Fanny hoàn toàn chưa quên ông Crawford khi cô thức dậy vào sáng hôm sau; nhưng cô nhớ rõ ý định trong bức thư của mình, và vẫn tràn đầy hy vọng về tác dụng của nó như đêm hôm trước. Giá như ông Crawford chịu rời đi! Đó là điều cô tha thiết mong mỏi nhất: ra đi và đưa người chị gái đi cùng, đúng như dự định của anh, và đúng như mục đích anh quay lại Mansfield để thực hiện. Và tại sao việc đó vẫn chưa được tiến hành thì cô không thể hiểu nổi, bởi cô Crawford chắc chắn chẳng muốn trì hoãn chút nào. Fanny từng hy vọng, trong chuyến viếng thăm hôm qua của anh, sẽ nghe được ngày khởi hành cụ thể; thế nhưng anh chỉ nhắc đến cuộc hành trình của họ như một việc sẽ diễn ra trong một tương lai không xa.

Vì đã đinh ninh một cách đầy thỏa mãn về thông điệp mà bức thư của mình sẽ truyền tải, cô không khỏi kinh ngạc khi tình cờ nhìn thấy ông Crawford đang đi tới ngôi nhà một lần nữa, và vào một buổi sớm y hệt như hôm qua. Sự ghé thăm của anh có lẽ chẳng dính líu gì đến cô, nhưng nếu có thể, cô vẫn phải tránh mặt anh; thế là, khi đang trên đường lên lầu, cô quyết định sẽ ở lì trên đó suốt chuyến viếng thăm của anh, trừ khi có người gọi đích danh xuống; và vì bà Norris vẫn còn ở trong nhà, có vẻ như khả năng cô bị gọi tên là rất thấp.

Cô ngồi đó một lúc trong trạng thái vô cùng bấn loạn, lắng nghe, run rẩy và nơm nớp lo sợ bị gọi xuống bất cứ lúc nào; nhưng khi không có tiếng bước chân nào đến gần căn phòng phía Đông, cô dần bình tâm lại, có thể ngồi xuống, tìm việc gì đó để làm, và nuôi hy vọng rằng ông Crawford đến rồi sẽ đi mà cô chẳng hề hay biết gì về chuyện đó.

Gần nửa giờ đồng hồ đã trôi qua, và cô bắt đầu cảm thấy vô cùng dễ chịu, thì đột nhiên vang lên tiếng bước chân đang tiến đến đều đặn; một bước chân nặng nề, một tiếng bước chân bất thường ở khu vực đó của ngôi nhà: đó là của bác cô; cô nhận ra nó rõ hệt như giọng nói của ông; cô đã từng bao nhiêu lần run sợ trước tiếng bước chân ấy, và giờ đây lại bắt đầu run lên bần bật trước ý nghĩ ông đang lên lầu để nói chuyện với mình, bất kể chủ đề là gì đi nữa. Quả thực chính là Sir Thomas đã mở cửa và hỏi xem cô có ở đó không, và ông có thể vào được không. Nỗi sợ hãi từ những lần ông ghé thăm căn phòng này trước đây dường như trỗi dậy toàn bộ, và cô có cảm giác như thể ông sắp kiểm tra lại trình độ tiếng Pháp và tiếng Anh của cô vậy.

Tuy nhiên, cô vẫn hết sức chú tâm kéo ghế cho ông, cố gắng tỏ ra kính trọng; và trong cơn hoảng hốt, cô hoàn toàn quên bẵng đi những sự nghèo nàn của căn phòng, cho đến khi ông dừng bước ngay khi vừa bước vào, và ngạc nhiên thốt lên: “Sao hôm nay cháu lại không đốt lò sưởi?”

Ngoài trời tuyết đang phủ trắng mặt đất, và cô thì đang ngồi quấn một chiếc khăn choàng. Cô ngập ngừng.

