Từ khi Lão Xá bắt đầu cuộc sống "xã hội mới", ông rất ít khi viết những bài viết về cuộc sống cá nhân. Những bức thư này lại cho chúng ta không ít tư liệu "truyện ký" sống động, nên được biên tập riêng thành một tiết. Vì sao Lão Xá không còn thích viết về cuộc sống của chính mình như trước nữa? Nguyên nhân đại khái có ba: Một là cảm thấy cuộc sống cá nhân so với xã hội thì không đáng nhắc tới, "chuyện cá nhân" là của giai cấp tư sản; hai là quá bận rộn, bận tham gia các hoạt động xã hội khác nhau, viết các loại tác phẩm khác nhau: có tác phẩm nghệ thuật, có tác phẩm tuyên truyền; ba là biến hồi ký thành "kiểm điểm", sự thể hiện cuộc sống chuyển hóa thành "cải tạo tư tưởng". Tiết này đối với những bức thư được chọn vẫn chỉ lấy phần có giá trị "truyện ký", bỏ đi hình thức thư tín, chỉ ghi rõ ngày tháng.
(Ngày 27 tháng 2 năm 1950)
Trở về Bắc Kinh rồi, tôi vẫn luôn bận rộn đọc sách và viết lách. Vốn định đi đây đi đó nhiều hơn, ngắm nhìn nhiều hơn, để thu thập thêm một số tư liệu cho việc sáng tác, nhưng bệnh đau dây thần kinh tọa cứ đau dữ dội, kết quả là tôi đành ở nhà, thu nhận kiến thức mới qua việc đọc sách.
Mặc dù trải qua mười lăm năm xa cách, ba người chị của tôi (bảy mươi ba tuổi, bảy mươi tuổi và sáu mươi tư tuổi) vẫn đều sống ở Bắc Kinh, sức khỏe đều khá tốt. Đại ca của tôi cũng sống ở đây. Họ nhìn thấy người em út cuối cùng đã trở về, đều vô cùng vui mừng. Hai năm trước, anh trai tôi suýt chết đói. Bây giờ con cái anh đều đã có việc làm, bản thân anh cũng đã hồi phục sức khỏe. Tất cả bọn họ đều vô cùng yêu mến chính phủ mới rất tốt với nhân dân này.
Gia quyến của tôi sắp từ Trùng Khánh trở về Bắc Kinh, tôi phải chuẩn bị nhà cửa cho họ. Bắc Kinh bây giờ lại trở thành thủ đô, muốn tìm một chỗ ở thích hợp vừa đắt đỏ vừa khó khăn. Nếu ông có thể gửi cho tôi năm trăm đô la Mỹ đến Hồng Kông, rồi nhờ tiên sinh Hầu chuyển giúp cho tôi, tôi sẽ vô cùng biết ơn.
Bộ tiểu thuyết dài đó tiến triển thế nào rồi? Tôi nghe nói ông Ammuns không làm việc cho công ty Reynal và Hitchcock nữa ①, có phải thật vậy không? ——
① "Tứ thế đồng đường", "Cổ thư nghệ nhân" đều không phải do công ty Reynal và Hitchcock xuất bản, mà do công ty Harcourt, Brace xuất bản.
(Ngày 7 tháng 7 năm 1950)
Rất xin lỗi, đã lâu không viết thư cho ông. Tôi đang bận rộn công tác trù phú thành lập Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật giới nhân sĩ Bắc Kinh và viết lách. Vừa mới hoàn thành công việc viết một kịch bản kịch nói năm màn ②, chẳng bao lâu nữa có thể công diễn rồi——
② Tức "Phương Trân Châu"
Cảm ơn ông đã gửi năm trăm đô la Mỹ đến Hồng Kông. Tiên sinh Hầu đã chuyển giúp cho tôi. Tôi rất vui vì ông nói cho tôi biết bản dịch "Tứ thế đồng đường" vẫn được bảo quản rất tốt. Phiền ông chuyển lời đến cô Phổ Ái Đức, tôi quá bận, thật sự không tìm ra thời gian để viết thư cho cô ấy. Lại phiền ông nói với cô ấy rằng, các hồ và sông ở Bắc Kinh bây giờ đều đã được trị thủy lại từ đầu, nước đều đã trở nên sạch sẽ. Mùa màng lúa mì năm nay thu hoạch tốt hơn năm ngoái, nạn đói sắp qua đi rồi.
