Lão Xá Tự Truyện

Lượt đọc: 412 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết Thứ Tư
Singapore

❊ ❊ ❊

Một, Paris và khoang hạng ba

Rời khỏi Luân Đôn, tôi đến đại lục chơi ba tháng, phần lớn thời gian là ở Paris.

Tiền trong tay tôi không ra làm sao cả, chẳng biết đẻ ra gốc rễ. Tôi vốn không tiêu xài phung phí, thế nhưng tiền cứ bay đi rất nhanh. Theo lời thầy tướng số, kẽ tay tôi quá rộng, không giữ được tiền cho tới nay tôi vẫn chưa tài nào đánh đổ được lời phán này. Chạy một vòng qua các nước Đức, Pháp, Ý xong, trong lòng thấy rất thoải mái, bởi vì tiền đã tiêu sạch. Tiền tiêu sạch thì chẳng còn phải lên kế hoạch chuyện gì nữa, thế nên trong lòng mới thoải mái. May mà bạn bè ở Paris vẫn giữ hộ tôi chút ít tiền, nếu không thì chẳng rời khỏi nước Pháp nổi. Số tiền ít ỏi ấy chỉ đủ mua vé hạng ba đi Singapore. Hết cách, tới Singapore rồi tính tiếp vậy. Dù sao Singapore cũng gần nhà hơn Marseille một chút, cứ quyết định thế đã.

Lên tàu, trong túi vẫn còn hơn chục quan, tính ra tiền Trung Quốc thì được hơn một đồng đại dương; nhiều hay ít không bàn tới, dẫu sao cũng là tiền mặt. Trên tàu gặp mấy vị "lưu Quốc" về nước sau khi du học Pháp — nói phức tạp một chút, chính là các lưu học sinh Trung Quốc ở Pháp. Mọi người vừa gặp đã thân như quen từ trước, chẳng mất bao lâu, ai nấy đều rõ tình hình kinh tế của nhau: Kẻ sang chảnh nhất là một người họ Lý, có hai mươi bảy quan, giàu hơn tôi độ một đồng lẻ. Mọi người gom tiền lại một chỗ, thừa sức mua một chai sâm banh, hoặc hai điếu xì gà Luzon tử tế. Chúng tôi đã không muốn uống sâm banh hay hút xì gà, đến tóc còn quyết định không cắt tỉa nữa, vậy thì chúng ta rốt cuộc cũng không phải dạng tay không bắt giặc, việc gì mà không vui vẻ chứ? Mọi người rất vui mừng, chuyện trò cũng hợpạ cạ. Có người đề nghị: Đến Thượng Hải có thể tổ chức một ngân hàng. Cậu ta học tài chính. Tôi chẳng bày tỏ gì cả, bởi vì vé tàu của tôi chỉ đến Singapore; chuyện ở Thượng Hải tạm thời không cần bận tâm.

Trên tàu còn có hai sinh viên Ấn Độ, hai thiếu niên Hoa kiều Mỹ, cũng đều rất ôn hòa. Hai sinh viên Ấn Độ ăn mặc khá bờm xờm, cũng quan tâm đến chuyện Trung Quốc. Vào buổi sáng của ngày khởi hành thứ ba, hai cậu ta đánh nhau: Một người bầm một bên mắt, một người ăn nguyên một chiếc đế giày lên mặt. Nguyên nhân đánh nhau, hai người lần lượt kể khổ với chúng tôi, là vì một đôi tất, cũng chẳng biết ai bán cho ai, mặc (hoặc chưa mặc) một ngày rồi lại không lấy nữa, thế là đánh nhau. Cậu bị thâm quằn mắt ngoài việc dùng khăn ướt chườm mắt, từ sáng đến tối cứ lầm bầm: "Ở trong nước, tao nhổ bọt còn khinh chẳng thèm nhổ lên người nó! Nó làm bẩn đế giày của tao!" Người ăn đế giày thì bảo với chúng tôi rằng: "Lên bờ rồi tính, đánh chết nó, thắt cổ nó, dùng dao nhỏ đâm!" Hai cậu ta không bàn luận vấn đề Trung Quốc với chúng tôi nữa, chúng tôi cũng chẳng hỏi Gandhi dạo này thế nào.

