Khi Bá tước Monte-Cristo cùng Espérance, Ali và đám gia nhân vừa trở về gần tới dinh thự sau cuộc giao tranh với bọn cướp nơi rừng hạnh, những tiếng thét kinh hoàng bỗng dội vào tai họ. Âm thanh phát ra từ thư viện; Monte-Cristo vội vã lao tới, con trai chàng bám sát phía sau. Giữa sàn phòng, Haydée đang nằm bất tỉnh, còn Zuleika thì khom mình bên mẹ, vừa gào khóc vừa cuống cuồng vặn vẹo đôi bàn tay nhỏ bé. Bá tước bế thốc vợ lên đặt xuống trường kỷ; trong lúc đó, Espérance mang tới một bình nước mát để thấm ướt thái dương cho mẹ, còn Zuleika vẫn nắm chặt tay bà, nấc nghẹn từng hồi.
Cuối cùng Haydée cũng hồi tỉnh. Nàng mở mắt, nhìn quanh đầy hoảng loạn; khi thấy chồng con đều bình an vô sự bên cạnh, nàng mới khẽ trút một tiếng thở phào nhẹ nhõm. Phải mất một lúc lâu sau nàng mới cất được nên lời, giọng run rẩy ngắt quãng:
“Trời ơi! Chàng ơi, chàng có chạm trán kẻ khủng khiếp ấy không?”
“Kẻ nào cơ, Haydée?” Bá tước gặng hỏi. “Ý nàng là Benedetto ư?”
“Thiếp không biết tên hắn; thiếp chưa từng gặp hắn bao giờ,” Haydée đáp, “nhưng mặt mày hắn bầm giập, be bét máu; mái tóc trên cái đầu trần thì rối bù, bết bát, còn áo quần rách bươm như thể vừa phải xé toạc một bụi gai rậm rạp để mở đường máu vậy.”
“Benedetto, đích thị là Benedetto rồi!” Monte-Cristo kêu lên. “Ý nàng là hắn đã tới tận đây, trong chính căn phòng này sao?”
“Hắn vừa ở đây cách đây ít phút thôi,” Haydée rùng mình đáp. “Thiếp cùng Zuleika đang đứng bên cửa sổ thì hắn như một cơn lốc ùa qua trước mặt thiếp, lao tới bàn giấy của chàng cố sức cạy mở nhưng không xong; rồi với một tiếng thét phẫn nộ, hắn phóng ra cửa sổ, gieo mình vào bóng đêm mất hút! Thiếp chỉ biết có bấy nhiêu, vì ngay khi hắn vừa biến mất thì thiếp cũng ngã quỵ xuống sàn bất tỉnh.”
Monte-Cristo bấm chuông; gần như tức thì, Ali xuất hiện cúi chào trước mặt chủ nhân, vẻ mặt trầm tĩnh, thản nhiên như thể chưa từng có chuyện gì bất thường xảy ra.
“Ali,” Bá tước truyền lệnh, “hãy bố trí toàn bộ gia nhân canh gác cả trong lẫn ngoài dinh thự, duy trì lệnh canh phòng cẩn mật nhất cho tới sáng. Tên đầu sỏ của lũ cướp, chẳng phải ai khác ngoài gã cựu Hoàng thân Cavalcanti, đã mò tới đây lúc chúng ta vắng mặt và chắc chắn vẫn còn lảng vảng gần đây. Đừng để hắn đột nhập thêm lần nữa, mưu đồ của hắn nếu không phải giết người thì cũng là cướp của!”
Bằng những cử chỉ điệu bộ đầy biểu cảm, Ali ra hiệu cho thấy chàng đã chủ động phân công gia nhân đâu vào đấy đúng như lệnh chủ, và rằng tuyệt đối không một kẻ nào có thể lọt vào gần dinh thự mà không bị phát giác và tóm gọn.
