Lão Xá Tự Truyện

Lượt đọc: 430 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết Một
Bắt Đầu Lưu Vong

❊ ❊ ❊

Cái gọi là "bát phương phong vũ" (gió mưa tám hướng), không phải nói tôi từng đông chinh tây phạt, oai phong lẫm liệt, cũng chẳng phải lén lút đến cảng Thượng Hải, hay bay sang Miến Điện, đi kiếm dăm ba món kỳ trân dị bảo, rồi lẻn về hậu phương, đợi giá bán cao. Không, những chuyện này tôi chưa từng làm. Trước thời kỳ kháng chiến, tôi là một người bình thường, sau kháng chiến, vẫn là một người bình thường. Thế thì cũng có thể thấy, tôi chẳng hề nhân lúc nước đục thả câu mà kiếm chút tiền tài, hay làm quan chức; không, tôi chẳng những không vớt được con cá nào, đến con tôm con tép cũng chưa từng bắt nổi. Tôi chỉ có một cây bút. Cây bút này là vốn liếng của tôi, cũng là vũ khí kháng địch của tôi. Tôi không cam tâm, cũng không nên vứt bỏ nó để đi tìm lối rẽ khác.

Thế là, tôi từ Thanh Đảo chạy đến Tế Nam, từ Tế Nam chạy đến Vũ Hán, rồi chạy đến Trùng Khánh. Từ Trùng Khánh, tôi từng đến Lạc Dương, Tây An, Lan Châu, Thanh Hải, Tỉnh Vĩnh để du lãng, đến đông Xuyên, tây Xuyên và Côn Minh, Đại Lý để ngoạn cảnh. Đi đến đâu, tôi cũng lăm lăm cây bút trong tay. Gió thổi chiếc mũ rách của tôi rơi xuống sa mạc, mưa làm ướt cuộn chăn gối gầy guộc của tôi; dữ dội hơn cả gió mưa là không biết bao nhiêu lần bom đạn của kẻ địch rơi xuống sát cạnh tôi, vùi lấp nửa người tôi trong cát bụi. Đây, chính là lưu vong, là chua xót, là bần hàn, là hưng phấn, là kháng địch, hay chính là "bát phương phong vũ".

Cho đến giữa tháng mười một năm hai mươi sáu, tôi vẫn chưa rời khỏi Tế Nam. Thứ nhất, tôi không biết đi đâu cho ổn: về quê nhà Bắc BÌnh ư, đường sá không thông; hơn nữa Bắc Bình đã rơi vào tay giặc, tôi từng viết thư khuyên bạn bè trốn ra, bản thân tôi sao có thể tự chui đầu vào lưới? Đến Thượng Hải đi, bạn bè ở đất Thượng Hải lại bảo tôi đừng đến, tôi đành "án binh bất động". Thứ hai, từ Thái An đến Từ Châu, tàu hỏa thường xuyên chịu sự oanh tạc của máy bay địch, mà đứa con gái út của tôi chưa tròn ba tháng, đứa lớn cũng chỉ mới bốn tuổi, thực sự không tiện đi mạo hiểm. Thứ ba, tôi một mình trốn chạy, để gia đình ở lại Tế Nam, trong lòng không nỡ; cả nhà cùng đi vừa phiền phức vừa nguy hiểm. Đây là những ngày tháng thê lương nhất. Sinh viên Đại học Tề Lỗ đã đi sạch, giảng viên cũng đi hơn nửa. Cái khuôn viên rộng lớn như thế, chỉ còn lại mấy gia đình chúng tôi. Ngày nào cũng vậy, hễ trời quang mây tạnh là có còi báo động: bắt đầu từ tám giờ sáng, đến bốn năm giờ chiều mới giải ngũ (giải trừ báo động). Trong viện yên tĩnh đến rợn người: người bán rau xanh, bán hoa quả đều không đến nữa, mà từng đàn chó mèo mất chủ đều chạy đến xin ăn.

Tôi sốT ruột mà hoàn toàn không có cách nào. Tin tức chiến sự ngày càng xấu đi, tôi sợ thành phố sẽ bất ngờ bị quân địch bao quát, còn tôi thì biến thành tù binh. Chết thì nhỏ, giả sử tôi bị chúng bắt rồi ép làm Hán gian, thì phải làm sao đây? Nỗi sợ hãi này, ngày đêm vần vũ trong lòng tôi. Phải, tôi ở Tế Nam, không có tài sản, không có tiền bạc; giặc vào, tôi có lẽ cũng chẳng chịu tổn thất mấy. Nhưng thứ trân quý nhất của một kẻ sĩ chính là một chút khí tiết. Tôi không thể đợi giặc vào rồi cướp mất món bảo vật ấy của mình. Tôi buộc phải mau chóng rời đi.