Trong hai thiếu niên Hoa kiều ấy, có một người đi du lịch: Từ Mỹ sang đại lục châu Âu, rồi đến Thượng Hải, sau đó về nhà. Cậu ta ở Berlin một ngày, ở Paris một ngày, cậu ta bảo với tôi, đều ở lãng phí trong khách sạn, không ra khỏi cửa. Cậu ta sợ bị cám dỗ. Berlin hay Paris đều là chốn xấu xa, vô vị, cậu ta nói thế. Đến Marseille, cậu ta làm mất một chiếc vali da. Thiếu niên kia làm nghề gì thì tôi không biết. Cậu ta từ sáng đến tối nhớ nhà. Ngoài nhớ nhà ra, thì ngắm các cô gái Pháp, sau đó bảo với thiếu niên đi du lịch kia rằng: "Họ đang câu em đấy!"

Cái gọi là "họ", là bảy tám vũ nữ người Pháp đi An Nam hoặc Thượng Hải, người trẻ nhất cũng mới hơn ba mươi tuổi. Nhà ăn khoang hạng ba mãi mãi bị họ chiếm giữ. Họ hút thuốc, ăn cơm, dạng chân, luyện hát, đều ở đây cả. Dẫn đầu là một lão già nhỏ thó khô đét khoảng hơn năm mươi tuổi. Gươm mặt như một quả cam khô. Lúc rảnh rỗi họ vẫn cứ để trần đùi, có hai sĩ quan nhỏ thường xuyên cùng họ đánh bài. Thế mà cậu thiếu niên kia cứ nói là họ đang quan tâm đến mình.

Khoang hạng ba không thể coi là không náo nhiệt, đám vũ nữ cứ hát là hát liền hơn hai tiếng đồng hồ. Lão già nhỏ thó khô đét ấy hình như chẳng có lúc nào khen ngợi họ, hầu như lúc nào cũng la hét với họ. Thế nhưng họ cũng chẳng thèm bận tâm. Bọn họ hát hay dạng chân, chúng tôi thì tán phét linh tinh, tán đến phát chán thì lên boong tàu hóng gió. Nhân viên phục vụ của chúng tôi là người Trung Quốc, suốt ngày cúi gằm ở góc khuất, không chú ý là dẫm phải chân anh ta. Anh ta bán một loại đồ chơi đen sì, năm quan một gói nhỏ, đám vũ nữ cũng có người mua.

Hơn hai mươi ngày cứ thế trôi qua: Nghe hát, ngắm đùi đẹp, tán phét, ăn cơm. Trong khoang vẫn mãi là những con người ấy, bên ngoài mãi là những dòng nước ấy. Chẳng có lấy một chuyện mới mẻ, mặt mũi ai nấy trông thấy cứ phúng phính thịt lên, giống như một thuyền vịt đang trong thời kỳ vỗ béo. Đi tàu là một chuyện khổ sở, thừa biết thời gian đáng tiếc biết bao, nhưng lại đành chịu bó tay lãng phí một cách vô ích. Sách không đọc nổi, biển xem đến chán ngấy, lời nói cũng dần ít đi. Trong lòng tôi vẫn nghĩ: Đến Singapore thì tính sao đây?

Hai, Giáo viên quốc văn

Đúng vào cái ngày lòng dạ lơ lửng ấy, tôi đã đến Singapore. Muốn ăn trên tàu nữa thì là chuyện không thể, đành phải xuống thôi. Thuê xe kéo, không, không nên nói là thuê, là ngồi xe; phu xe ở đây đa phần không rành đường, cho dù có rành đường, cũng chẳng hiểu nổi lời tôi nói. Ngồi lên, tay chỉ một cái, xe kéo liền chạy đi. Tôi muốn đến Nhà xuất bản Thương Vụ. Không nhớ tên đường, nhưng lại nhớ nó nằm trên một con phố náo nhiệt; lúc đi châu Âu đã từng tới đây chơi một ngày. Xe kéo cứ đi thẳng, tôi thầm nhủ trong lòng: Nhà xuất bản Thương Vụ mà đang đợi tôi trên con phố này, thì chính là "khai môn hồng hỉ"; nó mà không ở con phố này, thì tôi tiêu đời. Sự việc thật khéo, nhà xuất bản Thương Vụ quả nhiên đang đợi tôi thật. Nói không chừng còn có thể là mới chuyển đến tạm thời.

