Sir Thomas dự định trở về vào tháng Mười, nhưng người con trai cả có những công việc đòi hỏi anh phải về nhà sớm hơn. Thời điểm đầu tháng Chín đã mang theo tin tức về Mr. Bertram, thoạt đầu qua một bức thư gửi cho người gác rừng và sau đó là một bức thư gửi cho Edmund; và đến cuối tháng Tám, chính anh đã có mặt, vẫn phong thái vui vẻ, nhã nhặn và hào hoa như từng có hoặc như Miss Crawford mong đợi; anh kể về những cuộc đua ngựa, về Weymouth, về những buổi tiệc tùng và bạn bè — những điều mà sáu tuần trước cô có lẽ đã lắng nghe với đôi chút hứng thú, nhưng giờ đây, bằng sự so sánh thực tế, điều đó mang lại cho cô sự xác tín hoàn toàn rằng cô thích người em trai của anh hơn.

Điều đó thật phiền toái, và cô thực sự lấy làm tiếc; nhưng sự việc lại là thế; và thay vì có ý định kết hôn với người anh như trước, cô thậm chí còn chẳng muốn thu hút anh ta vượt quá những yêu cầu tối thiểu của một nhan sắc biết tự trọng: việc anh vắng bóng lâu ngày ở Mansfield chẳng màng chi đến điều gì khác ngoài niềm vui hưởng thụ và ý muốn riêng của bản thân, đã làm cho thấy rõ rành rành rằng anh chẳng hề quan tâm đến cô; và sự thờ ơ của anh lớn hơn rất nhiều so với sự dửng dưng của chính cô, nên dẫu lúc này anh có bước ra với tư cách là chủ nhân của Mansfield Park, một Sir Thomas trọn vẹn như anh rồi sẽ trở thành trong tương lai đi nữa, cô cũng không tin là mình có thể nhận lời cầu hôn của anh.

Mùa và những công việc đã đưa Mr. Bertram trở lại Mansfield lại kéo Mr. Crawford đến Norfolk. Everingham không thể thiếu vắng anh vào đầu tháng Chín. Anh đi trong hai tuần — hai tuần buồn tẻ đối với các tiểu thư nhà Bertram, đủ để cảnh tỉnh cả hai người, và khiến ngay cả Julia, trong cơn ghen tị với chị mình, cũng phải thừa nhận sự cần thiết tuyệt đối phải dè chừng những sự săn đón của anh và thầm mong anh đừng trở lại; đồng thời đó cũng là khoảng thời gian rảnh rỗi vừa đủ, giữa những khoảng nghỉ săn bắn và ngủ nghỉ, để người đàn ông ấy tự nhận ra rằng lẽ ra anh nên vắng mặt lâu hơn, nếu như anh quen với việc tự kiểm điểm những động cơ của mình và suy ngẫm xem sự nuông chiều tính kiêu ngạo phù phiếm đang dẫn dắt anh đi đến đâu; thế nhưng, vì quá vô tâm và ích kỷ do thói quen sống sung túc cùng những gương xấu xung quanh, anh chẳng buồn nhìn xa hơn khoạn khắc hiện tại. Hai chị em, xinh đẹp, thông minh và đầy chiều chuộng, vốn là niềm vui tiêu khiển cho tâm hồn đã chán ngấy của anh; và chẳng tìm thấy gì ở Norfolk có thể sánh bằng những niềm vui xã giao tại Mansfield, anh vui vẻ trở lại nơi đây đúng hẹn, và được chào đón nồng nhiệt chẳng kém bởi những người mà anh đến để tiếp tục đùa giỡn tình cảm.