(Ngày 26 tháng 8 năm 1950)
Vở kịch nói năm màn đó nay đã giao cho một đạo diễn, dự tính tháng chín có thể công diễn. Vở kịch ngắn khác của tôi cũng có hy vọng được công diễn vào tháng mười hai năm nay ①. Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật giới nhân sĩ Bắc Kinh đã được thành lập, tôi giữ chức chủ tịch. Những việc tôi phải làm bây giờ quá nhiều, thật sự là quá bận.
Mùa hè năm nay trời rất nóng, nhưng hai ngày gần đây đã mát mẻ hơn một chút. Trên chợ có rất nhiều lê, táo, đào. Con gái út của tôi (Tiểu Lập) ngoài táo ra thì chẳng ăn gì khác, buổi tối con bé còn phải giấu mấy quả táo trên giường.
Bắc Kinh bây giờ rất tốt, lạm phát đã qua đi, mọi người ai nấy đều cảm thấy phấn khởi vui mừng. Thức ăn cũng đầy đủ. Mọi người bắt đầu yêu mến chính phủ mới.
Về vấn đề công ty Harcourt, Brace ② đề xuất cùng chia sẻ phí biên tập ngoài, tôi thấy chúng ta nên đồng ý, họ chi tiêu quá nhiều, chúng ta phải giúp đỡ họ.
Xin hãy gửi bức tin ngắn gửi kèm theo thư này và mười lăm đô la Mỹ cho ông Robert Lande ③. Địa chỉ như sau:
Hiệp hội Nhà văn
Phố Ba mươi chín Đông, số 3
New York 16——
① Chỉ vở kịch nói "Long Tu Câu".
② Tức công ty xuất bản "Tứ thế đồng đường", "Cổ thư nghệ nhân".
③ Lão Xá trong bức thư gửi Robert Lande cùng ngày nói rằng, "Tôi chấp nhận lời mời 'hướng dẫn nhà văn' gia nhập 'Hiệp hội Nhà văn Mỹ', tôi nên nộp hội phí mười lăm đô la Mỹ mỗi năm."
(Ngày 17 tháng 11 năm 1950)
Công việc của tôi vô cùng bận rộn, cho nên mãi vẫn chưa viết thư cho ông.
Ngoài chứng đau dây thần kinh tọa ra, tôi rất khỏe mạnh. Tôi tìm đủ mọi cách để chạy chữa, nhưng đều vô ích. Không biết đến khi nào, dùng cách gì mới có thể dứt bỏ được nỗi thống khổ phiền phức này.
(Ngày 3 tháng 5 năm 1951)
Với tư cách là Chủ tịch Hội Liên văn giới Bắc Kinh, những việc tôi phải làm quá nhiều, hoàn toàn không tìm ra thời gian để xử lý việc riêng của mình. Bắc Kinh hiện có hai triệu dân. Có rất nhiều nghệ sĩ sống ở đây, tôi phải cố gắng giúp đỡ họ.
Tôi rất muốn nhìn thấy bản mẫu của "Bão tố vàng", không biết khi nào mới có thể nhận được bản mẫu ông gửi cho tôi. Tôi hy vọng ông có thể gửi hai cuốn bản mẫu cho ông Cố Đồng Tông (số 435, căn hộ 52, đường Tây 123, New York), một cuốn cho ông ấy, một cuốn cho tôi, ông ấy sẽ thông qua Hồng Kông để gửi bản mẫu cho tôi. Ông cũng có thể thông qua ông ấy để gửi đồ hoặc tiền cho tôi.
Cô Phổ Ái Đức đã đưa cho tôi mấy bản bài bình luận về "Bão tố vàng". Xem ra họ đều rất thích bộ tiểu thuyết này.
(Ngày 21 tháng 5 năm 1951)
Nghe nói bản mẫu ("Bão tố vàng") ông gửi cho tôi đã đến Hồng Kông, người bạn Hầu tiên sinh của tôi sẽ tìm cách chuyển giúp cho tôi. Ông Cố Đồng Tông sống ở căn hộ 52, đường Tây 123, New York, ông ấy cũng sẽ giúp ông gửi sách và tiền cho tôi, ông ấy là một người bạn tốt của tôi, ông ấy có thể viết chữ Trung Quốc lên phong bì bức thư ông gửi cho tôi.
Khoảng thời gian này tôi vẫn luôn rất bận, chứng đau dây thần kinh tọa cũng không dứt, tôi đã nghĩ hết mọi cách, nhưng đều vô hiệu.
Con mèo trắng nhà tôi đã sinh ba con mèo con —— một con trắng, hai con hoa vàng trắng. Nhưng con chim nhỏ nhà tôi đã chết, lần này thì cho con gái út của tôi cơ hội khóc lớn một trận.