Khi người nô bộc Nubia trung thành vừa quay gót lui ra, Monte-Cristo nhận thấy bàn tay phải của chàng đang quấn băng như bị thương, liền gặng hỏi xem có phải chàng đã trúng thương trong trận giáp lá cà với quân cướp chăng. Ali giải thích rằng một nhát dao găm đã rạch rách lòng bàn tay chàng, song vết thương đã được băng bó cẩn thận và sẽ chóng lành.
Khi chỉ còn lại gia đình bên nhau, Haydée bèn quỳ sụp dưới chân chồng, khẩn thiết cầu xin chàng tha thứ.
“Nàng đã làm điều gì mà phải xin tha thứ cơ chứ?” Monte-Cristo ngạc nhiên hỏi. “Cứ nói đi, ta đã tha thứ cho nàng từ trước rồi.”
“Ôi, chàng!” Haydée vẫn quỳ yên mặc cho chồng cố nâng nàng dậy, “chàng ơi, thiếp đã trót phạm một hành vi đê tiện, nhưng xin chàng hiểu cho rằng đó là vì tấm lòng yêu thương thiếp dành cho chàng cùng nỗi âu lo cho tính mạng của chàng. Bức thư chàng nhận được một cách kỳ lạ sáng nay, chàng đã để lại trên bàn giấy. Thiếp đã mở ra và vội vã đọc hết, bởi linh tính mách bảo thiếp rằng có một mối nguy hiểm khôn lường đang rình rập chàng. Than ôi! Xin chàng tha tội, tha tội cho thiếp!”
Monte-Cristo đỡ nàng đứng dậy, rồi đặt lên vầng trán xanh xao một nụ hôn trìu mến.
“Hóa ra chính nhờ nàng, Haydée à, mà ta mới được giải cứu kịp thời khỏi bàn tay tàn độc của Benedetto cùng lũ thảo khấu giết mướn của hắn! Ngay cả khi nàng phạm phải lỗi lầm nghiêm trọng hơn nhiều việc lén đọc thư từ của ta, thì công lao đó cũng thừa đủ để được thứ tha trọn vẹn rồi. Nhưng nàng có biết rằng Espérance đã nổ súng bắn chết tên ác đồ đang kề súng vào thái dương ta chực bóp cò không?”
“Espérance ư?” Haydée bàng hoàng hỏi lại. “Chẳng phải thằng bé đã ở lại với mẹ con thiếp sao?”
“Không đâu mẹ,” cậu bé ngẩng cao đầu hãnh diện đáp. “Con không thể đứng nhìn được. Con biết cha đang gặp nguy nan, nên con đã lấy một khẩu súng ngắn mà ban sáng con thấy chú Ali nạp đạn trong tủ súng, rồi bám theo đám gia nhân và tới kịp rừng hạnh đúng lúc ngàn cân treo sợi tóc.”
Haydée chạy lại ôm chầm lấy con trai, ghì chặt cậu vào lòng rồi hôn lấy hôn để.
“Trời đất ơi, Espérance!” nàng nghẹn ngào, “nếu biết con lao vào giữa đám sát nhân khát máu ấy thì mẹ đã chết vì khiếp sợ mất rồi! Nhưng con đã cứu mạng cha con, con trai ạ, và mẹ cầu phúc cho con!”
“Nó đúng là một tiểu anh hùng,” Monte-Cristo trầm giọng cảm khái.
Zuleika đã ngả lưng xuống chiếc trường kỷ; kiệt sức sau những biến cố kinh hoàng vừa trải qua, cô bé đã chìm sâu vào giấc ngủ. Tuy nhiên, Bá tước, Haydée và Espérance thì chẳng thể nào chợp mắt. Mãi cho đến khi ánh rạng đông màu xám bạc ló rạng nơi chân trời phía đông, họ vẫn túc trực bên nhau trong thư viện.
