“Raymond Boynton đã nói như thế!”
Câu cảm thán đó buột ra từ cửa miệng ông người Pháp.
“Ông nghĩ chuyện ấy không có khả năng xảy ra - về tâm lý học hay sao?” Poirot gặng hỏi thật điềm tĩnh.
Gerard lắc đầu.
“Không, tôi không nên nói thế. Tôi ngạc nhiên, vâng. Nếu ông theo dõi những gì tôi nói, tôi đã ngạc nhiên chỉ vì Raymond lại quá đỗi thích hợp để bị tình nghi.”
Đại tá Carbury thở dài. Tiếng thở dài dường như muốn nói: ‘Mấy thằng cha sành tâm lý học này thật là!’
Ông lẩm bẩm: “Vấn đề là ta sẽ làm gì khi biết điều ấy?”
Bác sĩ Gerard nhún vai.
“Tôi không hiểu các ông có thể làm gì,” ông thú nhận. “Chứng cứ ấy nhất định không có sức thuyết phục. Các ông có thể biết đúng là án mạng, nhưng sẽ khó chứng minh điều ấy.”
“Tôi hiểu,” đại tá Carbury nói. “Ta tình nghi đã có án mạng, và chỉ ngồi ì ra đấy mà vặn vặn mấy ngón tay. Chả thích vậy đâu!”
Như thể muốn đỡ bị khinh thường, ông nói thêm lời tự bào chữa trước đó: “Tôi là người gọn gàng đâu ra đấy mà.”
“Tôi hiểu. Tôi hiểu.” Poirot gật đầu tỏ vẻ thông cảm. “Ông muốn làm sáng tỏ vụ này. Ông muốn biết thật rõ ràng, thật chính xác điều gì đã xảy ra và đã xảy ra như thế nào. Còn ông, bác sĩ Gerard thì sao? Ông đã nói chẳng làm được gì đâu, và chứng cứ ấy không có sức thuyết phục à? Chắc vậy, nhưng ông có thỏa mãn không khi vấn đề vẫn cứ y nguyên như thế?”
“Bà ta sống thật tồi tệ,” bác sĩ chậm rãi đáp. “Trong bất cứ trường hợp nào, bà ta lẽ ra sẽ chết trong một thời gian rất ngắn sau đó - một tuần - một tháng - một năm.”
“Vậy ông hài lòng lắm sao?” Poirot gặng hỏi.
Gerard nói tiếp:
“Không còn nghi ngờ gì nữa, cái chết của bà ta - phải nói sao đây nhỉ - là có lợi cho cộng đồng. Nó đã đem lại tự do cho gia đình bà ta. Họ sẽ có cơ hội để phát triển - tôi nghĩ tất cả bọn họ đều tốt tính và thông minh. Giờ đây họ sẽ là những thành viên có ích cho xã hội. Cái chết của bà Boynton, theo tôi hiểu, đã đem đến không gì khác hơn là những điều tốt đẹp.”
Poirot lặp lại lần thứ ba: “Vậy ông hài lòng?”
“Không.” Gerard thình lình đấm tay lên mặt bàn. “Tôi không thỏa mãn như ông quy kết đâu. Bản năng của tôi là bảo toàn sự sống - chứ không phải thúc đẩy cái chết. Vì vậy mặc dù ý thức của tôi có thể lặp đi lặp lại rằng cái chết của bà ta là một chuyện tốt lành, nhưng tiềm thức của tôi lại nổi lên phản đối. Chẳng tốt lành gì, thưa quý ông, chuyện một con người phải chết khi chưa đến lúc phải chết.”
Poirot mỉm cười, ông ngả người ra sau, hài lòng với câu trả lời mà ông đã dò hỏi thật kiên trì mới nghe được.
Đại tá Carbury nói, không một chút xúc cảm: “Ông ấy không thích án mạng! Hoàn toàn đúng! Tôi cũng ghét không kém.”
Ông đứng dậy rót cho mình một ly whisky đậm đặc và pha soda. Ly của hai vị khách vẫn còn đầy.
“Và bây giờ,” ông trở lại đề tài chính, “ta hãy đi vào vấn đề cụ thể! Có gì để làm về chuyện này hay không? Ta chẳng ưa thích chuyện này, không hề! Nhưng có lẽ ta phải xếp lại! Chẳng việc gì phải làm ầm lên nếu ta không thể nào làm được.”
