Hơi thở của cuộc sống thường ngày phà vào trong những tưởng tượng đen tối đó tạo ra một hiệu ứng thật buồn cười.
Một người đàn ông đi vào sảnh, chợt thấy gia đình Boynton liền băng qua gian phòng tiến về phía họ. Ông ta là một người Mỹ trung niên vui tính, chính xác là hạng người bình thường, ông ăn mặc chỉnh tề, khuôn mặt dài mày râu nhẵn nhụi, và giọng nói từ tốn vui tươi, hơi đều đều đơn điệu.
“Tôi tìm các vị nãy giờ,” ông nói rồi cẩn thận bắt tay từng người trong gia đình. “Còn bà thấy trong người thế nào hở bà Boynton? Hành trình không làm cho bà quá mệt nhọc chứ ạ?”
Bà già khò khè đáp lại với vẻ khá hòa nhã: “Không sao, cảm ơn ông, sức khỏe tôi chả bao giờ tốt cả, như ông biết đấy…”
“À, dĩ nhiên là thế… quá tệ… quá tệ.”
“Nhưng chắc chắn sẽ không tệ hơn đâu.” Bà Boynton nói thêm, chầm chậm hé một nụ cười rắn độc: “Nadine đây chăm sóc tôi tốt lắm, đúng không Nadine?”
“Con vẫn cố hết sức mình.” Giọng cô không để lộ chút cảm xúc.
“À, tôi nghĩ đúng thế,” người lạ vui vẻ nói. “Này Lennox, còn cậu thì nghĩ sao về thành phố của Vua David[1] này?”
“Ôi, tôi không biết.” Lennox đáp lại thật thờ ơ hờ hững.
“Thấy phần nào đáng chán, đúng không? Thú thật lúc đầu nó cũng khiến tôi chán ngán thế đấy. Nhưng có lẽ các vị vẫn chưa đi tham quan nhiều nơi nhỉ?”
Carol Boynton đáp: “Chúng tôi chưa đi nhiều là do mẹ…”
Bà mẹ giải thích: “Mỗi ngày cố gắng lắm tôi cũng chỉ có thể đi tham quan chừng hai tiếng thôi.”
Người lạ vui vẻ nói: “Tôi nghĩ thật tuyệt vì bà đã cố làm được những gì có thể làm, bà Boynton ạ.”
Bà già cười khục khặc khò khè thật chậm rãi; tiếng cười nghe như thể hả hê tự mãn lắm.
“Tôi không chịu thua cơ thể mình đâu! Tinh thần mới là quan trọng! Phải, là tinh thần…”
Giọng bà ta tắt lịm đi. Gerard thấy Raymond chợt bồn chồn giật nảy mình một cái.
“Ông đã bao giờ tới Bức tường than khóc chưa, ông Cope?” cậu hỏi.
“À, đến rồi, đó là một trong những nơi tôi đến viếng trước tiên. Tôi hy vọng đi hết cả Jerusalem trong chừng hai hôm nữa, và tôi sẽ nhờ công ty Cook lên hành trình để tôi có thể đi thăm khắp vùng Đất Thánh[2]- Bethlehem, Nazareth, Tiberias, biển Galilee[3]. Tất cả sẽ cực kỳ thú vị. Rồi còn Jerash[4] nữa, ở đấy có một số di tích rất thú vị của người La Mã, cậu biết không. Và tôi rất muốn xem qua Thành phố Màu đỏ hoa hồng Petra, một hiện tượng tự nhiên hết sức đặc biệt, tôi tin như thế… và cưỡi ngựa đi hết con đường mòn ấy - nhưng phải mất gần cả một tuần để đi rồi về, và tham quan cho thỏa thích.”
Carol nói: “Tôi muốn tới đó quá. Nghe có vẻ thật tuyệt diệu.”