Benedetto không hề xuất hiện trở lại, và cuộc lùng sục ráo riết khắp hòn đảo do Ali cùng đám gia nhân tiến hành cũng chẳng tìm ra mảy may dấu vết nào của hắn. Rõ ràng là hắn đã kiếm được một chiếc thuyền nan của ngư dân nào đó rồi tẩu thoát ra khơi.
Phán đoán này nhanh chóng được xác thực vài giờ sau, khi lão ngư Alexis tìm đến dinh thự báo với Monte-Cristo rằng chiếc thuyền đánh cá của lão đã không cánh mà bay trong đêm, nhiều khả năng đã bị quân trộm cướp lấy đi.
“Tôi biết,” lão đánh cá giãi bày, “đảo Kylo vốn nhung nhúc quân cướp, nhưng tôi chưa bao giờ ngờ rằng chúng lại dám bén mảng sang tận đây. Dù sao thì tôi nghĩ cũng nên tới báo để ngài đề cao cảnh giác.”
“Ta rất cảm ơn ông, Alexis,” Bá tước nói, rồi kín đáo dúi vào tay lão một túi tiền và bồi thêm: “Cầm lấy chỗ này mà sắm một con thuyền mới.”
Alexis khẽ chạm tay vào vành mũ, cúi đầu toan cáo lui thì Monte-Cristo cất giọng dửng dưng hỏi với theo:
“À này, bác bạn già, đã bao giờ bác tình cờ chạm mặt tên cướp nào trong số đó chưa?”
“Thưa Quan lớn, thường xuyên ạ,” Alexis đáp.
“Chúng là hạng người thế nào?”
“Toàn lũ bặm trợn, tàn độc, tay đã vấy máu người vô tội không biết bao nhiêu lần.”
“Lực lượng của chúng đông chừng bao nhiêu?”
“Dạ, độ chừng năm mươi tên.”
“Có đàn bà sống chung với chúng không?”
“Thưa có chứ ạ, vợ con và nhân tình của chúng đấy ạ.”
“Ai là kẻ cầm đầu băng đảng đó?”
“Một gã kỳ quặc, lầm lì, mới nhập bọn chưa được bao lâu.”
“Hắn là người Hy Lạp à?”
“Dạ không, thưa Quan lớn, hắn là người ngoại quốc.”
“Người Pháp chăng?”
“Rất có thể, dẫu tôi không dám chắc.”
“Hắn xưng tên là gì?”
“Hắn tự xưng là Demetrius.”
“Hắn đã bao giờ dò hỏi ông về ta chưa?”
“Dạ rồi, thưa Quan lớn.”
“Và ông trả lời thế nào?”
“Tôi bảo ngài là Bá tước Monte-Cristo.”
“À! Thế hắn nói sao?”
“Hắn bảo hắn đã từng nghe danh ngài từ trước rồi.”
“Được rồi, Alexis; ta đã biết những điều cần biết.”
Lão ngư dân lại chạm tay vào mũ, cúi mình thật thấp rồi cáo từ bước ra.
Trong hoàn cảnh bình thường, sự hiện diện của lũ cướp ở gần đảo Salmis chẳng thể làm Monte-Cristo bận lòng, nhưng cơ sự lại hoàn toàn khác một khi kẻ cầm đầu bọn chúng lại chính là Benedetto.
Một tháng trôi qua trong êm đềm, không hề xảy ra bất cứ biến cố nào khuấy động sự thanh bình của gia đình Bá tước. Lũ cướp không còn bén mảng, còn Benedetto thì bặt vô âm tín. Ali trung thành thấy không còn cần thiết phải duy trì các biện pháp phòng ngừa bất trắc nữa, và lệnh tuần tra nghiêm ngặt ngày đêm kể từ sau trận đụng độ ở rừng hạnh cũng được bãi bỏ. Haydée, Zuleika và Espérance quay trở lại nhịp sống thường nhật, dường như đã gạt phăng bóng ma lũ cướp ra khỏi tâm trí, ngay cả Monte-Cristo cũng tỏ ra trút bỏ được mọi nỗi âu lo.