“Cháu không lạnh đâu thưa bác: vào thời điểm này trong năm, cháu hiếm khi ngồi đây lâu lắm ạ.”

“Nhưng thông thường cháu vẫn có lò sưởi chứ?”

“Dạ không, thưa bác.”

“Thế này là thế nào nhỉ? Chắc chắn phải có sự nhầm lẫn gì đây. Bác cứ đinh ninh rằng cháu được sử dụng căn phòng này để có được sự thoải mái trọn vẹn. Phòng ngủ thì bác biết rõ là cháu không thể nhóm lò được rồi. Đây là một sự hiểu lầm lớn cần phải được chấn chỉnh ngay. Thật hoàn toàn không ổn chút nào khi để cháu ngồi đây, dẫu chỉ là nửa tiếng một ngày, mà không có lò sưởi. Sức khỏe cháu không tốt. Cháu lại dễ bị nhiễm lạnh. Dì cháu chắc chắn không hề hay biết chuyện này.”

Fanny thà cứ giữ im lặng còn hơn; nhưng bị buộc phải lên tiếng, để tỏ lòng công bằng với người dì mà cô yêu quý nhất, cô không thể không nói điều gì đó khiến người ta có thể nhận ra các từ “dì Norris”.

“Bác hiểu rồi,” bá tước vừa nói vừa thu hồi lại sự chú ý, không muốn nghe thêm nữa: “Bác hiểu rồi. Dì Norris của cháu luôn là người ủng hộ, và rất khôn ngoan khi ủng hộ, việc nuôi dạy người trẻ tuổi mà không nuông chiều họ một cách vô lối; nhưng việc gì cũng phải có mức độ của nó. Bản thân dì ấy cũng là người rất chịu đựng gian khổ, điều đó dĩ nhiên sẽ ảnh hưởng đến cách nhìn nhận của dì ấy về nhu cầu của người khác. Hơn nữa, xét ở một khía cạnh khác, bác hoàn toàn có thể thấu hiểu. Bác biết quan điểm của dì ấy từ trước đến nay vốn là thế nào. Nguyên tắc bản thân nó thì tốt, nhưng nó có thể đã – và bác tin là đã – bị đẩy đi quá xa trong trường hợp của cháu. Bác nhận thức rõ rằng thỉnh thoảng, ở một vài điểm, đã có sự phân biệt đối xử chưa thực sự đúng chỗ; nhưng bác đánh giá cháu rất cao, Fanny, nên không thể cho rằng cháu sẽ vì thế mà mang lòng oán hận. Cháu có sự hiểu biết vừa đủ để không nhìn nhận vấn đề một cách phiến diện hay đánh giá sự việc chỉ dựa trên kết quả bề ngoài. Cháu sẽ nhìn nhận toàn bộ quá khứ, sẽ cân nhắc hoàn cảnh, con người và những khả năng, và cháu sẽ cảm nhận được rằng những người dạy dỗ và chuẩn bị cho cháu đối mặt với một cuộc sống bình thường dường như là định mệnh của cháu, chính là những người bạn chân chính nhất. Dù sự cẩn trọng của họ đôi khi có thể hóa ra thừa thãi, nhưng nó xuất phát từ thiện ý; và cháu có thể đoan chắc một điều rằng, mọi lợi thế của sự giàu sang sẽ càng trở nên nhân bội nhờ những sự thiếu thốn và kiêng khem nhỏ nhặt từng được áp đặt trước đó. Bác tin chắc cháu sẽ không làm bác thất vọng bằng việc có lúc lại đối xử thiếu tôn trọng và quan tâm đúng mực đối với dì Norris. Nhưng thế là đủ rồi. Ngồi xuống đi con yêu. Bác phải nói chuyện với cháu một lát, nhưng bác sẽ không giữ cháu lâu đâu.”

Fanny vâng lời, đôi mắt cúi gằm xuống và gương mặt ửng đỏ. Sau một khoảng lặng ngắn, Sir Thomas cố nén nụ cười và tiếp tục.

