Lão Xá Tự Truyện

Lượt đọc: 415 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết Hai
Viết Và Dịch

❊ ❊ ❊

Một, đấu nhã

Tháng chín năm 1946, tôi ở Yaddo. Yaddo là một khu vườn lớn tại bang New York, Mỹ, rộng hơn một vạn mẫu. Trong vườn có rừng thông, hồ nhỏ, vườn hoa hồng, lầu quán và những căn phòng sách đơn rải rác dưới bóng thông. Nơi này vốn là tài sản tư nhân. Chủ nhân là một nhà tư sản nhưng yêu nghệ thuật. Sau khi ông qua đời, những người thừa kế đã tổ chức một ủy ban, lấy khu vườn làm nơi tiếp đón các nghệ sĩ đến sáng tác. Việc này bắt đầu từ năm 1926, đến nay đã tiếp đón hơn năm trăm lượt nghệ sĩ. Trong thời gian lưu trú, ăn ở của khách đều do khu vườn cung cấp.

Cảnh quan vô cùng đẹp đẽ, địa điểm u tĩnh. Đây quả thực là một nơi tốt để yên tâm sáng tác. Khi tôi được mời đến ở một tháng, Agnes Smedley đang ở đó viết cuốn tiểu thuyết về Tổng tư lệnh Chu Đức.

Sau bữa sáng, khách khứa liền đến các phòng sách nhỏ trong bóng râm để làm việc. Những người đi dạo trong vườn không được đến gần khu vực phòng sách, khách khứa cũng không được tụ tập một chỗ trò chuyện. Bốn giờ chiều, công việc kết thúc, khách khứa mới tụ họp một nơi, hoặc đánh bóng, hoặc tản bộ, hoặc chèo thuyền. Sau bữa tối, mọi người ở cùng một chỗ hoặc trò chuyện phiếm, hoặc đánh cờ, hoặc khiêu vũ, hoặc uống chút rượu. Cứ thế, trong một tháng, tôi hầu như ngày nào cũng gặp Agnes Smedley.

Có một lần, chúng tôi đi vào thành phố ăn cơm (vườn Yaddo cách thành phố hai dặm, có thể thong thả đi bộ đến), nhìn thấy bàn bên cạnh có một nam một nữ người da đen ngồi đó. Ngồi hai mươi phút, không có ai ra gọi món. Người phụ nữ cảm thấy vô cùng bất an, muốn bước ra ngoài, người đàn ông không chịu. Agnes Smedley bước qua mời họ sang bàn chúng tôi, đồng thời gọi bồi bàn tới chất vấn tại sao không phục vụ người da đen. Hôm đó, có một công đoàn tiến bộ nào đó đang tổ chức đại thường niên trong thành phố, cô đã chuẩn bị sẵn sàng, nếu tên bồi bàn thốt ra lời lẽ vô lễ, cô sẽ lập tức đi tìm các đại biểu công nhân đang họp để đến hỏi tội. May thay, tên bồi bàn thấy cô khí thế sắc bén, đành cúi đầu trước mặt cô; nếu không, hôm đó chắc chắn đã xảy ra chuyện.

Khi ở Yaddo, tôi có nói chuyện với cô về sự nghèo túng của các nhà văn nghệ trong nước lúc bấy giờ. Cô liền dạy tôi soạn một bức thư, do cô đánh máy thành bao nhiêu bản, gửi cho các nhà văn tiến bộ ở Mỹ. Kết quả, tôi nhận được tiền quyên góp của mọi người hơn một ngàn bốn trăm đô-la, gửi vào ngân hàng. Tôi không có cách nào gửi kiều hối đô-la Mỹ, cô lại viết thư cho một người bạn ở Thượng đỉnh, bảo người đó giao đô-la Mỹ cho người phụ trách hội Văn nghệ lúc bấy giờ. Sự nhiệt tình, sẵn sàng chịu khổ, sẵn sàng chịu trách nhiệm của cô khiến người ta vô cùng cảm động và biết ơn.

Hai, Trở về muộn①——

① Tiết này được trích từ những mẩu thư của Lão Xá gom lại, để thuận tiện cho việc đọc, xin lược bỏ thể thức thư tín và ghi chú thời gian. Dưới đây cũng vậy.

(Thư gửi Cao Khắc Nghị ngày 4 tháng 2 năm 1948)

New York lắm tuyết, cả mùa đông cực kỳ lạnh giá, sáng nay trời lại đang đổ tuyết!

"Tứ thế" đã viết gần xong, vì tâm trạng kém, vô cùng không hài lòng.

Định bụng giữa tháng ba về nước, liệu có thể về đúng hạn hay không, thật chưa thể biết chắc.

(Thư gửi Cao Khắc Nghị ngày 4 tháng 3 năm 1948)

Tôi lại xin gia hạn lưu trú tại Mỹ sáu tháng, vẫn chưa có hồi âm; nếu không được chuẩn thuận, sắp sửa về nước rồi.