Một đêm nọ, khi Bá tước thức khuya ngồi viết trong thư viện, cơn mệt mỏi ập đến khiến chàng ngủ gục trên bàn giấy. Giấc ngủ của chàng bị xáo trộn bởi một cơn ác mộng kỳ dị và sống động đến lạ lùng.
Một người đàn ông vận trang phục nông dân Hy Lạp sặc sỡ, mặt đeo mặt nạ, đột nhiên đứng sừng sững trước mặt chàng, hai tay khoanh lại trước ngực. Monte-Cristo nhìn thấy kẻ đó rất rõ ràng, nhưng tay chân chàng lại cứng đờ, không sao cử động nổi. Vị khách kỳ lạ nhìn chằm chằm vào Bá tước một hồi lâu. Dáng dấp gã có nét gì đó mơ hồ quen thuộc, song người đang chìm trong mộng mị lại không thể đoán ra danh tính của gã. Cuối cùng, gã từ từ tháo chiếc mặt nạ xuống, và chàng nhận ra ngay tức khắc: đó chính là Danglars. Hắn giơ tay phải lên, chĩa ngón trỏ thẳng vào Bá tước, rồi rít qua kẽ răng bằng một giọng điệu thong thả, độc địa tựa loài rắn độc:
“Edmond Dantès, giữa chúng ta còn một món nợ cay đắng chưa thanh toán, và ta đến đây là để buộc ngươi phải trả giá một cách cay đắng nhất!”
Ánh sáng từ chiếc đèn chùm khổng lồ treo trên trần rọi thẳng vào khuôn mặt Danglars; diện mạo hắn trắng bệch như một tử thi, còn đôi mắt thì bừng bừng tia nhìn tàn nhẫn, hận thù. Gã chủ ngân hàng tiếp tục cất giọng the thé rợn người, từng lời thốt ra như găm sâu vào tận tủy xương người đang ngủ:
“Hỡi Bá tước Monte-Cristo, bởi ngươi vẫn thích được gọi bằng cái tên ấy, hãy nghe cho rõ đây! Bằng những mưu mô xảo quyệt và hiểm độc nhất mà một con người có thể nghĩ ra, ngươi đã hủy hoại cơ nghiệp cùng mọi hy vọng của ta. Ngươi đã xua đuổi ta khỏi Paris trong nhục nhã ê chề; ở Rome, ngươi giật dây cho Luigi Vampa cùng đám thổ phỉ bỏ đói và cướp sạch gia tài của ta; rồi với lòng hào hiệp đầy hiểm độc của một chúa quỷ, ngươi xua ta ra giữa cuộc đời làm một kẻ trốn chạy bạt mạng, một kẻ bị ruồng bỏ tha phương. Hỡi Bá tước Monte-Cristo, hỡi Edmond Dantès, tên thủy thủ hèn hạ chốn Marseille, kẻ chẳng khác nào một Mephistopheles thời hiện đại, ta sẽ tính sổ sòng phẳng với ngươi! Ngươi đã thỏa thuê trả thù; giờ thì hãy nếm mùi đòn thù của ta! Ngay tại quần đảo Hy Lạp này, trên chính đảo Salmis này, ta sẽ dùng những người ngươi yêu quý nhất để giày vò ngươi, và nghiền nát ngươi thành tro bụi dưới gót chân ta!”
