Hai tháng chỉ còn lại vỏn vẹn bảy tuần thì bức thư dài mong đợi từ Edmund cuối cùng đã được trao vào tay Fanny. Vừa bóc thư và nhìn độ dài của nó, cô liền mường tượng ra một bản tường thuật chi tiết về niềm hạnh phúc, ngập tràn những lời ái ân và tán dương dành cho người phụ nữ may mắn giờ đây nắm giữ định mệnh của anh. Nội dung thư như sau:

“Fanny yêu dấu của anh,—Hãy tha lỗi cho anh vì đã không viết thư sớm hơn. Crawford nói với anh rằng em đang mong được tin anh, nhưng anh thấy không thể viết được từ Luân Đôn, và tự nhủ rằng em sẽ hiểu cho sự im lặng của anh. Giá như anh có thể gửi đi vài dòng vui vẻ, thì chúng đã chẳng vắng mặt, nhưng chưa bao giờ anh có được may mắn ấy. Anh đã trở về Mansfield trong một tâm thế hoang mang hơn lúc rời đi. Hy vọng của anh đã suy giảm rất nhiều. Có lẽ em cũng lờ mờ nhận ra điều này rồi. Vì Miss Crawford rất quý mến em, nên việc cô ấy thổ lộ phần nào cảm xúc của bản thân để em có thể lờ mờ đoán ra tâm sự của anh là điều hết sức tự nhiên. Tuy nhiên, anh vẫn muốn tự mình giãi bày. Những tâm sự của chúng ta với em không hề mâu thuẫn. Anh không gạn hỏi gì đâu. Có một sự an ủi nhẹ nhàng khi nghĩ rằng chúng ta có chung một người bạn, và dù giữa chúng ta có tồn tại những bất đồng quan điểm đáng tiếc nào đi nữa, chúng ta vẫn gắn kết vì cùng yêu quý em. Sẽ là một niềm khuây khỏa cho anh nếu được kể cho em nghe tình hình hiện tại và những dự định sắp tới của anh, nếu như có thể gọi đó là dự định. Anh đã về đây từ hôm thứ Bảy. Anh đã ở Luân Đôn ba tuần, và gặp cô ấy (tính theo nhịp sống ở Luân Đôn) rất thường xuyên. Nhà Fraser đã dành cho anh mọi sự tiếp đón chu đáo nhất có thể trông đợi. Dĩ nhiên anh đã không thực tế khi ôm ấp hy vọng về một mối quan hệ qua lại giống như ở Mansfield. Dù vậy, vấn đề nằm ở thái độ của cô ấy chứ không phải do tần suất gặp gỡ ít ỏi. Nếu khi gặp nhau cô ấy đã khác đi, anh sẽ chẳng phàn nàn gì, nhưng ngay từ đầu cô ấy đã thay đổi: lần đón tiếp đầu tiên khác xa những gì anh hằng mong đợi, khiến anh suýt quyết định rời Luân Đôn ngay tức khắc. Anh không cần phải đi vào chi tiết. Em thừa biết mặt yếu trong tính cách của cô ấy, và có thể tưởng tượng ra những lời nói cùng biểu cảm đã dằn vặt anh nhường nào. Cô ấy đang rất hào hứng, vây quanh bởi những kẻ sẵn sàng tiếp tay bằng sự nông cạn của chúng cho một tâm trí vốn đã quá đỗi rộn ràng ấy. Anh không thích Mrs. Fraser. Bà ta là một người phụ nữ lạnh lùng, hư vinh, kết hôn hoàn toàn vì sự thực dụng, và dù rõ ràng không hạnh phúc trong hôn nhân, bà ta không đổ lỗi cho sự sai lầm trong phán đoán, tính tình, hay khoảng cách tuổi tác, mà lại cho rằng bản thân suy cho cùng kém sung túc hơn nhiều người quen, đặc biệt là người chị gái Lady Stornaway, và bà ta là kẻ kiên quyết ủng hộ mọi thứ vụ lợi, tham vọng, miễn là đủ mức vụ lợi và tham vọng. Anh coi mối thâm tình giữa cô ấy với hai người chị em kia là bất hạnh lớn nhất trong cuộc đời cô ấy và cả đời anh. Họ đã dẫn dắt cô ấy đi lệch đường suốt bao nhiêu năm. Giá mà cô ấy có thể tách rời khỏi họ!