Maria, với mỗi Mr. Rushworth bên cạnh để chăm sóc, và bị kết án phải nghe đi nghe lại những chi tiết về các buổi đi săn của anh ta — dẫu trúng hay trượt — những lời khoe khoang về bầy chó, sự ghen tuông với những người láng giềng, sự nghi ngờ về năng lực của họ, cùng lòng nhiệt thành đối với những kẻ săn trộm, những đề tài chẳng tài nào chạm đến trái tim phụ nữ nổi nếu thiếu đi tài năng từ một phía hoặc tình cảm sâu đậm từ phía kia, đã vô cùng nhớ nhở Mr. Crawford; còn Julia, rảnh rỗi và không vướng bận điều gì, cảm nhận trọn vẹn quyền được nhớ anh ta nhiều hơn thế. Mỗi người chị em đều đinh ninh rằng mình là người được sủng ái. Julia có lẽ được biện minh cho niềm tin ấy qua những lời gợi ý của Mrs. Grant — người luôn sẵn lòng tin vào những gì mình mong muốn — còn Maria thì qua chính những lời gợi ý của Mr. Crawford. Mọi thứ lại trỏ về lối cũ như trước khi anh vắng mặt; thái độ của anh đối với mỗi người đều vô cùng sôi nổi và dễ mến khiến anh chẳng hề mất đi chút thiện cảm nào ở cả hai người, và vừa lúc dừng lại trước ranh giới của sự kiên định, vững vàng, sự quan tâm ân cần và nồng nhiệt vốn có thể gây chú ý cho dư luận.

Fanny là người duy nhất trong nhóm tìm thấy điều để chê trách; nhưng kể từ ngày ở Sotherton, cô chưa bao giờ thấy Mr. Crawford ở bên cạnh bất kỳ người chị em nào mà không quan sát, và hiếm khi nào mà không ngạc nhiên hoặc phán xét; và giá như niềm tin của cô vào phán quyết của chính mình cũng ngang bằng với việc cô luôn áp dụng nó trong mọi hoàn cảnh khác, giá như cô chắc chắn rằng mình đang nhìn nhận rõ ràng và phán đoán vô tư, thì có lẽ cô đã đưa ra một vài lời tâm sự quan trọng với người bạn tâm giao thường ngày của mình. Thế nhưng ngặt nỗi, cô chỉ dám ú ớ một lời gợi ý, và lời gợi ý ấy trôi đi mất hút.

"Em lấy làm ngạc nhiên," cô nói, "khi Mr. Crawford lại quay về nhanh đến thế, sau khi ở đây lâu đến vậy trước đó, trọn vẹn bảy tuần lễ; vì em từng hiểu rằng anh ta rất thích sự thay đổi và đây đó đó đây, nên em tưởng khi đã đi rồi, thế nào cũng có chuyện xảy ra để kéo anh ta đi nơi khác. Anh ta quen với những chốn vui tươi hơn Mansfield nhiều."

"Đó là điều đáng khen cho anh ấy," Edmund đáp lời; "và anh dám cá điều đó làm em gái anh vui lòng. Cô ấy không thích những thói quen hay thay đổi của anh ấy."

"Anh ấy thật được các chị em họ của em cưng chiều làm sao!"

"Đúng vậy, cách ứng xử của anh ấy với phụ nữ thật dễ làm lòng người say đắm. Mrs. Grant, anh tin là vậy, đang nghi ngờ anh ấy có cảm tình đặc biệt với Julia; anh chưa từng thấy nhiều triệu chứng lắm, nhưng anh hy vọng mọi chuyện là thế. Anh ấy chẳng có khuyết điểm nào mà một tình cảm nghiêm túc không thể xóa bỏ."

"Nếu Miss Bertram không đính ước," Fanny thận trọng nói, "có lúc em suýt tưởng rằng anh ấy ngưỡng mộ chị ấy hơn là Julia."

"Điều đó, có lẽ, lại càng chứng tỏ anh ấy thích Julia hơn là những gì em có thể nhận ra đấy, Fanny ạ; vì anh tin rằng thường thì một người đàn ông, trước khi thực sự quyết định trong tâm trí, sẽ dành sự chú ý cho người chị em hoặc bạn thân của người phụ nữ mà anh ta thực sự để tâm nhiều hơn là chính người phụ nữ đó. Crawford đủ khôn ngoan để không ở lại đây nếu anh ta thấy mình gặp bất kỳ nguy hiểm nào từ phía Maria; và anh hoàn toàn không lo lắng cho cô ấy, sau bằng chứng mà cô ấy đã đưa ra rằng tình cảm của cô ấy không hề sâu sắc."

