Ngày tiếp theo là ngày nghỉ, tôi và Shioriko lái xe đến thành phố Yokosuka.

Ra khỏi đường chính của Yokosuka sẽ thấy cửa hàng thể thao do Tamaoka Ichiro quản lý, nằm đối diện một nhà hát kịch gần đường Dobuita. Biển hiệu các quán xá đa phần được viết bằng tiếng Anh, điều này không có gì lạ trong một thành phố có căn cứ quân sự của Mỹ* như nơi đây.

Chú Thích: Sau thế chiến thứ hai, Nhật Bản cho phép sự hiện diện liên tục của các căn cứ quân sự Mỹ trên đất Nhật. Căn cứ tại thành phố Yokosuka là của Hạm đội 7 (United States 7th Fleet), một đội hình quân sự của hải quân Mỹ.

Tòa nhà năm tầng vừa là cửa hàng vừa đặt văn phòng. Tôi nhìn vào trong qua cánh cửa tự động đang mở toang nhưng gần như không thấy bóng dáng khách khứa.

“Là chỗ này nhỉ?” Shioriko xác nhận.

“Đúng rồi.”

Tôi đáp. Người vợ xuống chi nhánh nên vắng mặt, chúng tôi dự định trao đổi trước với người chồng. Dù không được nói chuyện điện thoại trực tiếp để đặt hẹn với họ, cả tôi và Shioriko đều bất ngờ khi họ dễ dàng nhận lời.

Trong quầy, một người đàn ông to cao đang sắp xếp lại kệ treo quần áo thể thao, đột nhiên quay ngoắt lại nhìn chúng tôi. Ông khá đô con, có làn da rám nắng, chẳng hiểu tại sao trong tiết trời lạnh lẽo thế này, ông chỉ mặc độc áo thun polo ngắn tay màu cam. Mái tóc vuốt keo ngược ra sau tuy đen nhánh nhưng khuôn mặt và đuôi mắt đã in hằn nếp nhăn.

“Ối chà, xin chào! Lần đầu gặp mặt! Các cháu ở tiệm sách cũ Biblia đúng không?”

Ông ta chào hỏi oang oang và sấn lại chỗ Shioriko. Tôi để ý thấy cô thoáng rụt người lại. Có lẽ dạng người như ông khiến cô e ngại.

“Bác nghe Satoko kể lại rồi. Bác là Tamaoka. Rồi, mình vào chuyện luôn nhé.” Tamaoka Ichiro vỗ hai tay vào nhau rồi xoa xoa. “Hôm ấy, bác rời khỏi nhà ở Takano vào tầm 10 giờ 50 phút. Khu đó bắt buộc phải lái xe đường vòng mới được. Bác đến nơi khoảng 11 giờ. Cô em đang ở trong vườn, hai vợ chồng bác cùng cô ấy vào nhà và bắt đầu nói chuyện, nhưng đôi bên lời qua tiếng lại, hai bác không dùng cơm trưa mà rời khỏi đó khi chưa tới 12 giờ. Hai bác đi mua đồ một lát rồi về đến nhà lúc 12 giờ rưỡi.”

Ngồi chưa ấm chỗ, Tamaoka Ichiro đã liến thoắng kể tất tần tật chuyện hôm ấy dù chúng tôi chưa hỏi gì cả. Cả ba mới bước vào một nhà hàng gia đình nằm gần cửa hàng thể thao. Có lẽ còn lâu mới đến giờ ăn trưa nên chỉ lác đác vài mống khách. Giọng ồm ồm của Tamaoka lại càng ầm ĩ hơn.

“Nhưng việc bác lấy Mùa xuân và Tu la bản in đầu thì rõ ràng là do cô Satoko tưởng tượng ra. Thậm chí ngay cả việc cha đã trả cả núi tiền cho quyển sách ấy cũng chẳng rõ thực hư thế nào.”

“Người phụ trách tiệm sách lúc ấy không có ở đấy nên...”

Shioriko vừa lên tiếng, Tamaoka đã cười toe toét khoe cả hàm răng. Răng ông đều tăm tắp, duy trong đó cùng có một chiếc răng bọc bạc*.

Chú Thích: Đây là một trong những cách chữa răng được rất nhiều người Nhật sử dụng. Răng bị sâu, hỏng được bọc một lớp hợp kim bền, lại được bảo hiểm chi trả nên giá thành phải chăng, điểm trừ là khá mất mỹ quan do lớp hợp kim màu xám. Hiện nay, nhiều người đã chuyển sang dùng răng sứ.