Ba, Người đại diện①

① Người đại diện xuất bản đầu tiên của Lão Xá là Hewitt Herts. Phu nhân Walsh được nhắc đến ở đây chính là nữ nhà văn nổi tiếng người Mỹ Pearl S. Buck. Bà đã giúp Lão Xá liên hệ người đại diện mới là David Lloyd. Trong bức thư gửi Lloyd, Pearl S. Buck đã tường thuật chi tiết các vấn đề về việc dịch thuật và xuất bản tác phẩm của Lão Xá, nguyên văn bức thư như sau:

Ông Lloyd kính mến,

Ông Thư Xá Y đang tìm kiếm người đại diện mới. Hiện tại Hewitt Herts là người đại diện của ông ấy, nhưng do việc nhà bận rộn, cô ấy có thể sẽ phải giảm bớt khối lượng công việc được ủy thác, thậm chí có khả năng từ bỏ công việc này. Ông Thư nhờ chúng tôi giới thiệu giúp một người đại diện, tôi cho rằng ông là ứng cử viên vô cùng lý tưởng. Ông Thư là người điềm tĩnh, vô cùng rụt rè, lại vẫn chưa thích nghi được với môi trường sinh sống ở đây.

Hiện tại, ông ấy đang dịch một cuốn tiểu thuyết dài mang tên "Tứ thế đồng đường". Do một số nguyên nhân dưới đây, công việc của ông ấy đang rơi vào trạng thái hỗn loạn. Có lẽ, tốt nhất tôi nên nói sơ qua với ông về mấu chốt của vấn đề.

Dịch giả tác phẩm của ông ấy là Evan King (bút danh), khi chưa thông báo với ông ấy đã tự ý dịch cuốn "Lạc Đà Hưởng Tử". Cuốn sách sau khi được nhà xuất bản Reynal & Hitchcock ấn hành, có lẽ ông cũng biết, đã được bầu chọn là "Cuốn sách hay của tháng". Nhưng trong một khoảng thời gian khá dài, ông Thư không hề nhận được bất kỳ khoản thù lao nào. Tôi đoán rằng, lúc đó ông ấy có lẽ không biết cuốn sách đạt được hiệu quả tốt như vậy, thậm chí có thể hoàn toàn không biết cuốn sách đã được xuất bản. Sau đó, nhờ sự giúp đỡ của bạn bè, ông ấy mới được chia năm mươi phần trăm tiền bản quyền.

Năm ngoái, con gái thứ hai của Lâm Ngữ Đường là Lâm Thái Ất muốn dịch cuốn tiểu thuyết thời kỳ đầu của ông Thư là "Ly hôn", bởi vì John Day không biết hành động này của họ xung đột với kế hoạch xuất bản của ông Thư và nhà Reynal & Hitchcock, kết quả là ý tưởng này đã chết yểu. Cùng lúc đó, Evan King trở về Trung Quốc thì mắc bệnh nặng, trong thời gian nằm viện hồi phục, ông ta bắt đầu dịch cuốn "Ly hôn". Ban đầu, công việc dịch thuật có vẻ tiến triển khá thuận lợi, ông ta dường như cũng rất nghĩ cho ông Thư. Nhưng sau đó, điều khiến ông Thư vô cùng bất an là ông ấy phát hiện bản dịch của Evan King ở nhiều điểm quan trọng đã chệch hướng lớn so với nguyên tác, còn phần kết thì hoàn toàn khác với nguyên tác. Thực ra, ông vốn dĩ đã vô cùng bất mãn việc Evan King tự ý sửa đổi khi dịch "Lạc Đà Hưởng Tử". Cho nên, khi phát hiện Evan King ngựa quen đường cũ, ông ấy cảm thấy không thể dung thứ cho việc này và từ chối thừa nhận công việc của Evan King. Ông Evan King trở nên cực kỳ thô lỗ, ông ta nói với ông Thư rằng ông ta (Evan King) có quyền nhận toàn bộ thu nhập bản quyền. Ông ta còn nói, theo ý ông ta, nếu không nhờ ông ta tiến hành hoàn thiện thêm cho nguyên tác trong quá trình dịch thuật, tác phẩm của ông Thư hoàn toàn chẳng đáng một xu. Ông ta còn thông qua luật sư để đe dọa ông Thư. Ông King lúc này đại khái đang ở Florida hoặc nơi nào đó dưỡng bệnh, nhưng tôi thấy ông ta sẽ không bao giờ có thể hồi phục để trở thành một người tốt nữa. Nhà Reynal & Hitchcock từng gây áp lực lớn cho ông Thư, kiên quyết đòi xuất bản cuốn "Ly hôn", nhưng trong hoàn cảnh hiện tại, dĩ nhiên họ không thể tiếp tục xuất bản cuốn sách đó. Họ cũng thử tìm người khác dịch lại nhưng không thành công. Trong khoảng thời gian này, nhân việc "Ly hôn" trở thành một vụ việc bỏ ngỏ, ông Thư bèn cùng cô Ida Pruitt bắt tay vào dịch một cuốn tiểu thuyết dài khác của ông là "Tứ thế đồng đường". Họ đã đưa cho người ta xem bản dịch mười chương đầu của cuốn sách này. Theo tôi được biết, ông Eugene Reynal đang nổi giận lôi đình nói rằng khi cuốn "Ly hôn" vẫn chưa ngã ngũ, ông ta không muốn chuốc thêm phiền phức. Cho nên, ông Thư từng hỏi tôi có nên tiếp tục dịch tiếp hay không, tôi đã xem bản dịch của họ, tôi cho rằng dịch rất khá, triển vọng của cuốn sách hẳn sẽ rất tốt. Có lẽ không cần tôi nói thì ông cũng biết, ông Thư là nhà văn quan trọng nhất của Trung Quốc đương đại, cho nên tôi kiến nghị ông ấy và cô Ida Pruitt tiếp tục dịch tiếp, thực tế là họ đã đạt được tiến triển rất khả quan. Ngoài ra, để ông ấy có thể hoàn thành công việc này, tôi còn giúp ông Thư gia hạn thị thực. Hiện tại ông ấy về nước cũng rất không an toàn, bởi vì ông ấy là một nhân sĩ dân chủ nổi tiếng, về nước nếu không bị giết thì ít nhất cũng bị bắt vào ngục.