“À, phải nói là rất đáng tham quan - vâng, rất đáng tham quan đấy ạ.” Ông Cope tạm dừng, liếc nhìn bà già với ánh mắt hơi nghi ngại, rồi sau đó nói tiếp bằng một giọng điệu khiến ông người Pháp đang lắng nghe dễ dàng nhận ra ông ta ngờ vực thấy rõ:
“Bây giờ tôi tự hỏi phải chăng tôi không thể thuyết phục được vài người trong các vị cùng đi với tôi? Dĩ nhiên tôi biết bà chẳng thể nào thu xếp việc này, bà Boynton ạ, và dĩ nhiên có những người trong gia đình muốn ở lại với bà, nhưng có lẽ các vị nên chia thành nhóm, xin thưa như thế…”
Ông Cope tạm dừng. Gerard nghe rõ tiếng lách cách đều đều của hai que đan len trên tay bà Boynton. Rồi bà ta nói:
“Tôi không nghĩ chúng tôi cần chia năm xẻ bảy. Gia đình chúng tôi rất gắn bó với nhau.” Bà ngước nhìn lên. “Này, các con nói gì đi chứ?”
Giọng bà ta ngân vang nghe kỳ quặc. Những câu trả lời tới thật mau chóng: “Không, thưa mẹ.”
“Ồ, không đâu.”
“Không, tất nhiên là không.”
Bà già hé mở nụ cười cực kỳ quái đản của mình và nói: “Ông thấy đấy - chúng sẽ không rời tôi đâu. Con thì thế nào, Nadine? Con chả nói gì hết vậy.”
“Không, cảm ơn mẹ, con không đi, trừ phi Lennox quan tâm đến chuyện ấy.”
Bà Boynton từ từ quay sang phía con trai:
“Này, Lennox, thế nào, sao con và Nadine không đi hở? Dường như vợ con muốn đi đấy.”
Anh ta giật mình - ngước nhìn lên. “Con… à… không, con… con nghĩ tốt nhất tất cả chúng ta ở cùng nhau.”
“À, gia đình bà nề nếp quá!” Ông Cope nhã nhặn nói, nhưng trong cái giọng nhã nhặn ấy có chút gì đó trống rỗng và gượng ép.
“Chúng tôi luôn giữ nề giữ nếp ông ạ,” bà Boynton nói.
Bà bắt đầu quấn gọn lại cuộn len. “À này, Raymond, người phụ nữ trẻ tuổi vừa rồi nói chuyện với con là ai thế?”
Cậu con trai giật mình hoảng hốt. Mặt cậu đỏ bừng rồi trắng nhợt đi.
“Con… con không biết tên cô ta. Cô… cô ta ở trên tàu đêm hôm kia.”
Bà Boynton từ từ cố hết sức nhấc mình lên khỏi ghế.
“Mẹ nghĩ chúng ta chả việc gì phải dính líu đến cô ấy.”
Nadine đứng lên, đỡ bà già khó nhọc rời khỏi cái ghế. Cô làm việc đó rất khéo léo rành rẽ khiến vị bác sĩ phải chú ý.
“Đến giờ đi ngủ rồi,” bà già nói. “Chúc ông ngủ ngon, ông Cope.”
“Chúc bà ngủ ngon, bà Boynton. Ngủ ngon nhé, cậu Lennox!”
Họ rời đi - một đoàn diễu hành nho nhỏ. Có vẻ như không thành viên trẻ nào trong đám ấy nán lại cả.
Ông Cope bị bỏ chơ vơ giương mắt nhìn theo họ. Nét mặt ông ta thật kỳ quặc.
Theo kinh nghiệm bản thân, bác sĩ Gerard biết người Mỹ vốn rất thân thiện. Họ không có tính đa nghi khó chịu như người Anh khi đi du lịch. Với một người khéo xử sự như ông thì làm quen Cope chẳng mấy khó khăn, ông này đang chỉ có một mình, và cũng dễ kết thân như hầu hết những người Mỹ. Hộp danh thiếp của bác sĩ Gerard lại giúp ông mở đầu câu chuyện.
Đọc tên trên danh thiếp, ông Jefferson Cope rất có ấn tượng.
“À, phải rồi, bác sĩ Gerard ạ, ông vừa sang Mỹ cách đây không lâu đúng không?”
“Mùa thu vừa rồi ạ. Tôi đã giảng ở Harvard.”
“Dĩ nhiên. Danh tính của ông, thưa bác sĩ Gerard, là một trong những tên tuổi nổi tiếng đáng kính nhất trong chuyên ngành của ông. Ông gần như đứng đầu về bộ môn của ông ở Paris.”