Gerard chồm người về phía trước. “Ý kiến chuyên môn của ông thế nào, thưa ông Poirot? Ông là chuyên gia kia mà.”
Phải mất một lúc Poirot mới lên tiếng, ông cẩn thận dọn dẹp mấy cái gạt tàn và dồn những que diêm đã đốt thành một đống nhỏ. Rồi ông nói:
“Ông rất muốn biết, phải vậy không, đại tá Carbury? Ai đã giết bà Boynton? — Nghĩa là nếu bà ta đã bị giết chứ không phải chết tự nhiên. — Chính xác bà ta đã bị giết như thế nào và lúc nào - và toàn bộ sự thật của vụ này là sao?”
“Tôi muốn biết điều ấy, đúng thế?’ Đại tá nói không một chút cảm xúc.
Hercule Poirot nói chậm rãi: “Tôi không thấy lý do gì ông sẽ không biết.”
Bác sĩ Gerard tỏ ra hoài nghi. Đại tá Carbury có vẻ khá thích thú:
“Ôi, ông cũng vậy, phải không nào? Thú vị quá. Ông đề nghị tiến hành việc ấy thế nào đây?”
“Bằng cách xem xét thật thấu đáo các chứng cứ theo đúng phương pháp. Thông qua một quá trình suy luận.”
“Việc này thích hợp với tôi đấy,” đại tá nói.
“Và bằng cách nghiên cứu các khả năng về tâm lý học.”
“Thích hợp với bác sĩ Gerard, tôi mong như thế,” đại tá nói. “Và sau đó - sau khi ông đã xem xét kỹ các chứng cứ, đã suy luận đôi chút và đã lội bì bõm vào tâm lý học thì hô biến! Ông tưởng mình có thể làm cho con thỏ chui ra khỏi cái mũ hở ông?”
“Tôi sẽ vô cùng kinh ngạc nếu mình không làm được như vậy,” Poirot bình thản đáp.
Đại tá Carbury nhìn Poirot đăm đăm qua miệng ly rượu đang cầm trên tay. Chỉ trong phút chốc cặp mắt mơ màng không còn mơ màng nữa - chúng đo lường - rồi đánh giá.
Ông ta đặt ly rượu xuống, khẽ hỏi:
“Ông nói gì về chuyện này, bác sĩ Gerard?”
“Tôi thừa nhận mình hay hoài nghi về thành công… Vâng, tôi biết ông Poirot có tài nghệ hết sức cao cường.”
“Tôi có năng khiếu bẩm sinh - đúng vậy,” người đàn ông nhỏ thó mỉm cười khiêm tốn.
Đại tá Carbury quay đầu đi chỗ khác, ho húng hắng.
Poirot nói: “Việc đầu tiên cần quyết định: có phải đây là một án mạng có phối hợp do cả gia đình Boynton bày mưu và thực hiện, hay chỉ là hành động của một người trong bọn họ? Nếu đúng là trường hợp sau, thì thành viên nào có nhiều khả năng nhất trong gia đình đã cố làm chuyện đó?”
Bác sĩ Gerard nói: “Có chứng cứ của ông đó. Tôi nghĩ ta phải xem xét Raymond trước tiên.”
“Tôi đồng ý,” Poirot nói. “Những lời lẽ tôi nghe lỏm được và sự trái ngược giữa chứng cứ của cậu ta và cô bác sĩ trẻ rõ ràng đã đặt cậu ta thành nghi can hàng đầu. Cậu là người cuối cùng gặp bà Boynton lúc bà ấy còn sống. Là cậu ta nói thế. Sarah King phủ nhận điều đó. Xin cho tôi biết, bác sĩ Gerard à, phải chăng có - à - ông hiểu ý tôi chứ - xin nói là một chút tendressetrìu mến - hay sao?
Ông người Pháp gật đầu. “Thật sự là thế.”
“À há! Có phải quý cô này không, một cô gái da ngăm, tóc đen chải ngược ra sau - vậy đó - đôi mắt to màu nâu lục nhạt và tính tình bộc trực, phải không?”
Bác sĩ có vẻ khá ngạc nhiên.
“Vâng, miêu tả cô ấy như thế rất đúng.”