—và đôi khi anh không tuyệt vọng về điều đó, bởi tình cảm dường như chủ yếu xuất phát từ phía họ. Họ rất quý mến cô ấy, nhưng anh chắc chắn cô ấy không yêu họ nhiều bằng yêu em. Thật vậy, khi nghĩ đến sự gắn bó sâu sắc của cô ấy dành cho em, cùng toàn bộ cung cách cư xử đúng mực, rạch ròi như một người chị, cô ấy hiện lên như một con người hoàn toàn khác, có khả năng làm mọi điều cao thượng, và anh lại tự trách bản thân vì đã quá khắt khe khi phán xét một bản tính thích đùa giỡn. Anh không thể từ bỏ cô ấy, Fanny. Cô ấy là người phụ nữ duy nhất trên thế gian này mà anh có thể nghĩ đến với tư cách một người vợ. Nếu không tin rằng cô ấy có chút tình cảm với anh, dĩ nhiên anh đã chẳng nói điều này, nhưng anh thực sự tin là thế. Anh bị thuyết phục rằng cô ấy không phải là không dành cho anh một sự ưu ái rõ rệt. Anh chẳng ghen tuông với bất kỳ cá nhân nào cả. Thứ khiến anh ghen tuông chính là sức ảnh hưởng của giới thượng lưu phong lưu nói chung. Thứ anh sợ là những thói quen của sự giàu có. Ý tưởng của cô ấy không vượt quá giới hạn tài sản của chính mình có thể bảo đảm, nhưng chúng lại vượt xa khả năng cho phép của tổng thu nhập cả hai chúng ta. Dẫu vậy, vẫn có một niềm an ủi ngay trong hoàn cảnh này. Anh thà chấp nhận mất cô ấy vì không đủ giàu, còn hơn là vì nghề nghiệp của mình. Điều đó sẽ chỉ chứng minh tình cảm của cô ấy không đủ lớn để đánh đổi những sự hy sinh mà trên thực tế, anh vốn chẳng có mấy lý do chính đáng để đòi hỏi; và nếu anh bị từ chối, anh nghĩ đó mới là động cơ thành thật. Anh hy vọng thành kiến của cô ấy đã bớt đi phần nào. Em đang đọc được những suy nghĩ của anh đúng như lúc chúng tuôn trào, Fanny yêu dấu ạ; có lẽ đôi khi chúng có phần mâu thuẫn, nhưng nhờ thế bức tranh tâm trí anh lại càng chân thực hơn. Một khi đã mở lời, việc kể cho em nghe mọi cảm xúc trong lòng mang lại cho anh niềm vui lớn. Anh không thể từ bỏ cô ấy. Gắn bó với nhau như hiện tại, và hy vọng là cả trong tương lai nữa, từ bỏ Mary Crawford chẳng khác nào từ bỏ bầu bạn với những người thân thiết nhất đối với anh; chẳng khác nào tự đày ải bản thân khỏi chính những mái nhà và những người bạn mà trong bất kỳ nỗi thống khổ nào khác, anh sẽ tìm đến để được vỗ về. Việc mất đi Mary cũng đồng nghĩa với việc mất đi cả Crawford lẫn Fanny. Nếu đó là một điều đã định đoạt, một lời từ chối phũ phàng, anh hy vọng mình sẽ biết cách đón nhận nó, biết cách nỗ lực làm phai mờ hình bóng cô ấy trong tim, và qua vài năm nữa—nhưng anh đang viết vớ vẩn gì thế này. Nếu bị từ chối, anh buộc phải chịu đựng; và chừng nào chưa bị từ chối, anh sẽ chẳng bao giờ ngừng theo đuổi cô ấy. Đó là sự thật. Vấn đề duy nhất là làm thế nào? Đâu là phương kế khả dĩ nhất? Đôi khi anh nghĩ đến việc quay lại Luân Đôn sau lễ Phục Sinh, và đôi khi lại quyết định không làm gì cả cho đến khi cô ấy trở về Mansfield. Ngay lúc này, cô ấy vẫn hào hứng nhắc đến việc sẽ có mặt ở Mansfield vào tháng Sáu; nhưng tháng Sáu còn quá xa, và có lẽ anh sẽ viết thư cho cô ấy. Anh đã gần như hạ quyết tâm sẽ tự thổ lộ qua thư. Việc sớm có được câu trả lời chắc chắn là một mục tiêu quan trọng. Tình trạng hiện tại của anh thực sự bức bối đến cùng cực. Cân nhắc mọi bề, anh nghĩ một bức thư chắc chắn sẽ là phương thức giãi bày tốt nhất. Anh sẽ có thể viết ra rất nhiều điều mà miệng không thốt nên lời, và việc đó sẽ cho cô ấy thời gian suy ngẫm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, ngoài ra anh cũng ít sợ kết quả của sự suy ngẫm hơn là một phút bốc đồng nhất thời; anh nghĩ vậy. Mối nguy lớn nhất của anh nằm ở việc cô ấy sẽ đi hỏi ý kiến Mrs. Fraser, trong khi anh ở xa chẳng thể tự vực dậy lập trường của mình. Một bức thư sẽ phơi bày mọi bất lợi của việc xin ý kiến người khác, và khi tâm trí chưa hoàn toàn kiên định, một lời khuyên vào khoảnh khắc bất trắc có thể dẫn dắt người ta làm những điều sau này phải hối tiếc. Anh cần phải ngẫm nghĩ thêm về chuyện này một chút.