“Thưa ông, ông khen quá lời rồi. Tôi không nghĩ thế.”
“Không, không đâu ạ. Được gặp ông thế này là một đặc ân lớn lao. Thực tế ngay lúc này đây có rất nhiều nhân vật lỗi lạc đang ở Jerusalem. Có ông đây, và còn có Huân tước Welldon, ngài Gabriel Steinbaum là nhà tài phiệt. Rồi nhà khảo cổ người Anh kỳ cựu Manders Stone. Và có Phu nhân Westholme rất nổi tiếng trên chính trường nước Anh. Và còn có nhà thám tử lừng danh người Bỉ Hercule Poirot nữa.”
“Hercule Poirot nhỏ bé đó sao? Ông ta đang ở đây à?”
“Tôi đọc thấy tên ông ấy trên nhật báo địa phương, ông ấy vừa mới đến. Với tôi dường như cả thế giới lẫn vợ ông ấy đều đang ở khách sạn Solomon này. Cũng là một khách sạn đồ sộ. Còn được trang hoàng rất trang nhã nữa chứ.”
Rõ ràng ông Jefferson Cope đang khoái chí lắm. Bác sĩ Gerard là người có thể trổ nhiều ngón nghề khuyến dụ kẻ khác khi ông muốn. Chẳng bao lâu sau hai người đã dời sang quầy rượu.
Sau khi uống vài ly rượu pha chế,Gerard nói: “Hãy cho tôi biết, những người ông vừa trò chuyện đó có phải là một gia đình người Mỹ điển hình hay không?”
Jefferson Cope hớp một ngụm rượu, có vẻ đăm chiêu suy nghĩ. Rồi ông ta đáp: “À, không, không thể nói đích xác là điển hình đâu ạ.”
“Không phải sao? Tôi cứ tưởng đó là một gia đình rất có nề nếp chứ.”
Ông Cope nói chậm rãi: “Ý ông muốn nói dường như tất cả bọn họ đều xoay quanh bà lão ấy phải không? Quả đúng như thế thật. Bà ấy là một bà lão đặc biệt khác thường, ông biết đấy.”
“Thật vậy sao?”
Chỉ cần động viên ông Cope một chút thôi. Lịch sự mời uống rượu là đủ.
“Tôi chẳng ngại nói với ông, bác sĩ Gerard ạ, gia đình ấy dạo gần đây cứ lởn vởn mãi trong tâm trí tôi. Tôi cứ suy nghĩ về họ rất nhiều. Xin thưa rằng, bàn vấn đề ấy với ông sẽ khiến đầu óc tôi thanh thản hơn. Nếu không làm ông chán, thì có được không ạ?”
Gerard bảo rằng không phiền gì cả. Ông Cope chậm rãi nói tiếp, khuôn mặt nhẵn nhụi vui tươi nhăn lại vì bối rối.
“Xin nói ngay là tôi có hơi lo lắng. Bà Boynton, ông biết đấy, vốn là bạn cũ của tôi. Nghĩa là không phải bà lão Boynton mà là bà Lennox Boynton trẻ.”
“À vâng, là thiếu phụ tóc đen rất xinh đẹp duyên dáng đó.”
“Đúng thế. Đó là Nadine. Nadine Boynton, bác sĩ Gerard ạ. Cô ấy là một người rất đáng yêu. Tôi quen cô ấy trước khi cô lấy chồng. Lúc đó cô đang thực tập trong bệnh viện để trở thành y tá. Rồi cô xin tạm nghỉ việc để đến ở với gia đình Boynton và kết hôn với Lennox.”
“Thế ư?”
Jefferson Cope hớp thêm một ngụm rượu rồi nói tiếp:
“Tôi muốn kể cho ông nghe một chút về lịch sử của gia đình Boynton.”
“Sao nào? Tôi sẽ thấy thích thú lắm đó.”