Fanny cho rằng chắc mình đã nhầm lẫn, và tự nhủ sẽ suy nghĩ khác đi trong tương lai; thế nhưng với tất cả sự vâng lời dành cho Edmund, và với mọi sự trợ giúp từ những ánh nhìn cùng lời bóng gió trùng hợp mà đôi khi cô nhận thấy ở một vài người khác — những điều dường như ngầm khẳng định rằng Julia chính là sự lựa chọn của Mr. Crawford — cô vẫn không sao biết chắc mình nên nghĩ gì. Có một buổi tối, cô vô tình được nghe thấu những niềm hy vọng của dì Norris về vấn đề này, cũng như tâm trạng của bà và của Mrs. Rushworth về một điểm tương đồng nào đó, và cô không khỏi ngạc nhiên khi lắng nghe; và cô mong sao mình không phải lắng nghe thì hơn, bởi đó là lúc tất cả những người trẻ khác đang khiêu vũ, còn cô thì ngồi, đầy miễn cưỡng, giữa những vị phụ trách giám sát cạnh lò sưởi, lòng khắc khoải ngóng chờ sự trở lại của người anh họ cả — người mà mọi hy vọng có được bạn nhảy của cô lúc bấy giờ đều đặt cả vào anh. Đó là buổi vũ hội đầu tiên của Fanny, dẫu chẳng có sự chuẩn bị hay vẻ rực rỡ như buổi vũ hội đầu tiên của nhiều thiếu nữ khác, vì nó chỉ là ý định phút chót trong buổi chiều, nảy sinh từ việc mới tậu được một tay chơi vĩ cầm ở sảnh gia nhân và khả năng gom đủ năm cặp nhờ sự giúp đỡ của Mrs. Grant cùng một người bạn thân mới đến thăm của Mr. Bertram. Tuy nhiên, nó đã là một buổi tối rất hạnh phúc đối với Fanny qua bốn điệu nhảy, và cô vô cùng tiếc nuối khi phải bỏ lỡ dẫu chỉ là một phần tư giờ. Trong lúc đang ngóng chờ và ao ước, lúc nhìn những người khiêu vũ lúc ngước nhìn cửa ra vào, cô bị buộc phải nghe đoạn đối thoại giữa hai vị phu nhân vừa nhắc đến —

"Thưa phu nhân," Mrs. Norris vừa nói, mắt hướng về phía Mr. Rushworth và Maria — những người đang là bạn nhảy của nhau lần thứ hai, "tôi nghĩ giờ đây chúng ta lại sắp được thấy những khuôn mặt hạnh phúc rồi."

"Vâng, thưa phu nhân, quả thực là vậy," người kia đáp lại với một nụ cười nhạt đầy vẻ trang trọng, "giờ thì ngắm nghía cảnh tượng này mới có chút thú vị, và tôi nghĩ thật là đáng tiếc khi họ buộc phải chia lìa. Những người trẻ tuổi ở hoàn cảnh của chúng nên được châm chước việc tuân theo những phép xã giao thông thường. Tôi tự hỏi sao con trai tôi lại không đề xuất điều đó."

"Tôi dám cá là cậu ấy có đề xuất chứ, thưa phu nhân. Mr. Rushworth chẳng bao giờ xao lãng đâu. Nhưng ngặt nỗi dear Maria lại có ý thức quá nghiêm ngặt về phép tắc, mang quá nhiều nét tế nhị chân thực mà thời buổi này hiếm ai còn tìm thấy, Mrs. Rushworth ạ — cái mong muốn tránh gây sự chú ý đặc biệt ấy! Trân quý làm sao, phu nhân ơi, xin hãy nhìn khuôn mặt con bé vào giây phút này xem; khác biệt làm sao so với hai điệu nhảy trước chứ!"