Ngay khi Danglars vừa dứt lời, diện mạo hắn bỗng biến đổi thành bộ mặt của Villefort, trong khi bộ đồ nông dân Hy Lạp cũng hóa thành tấm áo choàng đen ảm đạm của ngài Biện lý Hoàng gia. Gương mặt Villefort mang vẻ điên dại cuồng loạn, nhưng giọng nói lại lạnh tanh đến ghê người khi cất lên:
“Edmond Dantès, Bá tước Monte-Cristo, hãy mở mắt ra mà nhìn đống hoang tàn do chính tay ngươi gây nên! Chính vì ngươi mà ta bị kéo ngã khỏi tột đỉnh danh vọng, bị vạch trần, nhục mạ và hóa ra điên dại. Nhưng dù chỉ còn là một cái bóng tàn tạ của chính mình thuở trước, ta vẫn chưa hoàn toàn bất lực đâu, rồi ngươi sẽ phải trả giá đắt để nhận ra điều đó. Ngươi đã nâng đỡ đứa con rơi đê tiện của ta, Benedetto, để biến nó thành công cụ hủy diệt đời ta. Giờ đây, chính nó sẽ chôn vùi ngươi, và rửa hận cho người cha bất hạnh của nó!”
Bóng ma ngừng lại, thở dài một tiếng não nùng, rồi tiếp tục đe dọa với giọng điệu càng thêm phần hung hiểm:
“Bá tước Monte-Cristo, hãy lo mà giữ lấy người vợ dấu yêu Haydée của ngươi, lo mà giữ lấy đứa con trai quả cảm Espérance của ngươi, lo mà giữ lấy đứa con gái bé bỏng Zuleika của ngươi, vì ngay trong đêm nay đại họa kinh hoàng sẽ ập xuống đầu chúng! Hãy lo mà giữ lấy khối tài sản đồ sộ khôn cùng của ngươi, bởi nó đang lâm nguy; hãy lo mà giữ lấy tòa lâu đài nguy nga lộng lẫy này, vì ngọn lửa nuốt chửng nó đã âm thầm, lén lút bén rễ tự lúc nào rồi! Bá tước Monte-Cristo, vĩnh biệt!”
Một tiếng thét xé lòng vang lên bên tai người ngủ say, một quầng sáng dữ dội làm lóa mắt chàng, rồi với một nụ cười ghê rợn trên gương mặt nhợt nhạt, Villefort biến mất.
Monte-Cristo giật mình choàng tỉnh, đưa tay vuốt trán như còn bàng hoàng mê muội; đoạn chàng bật dậy, thở dốc nhìn quanh. Danglars và Villefort chỉ là những ảo ảnh hư vô do tâm trí tạo ra, nhưng tiếng thét xé lòng cùng luồng sáng chói lòa kia lại là sự thật trần trụi—tiếng thét ấy chính là của Haydée, còn luồng sáng rực rỡ kia chính là biển lửa!
“Chúa ơi!” Monte-Cristo thảng thốt kêu lên, chôn chân tại chỗ trong giây lát, “chẳng lẽ cơn ác mộng này lại là sự thật, và ta đang phải hứng chịu sự báo thù của hai kẻ đó ngay lúc này sao?”
Chàng lao vội ra đại sảnh lúc này đã sáng rực như ban ngày, đúng lúc một bóng người lướt vụt qua mặt chàng—đó chính là Benedetto, tay hắn lăm lăm một con dao dài đang nhỏ máu tong tòng. Bá tước lập tức quay ngoắt lại đuổi theo, vừa chạy vừa chộp lấy một thanh dao găm trên bàn. Ngay tại cánh cửa mở ra bãi cỏ, chàng đã tóm chặt được vai hắn, ghì nghiến lại.
“Đồ sát nhân!” chàng thét lên, “máu của ai dính trên dao của mày thế kia?”
“Máu của Haydée, con ả nô lệ Hy Lạp đấy!” Benedetto rít lên với ánh nhìn man dại đầy đắc thắng, “máu của Haydée, vợ của mày đấy! Edmond Dantès, tao với mày hòa rồi nhé!”
Monte-Cristo vung dao găm đâm thẳng vào tên sát nhân, song Benedetto đã né được đòn hiểm, rồi vung hung khí của chính hắn lên rạch một vết sâu hoắm, khủng khiếp trên má Bá tước.