“Người phụ trách lúc ấy là Chieko... Mẹ của cháu nhỉ. Thỉnh thoảng cô ấy hay đến nhà chơi nên bác có biết. Ngày đó, cô ấy đẹp nghiêng nước nghiêng thành. Trông cháu giống hệt. Đúng là mỹ nhân.”

Ông ta sỗ sàng nói. Tôi kinh ngạc trước sự khác nhau một trời một vực của anh em nhà Tamaoka. Tính cách trái ngược thế này, hèn gì hai người bọn họ không hoà thuận.

“Thế chuyện cháu muốn nói là gì? Cứ hỏi bất cứ điều gì.”

Tamaoka khoanh hai tay trên bàn và rướn người tới trước. Ông này rất đáng ngờ. Tại sao biết bản thân bị nghi ngờ ăn trộm sách cũ nhưng ông ta vẫn có thái độ thân thiện như vậy?

Tay xếp trên đùi, Shioriko nhìn xuống tấm danh thiếp Tamaoka trao cho lúc nãy, một lát sau, cô khẽ nói. “Cái tên Ichiro có phải được lấy từ tác phẩm của Miyazawa Kenji không ạ?”

Nghĩa là sao cơ? Tôi nghiêng đầu thắc mắc, Tamaoka Ichiro gật đầu dứt khoát.

“Phải phải, rất nhiều nhân vật trẻ em trong các thiếu nhi của Kenji như Quán ăn mè nheo lắm chuyện hay Matasaburo của gió* đều mang tên này. Nhưng lỗi thời quá, nên thỉnh thoảng bác vẫn bị bạn bè trêu chọc. Chẳng biết ông cụ nghĩ gì lại đặt cho bác cái tên ấy nữa.”

Chú Thích: Tên tạm dịch từ Kaze no Matasaburo. Câu chuyện bắt đầu khi một cậu bé người nước ngoài chuyển tới thị trấn nhỏ và được bạn bè mới đặt cho biệt danh “Matasaburo của gió”. Nội dung xoay quanh tình bạn của lũ trẻ.

Có vẻ ở đây cũng có người cùng cảnh ngộ rồi. Cái tên Daisuke của tôi cũng lấy cảm hứng từ Từ ấy của Soseki. Tuy nhiên, trường hợp của tôi chỉ cùng âm đọc mà thôi.

“Bác Tamaoka có hay đọc sách không?” Shioriko hỏi.

“Chẳng phải khoe khoang chứ bác khá là thích đọc sách. Nhất là thời còn ở nhà hai cụ.”

Tamaoka trả lời tức khắc. Tôi chỉ thấy sặc mùi khoe khoang.

“Ông cụ không để ý chứ bác hay lấy bản in đầu ra khỏi thư phòng rồi say sưa đọc. Nhất là Mùa xuân và Tu la và Quán ăn mè nheo lắm chuyện của Miyazawa Kenji, bác quen với bản in đầu đến mức không buồn đọc những bản được in gần đây nữa. Quả thật chỉ có bản in đầu là hoàn hảo nhất. À, vậy nên mới nói, bác không lấy trộm sách đâu. Ngoài ra, nếu là thủ phạm, bác sẽ nhắm cả tác phẩmQuán ăn mè nheo lắm chuyện cũng do Kenji chấp bút nữa. Cuốn đó chắc chắn hiếm hơn.”

Dường như ông ta cũng có kiến thức về sách cũ. Nhưng tôi lại cảm thấy ông chỉ đang tự đào mồ chôn mình mà thôi.

“Hôm nay cháu chỉ hỏi chuyện với mục đích tham khảo. Cháu không có ý nghĩ bác Tamaoka đã lấy sách đi. Vì cháu biết không phải như vậy.”

Tôi giật mình trước câu nói của Shioriko. Tôi cứ nghĩ người đàn ông này là kẻ tình nghi chính, nhưng nếu ông ta không trộm cuốri sách thì thủ phạm chỉ có thể là một người.

“Chứ còn gì nữa. May mà cháu hiểu cho bác.” Tamaoka nói, trông vui sướng một cách kì lạ, rồi ông nhìn nhìn quanh và hạ giọng thì thào. “Nhưng nếu thế, nghĩa là Sayuri lấy trộm phải không? Chậc, bà ấy thì có thể lắm... À, ý bác là, giả sử vợ bác làm đi nữa, thì cũng không có ác ý gì đâu. Kinh tế chung khó khăn, cửa hàng nhà bác cũng không khỏi điêu đứng.”