Miss Bertram quả thực trông vô cùng hạnh phúc, đôi mắt cô ánh lên niềm vui sướng, và cô đang trò chuyện với vẻ hoạt bát tột độ, bởi Julia và bạn nhảy của cô ấy — Mr. Crawford — đang đứng sát bên cạnh; tất cả bọn họ quây quần thành một cụm. Trông cô ấy ra sao trước đó, Fanny không tài nào nhớ nổi, vì bản thân cô đã bận khiêu vũ cùng Edmund và chẳng hề bận tâm đến cô chị họ.

Mrs. Norris tiếp lời, "Thật là tuyệt vời làm sao, thưa phu nhân, khi thấy những người trẻ tuổi hạnh phúc một cách đúng mực, vô cùng xứng đôi vừa lứa và hợp ý đến thế! Tôi cứ nghĩ mãi về niềm vui khôn tả của dear Sir Thomas. Và ngọc thể phu nhân nghĩ sao về khả năng có thêm một đám cưới nữa? Mr. Rushworth đã nêu gương sáng rồi, và những chuyện thế này rất dễ lây lan."

Mrs. Rushworth — người chẳng nhìn thấy ai ngoài con trai mình — đâm ra ngẩn ngơ chẳng hiểu gì.

"Cặp đôi ở phía trên kìa, thưa phu nhân. Ngài có thấy dấu hiệu nào ở đằng đó không?"

"Ôi chao! Miss Julia và Mr. Crawford. Vâng, quả thực là một cặp rất đẹp đôi. Của cải bên ấy thế nào?"

"Bốn ngàn bảng một năm."

"Rất khá. Những ai không có nhiều hơn thì đành phải bằng lòng với những gì mình đang có. Bốn ngàn bảng một năm là một cơ ngơi xinh xắn, và chàng thanh niên đó trông rất lịch thiệp, điềm đạm, nên tôi hy vọng Miss Julia sẽ vô cùng hạnh phúc."

"Vẫn chưa phải chuyện ván đã đóng thuyền đâu, thưa phu nhân. Chúng tôi chỉ bàn tán với nhau trong vòng thân thiết thôi. Nhưng tôi có rất ít nghi ngờ là việc đó sẽ thành. Cậu ấy ngày càng tỏ ra cực kỳ chú ý đặc biệt."

Fanny không thể nghe thêm được nữa. Mọi sự lắng nghe và ngạc nhiên đành tạm gác lại, bởi Mr. Bertram đã quay trở lại phòng; và dù cảm thấy việc được anh mời nhảy là một vinh dự lớn, cô vẫn nghĩ thế nào điều đó cũng sẽ xảy ra. Anh tiến về phía vòng tròn nhỏ của họ; nhưng thay vì mời cô khiêu vũ, anh kéo một chiếc ghế lại gần cô và kể cho cô nghe về tình trạng hiện tại của một con ngựa đang ốm cùng ý kiến của người nài ngựa mà anh vừa gặp xong. Fanny nhận ra rằng điều đó sẽ không xảy ra, và với bản tính khiêm nhường, cô lập tức cảm thấy mình thật vô lý khi đã mong đợi điều đó. Khi đã kể xong chuyện con ngựa, anh cầm lấy một tờ báo trên bàn, vừa lướt xem vừa nói với giọng điệu uể oải, "Nếu em muốn khiêu vũ, Fanny, anh sẽ nhảy cùng em." Với sự lịch sự còn hơn thế, lời đề nghị bị từ chối; cô không có ý định khiêu vũ. "Anh rất mừng vì điều đó," anh nói với giọng phấn chấn hơn hẳn, rồi vứt tảng tờ báo xuống, "vì anh mệt đứt hơi rồi. Anh chỉ tự hỏi sao mấy người tốt bụng này lại có thể duy trì nó lâu đến thế. Bọn họ chắc phải đang yêu nhau say đắm hết thảy mới tìm thấy chút thú vị trong trò ngớ ngẩn này; và anh nghĩ chắc chắn là thế rồi. Nếu em nhìn vào họ, em sẽ thấy họ chẳng khác nào những cặp đôi đang yêu — ngoại trừ Yates và Mrs. Grant — và, nói nhỏ với em nhé, tội nghiệp người phụ nữ ấy, chắc cô ta cũng đang thèm khát một người tình chẳng kém bất kỳ ai trong số họ đâu." Anh làm bộ mặt láu lỉnh khi nói câu đó hướng về phía chiếc ghế của vị bác sĩ nọ; nhưng ngặt nỗi nhân vật ấy lại đang đứng ngay sát khuỷu tay anh, khiến anh buộc phải thay đổi biểu cảm và chủ đề nhanh chóng đến mức Fanny, dẫu cho thế nào đi nữa, cũng khó lòng nhịn cười được. "Một vụ việc kỳ lạ ở châu Mỹ phải không, Dr. Grant! Ý kiến của bác thế nào? Cháu lúc nào cũng phải tìm đến bác để biết mình nên nghĩ gì về các vấn đề công cộng."