“À, ông Elmer Boynton quá cố là một người rất nổi tiếng, tính tình vô cùng dễ mến - đã kết hôn hai lần. Bà vợ thứ nhất qua đời khi Carol và Raymond là hai đứa bé xíu vẫn còn đi chập chững. Bà Boynton thứ nhì, tôi nghe kể lại là một phụ nữ khá đẹp lúc ông ấy cưới bà, mặc dù không còn trẻ lắm. Nhìn bà ấy bây giờ thì có vẻ là kỳ cục khi nghĩ bà ấy đã từng khá đẹp, nhưng đó là điều tôi được những người rất có uy tín kể lại. Dầu sao chồng bà ấy cũng rất coi trọng bà, và làm theo ý bà trong hầu hết mọi vấn đề. Ông đau yếu luôn suốt mấy năm trước khi qua đời, và trên thực tế bà ấy làm bá chủ. Bà là một phụ nữ rất có năng lực và đầu óc rất sáng suốt, nhạy bén trong công việc kinh doanh. Còn rất tận tâm nữa. Sau khi Elmer chết đi, bà dành hết đời mình cho những đứa con này một cách tuyệt đối. Còn có một đứa con riêng của bà là Ginevra - cô bé tóc đỏ xinh xắn, nhưng hơi mảnh mai một chút. À, như tôi vừa kể ông nghe đấy, bà Boynton dành cả cuộc đời mình cho gia đình. Chỉ có điều bà ấy hoàn toàn khép kín với thế giới bên ngoài. Bây giờ tôi chẳng biết ông nghĩ gì, bác sĩ Gerard ạ, nhưng theo tôi làm như thế không phải lúc nào cũng đúng.”
“Tôi đồng ý với ông. Hết sức tai hại cho sự phát triển tâm thần.”
“Vâng, phải nói là điều ấy vừa biểu hiện ở đây. Bà Boynton che chắn mấy đứa con này, chả bao giờ cho chúng tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Hậu quả là họ đã lớn lên… thần kinh có phần nào dễ bị kích động. Họ thường bồn chồn hoảng hốt, chắc ông hiểu ý tôi muốn nói gì. Chẳng được kết bạn với người ngoài. Như thế thật tệ.”
“Quá tệ.”
“Tôi chẳng hề ngờ vực ý tốt của bà Boynton. Chỉ là bà ấy chăm lo cho các con quá mức mà thôi.”
“Tất cả họ sống chung một nhà?” ông bác sĩ hỏi.
“Vâng.”
“Hai cậu con trai không có cậu nào đi làm hay sao?”
“À, không. Elmer Boynton là một người giàu có. Ông ấy để lại tất cả tiền bạc cho bà Boynton sống đến hết đời - nhưng ngầm hiểu là để nuôi sống cả gia đình nói chung.”
“Như vậy họ phụ thuộc vào bà ta về tài chính sao?”
“Là thế đấy. Và bà ấy khuyến khích các con cứ ở nhà, khỏi phải ra ngoài tìm việc. À, có lẽ như thế cũng không sao, có vô khối tiền, họ chẳng cần làm việc, nhưng tôi nghĩ với phái nam, dẫu sao công việc cũng là một thứ thuốc bổ rất tốt. Và còn có một vấn đề khác. Chẳng ai trong bọn họ có bất cứ sở thích riêng nào. Họ không chơi golf. Chả tham gia bất cứ câu lạc bộ nào ở vùng quê cả. Họ không la cà khiêu vũ hay làm bất cứ điều gì với các thanh niên khác. Họ sống trong một ngôi nhà như trại lính cực kỳ rộng lớn ở vùng quê hẻo lánh cách xa mọi nơi hàng dặm đường. Xin thưa với ông, Bác sĩ Gerard ạ, theo tôi thấy dường như tất cả những chuyện ấy đều sai trái cả.”
“Tôi đồng ý với ông,” Gerard nói.
“Chẳng một ai có ý thức xã hội tối thiểu. Tinh thần cộng đồng - thiếu đúng cái điều đó. Gia đình ấy có lẽ rất nề nếp, nhưng tất cả đều bị trói buộc vào nhau.”
“Chưa bao giờ có chuyện cô cậu nào dám ra ngoài làm gì đó cho mình hay sao?”
“Tôi chẳng nghe nói chuyện ấy. Họ chỉ ăn không ngồi rồi.”
“Ông có trách cứ họ hay bà Boynton về chuyện đó không?”
Jefferson Cope bứt rứt cựa quậy.