“Có lẽ cháu không biết rằng sáng nay bác có một vị khách. Bác vừa về phòng mình sau bữa sáng không lâu thì ông Crawford tới. Chắc cháu cũng đoán được mục đích chuyến viếng thăm của cậu ta.”

Gương mặt Fanny càng lúc càng đỏ bừng; và người bác, nhận thấy cô đang bối rối đến mức không thể cất lời hay ngẩng mặt lên được, bèn quay đi chỗ khác và tiếp tục kể về chuyến ghé thăm của ông Crawford mà không cần dừng lại lâu hơn nữa.

Mục đích của ông Crawford là đến để bày tỏ tình cảm với Fanny, ngỏ những lời cầu hôn nghiêm túc và khẩn khoản xin phép người bác – người đóng vai trò thay thế cho cha mẹ cô; và anh đã làm điều đó một cách hoàn hảo, cởi mở, hào phóng và đúng mực đến mức Sir Thomas, hơn nữa lại cảm thấy những lời đáp và nhận xét của chính mình cũng vô cùng bén nhọn và trúng ý, đã vô cùng hào hứng khi được kể tường tận về cuộc trò chuyện giữa họ; và hoàn toàn không hay biết điều gì đang diễn ra trong tâm trí cô cháu gái, ông đinh ninh rằng việc thổ lộ chi tiết như thế sẽ khiến cô vui mừng hơn là chính ông. Thế nên ông cứuyên thuyên suốt mấy phút đồng hồ mà Fanny không dám mở lời ngắt lời ông. Bản thân cô thậm chí còn chẳng có nổi mong muốn làm điều đó. Tâm trí cô đang rối bời ở một mức độ quá khủng khiếp. Cô đã đổi tư thế; và với đôi mắt dán chặt vào một ô cửa sổ, cô lắng nghe người bác với sự hoảng loạn và kinh hoàng tột độ. Chợt ông dừng lại một lát, nhưng cô vừa kịp nhận ra điều đó thì ông đã đứng dậy khỏi ghế và nói: “Và giờ đây, Fanny, khi đã hoàn thành một phần nhiệm vụ của mình, và cho cháu thấy mọi thứ đều đã được đặt trên một nền tảng vững chắc và thỏa đáng nhất, bác có thể thực hiện phần việc còn lại bằng cách thuyết phục cháu cùng xuống nhà với bác, nơi mà, dù bác phải mạo muội tự nhận mình không phải là một người bạn đồng hành tồi, bác vẫn phải nhường chỗ cho một người khác đáng để lắng nghe hơn nhiều. Ông Crawford, như có lẽ cháu đã đoán trước, vẫn đang ở trong nhà. Cậu ấy đang ở phòng bác, và rất hy vọng được gặp cháu ở đó.”

Một cái liếc nhìn, một cái giật mình, một tiếng thốt lên kinh ngạc khi nghe những lời này đã khiến Sir Thomas phải sững sờ; nhưng mức độ kinh ngạc của ông còn tăng lên gấp bội khi nghe cô thốt lên: “Ôi! Không, thưa bác, cháu không thể, thực sự cháu không thể xuống gặp anh ấy. Ông Crawford phải biết – anh ấy buộc phải biết điều đó: hôm qua cháu đã nói với anh ấy đủ nhiều để làm anh ấy hiểu rõ; anh ấy đã nói chuyện với cháu về vấn đề này ngày hôm qua, và cháu đã thẳng thắn nói rằng điều đó rất khó chịu đối với cháu, và hoàn toàn nằm ngoài khả năng đáp lại thiện ý của anh ấy.”