Mấy bận tôi thu dọn xong chiếc va li nhỏ, mấy bận tôi lại mở tung ra. Nhìn đứa con khờ vợ dại, tôi thực sự không nỡ một mình trốn chạy. Cảnh tượng này, cho đến khi tôi đến Vũ Hán, vẫn không thể nào quên, thậm chí còn viết thành một bài thơ:

Nhược nữ si nhi bất giải ai, khiên y vấn phụ khứ hà lai?

Thoa nhân thương biệt sán ưng lệ, huyết nhược đình lưu định thị hôi.

Dĩ kiến hương quan thương thủy hỏa, canh kham giang hải trục phong lôi;

Bái hồi vị nhẫn đạo trân trọng, mộ nhạn thanh đê thiết thiết thôi.

Thế nhưng, cuối cùng tôi cũng xách chiếc va li nhỏ, bước ra khỏi cửa nhà. Đó là chập tối ngày mười lăm tháng mười một. Lúc sắp ăn bữa tối, trên trời lóe lên một tia chớp đỏ, tiếp ngay sau đó là một tiếng nổ rung chuyển đất trời. Ba tia chớp đỏ, phát nổ ba tiếng. Đây chính là — lúc đó chẳng một ai hay biết — quân đội chúng ta phá hủy cầu sắt Hoàng Hà. Cầu sắt cách chỗ tôi ở hơn chục dặm đường, thế mà cây cối trong viện nhà tôi đều bị chấn động đến mức lá rụng như mưa.

Lập tức, các cửa hàng khắp thành phố đều đóng cửa, trên đường gần như tuyệt tích người qua lại. Mọi người đều cho rằng quân giặc đã đến ngoài thành. Tôi xoa đầu các con hai cái, xách chiếc va li nhỏ bước đi cực nhanh. Tôi không thể do dự thêm, không thể không nhẫn tâm: chần chừ một chút thôi, tôi sẽ buông va li xuống, không bước nổi chân đi nữa.

Đồng thời, tôi cũng biết chưa chắc đã đi được, thế nên câu nói cuối cùng lúc từ biệt của tôi là: "Ra ga xem có tàu không, không có tàu thì về ngay!" Trong lòng tôi, tôi khát khao có tàu, thà bị bom ném chết giữa đường, chứ cũng không cam chịu ngồi chờ giặc bắt. Đồng thời tôi cũng mong tàu đã cắt tuyến, để có thể quay về cùng người nhà hoạn nạn có nhau. Hai niềm hy vọng trái ngược này giao chiến trong lòng tôi, khiến tôi ngược lại quên cả đau khổ. Tôi chẳng còn chủ định được gì, đi hay không đi hoàn toàn do tàu hỏa quyết định thay tôi.

Trên đường, tôi tìm được một người bạn, nhờ anh ấy đi cùng tôi ra ga, giả như tôi đi được, thì nhờ anh ấy chiếu cố gia đình ở nhà.

Nhà ga vậy mà vẫn bán vé. Trên đường rất yên tĩnh, nhưng nhà ga thì đông nghịt người. Chen chúc đến quầy vé, tôi mua được một vé đi Từ Châu. Tám giờ, tàu vào ga, thậm chí trên nóc tàu cũng ngồi kín người. Tôi có vé, nhưng không lên được tàu.

Từ bé tôi đã không giỏi tranh giành cướp giéT. Dù là danh lợi, hàng giảm giá, hay chỗ ngồi trên tàu, trên thuyền, cả vé xem phim, tôi đều không bao giờ đẩy người khác ra để chìa tay ra. Nhìn chiếc tàu rồi lại nhìn tấm vé trong tay, tôi nói với bạn mình: "Thôi vậy, để mai tính đi!"

