũ xả súng... Hốt rồi, Ernst!"
Tôi bất giác nhớ đến Weil và Heel, và gật đầu.
Một con chim mai hoa bắt đầu vỗ cánh ngay trên đầu chúng tôi. Mặt trời lặn dần chiếu ánh vàng rực rỡ. Rahe ghé răng xé một điếu thuốc. "Ờ, rồi sau đó... Sau đó không lâu đột nhiên hai người trong chúng tớ biến mất.
Nghe đồn họ có mưu đồ làm lộ một kho vũ khí. Các đồng đội đã giết họ bằng súng ngắn vào ban đêm ở trong rừng mà chẳng hề điều tra xét xử.
Cái đó gọi là ‘Phiên tòa bí mật'. Một trong hai kẻ bất hạnh đó từng là hạ sĩ quan dưới quyền tớ ngoài mặt trận. Một gã trai tuyệt vời. Thế là tớ tung hê tất cả." Cậu ta nhìn xung quanh. "Cơ sự đã thành ra như thế đấy, Ernst...
vậy mà hồi đó... hồi đó... bọn mình đã ra trận với một ý chí và một khí thế tiến công như thế nào!" Cậu ta ném điếu thuốc đi. "Chết tiệt, tất cả những thứ đó đã biến đâu hết rồi?" Một lúc sau cậu ta khẽ nói: "Tớ vẫn muốn biết, Ernst... làm sao cơ sự lại có thể xoay ra như thế này..."
Chúng tôi đứng lên và đi giữa những hàng cây tiêu huyền đến lối ra.
Mặt trời đùa nghịch trên tán lá và chiếu lấp loáng trên mặt chúng tôi. Tất cả thật hư ảo... câu chuyện của chúng tôi và bầu không khí êm ái ấm áp cuối hè, những con sáo và hơi thở lanh của ký ức.
"Cậu định làm gì bây giờ, Georg?" tôi hỏi.
Cậu ta giơ cây ba toong của mình phạt cụt những bông hoa xù lông trên các bụi cây dọc đường đi. "Tớ đã xem xét mọi thứ, Ernst... nghề nghiệp, lý tưởng, chính trị... nhưng tớ không hợp với cái xã hội đang vận hành này. Có gì ở đây chứ... đâu đâu cũng buôn lậu, nghi kị, thờ ơ và ích kỷ vô biên..."
Tôi hơi mệt mỏi vì đi bộ, chúng tôi cùng ngồi xuống. Các ngọn tháp của thành phố lung linh màu xanh lá cây, những mái nhà tỏa hơi sương và làn khói nhẹ từ các ống khói bay lên bàng bạc. Georg chỉ tay xuống dưới:
"Hệt như những con nhện, họ rình rập trong những văn phòng, trong những cửa hàng, và trong nghề nghiệp của họ, người này sẵn sàng hút khô máu người kia. Và còn trăm thứ bà giằn khác treo trên đầu họ - gia đình, các hiệp hội, các cơ quan chính quyền, pháp luật, nhà nước! Mạng nhện này trùm lên mạng nhện khác! Hiển nhiên, người ta có thể gọi nó là cuộc sống và tự hào vì đã bò rạp dưới nó suốt bốn mươi năm. Nhưng tớ đã học được ở chiến trường, rằng thời gian không phải là thước đo của cuộc đời.
Vì thế, tại sao tớ phải hạ mình bốn mươi năm? Nhiều năm trời tớ đã đặt tât cả lên một lá bài, và luôn đánh cược bằng cả cuộc sống... giờ đây tớ không thê chơi vì mấy đồng xu và vài tiến bộ cỏn con."
"Năm cuối cùng cậu đã không phải nằm trong chiến hào, Georg," tôi nói, "nó có lẽ khác xa với chỗ của phi công các cậu. Thường phải hàng tháng trời chúng tớ không nhìn thấy mặt mũi thằng địch nào, chúng tớ chỉ là những tấm bia đỡ đạn. Chúng tớ chẳng có gì để đặt cọc... chỉ có chờ đợi, cho đến khi nhận được phát đạn của mình."
“Ernst, tớ không nói về chiến tranh... tớ nói về giới trẻ và tình đồng đội."
"Phải, thứ đó qua rồi," tôi nói.
“Chúng mình đã sống như trong nhà kính," Georg nói trầm ngâm.
"Bây giờ, chúng mình là những người già. Nhưng vẫn còn tốt nếu mọi sự rõ ràng. Tớ không hối tiếc gì cả. Tớ chỉ chấm dứt. Tất cả các con đường của tớ đã bị chặn. Chỉ còn lại cuộc sống vô vị. Nhưng tớ không muốn thế. Tớ muốn được tự do."
"Trời, Georg," tôi kêu lên, "những gì cậu nói là một sự kết thúc!
Nhưng ở đâu đó, bằng cách gì đó vẫn phải có một khởi đầu cho chúng mình chứ! Tớ cảm nhận được nó ngày hôm nay. Ludwig đã biết nó, nhưng cậu ấy đau ốm quá."
Cậu ta choàng tay qua vai tôi. "Phải, phải... hãy cố gắng có ích, Ernst..."
Tôi tựa vào cậu ta. "Nghe cậu nói thấy tất cả có vẻ ghê tởm và nhơ nhớp. Nhưng chắc chắn ở đâu đó vẫn còn có tình đồng đội chứ, chỉ là chúng mình chưa biết đến nó mà thôi."
Tôi rất muốn kể cho cậu ta đôi chút về những cảm xúc mà mình đã trải nghiệm trên đồng cỏ. Nhưng tôi không biết diễn đạt sao cho đúng bằng lời.
Chúng tôi ngồi im lặng bên nhau. "Cậu thực sự muốn làm gì bây giờ Georg?" một lúc sau tôi lại hỏi. Cậu ta mỉm cười tư lự. "Tớ ấy à Ernst? Tớ chỉ nhờ một sơ ý mà không bị giết chết... điều đó làm cho tớ có chút lô bịch."
Tôi hất tay cậu ta ra và nhìn cậu ta trân trối. Cậu ta trấn an tôi: "Trước hết, tớ sẽ lại đi đâu đó một thời gian."
Cậu ta nghịch cây ba toong của mình và nhìn xa xăm hồi lâu.
"Cậu còn nhớ Giesecke có lần đã nói gì không? Hôm ở viện tâm thần ấy. Cậu ấy muốn đến Fleury... Trở lại chiến trường xưa cậu hiểu không.
Cậu ấy tin rằng điều đó sẽ giúp được mình..."
Tôi gật đầu. "Cậu ấy vẫn còn ở viện. Karl gần đây có đến thăm cậu ấy..."
Gió bắt đầu thổi nhẹ. Chúng tôi ngắm nhìn thành phố và những hàng dài bạch dương, ngày xưa chúng tôi đã dựng lều và chơi trò bộ tộc da đỏ dưới những hàng cây này. Georg luôn là thủ lĩnh, và tôi đã yêu cậu ta đúng kiểu chỉ có những cậu bé ngây thơ chả biết gì có thể yêu.
Mắt của chúng tôi gặp nhau. "Old Shatterhand, [1]" Georg nói khẽ và mỉm cười.
"Winnetou[2] ," tôi cũng đáp khẽ như thế.
1,2. Old Shatterhand và Winnetou là hai anh em nhân vật trong các tác phẩm của nhà văn người Đức Karl Friedrich May (1842 - 1912).