“Bác không hiểu ý cháu là gì,” Sir Thomas nói rồi ngồi xuống lại. “Nằm ngoài khả năng đáp lại thiện ý của anh ấy? Tất cả chuyện này là sao? Bác biết cậu ấy đã nói chuyện với cháu ngày hôm qua và (theo như những gì bác hiểu) đã nhận được sự khích lệ để tiếp tục tiến tới ở mức độ mà một thiếu nữ khôn ngoan có thể cho phép bản thân mình trao đi. Bác rất hài lòng với những gì bác hình dung về cách xử sự của cháu trong dịp đó; nó thể hiện một sự kín đáo rất đáng khen ngợi. Nhưng giờ đây, khi cậu ấy đã đưa ra những lời ngỏ ý một cách vô cùng đường hoàng và danh dự như vậy – những mối bận tâm của cháu lúc này là gì chứ?”

“Bác nhầm rồi, thưa bác,” Fanny thốt lên, bị thôi thúc bởi sự lo lắng tột độ của thời khắc ấy đến mức phải nói thẳng với bác rằng ông đã sai; “bác hoàn toàn nhầm rồi. Sao ông Crawford có thể nói thế được cơ chứ? Hôm qua cháu chẳng hề khích lệ anh ấy một chút nào. Ngược lại, cháu đã bảo – cháu không nhớ rõ từng câu từng chữ chính xác, nhưng cháu chắc chắn mình đã bảo là sẽ không lắng nghe anh ấy, rằng điều đó vô cùng phiền toái đối với cháu dưới mọi phương diện, và cháu đã cầu xin anh ấy đừng bao giờ nói chuyện với cháu theo kiểu đó nữa. Cháu chắc chắn mình đã nói những lời đó và còn nhiều hơn thế; và cháu thậm chí còn nói nhiều hơn nữa nếu cháu hoàn toàn chắc chắn về ý định nghiêm túc của anh ấy; nhưng cháu không thích, cháu không thể chịu nổi việc gán ghép cho người khác những ý định vượt quá thực tế. Cháu đã nghĩ rằng anh ấy sẽ xem tất cả chỉ là trò đùa vớ vẩn.”

Cô không thể nói thêm được nữa; hơi thở của cô như nghẹn lại.

“Ý cháu là,” Sir Thomas nói sau vài phút im lặng, “cháu có ý định từ chối ông Crawford phải không?”

“Dạ vâng, thưa bác.”

“Từ chối cậu ta ư?”

“Dạ vâng, thưa bác.”

“Từ chối ông Crawford! Dựa trên viện cớ gì? Vì lý do gì chứ?”

“Dạ – cháu không thể có cảm giác đủ sâu sắc với anh ấy để kết hôn, thưa bác.”

“Thật là quá kỳ lạ!” Sir Thomas nói bằng một giọng điệu mang sự bất mãn điềm tĩnh. “Có điều gì đó trong chuyện này mà khả năng hiểu biết của bác không sao với tới được. Đây là một người đàn ông muốn ngỏ lời cầu hôn với cháu, hội tụ mọi điều kiện đáng để gửi gắm: không chỉ là địa vị trong xã hội, gia thế và phẩm hạnh, mà còn có sự duyên dáng vượt trội hơn hẳn người thường, cùng phong thái và cách nói chuyện làm hài lòng tất cả mọi người. Hơn nữa, cậu ta không phải là người quen mới ngày một ngày hai; cháu đã quen biết cậu ấy một thời gian rồi. Thêm vào đó, em gái cậu ta lại là bạn thân của cháu, và cậu ấy đã làm cho anh trai cháu những việc mà bác cho rằng gần như đã là sự bảo đảm quá đủ đối với cháu, dẫu cho không còn lý do nào khác. Thật khó mà đoán trước khi nào thế lực của bác mới giúp William thăng quan tiến chức được. Thế mà cậu ấy đã làm được việc đó rồi.”

“Dạ,” Fanny đáp với giọng yếu ớt, mắt cúi gằm xuống đầy vẻ ngượng ngùng mới mẻ; và cô quả thực cảm thấy vô cùng hổ thẹn với bản thân, sau bức tranh mà bác cô vừa vẽ ra, vì đã không có cảm tình với ông Crawford.