Người đàn ông bắt đầu coi vợ mình là thủ phạm. Tôi không tài nào có cảm tình với ông ta được. Vừa mặt dày lại vừa nghi ngờ tùy tiện. Có thật ông ta không phải kẻ trộm không?

“Cháu không bảo vợ bác đã lấy cuốn sách.” Shioriko hờ hững nói. Sau tròng kính, hai đầu mày khẽ nhíu lại. “Vì còn rất nhiều khả năng khác nữa. Ngoài ra, một người dù không trực tiếp thực hiện nhưng vẫn có thể chỉ dẫn cho hành động phạm tội.”

Tamaoka Ichiro lại tỏ vẻ thất vọng. Ra vậy, tôi tự nhủ, nghĩa là ông ta có khả năng hướng dẫn vợ mình ăn trộm.

“Chậc, bị nghi ngờ thế này cũng đành chịu!” Tamaoka tựa lưng vào ghế, đan tay sau đầu. “Satoko có kể nhiều về bác không? Cô ấy có nói anh em bất hòa, bác bỏ mặc ông cụ... không?”

Chúng tôi im lặng, ông đoán gần như trúng phóc, điểm khác biệt duy nhất là cách nói của bà em gái lịch sự hơn.

“Bác cũng thấy mình làm nhiều chuyện có lỗi với Satoko. Việc chăm sóc cho ông cụ, bác để cô em gánh vác, bác chẳng động tay động chân gì đến tận phút cuối. Đến tuổi này mà cô ấy vẫn một thân một mình. Chậc, bác cũng biết nguyên nhân một phần nằm ở tính cách cô ấy, nhưng thực sự bác ăn năn lắm, phải chi ngày ấy vợ chồng bác nghĩ cho cô ấy nhiều hơn...”

Giọng Tamaoka đượm buồn. Dù mới đây thôi, ông ta có đến vòi tiền em gái mình chẳng nữa, song những lời kia nghe chừng thật tâm.

“Không phải như trong thơ Kenji, cứ đem tuyết về cho em gái là được. Bây giờ dẫu bác có đưa cho em gái cái gì thì cũng chẳng hóa thành món ăn của cõi trời Đâu Suất nữa.”

Nói đoạn, Tamaoka liếc nhìn Shioriko. Tôi nhớ mình từng nghe cụm từ món ăn của cõi trời Đâu Suất ở đâu đó rồi.

“Một câu thơ của bài ‘Buổi sáng vĩnh biệt’ in trong tập Mùa xuân và Tu la.”

Shioriko chỉ ra. Nghe cô nhắc, tôi mới nhớ. Đó là bài thơ nơi tiếng viết về cái chết của người em gái, mở đầu bằng câu “Khi trời còn sương, em sẽ đi xa, em gái tôi ơi”.

Ngay lập tức, Tamaoka cười toe toét, “Đúng, chính xác. Cháu quả là giống Chieko như đúc. Bác cứ nói chuyện kiểu này là cô ấy đoán trúng phóc bác trích dẫn từ đâu.”

Ông ta nhìn ra xa bằng ánh mắt mờ mịt, “Cô ấy xinh đẹp, thông minh lại hiền lành, đúng là mẫu phụ nữ yêu thích sách vở. Satoko cũng ham đọc sách nhưng chẳng được như thế. Bác đã luôn ước ao Chieko là em gái mình. Nhưng giờ cô ấy có khỏe không? Bác chẳng nghe em kể gì cả.”

Nếp nhăn giữa hai đầu mày Shioriko lại càng hằn rõ. Có vẻ người đàn ông này không hề biết Shinokawa Chieko là người như thế nào hay ở nhà Shinokawa đã xảy ra chuyện gì.

“Cái quái gì thế không biết?”

Tôi thốt lên lúc trở lại chiếc xe van, sau khi từ biệt Tamaoka Ichiro. Sợ làm chuyện rầy rà thêm nên tôi chịu đựng nãy giờ.

Công việc của ngày hôm nay chưa dừng lại ở đây. Giờ chúng tôi sẽ đi đến chỗ hẹn với Tamaoka Sayuri. Tôi khởi động rồi cho xe xuất phát.

“Toàn kể xấu về em ruột mình... Ông ta thực sự không phải là thủ phạm à? Tôi thấy ông ta đáng nghi lắm.”

“Tôi vẫn chưa biết ông ấy liên quan đến đâu trong vụ việc lần này.” Shioriko trả lời. Trông cô cũng có vẻ không mấy thoải mái, nếp nhăn giữa cặp lông mày vẫn chưa biến mất. “Nhưng nếu xét đầy đủ các mặt thì không có khả năng ông ấy trực tiếp lấy trộm cuốn sách từ thư phòng.”