Tôi kiến nghị rằng, nếu ông có thể tiếp nhận ông Thư làm khách hàng ủy thác của mình như tôi hằng mong muốn, hai người nên thảo luận thật kỹ về chuyện của ông ấy. Chúng ta cũng nên gặp ông John Day, tôi cảm thấy ông ấy nên được chăm sóc chu đáo, ông ấy hơi nhạy cảm thần kinh và không giỏi ăn nói. Mặc dù ông Eugene Reynal hoàn toàn không hiểu gì về ông ấy, nhưng bản thân ông John Day vẫn sẽ kiên trì một số quan niệm đạo đức nghề nghiệp cứng rắn nhất trong giới xuất bản. Bất kỳ sự thay đổi nào cũng nên xin ý kiến ông Thư và phải được sự đồng ý của ông ấy.

Những điều trên đại khái bao gồm một số vấn đề chính, sau khi ông và ông Thư nói chuyện xong, sẽ hiểu rõ chi tiết hơn về nhiều tình huống khác.

Thân ái của ông,

Phu nhân Richard Walsh

(Thư gửi Lloyd ngày 6 tháng 4 năm 1948)

Nhận được thư của phu nhân Walsh, bà ấy nói sẽ viết thư cho ông giúp tôi. Liệu có thể cho tôi một cuộc điện thoại, sắp xếp một thời gian gặp mặt hay không.

Bốn, Dịch "Tứ thế đồng đường"

(Thư gửi Lloyd ngày 4 tháng 5 năm 1948)

Hewitt Herts đã từ chức người đại diện xuất bản cuốn "Ly hôn". Tôi đã chỉ định ông David Lloyd làm người đại diện xuất bản, đồng thời ủy thác ông ấy xử lý mọi vấn đề bản quyền liên quan đến cuốn sách này. Bản quyền cuốn sách này không thuộc về công ty xuất bản Reynal & Hitchcock.

(Thư gửi Lloyd ngày 22 tháng 4 năm 1948)

Vấn đề tiếp tục xuất bản bản dịch tiếng Anh tiểu thuyết của tôi, điều duy nhất tôi quan tâm là bộ tiểu thuyết dài mà hiện tại tôi đang dịch chung với cô Pruitt. Đây là một cuốn tiểu thuyết dài tới một triệu chữ Hán, hai phần trước đã được xuất bản ở Thượng Hải, phần thứ ba vẫn đang viết, hy vọng có thể hoàn thành trong vòng hai tháng. Cuốn sách kể về chuyện Bắc Kinh trong thời kỳ tám năm kháng chiến. Về phần cá nhân tôi, bản thân tôi vô cùng thích cuốn tiểu thuyết này, bởi vì nó là cuốn sách dài nhất, có lẽ cũng là cuốn sách hay nhất từ trước đến nay mà tôi sáng tác. Còn về việc ra bản tiếng Anh, tôi cảm thấy rất cần thiết phải cắt gọt một chút, ít nhất bỏ đi hai mươi vạn chữ.

Mặc dù có một lần ông Ammuns đề nghị tôi ký hợp đồng với ông Reynal, nhưng cho đến nay, tôi vẫn chưa đạt được thỏa thuận xuất bản cuốn sách này với bất kỳ ai. Nếu chúng ta có thể tìm được người khác xuất bản, dĩ nhiên tôi cũng rất vui mừng.

Cô Pruitt sinh ra ở Trung Quốc. Cô ấy từng xuất bản hai cuốn sách có bản quyền về Trung Quốc. Cô ấy không biết đọc chữ Hán nhưng nghe hiểu được. Tôi đọc tiểu thuyết từng đoạn từng đoạn cho cô ấy nghe, cô ấy có thể lập tức dịch sang tiếng Anh, đây là lý do tôi rất sẵn lòng làm việc cùng cô ấy.