(Ngày 23 tháng 7 năm 1951)
Mùa hè năm nay ở Bắc Kinh rất nóng. Mỗi ngày tôi chỉ có thể viết một lát vào sáng sớm, buổi chiều thì nóng đến mức không thể làm việc nổi. Bắc Kinh có rất nhiều công viên đẹp, ở đó tôi có thể nghỉ ngơi, hít thở không khí trong lành. Nhưng chứng đau dây thần kinh tọa khiến tôi không thể đi bộ đến công viên. Trong ba tháng qua, tôi chỉ hoàn thành một kịch bản phim ngắn ①, ngoài ra không có thành quả nào khác.
Đối với Trung Quốc mới, có rất nhiều rất nhiều điều có thể nói, tóm lại có thể quy về một câu: Chính phủ tốt. Nhân dân Trung Quốc không tài nào hiểu nổi tại sao chính phủ Mỹ lại muốn phản đối chính phủ tốt ở Bắc Kinh, mà lại ủng hộ chính phủ tồi ở Đài Loan.
Vô cùng cảm kích ông đã nói cho tôi biết "Bão tố vàng" sẽ được xuất bản ở Anh, tôi rất vui mừng.
Xin hãy đưa cho ông Cố Đồng Tông năm trăm đô la Mỹ. Gia quyến của ông ấy ở Bắc Kinh, họ sẽ giao tiền lại cho tôi.
(Ngày 1 tháng 4 năm 1952)
Bây giờ tôi vẫn đang bận viết vở kịch đó ②. Không biết khi nào mới có thể hoàn thành. Xã hội mới cổ vũ các nhà văn toàn quốc hăng hái sáng tác, mỗi một nhà văn đều đang miệt mài cày cấy. Mùa đông sắp qua đi, mùa xuân ở Bắc Kinh rất đẹp. Tôi nuôi rất nhiều hoa, chăm sóc những đám hoa này mang lại cho tôi một cơ hội nghỉ ngơi giữa những khoảng trống sáng tác. Chứng đau dây thần kinh tọa đã đỡ hơn một chút rồi. Tôi cũng nên vận động nhẹ nhàng một chút, tưới hoa đối với tôi chính là một hình thức vận động nhẹ nhàng——
① Chỉ kịch bản phim "Người cùng tâm ý", chưa xuất bản.
② Chỉ "Xuân hoa thu thực". Theo lời Lão Xá, đây là một vở kịch viết về quá trình vận động. Mọi người góp ý kiến, Lão Xá đã viết mười bản thảo.
(Ngày 14 tháng 5 năm 1952)
Cảm ơn bức thư ngày 7 tháng 3 năm 1952 của ông. Hai ngày trước tôi đã nhận được hai cuốn bản mẫu của "Cổ thư nghệ nhân", giá bán cao như vậy, mà bản thân cuốn sách lại không quá hay, tôi hoài nghi liệu có thể có lượng tiêu thụ tốt hay không. Nếu ông có thể gửi cho tôi một ít bài bình luận về cuốn sách này, tôi sẽ vô cùng biết ơn. Các bài bình luận về "Bão tố vàng" đa số đều là ca ngợi, nhưng tôi hoài nghi liệu "Cổ thư nghệ nhân" có còn nhận được lời khen ngợi tốt đẹp tương tự hay không.
Tôi vẫn luôn rất bận, nhưng điều đáng mừng là chứng đau dây thần kinh tọa của tôi đã đỡ hơn một chút, điều này phải cảm ơn các mũi tiêm vitamin B.
(Ngày 1 tháng 10 năm 1952)
Xin lỗi, đây chỉ có thể là một bức thông vận ngắn, những việc tôi phải làm thực sự là quá nhiều.
"Ngưu Thiên Tứ truyện" là một tác phẩm không quan trọng của tôi, không đáng để dịch sang tiếng Anh. Tôi hoàn toàn không biết gì về bản thân ông Colin và dụng ý của ông ấy. Xin hãy nói với công ty Harcourt, Brace rằng, cuốn sách này không hay. Nếu các nhà xuất bản khác muốn xuất bản, thì bọn họ nhất định phải thông qua ông, ở Mỹ ông là đại lý xuất bản mọi sách của tôi.①——
① Nội dung những bức thư này vào lúc đó đều không thích hợp để công khai cho lắm. Đây có thể coi là một sự mâu thuẫn của Lão Xá. Nhìn từ ngữ điệu của bức thư, Lão Xá đang cố ý làm phai nhạt, cắt đứt mối liên hệ này.