Thế thì dễ giải quyết rồi. Vào cửa là tìm giám đốc. Chào hỏi họ tên xong, lập tức hỏi có việc làm nào không. Giám đốc là ông Bao, người rất lịch sự, nhưng nói công việc không dễ tìm lắm. Ông bảo tôi đi tìm ông Hoàng Mạn Sĩ của Công ty Thuốc lá Nam Dương huynh đệ — người rất quen thuộc địa bàn, lại thích kết giao bạn bè. Tôi đi gặp ông Hoàng, tự nhiên là ăn một bữa ở nhà xuất bản Thương Vụ trước. Ông Hoàng cũng nhất thời chưa nghĩ ra việc gì, nhưng lại kết bạn rất tốt với tôi; lúc tôi ở Singapore, sau này, thường đến nhà ông ấy ăn cơm, cũng thường cùng nhau ra ngoài chơi. Ông ấy là một người vô cùng đáng yêu. Nhà ông gửi trà tới, bao giờ cũng có hai loại Long Tỉnh và Hương Phiến, ông không thích uống Hương Phiến, thế là đều thuộc về tôi; cho nên ở Nam Dương tôi vẫn có trà Hương Phiến mà uống. Bất quá, đây đều là chuyện sau này. Tôi vẫn phải đi tìm việc. Không xa chính là Trung Hoa thư cục, được, chính là Trung Hoa thư cục vậy. Giám đốc Từ Thái Minh đến nay vẫn là bạn tốt của tôi. Vả lại không quan trọng việc ông ấy tìm hộ một công việc để làm, con người ông ấy rất đáng yêu. Gặp ông ấy, tôi bày tỏ ý định của mình. Ông nói có cách. Lập tức dẫn tôi đến trường trung học Hoa Kiều. Trường trung học này cách phố xá ít nhất cũng mười mấy dặm, may mà xe buýt công cộng (đều là loại xe nhỏ màu đỏ, chạy cực nhanh) tiện lợi, chốc lát là tới nơi. Ông Từ thay tôi đi hô hào. Được rồi, họ đang thiếu một giáo viên quốc văn. Lập tức chuyển hành lý đến, nhậm chức đại cát. Có việc làm, lòng mới đặt xuống chỗ chắc chắn, bỏ hai xu mua một quả bưởi to ăn thử. Sau đó ứng trước ít tiền, mua một chiếc chăn, bởi vì ban đêm bắt buộc phải đắp. Mua một bộ quần áo trắng, không ra Trung không ra Tây, mang đậm hương vị Nam Dương. Mua thiếu một bộ "Từ Nguyên"; dạy học khác với tự đọc sách, chữ rốt cuộc vẫn phải nhận cho rõ — có rất nhiều rất nhiều chữ, tôi cứ ngỡ là mình biết mà thực ra lại không đọc nổi. Ngủ một đêm cực kỳ thoải mái; "Từ Nguyên" mới tinh bày trên bàn bị chuột cặm nát, đúng là ngọc ngà vết nhọ. Định dùng giày da đập chuột, đến lúc giáp mặt, lại chẳng muốn gây chuyện nữa, vóc dáng con chuột ít nhất cũng dài hơn "Từ Nguyên", nói không chừng còn là chuột thần ấy chứ, mặc kệ nó đi. Chuột tuy to, nhưng lại không nhiều. Rất nhiều là thằn lằn. Khắp nơi đều là chúng: Trên trần, trên tường, trong cốc thủy tinh — hóa ra chúng thích vị ngọt, cốc đựng nước ngọt kiểu gì cũng có chúng tới ghé thăm. Chúng còn biết hát, kêu chí chách, chẳng có gì hay ho, nhưng cũng không đến nỗi cực kỳ chán ghét.

Thời tiết rất đẹp. Sáng sớm dạy học, hoàn toàn có thể rất tự nhiên, trừ phi bị học sinh hỏi khó trên bục giảng, thì mới không đến nỗi mồ hôi vã ra như tắm. Ăn cơm trưa xong liền ngủ li bì, cái nóng cứ thế trôi qua trong bóng râm. Sáu giờ mặt trời lặn, sau bữa tối còn có thể làm chút việc, thằn lằn kêu rả rích trên tường. Ban đêm bắt buộc phải đắp một chiếc chăn, thế là đủ biết trời không nóng lắm; so với đêm hè Nam Kinh, ở đây quả thực là chốn bồng lai tiên cảnh. Tôi vô cùng đắc ý, có lương để lĩnh, mà ban đêm còn được đắp chăn, tuyệt cú mèo! Hơn nữa lại còn được tắm mát nữa chứ, sáng trưa tối ba lần, dưới vòi nước máy, nước xối đỉnh đầu xối thẳng sống lưng, cũng là một chuyện sảng khoái.