Tuy nhiên, cô ấy cũng có điểm yếu. Ví dụ, để giữ lại càng nhiều hương vị Trung Quốc càng tốt, cô ấy thường khiến tiếng Anh trở nên rất lủng củng. Khi tôi đưa mười chương đầu của bản dịch cho cô Herts xem, cô ấy bảo tôi tốt nhất nên lập tức dừng việc hợp tác cùng cô Pruitt. Cô ấy cho rằng tiếng Anh của cô Pruitt rất kỳ quái, cô ấy nói nếu tôi tiếp tục dịch cùng cô Pruitt, sẽ cần thiết phải mời người thứ ba để nhuận sắc lại câu chữ. Nếu thật sự là như vậy, mọi chuyện sẽ phức tạp. Đây e rằng cũng là lý do khiến ông Reynal cho rằng ký hợp đồng vẫn còn quá sớm.

Vì chuyện này, tôi đã thỉnh giáo ý kiến của phu nhân Walsh. Sau khi đọc xong mười chương đầu, bà ấy cho rằng tôi vẫn có thể tiếp tục làm việc cùng cô Pruitt. Bà ấy còn nói bà ấy rất thích câu chuyện này, vấn đề câu chữ có thể giao cho một biên tập viên có năng lực xử lý.①——

① "Cuốn tiểu thuyết một triệu chữ Hán" được nhắc đến trong bức thư này chính là tiểu thuyết trường thiên "Tứ thế đồng đường" của Lão Xá.

(Thư gửi Lloyd ngày 16 tháng 7 năm 1948)

Tôi chuẩn bị đi về vùng quê ở vài ngày, đại khái ngày 24 tháng 7 sẽ quay về.

Sau khi từ quê trở về, thêm hai tuần nữa là tôi có thể cùng cô Pruitt dịch xong cuốn tiểu thuyết dài đó của tôi.

Ông có thể nói chuyện với cô Pruitt trong thời gian tôi đi vắng không? Nếu tôi có mặt ở đó, e rằng cô ấy sẽ có nhiều điều khó mở lời.

Nếu cô ấy không đồng ý tỷ lệ ăn chia mười lăm phần trăm, chúng ta có thể cho cô ấy hai mươi phần trăm, ý ông thế nào?

Còn về bài truyện ngắn đó①, tôi thấy chúng ta tạm thời đừng quan tâm đến nó nữa, bởi vì cô Joan đã nhận được ba lần rồi. Nhưng giả sử chúng ta gửi nó cho tạp chí Harper hoặc tạp chí nào khác mà ông biết, ông thấy thế nào?

① Tức "Mã khố tiên sinh" (Quý ông mặc quần cưỡi ngựa), do Rose Joan dịch sang tiếng Anh.

(Thư gửi Lloyd ngày 21 tháng 7 năm 1948)

Ông Ammuns của công ty xuất bản Reynal & Hitchcock vừa ở vùng quê trở về. Ông ấy đã dành ba tuần ở đó để đọc xong "Ly hôn" và làm một số chỉnh sửa nhỏ. Hôm qua ông ấy gọi điện nói công việc xuất bản cuốn sách này có thể hoàn thành vào tháng 11 năm 1948.

Tôi cho rằng quan điểm của cô Pruitt có lý: một tác phẩm dịch thuật nếu bị người ngoài dịch giả nhúng tay vào, thì tác phẩm đó rất khó duy trì tính toàn vẹn. Tôi đồng ý để cô ấy tự mình làm đến cùng, và theo ý kiến của cô ấy, trả cho cô ấy hai mươi lăm phần trăm hoa hồng làm thù lao.

Trình độ của tôi có hạn, không thể bình luận văn phong của cô ấy hay dở ra sao, hiện tại hoàn toàn trông cậy vào cô ấy là có chút mạo hiểm. Nhưng nếu lại tìm người thứ ba nhúng tay vào, điều này không thể nghi ngờ sẽ làm tổn thương lòng tự trọng của cô ấy, đối với một người bạn, tôi tuyệt đối không làm thế. Cho nên, chúng ta vẫn cứ kiên trì thôi, có lẽ sự tín nhiệm của chúng ta đối với cô ấy sẽ giúp cô ấy có được thêm sự tự tin.

Cô ấy hiện đang đi nghỉ mát rồi, đại khái khoảng mười ngày. Tôi hy vọng chúng ta có thể ký kết bản thỏa thuận mà ông đã soạn thảo và sửa đổi.

Tôi từ quê lên vào thứ hai tuần trước, sau ngày 4 tháng 8 sẽ lại về quê ở mấy ngày. Trong thành phố nóng đến mức chẳng thể làm việc nổi.

Năm, Chuyện dịch "Ly hôn"①

(Ngày 30 tháng 7 năm 1948)

Hôm nọ, tôi cùng cô Quách②, ông Ammuns cùng nhau bàn bạc vấn đề "Ly hôn", theo kiến nghị của ông Ammuns, tôi mất hai ngày để làm thêm những chỉnh sửa cần thiết. Cô Quách rất đánh giá cao những thay đổi này, hứa nhất định sẽ nhanh chóng dịch sang tiếng Anh, có lẽ tháng sau là có thể giao bản dịch cho ông Ammuns.