Bức thư dài đằng đẵng này, chỉ toàn xoay quanh những bận tâm của riêng anh, chắc chắn sẽ đủ sức làm kiệt quệ cả tình bạn của một người như Fanny. Lần cuối cùng anh gặp Crawford là tại bữa tiệc của nhà Fraser. Anh ngày càng cảm thấy hài lòng hơn với mọi điều mình thấy và nghe về cậu ta. Không hề có lấy một chút bóng dáng của sự dao động. Cậu ta nắm rất rõ tâm trí chính mình và sống đúng với những quyết định đã đặt ra: một phẩm chất vô giá. Anh không thể nhìn thấy cậu ta và người chị cả của mình trong cùng một phòng mà không nhớ lại những gì em từng kể cho anh, và anh thừa nhận rằng họ không hề gặp nhau như những người bạn. Có một thái độ lạnh nhạt rõ rệt từ phía chị ấy. Họ hầu như chẳng nói với nhau câu nào. Anh thấy cậu ta lùi lại đầy ngạc nhiên, và anh lấy làm tiếc vì Mrs. Rushworth lại đi để tâm đến bất kỳ sự phớt lờ ngầm nào trước đây dành cho Miss Bertram.

Em sẽ muốn nghe ý kiến của anh về mức độ hạnh phúc của Maria với tư cách một người vợ. Không hề có biểu hiện nào của sự bất hạnh. Anh hy vọng họ vẫn hòa hợp với nhau khá tốt. Anh đã dùng bữa hai lần ở phố Wimpole, và lẽ ra có thể đến đó thường xuyên hơn, nhưng việc phải đối mặt với Rushworth như một người anh em thật là chán chường. Julia có vẻ tận hưởng cuộc sống ở Luân Đôn đến tột cùng. Anh chẳng có mấy niềm vui ở đó, và ở đây lại càng ít hơn. Nhóm của chúng ta chẳng mấy rộn ràng. Chúng ta rất cần có em. Anh nhớ em nhiều hơn những gì từ ngữ có thể diễn tả.