Thế nhưng, ở chưa được mấy ngày, tôi phát sốt, trên người nổi những nốt mẩn đỏ. Ngày thường tôi rất dũng cảm, hễ đổ bệnh lại đắc chí sợ chết một chút. Trên người có nốt mẩn đỏ cơ đấy, thứ này mà là bệnh sởi phát ban vào tim, không chết mới là lạ! Mời bác sĩ học hiệu tới, ông ấy cho tôi hai gói quinin, bảo tôi rằng cách cái chết vẫn còn xa lắm. Uống quinin xong, nằm trên giường,Ký nhiên đã cách cái chết rất xa, cái chết tôi cũng chẳng sợ nữa, thế là lại dũng cảm trở lại. Sáng tối nằm trên giường lắng nghe tiếng bước chân của người qua đường ngoài kia, trong "tâm nhãn" phác họa nên những bức tranh tươi đẹp: Hai bên đường mọc xen kẽ cây dừa cây cau; bầu trời xanh thẳm màu biển; những thiếu nữ mặc đồ trắng hoặc đen, đi chân trần, lê dép gỗ, lộp cộp bước đi, có lẽ liếc mắt nhìn bông hoa đỏ rực trong lùm cây. Thật có thi ý biết bao. Người Xích Lan thấp lợt và đen đúa, đầu quấn vải hoa, vừa đi vừa hát. Nằm liền hai ngày, khá là cảm nhận được cái vị lãng mạn xanh ngắt ấy, bệnh cũng khỏi hẳn.

Hễ trời mưa thì lại càng tuyệt hơn. Mưa tới nhanh, tạnh cũng nhanh, rào rào một trận, trời lại quang mây tạnh. Đường sá ướt đẫm, cây cối xanh đến mức không thể xanh hơn được nữa. Trong không khí phảng phất mùi hương rừng cây mát lạnh đậm đà, lập tức có thể mặc áo khoác vào. Uống bát cà phê nóng để át đi cái vị ấy.

Nhà trường cũng rất tuyệt. Học sinh đều nghe hiểu tiếng phổ thông, đại đa số cũng có thể nói rất tốt. Bọn chúng hầu như đều rất hoạt bát, bởi vì sau giờ tan học thì chẳng mấy khi mặc áo, trên người ngăm ngăm đen, sắc màu khỏe mạnh. Bọn chúng đều rất yêu Trung Quốc, thích nghe những chủ trương và ngôn từ khích động. Bọn chúng là con nhà tư bản (lớn nhỏ khác nhau, dẫu sao không có chút tiền thì không thể vào trường học tập), thế nhưng bọn chúng lại muốn đánh đổ tư bản. Về phương diện văn học, bọn chúng cũng yêu thích những gì mới nhất, bản thân còn tự điều hành các san phẩm văn nghệ, bọn chúng không mấy lễ phép với các thầy giáo, nhưng không phải là cố ý; bọn chúng rất bộc trực. Các thầy giáo nếu có thể đối đãi với bọn chúng bằng sự chân thành, thì bọn chúng rất nghe lời. Tiếc là có những thầy giáo lại thích giở chút trò vặt! Học sinh không xa hoa. Một bộ áo trắng là giải quyết xong vấn đề y phục; người phải chịu cực khổ mặc vest Tây Âu hóa ra lại là các thầy giáo, bởi vì các thầy giáo đa phần là người Giang Tô, Chiết Giang và Hoa Bắc, ít nhiều nhiễm thói kiêu kỳ của Thượng Hải. Ăn uống cũng đơn giản, ngoài việc thích ăn đá bào ra, bọn chúng chẳng tiêu xài mấy. Thời tiết khiến cho ăn mặc ở đều được giản hóa. Cứ nói chuyện ở đi, có một chiếc giường, có một chiếc chăn, là có thể qua ngày. Không có chăn, đắp ít báo, thực ra cũng có thể châm chước tạm bợ. Lại thêm có một đường ống nước máy, dùng để tắm mát, thế là vạn sự hanh thông. Hơn nữa nhé, xã hội là một xã hội công thương nghiệp, mọi người không câu nệ chuyện ăn mặc, không câu nệ thể diện, cũng chẳng câu nệ chuyện làm thơ mua sách, cho nên học sinh tự nhiên có thể tiết kiệm. Xét từ một phương diện, nơi này không có nền văn hóa kiểu Thượng Hải hay Bắc Bình; xét từ phương diện khác, nó cũng không có thứ bệnh văn hóa chua ngoa. Nơi đây không thể sản sinh ra "Nho lâm ngoại sử". Tất nhiên, lầu xanh thuốc phiện vân vân thì vẫn có, nhưng học sinh chắc chưa đến mức làm những chuyện này. Ngược lại là các thầy giáo từ đại lục sang lại cảm thấy buồn bã chán nản, không có xã hội. Sự nghiệp đều nằm trong tay người Quảng Đông, người Phúc Kiến, làm giáo viên không có địa vị, cũng chẳng chen chân nổi vào vòng tròn của người Quảng Đông hoặc người Phúc Kiến. Giáo viên dường như chỉ là một đám công nhân bậc cao, được thuê mướn; những người bỏ tiền lập trường chẳng coi họ ra gì. Nơi vui chơi cũng không có, ngoại trừ rạp chiếu phim, chẳng có gì để xem. Cho nên ở được ba tháng, tôi liền cảm thấy hơi chán ngấy. Người khác cũng nói thế. Lại cứ nói cái thời tiết ấy xem, cứ mãi đẹp thế, cứ mãi đẹp thế, chẳng có sự thay đổi nào, không có xuân hạ thu đông, điều này khiến con người ta phát ngán. Hơn nữa những chuyện khác cũng cứng nhắc chẳng có biến hóa gì. Học sinh thích chơi bóng, thích âm nhạc, rốt cuộc còn có việc để làm. Thầy giáo trong lúc nghỉ ngơi, chỉ có thể uống chút nước ngọt rồi trò chuyện phán gẫu. Tôi bắt đầu viết "Sinh nhật của Tiểu Pha".