Tôi tin rằng cuốn tiểu thuyết này sau khi được chỉnh sửa sẽ khá hoàn chỉnh. Hy vọng ông Ammuns đọc xong bản thảo đã chỉnh sửa càng sớm càng tốt, có thể giao cho công ty xuất bản trong mấy ngày tới.

Tôi nghĩ, nếu cuốn sách này có thể xuất bản càng sớm càng tốt, thì có thể ngăn chặn được phần lớn những lời hồ đồ của Ward, nếu có thể ra mắt trước khi cuốn "Sách quý" của Ward lên kệ, thì tất cả chúng ta đều được cứu③.

Sau khi sách của chúng ta xuất bản, hắn tuyệt đối không dám dùng cuốn "Sách quý" đã bị hắn chỉnh sửa để khiêu chiến với chúng ta——

① Xem bức thư gửi Lloyd của Pearl S. Buck đính kèm trước đó.

② Cô Quách, Hellen Kuo (Quách Hải Luân), tên tiếng Trung là Quách Kính Thu, dịch giả của "Ly hôn", "Cổ thư nghệ nhân".

③ Ward tức Evan King, người sau là bút danh.

(Ngày 3 tháng 8 năm 1948)

Ngày mai tôi sẽ đến trang trại của phu nhân Walsh ở bốn, năm ngày.

Tôi đã gửi thư cho nhà xuất bản④ của tôi ở Thượng Hải, giải thích cho ông ấy tầm quan trọng của việc đăng ký lại bản quyền tất cả các sách của tôi.

Tôi cũng đã gọi điện cho ông Ammuns, nói với ông ấy rằng tôi đã nhận được bản dịch tiếng Anh bản thảo chỉnh sửa "Ly hôn" do cô Quách gửi tới, ông Ammuns đang bận rộn với công việc kết thúc khâu xuất bản cuối cùng. Trong cuộc đua Olympic xấu xí tranh tài với Ward này, tôi rất hy vọng có thể chiến thắng hắn——

④ Tức ông Triệu Gia Bích.

(Ngày 25 tháng 8 năm 1948)

Quan điểm của ông cho rằng vấn đề bản quyền Trung Quốc đối với các tác phẩm của tôi sẽ rất gai góc là chính xác. Người đại diện của tôi ở Thượng Hải vừa gửi cho tôi mã số đăng ký bản quyền của "Ly hôn" tại Trung Quốc, không biết có giúp ích gì không.

Tôi thấy, luận điểm của King chủ yếu được xây dựng trên hai thực tế: Một là giữa Trung Quốc và Mỹ không có thỏa thuận luật pháp liên quan đến việc bảo vệ bản quyền; hai là trước khi tôi đến Mỹ, bản quyền của "Lạc Đà Hưởng Tử" nằm trong tay ông ta. Nếu ông ta có bản quyền "Lạc Đà Hưởng Tử", ông ta đồng thời cũng có thể có bản quyền "Ly hôn". Tôi nghĩ tốt nhất chúng ta vẫn nên tìm hợp đồng của "Lạc Đà Hưởng Tử", xem có thực sự là như vậy không. Nếu việc đăng ký bản quyền do công ty xuất bản xử lý, thì sẽ có lợi cho chúng ta hơn nhiều①——

① Evan King chỉ là dịch giả của "Lạc Đà Hưởng Tử", không phải nhà xuất bản, nếu bản quyền thuộc về công ty xuất bản thì sẽ có lợi cho Lão Xá.

Sáu, Chuyến đi Hollywood

(Ngày 10 tháng 8 năm 1948)

Ngày mai tôi bay đi Los Angeles để bàn bạc chuyện chốt kịch bản điện ảnh "Lạc Đà Hưởng Tử".

(Ngày 19 tháng 8 năm 1948)

Ngày mai tối muộn mới về. Khi rời Hollywood, tôi không nhắc đến chuyện thù lao, bởi vì đối phương đã mua vé máy bay khứ hồi cho tôi, thanh toán hóa đơn khách sạn, cộng lại cũng phải bốn trăm đô-la. Họ là muốn tìm hiểu xem tôi nghĩ thế nào về kịch bản điện ảnh cải biên từ tiểu thuyết.

Kịch bản được cải biên bởi các nhà biên kịch chuyên nghiệp ở Hollywood thực sự tệ hại đến cùng cực. Sau khi tôi nói suy nghĩ của mình, họ đang cân nhắc xem có nên mời một nhà biên kịch khác hoặc chính tôi đến cải biên cuốn tiểu thuyết này.

Nếu họ muốn tôi cải biên, tôi rất sẵn lòng ký hợp đồng với họ, dĩ nhiên, tôi nhất định sẽ xin ý kiến của ông; nhưng nếu họ tìm nhà biên kịch khác để cải biên, thì chúng ta chẳng có gì để nói nữa.

Mục đích của bộ truyện này là truyền tải những giá trị văn hóa và tinh thần tốt đẹp đến với độc giả.