Mẹ gửi lời thăm hỏi ân cần nhất và hy vọng sớm nhận được thư từ em. Mẹ nhắc đến em gần như từng giờ, và anh lấy làm tiếc khi thấy mẹ còn phải trải qua ngần ấy tuần nữa vắng bóng em. Bố dự định tự thân đi đón em, nhưng việc đó sẽ phải đợi sau lễ Phục Sinh, khi bố có công chuyện trên thành phố. Em đang sống vui vẻ ở Portsmouth chứ, anh hy vọng vậy, nhưng đây không thể là chuyến thăm viếng thường niên được. Anh muốn em ở nhà để anh có thể tham khảo ý kiến của em về Thornton Lacey. Anh chẳng có mấy hứng thú với những dự án cải tạo lớn lao cho đến khi biết chắc nơi đó sẽ có một nữ chủ nhân. Anh nghĩ mình chắc chắn sẽ viết thư. Mọi chuyện đã được định đoạt là nhà Grant sẽ đi Bath; họ rời Mansfield vào thứ Hai. Anh thấy mừng vì điều đó. Anh chẳng đủ thoải mái để thích hợp với bất kỳ ai; nhưng dì của em có vẻ cảm thấy thật kém may mắn khi một mẩu tin tức sốt dẻo như vậy của Mansfield lại rơi vào ngòi bút của anh thay vì của dì ấy.—Thương mến em mãi mãi, Fanny yêu dấu nhất của anh.”

“Mình sẽ không bao giờ, không, chắc chắn mình sẽ không bao giờ mong ngóng một bức thư nào nữa,” Fanny thầm thì tự nhủ khi đọc xong những dòng này. “Chúng mang lại điều gì ngoài sự thất vọng và nỗi buồn cơ chứ? Mãi sau lễ Phục Sinh mới tới! Mình phải chịu đựng thế nào đây? Và tội nghiệp dì của mình, cứ nhắc đến mình từng giờ từng phút!”

Fanny kìm nén chiều hướng suy nghĩ ấy hết mức có thể, nhưng chỉ nửa phút sau cô lại suýt nảy sinh ý nghĩ rằng Sir Thomas thật quá đỗi phũ phàng, đối với cả dì cô lẫn chính bản thân cô. Về chủ đề chính của bức thư, chẳng có lấy một chi tiết nào có thể xoa dịu sự bực bội trong lòng. Cô suýt bị dằn vặt đến mức phật ý và nổi giận với Edmund. “Chẳng có ích gì trong sự trì hoãn này cả,” cô tự nhủ. “Tại sao mọi chuyện lại chưa được định đoạt cơ chứ? Anh ấy đã bị che mờ mắt, và chẳng có gì lay chuyển nổi; chẳng có gì làm anh ấy sáng mắt ra được nữa, sau khi những sự thật đã phơi bày trước mắt bao lâu nay mà vẫn vô ích. Anh ấy sẽ cưới cô ta, để rồi nghèo húng và bất hạnh. Cầu trời cho sức ảnh hưởng của cô ta không khiến anh ấy đánh mất sự đáng kính của mình!” Cô đọc lướt lại bức thư một lần nữa. “‘Rất quý mến em!’ toàn là những lời vô nghĩa. Cô ta chẳng yêu ai ngoài bản thân mình và người anh trai. Bạn bè dẫn dắt cô ta đi lệch đường suốt bao nhiêu năm! Cô ta cũng thừa sức dẫn dắt họ đi lệch đường ấy chứ. Tất cả bọn họ, có lẽ, đều đang làm vẩn đục lẫn nhau; nhưng nếu họ quý mến cô ta nhiều hơn cô ta quý mến họ, thì cô ta càng ít có khả năng bị tổn thương, ngoại trừ việc bị những lời nịnh nót làm cho hư hỏng. ‘Người phụ nữ duy nhất trên thế gian này mà anh có thể nghĩ đến với tư cách một người vợ.’ Tôi tin chắc điều đó. Đó là thứ tình cảm sẽ chi phối cả cuộc đời anh ấy. Dù được chấp thuận hay bị từ chối, trái tim anh ấy đã kết duyên với cô ta vĩnh viễn. ‘Việc mất đi Mary cũng đồng nghĩa với việc mất đi cả Crawford lẫn Fanny.’ Edmund, anh chẳng hiểu gì về em cả. Hai gia đình sẽ chẳng bao giờ gắn kết nếu anh không tự mình nối kết chúng lại! Ồ! Hãy viết đi, viết đi. Hãy chấm dứt nó một lần cho rồi. Hãy đặt dấu chấm hết cho sự hoang mang này đi. Hãy tự trói buộc, tự cam kết, và tự đẩy mình vào chỗ chết đi.”