Một cuộc tử chiến kinh hoàng nổ ra. Monte-Cristo vốn sở hữu sức mạnh và sự nhanh nhẹn phi thường, nhưng ở cả hai phương diện này, hai kẻ liều mạng dường như ngang tài ngang sức. Đã ba lần Bá tước cắm phập lưỡi dao găm vào cơ thể Benedetto, song dù máu từ các vết thương tuôn ra xối xả, tên sát thủ vẫn điên cuồng chống trả đến cùng. Sau cùng, cả hai lao vào ghì siết nhau trong một nỗ lực sinh tử tột cùng, nhưng Monte-Cristo sẩy chân trượt ngã trên sàn cẩm thạch loang lổ máu; nhanh như chớp, Benedetto hất chàng bật ngửa ra sau, thoát khỏi vòng kìm kẹp rồi phóng qua cánh cửa mở toang, biến mất vào màn đêm tăm tối.
Bá tước buột miệng rên rỉ một tiếng tuyệt vọng khi trơ mắt nhìn kẻ tự nhận đã sát hại Haydée chạy thoát. Chàng lảo đảo gượng đứng dậy; cuộc giao tranh ác liệt với Benedetto đã vắt kiệt sức lực khiến chàng phải đứng thở dốc trong giây lát. Những tiếng thét lúc này đã yếu dần đi và khói bắt đầu tràn ngập khắp sảnh. Trong suốt khoảng thời gian ấy, cả Ali lẫn bất kỳ người hầu nào dưới quyền chàng đều không thấy xuất hiện, một điều quá đỗi khó hiểu đối với Monte-Cristo. Tuy nhiên, chàng chẳng còn bụng dạ nào nghĩ ngợi, mà lập tức lao như tên bắn lên cầu thang, cố sống cố chết chạy về phía phòng ngủ của vợ; những cuộn khói mù mịt, ngột ngạt lấp lóa ánh lửa thiêu đốt liên tục dội ngược chàng lại, nhưng với lòng dũng cảm và nghị lực phi thường, chàng không ngừng xông lên mở đường máu. Sau cùng, chàng mím chặt môi, dùng ngón cái và ngón trỏ tay phải bịt chặt hai lỗ mũi rồi liều mạng lao thốc tới; chàng đã chạm được tới cửa phòng Haydée. Cánh cửa đang mở toang, phơi bày một cảnh tượng khiến trái tim Bá tước rụng rời: cả căn phòng đã chìm trong một biển lửa ngút trời; những lưỡi lửa như muôn vàn con rắn độc đang trườn bò, gầm rít, liếm láp và thiêu rụi những tấm thảm dệt đắt giá, đồ gỗ chạm khắc tinh xảo cùng vô số kiệt tác nghệ thuật lộng lẫy; rèm giường đang bốc cháy ngùn ngụt, và trên tấm đệm là thân thể bất động của người vợ dấu yêu của Monte-Cristo, sắc diện nhợt nhạt trên gương mặt không tì vết của nàng tương phản một cách đau đớn với ánh hồng rực của ngọn lửa đang tàn phá điên cuồng. Nơi ngực Haydée có một vết thương toang hoác, từng giọt máu đỏ thẫm sinh mệnh đang chầm chậm ứa ra.
Cảnh tượng hãi hùng khiến Bá tước hoàn toàn mất trí, chàng lao điên cuồng tới bên giường, kéo người vợ yêu quý Haydée ra rồi ôm chặt lấy nàng vào ngực, lảo đảo bước ra hành lang với gánh nặng quý giá ngàn vàng. Khói ở đó đã dày đặc và cuồn cuộn hơn gấp bội, nhưng dồn hết ý chí cùng sự kiên cường còn lại, chàng xông thẳng qua làn khói đen kịt và cuối cùng cũng đưa được nàng tới thư viện an toàn.