Ba, "Sinh nhật của Tiểu Pha"

Vốn dĩ tôi muốn viết một cuốn tiểu thuyết lấy bối cảnh Nam Dương. Tôi muốn biểu dương công tích khai phá Nam Dương của người Trung Quốc: Cây là chúng ta trồng, ruộng là chúng ta khai khẩn, nhà là chúng ta xây, đường là chúng ta sửa, mỏ là chúng ta khai thác. Tất cả đều do chúng ta làm nên. Rắn r độc thú dữ, rừng thiêng nước độc, chúng ta đều không sợ. Chúng ta tay không bắt giặc đánh đổi lấy một cõi Nam Dương. Tôi muốn viết về điều này. Chúng ta vĩ đại. Đúng vậy, hiện giờ người Tây Dương đứng trên đầu chúng ta. Thế nhưng, sự nghiệp vẫn phải dựa dẫm vào chúng ta. Chúng ta đứng dưới người Tây, trên các dân tộc khác. Giả sử Nam Dương là một chiếc bánh nướng đường, chúng ta chính là phần nhân đường ấy. Chúng ta có thể lên có thể xuống. Chỉ cần nỗ lực phấn đấu, chúng ta chỉ có tiến lên, chứ không lùi lại. Không có chúng ta, thì sẽ chẳng có Nam Dương, đây là sự thật, một sự thật tự nhiên. Người Mã Lai chẳng làm gì cả, chỉ biết lười biếng. Người Ấn Độ cũng đấu không lại chúng ta. Người Tây Dương ở được ba bốn năm là phải về nhà nghỉ ngơi, nếu không thì sẽ không chống đỡ nổi. Làm việc là chúng ta, buôn bán là chúng ta, hành nghề y làm luật sư cũng là chúng ta. Ở mười năm, trăm năm, một nghìn năm, đều được cả, thời tiết kiểu gì chúng ta cũng chịu đựng được, khổ cực kiểu gì chúng ta cũng ăn kham khổ được, công việc kiểu gì chúng ta cũng có năng lực để làm. Nói tay có tay, nói đầu óc có đầu óc. Tôi muốn viết một cuốn tiểu thuyết như thế. Đây không phải là sùng bái anh hùng, mà là sùng bái dân tộc. Cái gọi là sùng bái dân tộc, không phải nói vị này vị nọ biết mặc âu phục, nói tiếng nước ngoài, và biết cách xách ô nhỏ cho vợ. Tôi muốn nói đến những hảo hán thực thụ đi chân trần đến Nam Dương trong mấy trăm năm nay. Không tiền, không sự bảo hộ của quốc gia, chẳng có gì cả. Cứ kiên quyết làm, hơn nữa còn làm nên trò trống thật sự. Tôi muốn viết về những người Trung Quốc chân chính này, những người Trung Quốc thực sự có chí khí. Trung Quốc là của họ, Nam Dương cũng là của họ. Những vị biết xách ô nhỏ kia, chó má gì chứ! Kể cả tôi cũng tính vào trong đó.