“Cháu hẳn phải nhận thức được,” Sir Thomas tiếp lời ngay sau đó, “cháu hẳn phải nhận thức được từ lâu về thái độ có phần khác biệt mà ông Crawford dành cho cháu. Điều này không thể nào lại khiến cháu bất ngờ được. Cháu chắc hẳn đã quan sát thấy sự quan tâm của cậu ấy; và mặc dù cháu luôn đón nhận những điều đó rất đúng mực (bác không có lời quở trách nào về điểm này), bác chưa bao giờ thấy chúng tỏ ra phiền toái đối với cháu cả. Bác suýt chút nữa cho rằng, Fanny ạ, chính cháu còn chẳng hiểu nổi cảm xúc của bản thân mình nữa là.”

“Ôi, vâng, thưa bác! Cháu thực sự hiểu chứ ạ. Sự quan tâm của anh ấy luôn luôn là – những điều mà cháu không hề thích.”

Sir Thomas nhìn cô với vẻ ngạc nhiên sâu sắc hơn. “Chuyện này vượt quá tầm hiểu biết của bác rồi,” ông nói. “Cần phải giải thích rõ ràng về việc này. Còn trẻ tuổi như cháu, và hầu như chưa từng qua lại với ai, rất khó có chuyện tình cảm của cháu—”

Ông dừng lại và dán mắt nhìn cô chăm chú. Ông thấy đôi môi cô mấp máy thành chữ không, dẫu âm thanh chẳng thể thốt thành lời, nhưng gương mặt cô thì đỏ như gấc. Tuy nhiên, ở một thiếu nữ nết na như vậy, biểu hiện đó hoàn전히 có thể đi đôi với sự trong trắng; và chọn cách ít ra là tỏ ra bằng lòng, ông nhanh chóng nói thêm: “Không, không, bác biết chuyện đó hoàn toàn là điều hoang đường; hoàn toàn không thể nào. Thôi được, không còn gì để nói nữa.”

Và trong vài phút liền ông không nói thêm câu nào. Ông chìm đắm trong suy tư. Người cháu gái của ông cũng chìm sâu trong những ý nghĩ của riêng mình, cố gắng tôi luyện và chuẩn bị tâm lý để đối phó với những câu hỏi tiếp theo. Cô thà chết chứ không muốn thừa nhận sự thật; và cô hy vọng, qua một chút suy ngẫm, bản thân sẽ đủ vững vàng để không làm lộ tẩy nó.

“Độc lập với mối quan tâm mà sự lựa chọn của ông Crawford dường như đã chứng minh là có cơ sở,” Sir Thomas mở lời trở lại, với vẻ rất điềm tĩnh, “việc cậu ta muốn kết hôn sớm như vậy là một điểm cộng đối với bác. Bác là người ủng hộ những cuộc hôn nhân sớm, miễn là có tiềm lực tài chính tương xứng, và muốn mọi thanh niên có đủ thu nhập hãy ổn định gia đình càng sớm càng tốt sau tuổi hai mươi tư. Đây là quan điểm vững chắc của bác, đến mức bác lấy làm tiếc khi nghĩ đến việc cậu con trai cả của bác, anh họ cháu, anh Bertram, lại có vẻ ít khả năng kết hôn sớm nhường ấy; nhưng hiện tại, theo những gì bác có thể phán đoán, hôn nhân không nằm trong kế hoạch hay suy nghĩ của nó. Bác ước gì nó có xu hướng ổn định sớm hơn.” Đến đây ông liếc nhanh về phía Fanny. “Còn Edmund, dựa trên tính cách và thói quen của nó, bác coi là có khả năng kết hôn sớm hơn anh trai nó rất nhiều. Thậm chí gần đây bác còn nghĩ rằng nó đã tìm được người phụ nữ mà nó có thể yêu, điều mà bác tin chắc con trai cả của bác chưa hề có được. Bác nói có đúng không? Cháu có đồng ý với bác không, con yêu?”