“Tôi nghĩ mình từng gặp cô ta - trong khách sạn Solomon. Cô đã nói chuyện với cậu Raymond này và sau đó cậu ta cứ planté làchết trân - như đang nằm mơ - và ngáng đường không để cho tôi ra khỏi thang máy. Tôi phải nói ‘Pardon’ ba lần cậu ta mới nghe thấy và dời đi.”
Ông trầm ngâm suy nghĩ một lúc, rồi nói: “Vậy để bắt đầu, chúng ta sẽ chấp nhận chứng cứ về y khoa của cô Sarah King với những bảo lưu về tinh thần nhất định. Cô ta là một cô gái có liên can.” Ông dừng lại một lúc rồi nói tiếp: “Bác sĩ Gerard này, xin cho tôi biết, ông có nghĩ Raymond là người tính khí có thể dễ dàng phạm tội giết người hay không?”
Gerard chậm rãi đáp: “Ông muốn nói giết người có kế hoạch suy tính cẩn thận hả? Vâng, tôi nghĩ có thể như thế - nhưng chỉ trong trạng thái căng thẳng cao độ về cảm xúc mà thôi.”
“Có phải hiện thời anh ta đang trong trạng thái đó không?”
“Rõ ràng chuyến đi nước ngoài này chắc chắn đã làm gia tăng căng thẳng tinh thần mà tất cả những người ấy đã phải chịu đựng. Sự tương phản giữa cuộc sống của họ với những người khác càng rõ rệt hơn. Và trường hợp của Raymond thì…”
“Thì sao chứ?”
“Sự phức tạp càng tăng thêm do tình cảm của cậu ta quá khăng khít với Sarah King.”
“Có phải như thế sẽ khiến động cơ phạm tội của cậu ta tăng lên? Và sự kích động cũng tăng lên hay sao?”
“Đúng vậy.”
Đại tá Carbury ho húng hắng.
“Câu nói của anh ta mà ông đã nghe lỏm được: ‘Phải giết chết bà ta, hiểu rồi phải không?’ chắc hẳn là nói với ai đấy. ”
“Một ý rất hay,” Poirot nói. “Tôi không quên điều đó. Phải, Raymond Boynton đã nói với ai? Chắc chắn là với một thành viên trong gia đình cậu ta. Nhưng thành viên nào vậy? Bác sĩ à, ông có thể cho tôi biết điều gì về trạng thái tâm thần của các thành viên khác trong gia đình đó hay không?”
Gerard đáp ngay:
“Phải nói là Carol đang trong tình trạng rất giống Raymond - một tình trạng nổi loạn kèm theo trạng thái kích động thần kinh nghiêm trọng, nhưng trường hơp của cô ta không bị yếu tố tình dục xen vào làm cho phức tạp. Còn Lennox thì đã qua khỏi giai đoạn nổi loạn. Cậu ta chìm đắm trong thờ ơ hờ hững. Tôi nghĩ cậu ta đã thấy rất khó tập trung suy nghĩ. Phương cách cậu ta phản ứng lại môi trường xung quanh là rút lui mỗi lúc một sâu hơn vào trong bản thân mình. Rõ ràng cậu ta là người hướng nội.”
“Còn vợ anh ta thì sao?”
“Mặc dù mệt mỏi và bất hạnh, nhưng vợ cậu ta thì không thấy dấu hiệu xung động tâm thần nào cả. Tôi tin rằng cô ta đã lưỡng lự trên bờ vực của một quyết định.”
“Một quyết định như thế nào?”
“Quyết định có bỏ chồng mà đi hay không.”
Ông lặp lại nguyên văn cuộc nói chuyện của mình với Jefferson Cope. Poirot gật đầu tỏ ra thấu hiểu.
“Còn cô gái nhỏ tuổi hơn thì sao - Ginevra là tên cô ta, đúng không?”
Mặt ông người Pháp thật nghiêm trọng, ông nói:
“Phải nói là tâm thần cô này đang trong tình trạng cực kỳ nguy hiểm. Cô ấy đã bắt đầu bộc lộ triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt. Chẳng thể nào chịu đựng khi cuộc sống của mình bị áp chế. Cô ấy trốn vào một thế giới hoang tưởng kỳ quái. Cô có những ảo tưởng quá mức về việc mình bị khủng bố - tức là, cô ấy tự cho mình là một nhân vật quan trọng của hoàng gia - đang gặp nguy hiểm - bị kẻ thù vây quanh - toàn những chuyện thường tình!”