“Không có khả năng ư?”

Chúng tôi rời trung tâm thành phố Yokosuka, ngang qua một con dốc dựng đứng như vách đá rồi tiến ra tỉnh lộ. Thành phố này có nhiều núi, chênh lệch độ cao còn khủng khiếp hơn Kamakura.

“Anh nhớ lại lời cô Tamaoka Satoko kể ngày hôm qua đi. Cô ấy nói ông anh đi tay không còn gì? Cứ cho là muốn giả vờ đi vệ sinh để lấy cắp quyển Mùa xuân và Tu la ra ngoài, ông ta cũng không có chỗ nào để cất cả. Vả lại, mặc mỗi một chiếc áo len mỏng thì khó mà giấu đồ bên dưới.”

“À...”

Đúng thật. Làm sao có thể cầm quyển sách cũ mới lấy trộm trên tay mà quay lại phòng cơ chứ.

“Hay ông ta đem cất ở xe ô tô rồi mới quay trở lại? Hoặc giấu ở đâu đó, lúc về mới lấy?”

“Nhưng ông ấy chỉ rời chỗ một, hai phút là cùng. Đi ra tận cổng chỗ xe hơi mà không ai phát hiện, rồi lại quay vào nhà, xét về mặt thời gian là bất khả thi. Cứ cho là lúc về, họ mới thu hồi cuốn sách, nhưng cô Satoko tiễn hai vợ chồng anh chị ra tận xe hơi thì chắc chắn không có lúc nào để họ làm vậy.”

“Nếu thế... Đúng rồi, người vợ có mang theo túi xách mà. Ông ta giấu cuốn sách trộm được, sau đó bà vợ thu hồi... À, không được nhỉ!”

Nói chưa dứt câu, tôi chợt nhận ra. Bà vợ mới là người rời khỏi chỗ trước. Ít nhiều, điều đó nghĩa là kẻ ra tay trộm sách không phải Tamaoka Ichiro.

“Nhưng vẫn còn khả năng ông ta hướng dẫn cho vợ các thông tin về sách cũ để bà ấy lấy. Chứ nếu không có người am hiểu về sách cũ trợ giúp, trong một thời gian ngắn, khó mà tìm ra cuốn sách rồi lấy trộm phải không?”

“Anh nói đúng... Nhưng tôi không nghĩ ông Tamaoka Ichiro am hiểu nhiều về sách cũ đâu. Tôi cảm thấy ông ta chỉ nhặt nhạnh thông tin nghe được từ các thành viên trong nhà mà thôi. Ít nhất thì việc đọc đi đọc lại bản in đầu của Mùa xuân và Tu la là dối trá.”

“Sao cô biết điều đó?”

Lúc nãy ông ta còn trích dẫn một câu trong bài thơ “Buổi sáng vĩnh biệt” cơ mà.

“Hiện tại, Mùa xuân và Tu la được không ít nhà xuất bản ấn hành, nhưng trong nhiều bản, phần kết của ‘Buổi sáng vĩnh biệt’ là như sau, ‘Hai nắm tuyết em ăn, Tận lòng anh ao ước, Hóa thức ngon Đâu Suất, Mong em cùng chúng bạn, Sớm vui vầy quà tiên, Anh nguyện cầu bằng tất cả sức mình.’ Anh biết đoạn này rồi nhỉ. Là khổ thơ khi nãy ông Tamaoka Ichiro trích dẫn.”

“Ừm.”

Tôi nắm lấy bánh lái, gật đầu. Bài thơ tôi đọc trong sách giáo khoa cũng là bản này.

“Cung trời Đâu Suất là thuật ngữ Phật giáo, chỉ một trong những thiên giới. Cõi này phân thành ngoại viện là nơi sinh sống của chúng thần, những người đã được giải phóng khỏi dục vọng, và nội viện là nơi Di Lặc Bồ Tát đang ở.”

Nghe cô giải thích nhưng tôi cũng không hiểu lắm. Có lẽ nơi ấy giống như thế giới dành cho những tâm hồn thanh tịnh.

“Tuy nhiên, trong Mùa xuân và Tu la của Sekine Shoten, ‘cung trời Đâu Suất’ không xuất hiện. Khổ thơ ‘Buổi sáng vĩnh biệt’ tương ứng như sau: ‘Hai nắm tuyết em ăn, Tận lòng anh ao ước, Hóa thành kem trên trời, Mong em cùng chúng bạn vui vầy quà tiên, Anh nguyện cầu bằng tất cả sức mình.’ Đấy, anh có thấy không?”