“À, đúng lý ra tôi thấy bà ấy phải chịu ít nhiều trách nhiệm. Nuôi dạy không tốt là lỗi tại bà ấy. Cũng như thế, khi một thanh niên đến tuổi trưởng thành, việc kháng cự lại sự kiềm chế thúc ép trái ý mình, là tùy ở mình. Con trai không nên cứ để mẹ xỏ mui giật dây. Anh ta phải lựa chọn một cuộc sống không bị lệ thuộc chứ.”
Bác sĩ Gerard nói vẻ trầm ngâm: “Điều đó có lẽ không thể được.”
“Sao lại không thể chứ?”
“Có những phương pháp để ngăn không cho cây phát triển, ông Cope ạ.”
Cope nhìn chằm chằm. “Họ vẫn mạnh khỏe lắm mà, bác sĩ Gerard.”
“Tinh thần cũng có thể bị làm cho còi cọc hay sai lệch đi như thân thể.”
“Tinh thần họ vẫn minh mẫn đấy chứ.”
Jefferson Cope nói tiếp: “Không, bác sĩ Gerard ạ, tin tôi đi, một người đàn ông phải kiểm soát vận mệnh của mình trong tay mình. Một người đàn ông tự trọng phải tự ra ngoài phấn đấu làm gì đấy trong đời. Không cứ ngồi chơi xơi nước và bẻ tay xoay ngón. Không người đàn bà nào trọng vọng một thằng đàn ông như thế.”
Gerard tò mò ngó ông ta một lát. Rồi ông hỏi: “Tôi nghĩ ông có ý ám chỉ Lennox Boynton, phải không?”
“À, vâng, tôi đang nghĩ đến Lennox đấy. Raymond vẫn chỉ là một cậu bé. Nhưng Lennox vừa tròn ba mươi tuổi. Đã đến lúc cậu ta thể hiện mình rồi.”
“Có lẽ đó là một cuộc sống khó khăn cho vợ cậu ta, phải không?”
“Dĩ nhiên rồi, một cuộc sống khó khăn cho cô ấy! Nadine là một cô gái rất tuyệt. Tôi thán phục cô ấy không lời nào tả xiết. Cô ấy chưa bao giờ hé răng thốt ra một lời phàn nàn nào cả. Nhưng cô ấy không hạnh phúc, bác sĩ Gerard ạ. Đúng hơn là bất hạnh đến mức chả chịu nổi nữa.”
Gerard gật đầu.
“Vâng, tôi nghĩ rất có thể như vậy.”
“Tôi không rõ ông nghĩ gì về chuyện ấy, bác sĩ Gerard ạ, nhưng theo tôi có một giới hạn mà người phụ nữ chỉ nên kiên nhẫn chịu đựng đến đấy mà thôi. Nếu tôi là Nadine, tôi sẽ nói thẳng với anh chàng Lennox. Hoặc cậu ấy cãi lại và chứng tỏ những gì mình đã làm là đúng, bằng không thì…”
“Bằng không thì sao ạ? Ông nghĩ cô ấy nên bỏ cậu ta?”
“Cô ấy có cuộc sống của riêng mình chứ, bác sĩ Gerard. Nếu như Lennox không hiểu rõ giá trị đích thực của cô ấy… à, thì sẽ có những người đàn ông khác đánh giá đúng.”
“Có người… chẳng hạn như ông đây phải không?”
Ông người Mỹ đỏ mặt. Rồi ông này nhìn thẳng vào mặt ông nọ với vẻ nghiêm trang và giản dị.
“Đúng thế,” ông ta đáp. “Tôi chẳng hề hổ thẹn vì tình cảm dành cho quý cô ấy. Tôi kính nể cô và gắn bó mật thiết với cô. Tất cả những gì tôi mong muốn là hạnh phúc của cô ấy. Nếu Nadine hạnh phúc với Lennox, tôi sẽ rút lui ngay và biến khỏi câu chuyện.”
“Nhưng ông vẫn ở lại vì chuyện vẫn vậy?”
“Vì thế cho nên tôi đang sẵn sàng chờ đợi. Nếu cô ấy cần tôi thì có tôi đây!”
“Ông đúng là chàng hiệp sĩ parfait gentil,” Gerard lẩm bẩm.