(Ngày 8 tháng 9 năm 1948)

Việc Wang Howe làm thật sự tệ hại hết chỗ nói. Đáng lẽ tôi phải được mời đến để giúp anh ta cải biên kịch bản điện ảnh đầu tiên, thế nhưng Wang lại cứ khăng khăng tìm một nhà biên kịch Hollywood. Tiêu hết mười lăm nghìn tiền kịch bản phí rồi, mới nhớ đến tôi. Lần này nên mời tôi chứ, anh ta lại đi tìm một người khác. Vấn đề nằm ở chỗ tất cả số tiền huy động để thành lập công ty sản xuất độc lập không phải của anh ta, anh ta vung tiền như rác thế này chỉ muốn chứng minh mình là ông chủ. Tôi nghĩ, đợi khi anh ta tiêu hết tiền rồi, sẽ phủi tay bỏ đi, sang công ty lớn nào đó mưu cầu một công việc béo bở——

① WANG HOWE. Người phụ trách sản xuất.

Trừ khi họ lại đến tìm tôi, tôi thấy chúng ta cũng chẳng đáng phải bận tâm vì bộ phim đó nữa. Giả sử họ lại muốn tôi xem kịch bản điện ảnh thứ hai, tôi đành phải đòi họ mức thù lao bảy trăm năm mươi đô-la một tuần.

Bảy, Sáng tác và dịch "Cổ thư nghệ nhân"

(Thư gửi Lâu Thích Di ngày 9 tháng 2 năm 1949)

"Tứ thế đồng đường" đã viết xong bản thảo, đang được dịch. Đây là lý do vì sao vẫn chưa về nước. Cuốn sách này rất dài, mà tay dịch lại không phải vô cùng cao minh, cho nên khá tốn thời gian. Nếu có thể hoàn thành, tôi nghĩ: Ra ngoài một chuyến, nếu có thể dịch được vài cuốn sách, coi như không uổng phí chuyến đi này; không phải vì nước Mỹ thoải mái mà không chịu về——nơi này, đối với tôi, chẳng có gì thoải mái cả!

Bản dịch "Ly hôn" đã xuất bản rồi, người bình phẩm mười người thì hết tám chín người ca ngợi, thế nhưng lượng tiêu thụ lại rất kém! Dù thế nào đi nữa, ba cuốn "Lạc Đà Hưởng Tử", "Ly hôn", và "Tứ thế đồng đường" được xuất bản ở Mỹ; "Ngưu Thiên Tứ" được xuất bản ở Anh (Hùng Thức Nhất dịch), có bốn cuốn sách được ấn hành ở nước ngoài, cũng coi như có chútgiao đại (tỏ tường/giao phó). Nếu không phải vì đợi dịch xong "Tứ thế", tôi đã sớm về nước rồi.

(Thư gửi Cao Chí Nghị ngày 30 tháng 11 năm 1948)

Nửa năm nay cực kỳ bận rộn, lại còn u muộn (phiền muộn)!

"Ly hôn" đã được xuất bản, không ngờ lại nhận được đánh giá tốt, thật kỳ lạ!

Trong mấy ngày tới sẽ kính gửi một cuốn, làm quà Giáng sinh, đồng thời xin chỉ giáo!

Chuyện điện ảnh gặp tai bay vạ gió, nothing doing!

Hiện tại lại đang viết một cuốn tiểu thuyết mới①, trong chốc lát sẽ không rời khỏi New York. Viết xong rồi, rất muốn đi đâu đó đi dạo——

① Chỉ "Cổ thư nghệ nhân".

(Ngày 21 tháng 10 năm 1948)

Cuốn tiểu thuyết mới đó①, tôi đã hoàn thành bốn chương, trong đó ba chương đã giao cho cô Quách đi dịch. Nếu ông có thể chuẩn bị sẵn cho chúng tôi một bản hợp đồng ăn chia bốn sáu, tôi sẽ vô cùng biết ơn. Nếu tôi có thể duy trì tốc độ hai nghìn chữ mỗi ngày (mấy ngày nay chính là như vậy), dự tính đến năm mới, tôi sẽ có thể viết xong.

(Ngày 15 tháng 11 năm 1948)

Cô Quách đã đem ba chương đầu của bản dịch "Đại cổ"② mà cô ấy dịch xong cho người đại diện của cô ấy xem. Xem xong rồi, sẽ gửi nó cho ông, phiền ông giao bản thảo cho ông Ammuns. Trước khi đưa cho ông Ammuns, hy vọng ông bảo người đánh máy một bản thảo sạch sẽ rõ ràng, trông như thế sẽ chính thống hơn một chút——

① Đều chỉ "Cổ thư nghệ nhân".

② Như trên.

Về việc tôi và cô Quách ký hợp đồng cho cuốn sách mới, ngoại trừ thù lao bản thảo và các quyền lợi cô ấy được hưởng theo quy định trong hợp đồng, tôi nghĩ chúng ta sẽ không nhượng bộ nữa, ngoài ra, tôi không có ý kiến gì khác.