Bạn tôi chủ trương đợi thêm chút nữa. Đợi tới đợi lui, đã gần mười một giờ, tàu vẫn chưa chạy, mà tôi cũng không lên được. Tôi lại muốn về nhà. Bạn tôi quyết định thay cho tôi: "Giả sử đi được, cậu vẫn nên đi thì hơn!" Anh ấy đi gõ cửa sổ của toa cuối cùng. Cửa sổ mở ra, một nhân viên trà nước cất tiếng hỏi: "Làm gì đấy?" Bạn tôi nhét qua hai đồng bạc, chỉ nói một câu: "Một người, một va li nhỏ." Nhân viên trà nước gật đầu, nhận lấy chiếc va li trước, rồi kéo vai tôi. Bạn tôi đẩy tôi một cái, tôi chui tõm vào toa tàu, chân tôi còn chưa đứng vững, những người trên toa — đều là binh lính — liền đồng thanh hét lên: "Ra ngoài! Ra ngoài! Không có chỗ." Mãi mới đứng vững lại được, tôi cất tiếng: Tôi đã mua vé. Mọi người nhìn tôi, cũng chẳng nói thêm gì nữa. Tôi bảo người bạn ngoài cửa sổ: "Cậu về đi! Sáng mai phiền nhắn với nhà tôi một tiếng, tôi đã lên tàu rồi nhé!" Bạn tôi vẫy vẫy tay với tôi.

Không có chỗ ngồi, tôi dựng đứng chiếc va li nhỏ cạnh một chiếc xe đạp, rồi dùng chân, dùng thân mình, dùng sự lịch sự, dùng toàn bộ cảm giác của cơ thể, để mở rộng địa bàn của mình. Cuối cùng, tôi ngồi xổm bên cạnh chiếc va li nhỏ. Ở lại thêm lát nữa, từ ngồi xổm tôi chuyển sang ngồi hẳn xuống đất, cằm vừa vặn gác lên yên xe đạp — cái vật hình tam giác bằng da ấy. Tôi chỉ có thể ngồi thế này, không thể đổi tư thế, bởi vì bốn phương tám hướng đều nêm chặt người và đồ đạc, vừa hay khảm tôi vào đó.

Trên toa có không ít đạn dược, tôi thầm nghĩ trong lòng: "Hễ có báo động là náo nhiệt ngay! Chỉ cần một viên đạn bay vào, cả toa tàu sẽ phát nổ; tôi, va li, xe đạp, tất cả sẽ bay lên trời."

Đồng thời, tôi đoán chừng, ba đứa trẻ chắc đều đã ngủ cả rồi, một mình vợ tôi chắc vẫn chưa ngủ, có lẽ đang đợi tôi về! Đoán mò này thế mà lại không đúng lắm. Sau này nhận được thư nhà, mới biết hai đứa lớn đều nhất quyết không chịu ngủ, chúng biết bố đi rồi, chốc chốc lại hỏi mẹ: Bố đi đâu rồi hả mẹ?

Một giờ đêm tàu mới chạy, trời sáng thì đến Thái An. Tôi vẫn duy trì tư thế ngồi như cũ, chẳng nhìn thấy gì bên ngoài. Tôi cất tiếng hỏi: "Đồng chí ơi, bên ngoài trời âm u hay nắng ráo thế?" Câu trả lời là: "Âm u." Tạ ơn Chúa! Đầu mùa đông phương Bắc không dễ gì mà âm u đổ mưa, tôi đi thật khéo quá! Từ Thái An tàu lại chuyển bánh, mưa phùn bắt đầu rơi.

Bảy giờ tối thì đến Từ Châu. Suốt một ngày một đêm chẳng ăn gì, nhìn thấy hòn đá hình như cũng muốn gặm cho hai miếng. Vừa liếc mắt, tôi đã thấy có người bán bánh khô, vơ lấy là cắn ngay một miếng. Suốt chút nữa thì tôi nghẹn chết. Vừa nấc cục, tôi vừa đi mua vé đi Trịnh Châu. Tôi lên chuyến tàu thép xanh, nằm thảnh thơi, xinh đẹp ở đó, trông như "chiến địa chi hoa" vậy.

Đến Trịnh Châu, tôi gửi điện tín cho gia đình và bạn bè ở Hán Khẩu, rồi nghỉ lại một đêm.

Đến Hán Khẩu, người bạn của tôi là Bạch quân vừa vặn nhận được điện tín của tôi. Anh ấy đón tôi về nhà mình. Đó là ngày mười tám tháng mười một năm hai mươi sáu. Từ ngày này trở đi, tôi bắt đầu trải qua cuộc sống lưu vong.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.