“Xin lỗi ông nói gì ạ?”
“Thưa ông, ngày nay chỉ ở nước Mỹ mới có các hiệp sĩ như ông mà thôi, ông bằng lòng phụng sự người mình yêu quý chẳng mong được ban thưởng! Thật đáng ngưỡng mộ hết sức! Đích xác ông hy vọng mình có thể làm gì cho cô ta?”
“Tôi chỉ muốn có mặt ngay ở đây, sẵn sàng giúp đỡ nếu cô ấy cần đến tôi.”
“Và xin phép hỏi thái độ của bà Boynton cao tuổi đối với ông ra sao ạ?”
Jefferson Cope chậm rãi đáp: “Tôi chưa bao giờ hoàn toàn hiểu rõ bà lão ấy. Như tôi vừa nói với ông, bà ấy không thích tiếp xúc với người ngoài. Nhưng với tôi thì có khác, bà ấy lúc nào cũng rất tử tế, và đối xử với tôi hoàn toàn như người nhà.”
“Thực tế bà ta có tán thành quan hệ bạn bè của ông với bà Lennox hay không?”
“Có đấy.”
Bác sĩ Gerard nhún vai.
“Có lẽ hơi kỳ quặc nhỉ?”
Jefferson Cope quả quyết: “Tôi xin cam đoan với ông, bác sĩ Gerard ạ, tình bạn ấy chả có gì đáng hổ thẹn cả. Hoàn toàn thuần khiết.”
“Thưa ông, tôi hoàn toàn tin. Tuy vậy, tôi xin nói lại là đối với bà Boynton thì khuyến khích tình bạn đó là một hành vi lạ lùng, ông biết không, ông Cope ạ, tôi quan tâm đến bà ta - hết sức quan tâm.”
“Bà ấy quả đúng là một phụ nữ phi thường. Bà có một tính cách cực kỳ mạnh mẽ - một cá tính nổi bật nhất. Như tôi vừa nói, ông Elmer Boynton vô cùng tin tưởng và làm theo ý bà ấy.”
“Quá tin tưởng tới mức bằng lòng bỏ mặc các con mình cho bà ta toàn quyền định đoạt về tài chính. Ở nước tôi, luật pháp không cho phép làm vậy, ông Cope ạ.”
Cope đứng dậy. “Ở nước Mỹ,” ông ta nói, “chúng tôi là những người tin vào tự do tuyệt đối.”
Bác sĩ Gerard cũng đứng lên. Ông chẳng xúc động trước nhận xét đó. Ông từng nghe nhiều người thuộc các quốc tịch khác nhau nói như thế. Ảo tưởng cho rằng tự do là đặc quyền của riêng một dân tộc đặc biệt đã được phổ biến khá rộng rãi.
Bác sĩ Gerard khôn ngoan hơn. Ông biết chẳng dân tộc nào, chẳng đất nước nào và chẳng cá nhân nào có thể được mô tả là tự do cả. Nhưng ông cũng biết có những mức độ nô lệ khác nhau.
Ông vào giường ngủ, vẫn suy nghĩ miên man và cảm thấy thú vị.
❀ ❀ ❀
[1] Vua David là vua của Judah và Israel, trị vì từ năm 1000 - 961 trước Công nguyên, là cha của vua Solomon.
[2] Đất thánh là vùng đất trên bờ đông Địa Trung Hải, trong lịch sử là xứ Palestine, được cả người theo đạo Thiên Chúa, đạo Do Thái và đạo Hồi xem là thiêng liêng.
[3] Các địa danh ở Đất Thánh Bethlehem - thành phố ở bờ Tây sông Jordan gần Jerusalem, nơi sinh của cả Vua David và Chúa Jesus; Nazareth - thành phố ở bắc Israel, nơi Chúa Jesus sinh sống thời thơ ấu; Tiberias - một trong những thành phố thiêng liêng của đạo Do Thái, ở đông bắc Israel trên bờ tây; Biển Galilee là một hồ nước ngọt hình trái lê rộng 166 km3, có dòng sông Jordan chảy xuyên qua.
[4] Jerash là một khu vực của thành phố Amman, thủ đô vương quốc Jordan.