Thế rồi, nhanh như một tia chớp xé toang tâm trí, tình phụ tử lập tức thế chỗ tình phu thê; kể từ khoảnh khắc tiếng thét của Haydée đánh thức chàng khỏi cơn ác mộng, đây là lần đầu tiên Monte-Cristo nghĩ đến các con mình. Chúng đang ở đâu và chuyện gì đã xảy ra với chúng? Bá tước cảm thấy mồ hôi lạnh toát ra đầm đìa trên trán, một nỗi kinh hoàng khôn xiết xâm chiếm trọn vẹn cõi lòng chàng. Haydée cần được cứu chữa tức thì, nhưng Espérance và Zuleika cũng phải được tìm thấy và giải cứu ngay không chậm trễ. Monte-Cristo gào thét gọi Ali lạc cả giọng, nhưng tuyệt nhiên không một tiếng đáp từ. Không dám rời xa Haydée dù chỉ một khắc, Bá tước ôm chặt lấy nàng, cất bước đi đi lại lại trong thư viện như một con thú dữ bị nhốt trong chuồng. Chàng gào thét liên hồi cho đến khi khản giọng, gọi tên Espérance, Zuleika cùng hết thảy gia nhân trong cơn quẫn trí cùng cực.
Cuối cùng, một tiếng hô đáp lại bất ngờ vọng vào từ bãi cỏ, rồi lão ngư Alexis cùng vài người bạn chài nhảy phắt qua khung cửa sổ đang mở toang để vào thư viện.
Giao Haydée lại cho Alexis chăm sóc, Bá tước cùng đám ngư dân phóng như bay tới phòng của các con, nằm dọc theo một hành lang ở cánh khác của tòa dinh thự. Tại đó, người ta phát hiện ra Espérance và Zuleika đang bị trói nghiến và nhét giẻ vào miệng; hai đứa trẻ nằm sóng soài trên sàn phòng ngủ, trong khi Ali cũng bị đối xử tương tự và đang nằm sóng sượt gần đó. Việc cởi trói cho các nạn nhân chỉ mất trong chớp mắt, và lúc này mọi người mới vỡ lẽ toàn bộ gia nhân dưới quyền Ali đều đã bị nhốt kín trong khu phòng ngủ tập thể của họ. Cả đám người hầu, các con của Monte-Cristo lẫn chàng nô bộc Nubia đều đã bị một toán người Hy Lạp hung tợn bất ngờ khống chế, hiển nhiên đó là một bộ phận thuộc băng đảng của Benedetto.
Trong khi đó, ngọn lửa đã từ phòng của Haydée lan rộng sang các khu vực lân cận của tòa nhà; toàn bộ dinh thự dường như đã cầm chắc số phận diệt vong, bởi việc ngăn chặn biển lửa lúc này dường như là điều không tưởng. Nhưng nỗi vui mừng khôn xiết khi tìm lại được con trai và con gái bình an vô sự đã khiến Bá tước chẳng mảy may bận lòng trước nguy cơ toàn bộ cơ ngơi tráng lệ sắp tan thành tro bụi.
Ôm chặt lấy hai con, chàng vội vã chỉ thị cho Ali cùng đám ngư dân đi giải cứu số gia nhân còn đang bị giam hãm, rồi tức tốc quay trở lại thư viện. Vừa bước chân vào phòng, chàng đã nghe tiếng Haydée khẽ rên lên một tiếng rồi mở mắt; nàng đang nằm trên chiếc trường kỷ nơi lão Alexis vừa đặt xuống. Espérance và Zuleika lao ngay tới bên mẹ; nàng nắm lấy tay từng đứa, và chính lúc ấy chúng mới nhìn thấy vết thương trên ngực nàng. Zuleika òa khóc nức nở. Espérance mím chặt môi, mặt cắt không còn giọt máu.