Đúng là khác thật. Câu chữ của bản in đầu uyển chuyển hơn, nhưng tôi có cảm giác vần điệu trong bản tôi biết lại nhịp nhàng hơn. Quả là khó mà đánh giá được bên nào hay hơn bên nào.

“Tại sao lại khác nhau như vậy?”

“Sau khi Mùa xuân và Tu la được xuất bản, Miyazawa Kenji vẫn tiếp tục chấp bút chỉnh sửa tác phẩm của mình. ‘Buổi sáng vĩnh biệt’ có sự khác biệt với bản in đầu vì nó chịu ảnh hưởng của bản chỉnh sửa được tìm thấy sau khi Miyazawa qua đời.”

Tôi dần dần bị thu hút. Đây là lần đầu tiên tôi biết đến chuyện này.

“Như vậy nghĩa là những bài thơ khác cũng được chỉnh sửa lại sao?”

“Tất nhiên rồi.” Ngồi trên ghế lái phụ, cô gật đầu, “Việc chỉnh sửa được tiến hành trên cả cuốn sách. Riêng Mùa xuân và Tu la có tận mấy bản chỉnh sửa. Thậm chí, một số bản tuy chưa được tìm ra nhưng người ta biết là chúng vẫn tồn tại.”

Nói cách khác, có đến mấy phiên bản nâng cấp của tác phẩm. Tôi nhớ bản thảo của Đêm trên đường ray Ngân Hà cũng được viết lại đến mấy lần. Có lẽMùa xuân và Tu la cũng có chung tình trạng.

“Tại sao tác giả lại chỉnh sửa nhiều đến vậy? Những tác phẩm đó đều đã xuất bản rồi mà?”

“Đối với Miyazawa, Mùa xuân và Tu la là tác phẩm tập hợp các ‘bản phác thảo tâm tưởng’ của ông. Thứ được tập hợp trong quyển sách này không chỉ là thơ mà còn là những bản phác thảo thô ghi lại tâm tưởng ông vào lúc này hay lúc khác, ông nhắn nhủ ý nghĩa tác phẩm là như vậy. Bản thân tác giả cũng nhất quyết không gọi cuốn sách này là ‘tập thơ’. Tôi nghĩ ông chỉnh sửa bản thảo đến mấy lần cũng giống như việc vẽ thêm nét vào bản phác họa vậy đó.”

“Ủa? Nhưng rõ ràng chữ ‘tập thơ’ được in trên cuốn sách cơ mà! Ở gáy sách hay đâu đó thì phải.”

“Người ta tự tiện thêm vào, không liên quan đến đến của tác giả. Tôi nghe nói cuốn Mùa xuân và Tu la xuất bản ở địa phương vào thời điểm đó được tiến hành các công việc như đóng sách rất kĩ lưỡng. Nhưng nó vẫn chưa đạt đến mức lý tưởng như Miyazawa Kenji mong muốn. In sai quá chừng đấy thôi.”

“Đúng thật.”

Nói đâu xa, ngay dòng đầu tiên của bìa lót đã in sai chính tả chữ “Bản thảo phác tâm tưởng”. Chắc tác giả cũng ngán ngẩm lắm.

“Tức là những điều ông ta nói nãy giờ...”

Ông ta không chỉ nói dối về việc đọc bản in đầu mà còn lớn miệng tuyên bố bản in tác giả không hề hài lòng là hoàn hảo. Có lẽ ông chỉ phán bừa mà thôi.

Nói cách khác...

Kiến thức về sách cũ nghèo nàn, lại chẳng có cơ hội để lấy trộm, không chừng ông ta không liên quan đến vụ việc lần này.

“Vậy người vợ đã tự tiện ăn cắp cuốn sách sao? Nhưng...”

Tamaoka Sayuri chắc chắn không hiểu biết về sách hơn chồng. Hay bà ta chỉ ra vẻ như vậy thôi.

“Chúng ta chưa thể nói được gì lúc này. Tôi nghĩ vẫn còn những khả năng khác nữa.”

Tôi chẳng rõ còn khả năng gì nữa, nhưng Shioriko không giải thích thêm. Có lẽ phải nói chuyện với Tamaoka Sayuri thì mọi chuyện mới ngã ngũ.

Chiếc xe van chở chúng tôi xuyên qua đường hầm, tiến vào thành phố Zushi. Đồng hồ vừa điểm 12 giờ trưa. Tôi có dự cảm hôm nay sẽ là một ngày dài.