"Tom thân mến của dì," người dì gọi giật giọng ngay sau đó, "vì con không khiêu vũ, dì dám cá là con sẽ chẳng ngại gì khi cùng chúng dì làm một ván bài chứ, phải không nào?" Rồi rời khỏi chỗ ngồi, bà tiến lại gần anh để thúc giục lời đề nghị, và thì thầm nói thêm, "Chúng ta cần gom đủ một bàn cho Mrs. Rushworth, con biết đấy. Mẹ con đang lo ngay ngáy về chuyện đó, nhưng ngặt nỗi không thể dành thời gian để tự mình ngồi vào bàn vì vướng bộ tua rua trên váy. Giờ thì con, dì và Dr. Grant vừa hay đủ người; và dẫu chúng ta chỉ chơi mức nửa mi-rê, con biết đấy, con vẫn có thể cá độ nửa đồng ghi-nê với bác ấy mà."

"Con rất lấy làm vinh hạnh," anh lớn tiếng đáp lời, rồi nhanh nhẹn đứng phắt dậy, "đó sẽ là niềm vui lớn nhất đối với con; nhưng ngặt một nỗi là ngay giờ phút này con sắp phải khiêu vũ mất rồi." Nói rồi anh kéo tay Fanny, "Nào Fanny, đừng có lê lết nữa, kẻo hết múa bây giờ."

Fanny bị kéo đi một cách rất đỗi sẵn lòng, dù cô chẳng thể nào cảm thấy biết ơn người anh họ cho lắm, hay phân định rạch ròi — như anh vốn luôn làm — giữa sự ích kỷ của người khác và sự ích kỷ của chính anh ta.

"Một lời thỉnh cầu khiêm nhường và dễ thương làm sao, xin thề với lòng là thế đấy," anh đầy vẻ phẫn nộ thốt lên khi hai người bước đi. "Lại muốn trói buộc tôi vào cái bàn đánh bài trong suốt hai tiếng đồng hồ tới với mụ ta và Dr. Grant — hai kẻ lúc nào cũng cãi chửi nhau — cùng với cái bà già lẩm cẩm cứ chõ mõm vào chuyện người khác mà chuyện bài phỏm bài cào còn mù tịt chẳng khác gì môn đại số. Ước gì người dì kính yêu của tôi bớt xía mũi vào chuyện thiên hạ đi một chút! Lại còn mở lời theo cái cách ấy nữa chứ! Chẳng thèm giữ lễ nghĩa gì trước mặt tất cả mọi người, khiến tôi chẳng còn cách nào để từ chối nổi. Đó là điều tôi ghét cay ghét đắng nhất. Nó chọc giận máu yêng hùng trong tôi hơn bất cứ thứ gì khác, khi người ta cứ ra điều hỏi ý kiến mình, cho mình quyền lựa chọn, nhưng đồng thời lại nói theo cái cách ép buộc người ta phải làm đúng cái việc quái quỷ ấy, bất luận nó là gì! Giá mà lúc nãy tôi không nhanh trí rủ cô đứng lên thì đời nào tôi thoát ra được. Quá sức chịu đựng rồi. Nhưng một khi dì tôi đã nổi cơn mộng mị gì trong đầu thì chẳng có gì ngăn cản nổi bà ấy."