Thế nhưng, tôi không viết nổi. Định viết, thì phải đi du lịch khắp nơi. Tôi không có tiền, không có thời gian. Tiếng Quảng Đông, tiếng Phúc Kiến, tiếng Mã Lai, tôi đều không biết. Những điều không hiểu còn rất nhiều rất nhiều. Không dám đặt bút. Ông Hoàng Mạn Sĩ rảnh rỗi là dẫn tôi đi xem đủ mọi sự việc, mục đích là để cung cấp cho tôi chút ít chất liệu. Thế nhưng chỉ với thời gian mấy tháng mà đòi nắm bắt hương vị của một vùng đất thì không thể nào. Lại nói tiếp, tôi bắt buộc phải miêu tả biển, và người Trung Quốc mạo hiểm trên biển như thế nào. Kiến thức về biển quá ít ỏi; tôi sinh ra ở miền Bắc, đến hơn hai mươi tuổi mới nhìn thấy tàu thủy.

Phải bổ sung thêm chút ít. Trước khi đến Singapore tôi còn viết một cuốn sách cơ mà. Viết được một ít ở đại lục, viết được một ít trên con tàu từ Marseille đến Singapore, tổng cộng viết được hơn bốn vạn chữ. Đến Singapore, tôi quyết định vứt bỏ nó, tên sách là "Đại khái thế thôi".

Tại sao lại đình chỉ nhỉ? Từ từ kể nhé. Cuốn sách này cũng giống như "Nhị Mã", cũng là viết về những người Trung Quốc ở Luân Đôn. Nội dung thì không phức tạp bằng "Nhị Mã", chỉ có một nam một nữ. Nam thì nghèo mà hiếu học, nữ thì giàu có lại gặp nạn. Nam nhân nghèo cứu nữ nhân giàu có, tự nhiên theo đó mà phải yêu nhau. Nam nhân thì thực sự lọt vào biển tình, nữ nhân chỉ coi tình yêu như một thứ xã giao và báo đáp, kết quả là hủy hoại nam nhân. Văn phong viết không tồi lắm, nhưng tôi không hài lòng với đề tài này. Giả sử tôi vẫn ở châu Âu, cuốn sách này nhất định có thể viết xong.

Giảm giá trị đi rất nhiều, tôi bắt đầu viết "Sinh nhật của Tiểu Pha". Tôi yêu trẻ con, tôi chú ý hành động của bọn trẻ. Ở Singapore, tôi tuy không có thời gian đi ngắm nhìn các hoạt động của người lớn, thế nhưng những đứa trẻ chạy nhảy khắp trên phố, đủ mọi sắc tộc đủ mọi loại trẻ con, là rất thú vị, có thể nhìn thấy bất cứ lúc nào. Sau giờ tan học, đứng ở cửa, là có thể nhìn thấy một hai đứa trẻ Trung Quốc hay Mã Lai chơi đùa bên lùm cây hoặc ven đường. Được thôi, tôi lấy những đứa trẻ làm nhân vật chính để viết ra cõi Nam Dương mà tôi biết — e rằng chính là cõi Nam Dương nhỏ bé nhất nhỏ bé nhất ấy!