(Ngày 19 tháng 11 năm 1948)

Bức thư tôi gửi ông Ammuns hôm nay viết thế này:

"Vô cùng xin lỗi, tôi muốn từ bỏ toàn bộ công việc về 'Cổ thư nghệ nhân' rồi. Sau khi viết xong mười hai chương (chiếm khoảng một nửa cuốn sách), tôi phát hiện nó không hay như tôi tưởng tượng, cũng không thú vị như tôi tưởng tượng. Tôi nghĩ tốt nhất là mình đừng viết nữa. Cơ thể tôi mệt mỏi cực kỳ, phải nghỉ ngơi thật triệt để.

"Người đại diện của cô Quách từng nói với ông Lloyd, rằng cô ấy hình như không phải là một người dịch phù hợp lắm. Tôi có thể tưởng tượng được đối với một nhà văn có tính sáng tạo như cô Quách, việc đi dịch tác phẩm của người khác khó khăn đến nhường nào.

"Mọi chuyện bây giờ biến thành thế này, tôi vô cùng xin lỗi. Tuy nhiên, nhìn từ một góc độ khác, tôi cũng rất vui mừng vì có được mấy ngày thời gian nghỉ ngơi."

Lý do tôi viết thư cho ông ấy là, đằng nào người đại diện của cô Quách cũng đã đến chỗ ông Ammuns điều thị phi, chúng ta không nên cứ mãi giữ im lặng. Ý nghĩa chân thực trong thư của tôi là thiện ý bày tỏ tôi không hề có ác ý với cô Quách. Ví thử cô Quách tình cờ nhìn thấy hoặc nghe được nội dung bức thư này, cô ấy nhất định sẽ cảm động, bởi vì cô ấy luôn cho rằng chúng ta vẫn luôn mặc cả với cô ấy, nhưng trong thư tôi lại không hề đả động đến điều này dù chỉ một chữ. Nếu ông Ammuns cho rằng cô ấy có quyền chia sẻ thành quả của chúng ta, tôi cũng đã ám chỉ trong thư, bất luận cô ấy là một dịch giả vĩ đại đến đâu, một khi tôi đã dừng việc sáng tác lại, thì cô ấy sẽ chẳng làm nên trò trống gì.

Giả sử ông có cơ hội nói chuyện với ông Ammuns, hoặc nếu ông ấy vẫn kiên trì rằng cô Quách nên chia sẻ thù lao với chúng ta, thì xin ông hãy nói với ông ấy: Nếu cô ấy muốn nhận được mức thù lao cao tới bốn mươi phần trăm, thì tất cả những gì của cô ấy sẽ mất hết.

(Ngày 26 tháng 11 năm 1948)

Tôi vừa có một cuộc nói chuyện cởi mở và chân thành với cô Quách, cả hai chúng tôi đều đồng ý để cô ấy hưởng bốn mươi phần trăm thù lao bao gồm cả bản quyền ngoại văn. Bản quyền điện ảnh và các quyền khác (kịch nghệ, v.v.) thuộc về tôi.

Cô ấy đề nghị chúng ta ký hợp đồng càng sớm càng tốt. Tôi hy vọng người đại diện của cô ấy có thể nhanh chóng thảo luận với ông về chuyện này, để nhanh chóng đạt được thỏa thuận.

Còn về chuyện tôi viết thư nói với ông Ammuns rằng tôi dừng viết sách, cô ấy bảo rất dễ giải quyết, chúng ta có thể chọn một số chương bản dịch đưa cho ông Ammuns xem trước.

Cô ấy hy vọng sớm ký kết hợp đồng giữa tác giả và dịch giả, cũng như giữa các nhà xuất bản, như vậy cô ấy mới có thể yên tâm làm việc cho tốt, nếu không trong lòng cô ấy mãi vẫn không vững dạ.

(Ngày 4 tháng 12 năm 1948)

Theo lời cô Quách, ba chương bản dịch tiểu thuyết mới của tôi đã được gửi cho ông Ammuns. Cô ấy đã bàn bạc xong xuôi với ông Ammuns, cô ấy muốn ứng trước một nghìn đô-la, mỗi lần hai trăm rưỡi, chia làm bốn lần thanh toán. Tiền giao trực tiếp cho người đại diện của cô ấy, kể từ ngày ký hợp đồng, trả hết trong vòng bốn tháng, tình hình là như vậy.

Còn về thù lao ứng trước cho tôi, xin hãy làm theo cách mà ông cho là thích hợp nhất, một nghìn rưởi đô-la là trả một lần hay trả theo kỳ, tôi hoàn toàn không quan trọng.

(Ngày 30 tháng 12 năm 1948)

Giữa tôi và công ty xuất bản vẫn còn mấy điều khoản trong hợp đồng về cuốn sách mới chưa bàn bạc xong, tôi nghĩ ông sẽ giải quyết tất cả những điều này giúp tôi, không may là, ba chương bản dịch tiểu thuyết đó do người đại diện của cô Quách trực tiếp giao cho ông Ammuns, tương tự như vậy, chuyện cô Quách ứng trước một nghìn đô-la, cũng do vị người đại diện này một tay sắp xếp. Tất cả những điều này, đều là sau khi cô Quách nói với tôi, tôi mới biết. Trên thực tế, người đại diện của cô Quách đáng lẽ phải đưa bản dịch ba chương đó cho ông trước, đáng lẽ phải thông báo cho ông về việc cô Quách muốn ứng trước thù lao, nhưng anh ta lại không làm thế. Cứ như vậy, ông có thể sẽ có một ấn tượng, dường như tôi nên chịu trách nhiệm về việc này. Tôi viết bức thư này cho ông chính là để làm sáng tỏ sự thật này. Nếu lúc đó tôi nói nguyên nhân cho ông, ông nhất định sẽ nổi giận với cô Quách và Watkins.