Tuy nhiên, những cảm xúc ấy quá gần với sự oán giận nên không thể chi phối lâu những nỗi niềm độc thoại của Fanny. Chẳng mấy chốc cô lại trở nên mềm lòng và đầy xót xa. Sự quan tâm nồng nhiệt, những lời lẽ ân cần, cách đối xử tin tưởng của anh đã chạm đến cô sâu sắc. Anh chỉ có điều quá tốt bụng với tất cả mọi người. Tóm lại, đó là một bức thư mà cô thà đánh đổi cả thế giới chứ không muốn bỏ lỡ, và là thứ tình cảm không bao giờ có thể đong đếm hết giá trị. Đó là kết cục của nó.

Bất cứ ai có thói quen viết thư mà chẳng có mấy chuyện để kể, trong đó chắc chắn chiếm phần lớn phái nữ, hẳn sẽ đồng cảm với Lady Bertram rằng bà thật kém may mắn khi một mẩu tin tức quan trọng bậc nhất của Mansfield như việc nhà Grant chắc chắn chuyển đến Bath lại xảy ra vào lúc bà chẳng thể tận dụng được gì từ nó, và sẽ thừa nhận rằng bà hẳn rất bực bội khi thấy nó rơi vào tay người con trai vô ơn của mình, lại còn được kể một cách vắn tắt nhất có thể ở cuối một bức thư dài, thay vì được tự tay thêu dệt nó trải dài trên phần lớn trang giấy của chính mình. Bởi vì dẫu Lady Bertram khá có sở trường trong khoản thư từ, từ khi mới kết hôn do thiếu vắng những công việc khác và hoàn cảnh Sir Thomas bận bịu nghị trường, bà đã hình thành thói quen duy trì liên lạc với các thông gia, tự tạo cho mình một lối hành văn vừa phải, dông dài và trang trọng đến mức chỉ cần một chút sự việc cỏn con cũng đủ để bà viết: bà không thể hoàn toàn sống thiếu việc viết lách; bà phải có cái gì đó để bàn tán, ngay cả với cô cháu gái của mình; và khi sắp phải mất đi mọi lợi ích từ những cơn gout của Dr. Grant cùng những buổi viếng thăm ban sáng của Mrs. Grant, việc bị tước đoạt một trong những công dụng cuối cùng mà bà có thể vắt kiệt từ họ quả là một đòn giáng nặng nề.

Tuy nhiên, một sự đền bù hậu hĩ đang chờ đón bà. Khoảnh khắc may mắn của Lady Bertram đã đến. Chỉ vài ngày sau khi nhận được thư của Edmund, Fanny liền nhận được một bức thư từ người dì bắt đầu bằng những dòng này—

“Fanny yêu dấu của anh,—Dì cầm bút lên để thông báo một tin tức vô cùng động trời, dì chắc chắn sẽ khiến cháu vô cùng lo lắng”.

Điều này tuyệt vời hơn rất nhiều so với việc phải cầm bút để báo cho cô tường tận mọi chi tiết về chuyến đi dự kiến của nhà Grant, bởi tin tức hiện tại mang bản chất hứa hẹn sẽ mang lại việc làm cho ngòi bút trong nhiều ngày tới, không gì khác chính là căn bệnh nguy kịch của người con trai cả, mà họ vừa nhận được thông báo khẩn qua người đưa thư vài tiếng trước.