Nửa buổi sáng hoàn toàn tiêu tốn vào việc lên lớp và chấm bài. Nửa buổi chiều quá nhiệt, không đợi qua bốn giờ thì chẳng thể làm gì được. Tôi chỉ có thể viết một chút sau bữa tối. Vừa viết vừa phải xua đuổi muỗi, mà sự quậy phá của chuột và thằn lằn cũng khiến trong lòng tôi chẳng được an yên cho lắm, hơn nữa trong đêm tối chốn nhiệt đới mà ôm một ngọn đèn độc nhất, cúi đầu viết chữ, lại càng có vẻ có chút không nói nổi: Tiếng côn trùng ngoài nhà, cơn gió đêm ẩm ướt ngọt ngào thổi đến từ trong rừng, tiếng ca hát của người Ấn Độ trên đường, tiếng dép gỗ lách cách của các phụ nữ, đều khiến con người ta cảm thấy nên ra ngoài bãi cỏ nằm ngắm bầu trời đầy sao, mãi mãi không động đậy gì cả. Tình điệu của chốn này là sự oi bức và mềm mại, nó khiến con người ta cảm nhận từ tận đáy lòng rằng chẳng nên làm gì cả. Còn tôi, một mạch viết ra một nghìn chữ đã là cực kỳ không dễ dàng, phải quên hết thảy mọi thứ bên ngoài mới có thể đặt bút lên giấy. Điều này đòi hỏi sự chú ý và nỗ lực cực lớn, kết quả là, viết được tầm một nghìn chữ đã là kiệt sức mệt lả, giống như vừa đánh một trận thư hùng vậy. Bạn bè gật đầu nhẹ một cái, tôi liền buông bút, đi theo bọn họ ra quán trà ven đường ở bìa rừng để uống cà phê. Từ lúc bắt đầu viết cho đến khi rời khỏi nơi này, ít nhất là bốn tháng tròn, tôi tổng cộng mới viết thành được bốn vạn chữ, chẳng có cách nào viết nhanh hơn nữa.

Động cơ viết "Sinh nhật của Tiểu Pha" là: Viết bề ngoài chút phong cảnh Singapore vân vân. Còn nữa: Lấy trẻ em làm chủ yếu, thể hiện sự liên hiệp của các dân tộc nhỏ yếu — đây là một lý tưởng, trong thực tế mọi người vốn không liên hiệp, chỉ riêng việc thành kiến và tranh đấu giữa người Quảng Đông và người Phúc Kiến thôi đã vô cùng kịch liệt rồi. Cuốn sách này không có lấy một đứa trẻ da trắng nào, cố ý bỏ sót đấy. Viết được hơn ba tháng nhỉ, được khoảng năm vạn chữ; đến Thượng Hải lại bổ sung thêm một vạn.

Những điểm hay trong cuốn sách này, theo cái nhìn của bản thân tôi, là sự đơn giản trong ngôn từ và những phần giống như truyện cổ tích. Nó không hoàn toàn là truyện cổ tích, bởi vì nửa đầu có khá nhiều chỗ tả thực — vốn dĩ là muốn miêu tả chút chuyện có thật. Cứ như thế này, chỗ thực thì quá thực, chỗ hư lại rất hư, kết quả là giống truyện cổ tích thì không ra truyện cổ tích, mà không phải là câu chuyện lấy trẻ em làm chủ yếu, hơi lơ lửng không ra cái thể thống gì. Giả sử có thời gian gọt giũa sửa đổi, bỏ đi phần tả thực, thì may ra còn thành hình thù gì đó. Thế nhưng tôi không có thời gian này. Điều buồn cười nhất là ở Nam Dương đủ mọi sắc tộc trẻ con đều nói chuẩn (quả thực là chuẩn) tiếng Bắc Bình.

“Sinh nhật của Tiểu Pha” viết được năm vạn chữ thì nghỉ tết. Tôi rất không nợ rời xa Singapore, thế nhưng muốn đi thì đây là một thời điểm tốt, cuối học kỳ, vừa hay kết thúc. Vào thời điểm này, lại có cơ hội đi làm những việc khác. Nếu như trong những việc này có việc thành công, tôi tự nhiên có thể từ chức giáo viên mà vẫn không rời khỏi nơi này, mục đích là vì có thể tích lũy thêm chút kinh nghiệm. Thế nhưng những việc này đều không thành công, bởi vì có kẻ ở giữa phá hoại. Cứ như vậy, tôi liền quyết định rời đi. Tôi không muốn chuyện của mình cãi vã rầm beng với người khác. Tôi đã rời nhà sáu năm, lão mẫu đã hơn bảy mươi tuổi, thường xuyên có thư giục tôi về nhà. Vào cuối tháng Hai dương lịch, tôi lại lên tàu.

Viết xong ở Thượng Hải, nhân tay liền giao luôn cho Tây Đì, còn được đăng trên "Tiểu thuyết nguyệt san". Đăng xong, bản in đơn hành đã làm xong bản kẽm, bị ngọn lửa lớn "Một hai tám" thiêu rụi; cho nên mới lại giao cho nhà sách Sinh hoạt in ra.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.