Thực ra, tôi vẫn luôn vô cùng thận trọng, cố gắng không giao du với ông Ammuns và ông Reynal, chính là để khi ông đàm phán với họ thay tôi, sẽ không cảm thấy tôi đang gây can thiệp ở giữa. Thế nhưng tôi không thể ngăn cản Quách hoặc Watkins trực tiếp giao du với công ty xuất bản. Dù sao thì trước đây tôi chưa bao giờ vừa giao du với cả hai đầu một lúc, hy vọng điểm này có thể khiến ông hài lòng.

Bản thảo ba chương bản dịch đang nằm trong tay công ty xuất bản lúc này là bản sạch duy nhất. Tôi thật sự thấy ngại ngùng khi bắt cô Quách đánh máy lại một bản nữa, bởi vì tất cả bản thảo đều do một mình cô ấy đánh, ông biết đấy, giao du với một phụ nữ là chuyện vi tế nhường nào.

Tôi hy vọng hợp đồng của chúng ta có thể được ký kết thỏa đáng càng sớm càng tốt, bởi vì nếu cô Quách không nhìn thấy hợp đồng đã ký, không nhận được số tiền ứng trước, cô ấy sẽ không thể tiếp tục công việc được nữa.

(Ngày 31 tháng 1 năm 1949)

Cô Quách Hải Luân quả thực là một tay lái xe cừ khôi. Chúng tôi đi Miami mất ba ngày rưỡi. Đoạn đường tồi tệ nhất là trên xa lộ bang Georgia, đứng giữa đường không phải cảnh sát mà là đàn bò, thế mà cô Quách lại chẳng cán chết con bò nào!

Cô Quách đến vùng quê cách Miami bảy dặm để làm việc riêng của cô ấy. Tôi ở khách sạn Flagler, đây là một khách sạn nhỏ và sạch sẽ, giá cả cũng phải chăng.

Ở đây cũng rất ấm áp, mong là có ích cho chân của tôi.

(Ngày 9 tháng 2 năm 1949)

Tôi đã trải qua một khoảng thời gian tuyệt vời ở Miami, hiện tại đã trở về New York. Rất không may là chân của tôi vẫn chưa khỏi, tôi thật sự không biết nên làm thế nào cho phải.

Tôi đi lại khó khăn, ông có thể gửi cho tôi một tấm séc được không?

(Ngày 18 tháng 4 năm 1949)

Cảm ơn tấm séc một trăm mười hai đô-la rưỡi mà ông đã gửi tới.

Chỉ một hai ngày nữa đại khái tôi phải vào bệnh viện Bath Islet để nằm viện, có lẽ phải phẫu thuật. Sau khi bác sĩ Diedrich khám qua mấy lần, bệnh ở chân ngày một nặng thêm. Sáng nay ông ấy nói muốn đưa tôi vào bệnh viện Bath Islet nằm viện, đến đó rồi, tôi sẽ nói cho ông biết có phải phẫu thuật hay không.

Bản dịch sơ thảo "Cổ thư nghệ nhân" đã được gửi cho tôi rồi, tôi muốn đọc xong trước khi nhập viện. Ông Ammuns cũng giữ một bản, đợi ông ấy đọc xong, tôi sẽ cùng ông ấy bàn bạc lại những chỗ cần sửa đổi, rồi sau đó coi như chốt bản thảo.

Truyện ngắn chúng ta hứa cho Harper ông đã gửi sang Anh chưa?

(Ngày 18 tháng 8 năm 1949)

Ông Ammuns đã đi nghỉ mát rồi, tôi nghĩ chắc chắn ông ấy đang đọc "Cổ thư nghệ nhân" đấy.

Mười một giờ sáng thứ hai tuần sau, tôi muốn mang bản thảo phần ba "Tứ thế đồng đường" đến gặp ông. Ngày mai tôi sẽ bàn bạc lần cuối với cô Pruitt.

(Ngày 12 tháng 9 năm 1949)

Tôi và cô Pruitt đã trải qua kỳ nghỉ cuối tuần tại nhà anh trai cô ấy ở Philadelphia. Khi cùng cô ấy tản bộ trong rừng, tôi bất chợt nghĩ ra một cái tên vô cùng hay cho bản tiếng Anh của "Tứ thế đồng đường"——"Bão cát vàng" (Yellow Storm), ông thấy thế nào? Sáng thứ năm tôi muốn đi gặp ông Ammuns. Tôi sẽ kể hết mọi tình hình liên quan đến "Cổ thư nghệ nhân" cho ông nghe.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.