“Và điều đó… nguy hiểm hay sao?”
“Rất nguy hiểm. Đó là khởi điểm thường thấy của chứng cuồng sát. Kẻ giết người bị dồn nén - không phải vì thèm khát giết người - mà để tự vệ. Họ giết để chính mình không bị giết chết. Theo quan điểm của họ việc ấy hết sức hợp lý.”
“Vậy ông nghĩ Ginevra có thể đã giết chết mẹ mình à?”
“Vâng. Nhưng tôi còn ngờ vực không rõ cô ấy có đủ kiến thức và khả năng suy luận để làm việc ấy theo cách thức đã được tiến hành hay không. Sự ranh ma của hạng người điên loạn ấy thường rất đơn giản và thấy rõ. Và tôi hầu như chắc chắn cô ấy hẳn đã chọn một phương cách ngoạn mục hơn.”
“Nhưng vẫn có khả năng cô ta phạm tội?” Poirot cố gặng hỏi.
“Vâng,” Gerard thừa nhận.
“Rồi sau đó - khi hành vi ấy được thực hiện thì sao? Ông có nghĩ những người còn lại trong gia đình biết ai lả thủ phạm không?”
“Họ biết chứ!” đại tá Carbury bất ngờ lên tiếng. “Nếu có khi nào tôi tình cờ gặp một đám người đang có điều gì đấy cần giấu giếm - thì đây chính ià bọn họ! Họ cố làm ra vẻ hoàn toàn bình thường.”
“Chúng ta sẽ khiến họ nói rõ với chúng ta đó là điều gì,” Poirot nói.
“Cấp độ ba hở?” đại tá hỏi.
“Không phải,” Poirot lắc đầu. “Chỉ trò chuyện thông thường mà thôi. Nói chung người ta thường nói cho ta biết sự thật. Vì như vậy dễ dàng hơn. Vì ít căng thẳng hơn là bịa đặt. Người ta có thể nói một điều dối trá - hay hai điều - ba điều dối trá - thậm chí bốn điều - nhưng không thể lúc nào cũng nói dối. Và như thế - sự thật trở nên sáng tỏ.”
“Sẽ có gì đấy trong lúc trò chuyện,” Carbury tán thành.
Rồi ông ta hỏi thẳng thừng: “Ông sẽ trò chuyện với bọn họ, ông nói thế ư? Như thế nghĩa là ông bằng lòng đảm nhận vụ này?”
Poirot cúi đầu đáp:
“Chúng ta hãy làm thật sáng tỏ vụ này. Điều ông yêu cầu, cũng là điều tôi nhận cung cấp chính là sự thật. Nhưng xin ghi nhận điều này, ngay cả khi chúng ta biết được sự thật, có thể sẽ không có bằng chứng buộc tội. Nghĩa là chẳng bằng chứng nào sẽ được chấp nhận trước tòa án cả. Các ông hiểu thấu đáo rồi chứ?”
“Hoàn toàn,” đại tá đáp. “ông cho tôi biết chuyện gì đã thật sự xảy ra. Sau đấy để tùy tôi quyết định liệu có thể làm gì hay không - khi đã xem xét kỹ khía cạnh quan hệ quốc tế. Dẫu sao vụ này cũng sẽ được làm sáng tỏ, không còn rối rắm bừa bộn nữa. Chả ưa lộn xộn bừa bộn đâu.”
Poirot mỉm cười.
“Còn một chuyện nữa,” Carbury nói. “Tôi chẳng thể cho ông nhiều thời gian đâu. Không thể giữ những người ấy ở lại đây vô hạn định.”
Poirot thản nhiên nói:
“Ông có thể giữ họ lại hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Ông sẽ biết được sự thật trước đêm mai.”
Đại tá Carbury nhìn Poirot lom lom:
“Ông tự tin quá nhỉ?”
“Tôi biết rõ khả năng của mình mà ông,” Poirot khẽ đáp.
Khó chịu vì cung cách không giống kiểu người Anh, đại tá Carbury nhìn đi chỗ khác và vân vê hàng ria mép lởm chởm của mình.
“À,” ông ta lẩm bẩm, “thôi tùy ông vậy.”
“Và nếu ông thành công, ông bạn ạ,” bác sĩ Gerard nói, “ông quả là bậc kỳ tài!”