Tom đã rời Luân Đôn cùng một nhóm thanh niên đến Newmarket, nơi một cú ngã bị lơ đễnh cùng việc chè chén say sưa đã dẫn đến những cơn sốt; và khi nhóm người tan rã, vì không thể di chuyển nổi, cậu ta đã bị bỏ lại một mình tại nhà của một trong số những thanh niên đó với sự chăm sóc tồi tàn của bệnh tật, sự cô độc, và chỉ có các gia nhân hầu hạ. Thay vì sớm khỏe lại để theo kịp bạn bè như từng hy vọng khi ấy, căn bệnh của cậu ta trở nặng đáng kể, và chẳng bao lâu sau chính cậu ta cũng nhận thấy tình trạng tồi tệ của mình đến mức sẵn sàng như bác sĩ giục giã gửi ngay một bức thư về Mansfield.

“Tin tức đau lòng này, như cháu có thể đoán được,” phu nhân nhận xét sau khi tóm tắt nội dung, “đã khiến chúng ta vô cùng chấn động, và chúng ta không tài nào ngăn được sự lo lắng tột cùng cũng như nỗi sợ hãi cho người bệnh tội nghiệp, người mà Sir Thomas e rằng đang ở trong tình trạng cực kỳ nguy kịch; và Edmund rất chu đáo đề nghị túc trực bên anh trai ngay lập tức, nhưng dì rất vui mừng bổ sung rằng Sir Thomas sẽ không rời bỏ dì trong hoàn cảnh đau thương này, vì điều đó sẽ quá sức chịu đựng đối với dì. Chúng ta sẽ rất nhớ Edmund trong vòng tròn nhỏ bé của mình, nhưng dì tin tưởng và hy vọng cậu ấy sẽ tìm thấy người bệnh tội nghiệp ở một trạng thái ít đáng sợ hơn những gì người ta có thể lo ngại, và cậu ấy sẽ sớm đưa được cậu ta trở về Mansfield, điều mà Sir Thomas dự tính nên làm và cho là tốt nhất về mọi mặt, và dì tự mãn nguyện rằng người bệnh tội nghiệp sẽ sớm đủ sức chịu đựng chuyến chuyển dời mà không gặp phải bất kỳ sự bất tiện hay tổn thương nghiêm trọng nào. Vì dì chẳng mảy may nghi ngờ việc cháu đang đồng cảm cùng chúng ta, Fanny yêu dấu ạ, trong những hoàn cảnh đau buồn này, dì sẽ viết thư lại cho cháu rất sớm thôi.”

Cảm xúc của Fanny trước sự việc quả thực nồng nhiệt và chân thật hơn phong cách viết văn của người dì rất nhiều. Cô thực sự đồng cảm với tất cả bọn họ. Tom lâm bệnh nặng, Edmund đi túc trực bên anh, và nhóm người buồn bã còn lại lơ thơ ở Mansfield là những nỗi bận tâm đủ sức khỏa lấp mọi bận tâm khác, hoặc hầu như là thế. Cô chỉ vừa đủ ích kỷ để tự hỏi liệu Edmund có kịp viết thư cho Miss Crawford trước khi lệnh triệu tập này giáng xuống hay không, thế nhưng chẳng có tâm tư nào ở lại lâu với cô ngoài một nỗi ái ngại thuần khiết vì tình thân và sự lo lắng đầy vị tha. Người dì không hề lơ là cô: bà viết hết bức thư này đến bức thư khác; họ liên tục nhận được tin tức từ Edmund, và những tin tức ấy lại được đều đặn truyền tải đến Fanny, mang theo lối viết lan man tương tự, là một mỗn hỗn độn gồm những sự tin tưởng, hy vọng và nỗi sợ, nối tiếp rồi sinh sôi lẫn nhau một cách ngẫu hứng. Đó giống như một trò chơi hù dọa cho vui vậy. Những đau khổ mà Lady Bertram không tận mắt chứng kiến thì chẳng có mấy sức mạnh đối với trí tưởng tượng của bà; và bà viết những lời rất điềm tĩnh về sự chấn động, nỗi lo âu, và những bệnh nhân tội nghiệp, cho đến tận khi Tom thực sự được đưa về Mansfield và chính đôi mắt bà đã chứng kiến diện mạo đổi thay của cậu ta. Khi ấy, bức thư mà bà đã chuẩn bị sẵn cho Fanny mới được kết thúc bằng một âm hưởng khác, bằng ngôn ngữ của cảm xúc chân thật và sự hoảng hốt; khi ấy bà viết ra những gì mà miệng bà có lẽ đã thốt lên. “Cậu ấy vừa về đến nơi rồi, Fanny yêu dấu ạ, và đã được đưa lên lầu; dì bàng hoàng khi nhìn thấy cậu ấy đến mức chẳng biết phải làm sao nữa. Dì chắc chắn cậu ấy đã ốm rất nặng. Tom tội nghiệp! Dì thực sự xót xa cho cậu ấy, và vô cùng hoảng sợ, Sir Thomas cũng vậy; và dì sẽ mừng biết bao nếu cháu có ở đây để an ủi dì. Nhưng Sir Thomas hy vọng cậu ấy sẽ khá hơn vào ngày mai, và bảo rằng chúng ta phải cân nhắc đến chuyến đi của cậu ta.”