“Các con yêu quý của mẹ,” Haydée thều thào yếu ớt, “mẹ cảm thấy mình sắp phải rời xa các con mãi mãi, có lẽ chỉ trong giây lát nữa thôi. Hãy là những đứa con ngoan và luôn vâng lời cha trong mọi việc. Espérance, Zuleika, cúi xuống hôn mẹ đi nào.”
Hai đứa trẻ làm theo lời mẹ dặn; đôi môi nàng lúc này đã tím tái và lạnh ngắt; dấu ấn của tử thần đã hằn rõ trên từng nét mặt. Đột nhiên, toàn thân nàng co giật dữ dội, đôi mắt đờ đẫn dại đi.
“Monte-Cristo, chồng của em, chàng đang ở đâu?” nàng cất tiếng đứt quãng.
“Ta đây, Haydée,” Bá tước tiến lại gần đáp lời.
Chàng cố tỏ ra bình thản, nhưng không sao kìm nén nổi cơn xúc động đang dâng trào.
“Lại gần hơn nữa, gần hơn nữa đi Edmond,” Haydée thì thào, hơi thở mỗi lúc một thêm suy kiệt.
Bá tước quỳ sụp xuống bên người vợ đang hấp hối, vòng tay ôm lấy cổ nàng.
“Ôi! Haydée, Haydée,” chàng nghẹn ngào nấc lên; “nguyền rủa ngàn lần kẻ đê tiện đã gây ra nông nỗi này!”
“Edmond, các con của em, vĩnh biệt,” Haydée thều thào trút những lời sau cùng; “em đang về với một miền đất tốt đẹp hơn!”
Tiếng đờm róc rách nơi cổ họng báo hiệu hơi thở tàn; nàng gượng chút sức tàn cuối cùng nhỏm dậy, nhìn chồng con bằng ánh mắt chan chứa yêu thương, cố nói thêm điều gì đó nhưng không thể cất thành lời; rồi một thoáng sắc tím nhạt lướt qua gương mặt nàng, và nàng ngã ngửa ra sau, trút hơi thở cuối cùng.
Espérance và Zuleika đứng chết lặng như hóa đá; Monte-Cristo chìm ngập trong nỗi đau đớn và tuyệt vọng khôn cùng.
“Cả dinh thự đang bốc cháy ngùn ngụt rồi! Mau thoát thân đi, mau chạy đi!” một người đánh cá hớt hải lao vào thư viện gào lớn, theo sau là những bạn chài khác, cùng Ali và đám gia nhân.
Monte-Cristo bật dậy, bế thốc thi hài của Haydée lên tay. Ali vội vàng dắt lấy Espérance và Zuleika, rồi cả đoàn người hối hả tháo chạy khỏi tòa dinh thự đang bốc cháy dữ dội. Họ thoát ra vừa vặn trong đường tơ kẽ tóc, bởi ngay khi họ vừa rời khỏi thư viện thì cơn bão lửa cùng những cuộn khói mù mịt đã ập thẳng vào căn phòng. Dưới sự chỉ huy của chàng nô bộc Nubia, đám ngư dân và gia nhân đã dốc hết tàn lực để cứu vãn dinh thự xấu số, song tất cả đều trở nên vô vọng.
Monte-Cristo cùng các con tìm nơi nương náu trong túp lều của Alexis, nơi thi thể của Haydée được cung kính rước về đặt trang trọng.
Người vợ dấu yêu của Monte-Cristo được an táng ngay trên đảo Salmis, và trên phần mộ của nàng, người chồng đã cho dựng lên một tượng đài bằng đá đồ sộ uy nghiêm.
Ít lâu sau, cùng với sự tháp tùng của người nô bộc trung thành Ali, Bá tước dắt theo Espérance và Zuleika rời bỏ hòn đảo, bước lên một con tàu trực chỉ hướng về nước Pháp.