Niềm trắc ẩn thực sự vừa bừng tỉnh trong lồng ngực người mẹ không hề chóng phai. Sự nôn nóng tột độ của Tom được chuyển về Mansfield, để trải nghiệm những tiện nghi của gia đình và tổ ấm vốn ít được nghĩ tới trong những ngày tháng khỏe mạnh vẹn toàn, có lẽ đã khiến cậu ta bị di dời đi quá sớm, dẫn đến việc cơn sốt tái phát, và trong suốt một tuần lễ, cậu ta chìm trong tình trạng nguy kịch hơn bao giờ hết. Tất cả bọn họ đều vô cùng hoảng sợ. Lady Bertram viết những nỗi kinh hoàng hằng ngày của mình cho cô cháu gái, người giờ đây có thể nói là sống nhờ vào những bức thư và trải qua toàn bộ thời gian giữa những đau khổ từ lá thư hôm nay và nỗi ngóng chờ lá thư ngày mai. Dù chẳng có tình cảm đặc biệt nào dành cho người anh họ cả, sự nhân hậu trong trái tim đã khiến cô cảm thấy mình không thể chịu được cảnh mất đi anh, và sự trong sáng trong các nguyên tắc của cô lại bồi đắp thêm một nỗi lo âu nhức nhối hơn khi ngẫm nghĩ xem cuộc đời của anh ta (bề ngoài) vốn dĩ vô tích sự và thiếu vắng sự kìm chế đến nhường nào.

Susan là người bầu bạn và lắng nghe duy nhất của cô trong dịp này, cũng như trong những dịp thông thường khác. Susan luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng cảm. Chẳng một ai khác có thể quan tâm đến một tai ương xa xôi như chuyện ốm đau trong một gia đình cách đó hơn một trăm dặm; thậm chí cả Mrs. Price, ngoại trừ vài câu hỏi ngắn ngủi nếu bà bắt gặp con gái mình cầm một bức thư trên tay, và thỉnh thoảng là một lời nhận xét dửng dưng: “Chị Bertram tội nghiệp của mẹ hẳn đang gặp phải rắc rối lớn rồi.”

Xa cách nhau lâu ngày và chìm đắm trong những hoàn cảnh quá đỗi khác biệt, sợi dây liên kết huyết thống hầu như chẳng còn lại gì ngoài con số không. Tình cảm vốn dĩ ban đầu nhạt nhòa như chính tính cách của họ, giờ đây đã trở thành một cái tên trống rỗng. Mrs. Price làm cho Lady Bertram vừa đúng chừng mực mà Lady Bertram sẽ làm cho Mrs. Price. Ba hay bốn đứa con nhà Price có thể bị quét sạch đi, bất kỳ đứa nào hoặc tất cả trừ Fanny và William, và Lady Bertram cũng sẽ chẳng mảy mai bận tâm; hoặc có lẽ mượn lại từ cửa miệng của Mrs. Norris cái giọng điệu ráo hoảnh rằng đó là một điều hết sức may mắn và là một phước lành lớn lao cho người chị yêu quý tội nghiệp Mrs. Price của họ khi những đứa trẻ được lo liệu chu toàn đến thế.