“Dạ, thưa bác.”

Câu trả lời được thốt lên một cách nhẹ nhàng nhưng điềm tĩnh, và Sir Thomas cảm thấy yên lòng về vấn đề của mấy đứa cháu họ. Tuy nhiên, việc gạt bỏ được nỗi lo ấy chẳng mang lại lợi ích gì cho cô cháu gái: khi sự khó hiểu của cô được xác nhận thì sự bất mãn của ông lại gia tăng; rồi đứng phắt dậy, đi quanh phòng với cái cau mày mà Fanny có thể mường tượng ra dù chẳng dám ngẩng đầu lên, ít phút sau, với một uy quyền rõ rệt, ông cất giọng nói: “Cháu có lý do gì, đứa trẻ kia, để nghĩ xấu về tính khí của ông Crawford không?”

“Dạ không, thưa bác.”

Cô rất khao khát được nói thêm rằng: “Nhưng về nguyên tắc sống của anh ta thì cháu có đấy”; thế nhưng trái tim cô chùng xuống trước viễn cảnh đáng sợ của những cuộc tranh luận, giải thích và có lẽ là chẳng thể đi đến sự đồng thuận nào. Định kiến xấu của cô về anh ta chủ yếu dựa trên những quan sát mà vì lợi ích của mấy người anh chị họ, cô hầu như chẳng dám nhắc tới với cha của họ. Maria và Julia, đặc biệt là Maria, vướng lầy quá sâu vào những hành vi sai trái của ông Crawford, đến mức cô không thể phơi bày bản chất của anh ta – theo như những gì cô tin là thật – mà không làm lộ tẩy họ. Cô từng hy vọng rằng, đối với một người đàn ông như bác cô, người vô cùng sáng suốt, đáng kính và tốt bụng, thì việc cô đơn thuần thừa nhận sự chán ghét đã bám rễ trong lòng là quá đủ rồi. Đến nỗi niềm đau đớn vô hạn, cô nhận ra điều đó vẫn chưa đủ.

Sir Thomas tiến về phía chiếc bàn nơi cô đang ngồi trong nỗi khốn khổ run rẩy, và với vẻ lạnh lùng nghiêm nghị khá rõ, ông nói: “Bác thấy việc nói chuyện với cháu chẳng ích gì cả. Tốt hơn chúng ta nên chấm dứt buổi trò chuyện đầy hổ thẹn này đi. Không thể bắt ông Crawford phải chờ lâu hơn nữa. Do đó, bác chỉ xin nói thêm một điều, vì nghĩ rằng đó là bổn phận phải bày tỏ rõ quan điểm về cách xử sự của cháu, rằng cháu đã làm thất vọng mọi kỳ vọng mà bác từng dung dưỡng, và tự chứng minh bản thân mang một tính cách hoàn toàn trái ngược với những gì bác từng hình dung. Bởi vì bác, Fanny ạ, thiết nghĩ qua cách cư xử của mình cháu cũng thấy rõ, đã có một đánh giá vô cùng tốt đẹp về cháu kể từ thời điểm bác trở về Anh quốc. Bác từng nghĩ cháu đặc biệt không có sự bướng bỉnh trong tính khí, chẳng hề tự phụ hay có bất kỳ xu hướng nào đối với sự độc lập trong tinh thần vốn đang thịnh hành quá mức trong thời modern ngày nay, ngay cả ở những thiếu nữ trẻ tuổi, thứ tinh thần mà ở phụ nữ trẻ lại gây khó chịu và chướng tai gai mắt vượt trên mọi thói hư tật xấu thông thường. Thế nhưng giờ đây cháu đã cho bác thấy rằng cháu có thể vừa ương bướng vừa ngang ngạnh; rằng cháu có thể và sẽ tự mình quyết định mọi chuyện, mà chẳng mảy mang theo sự cân nhắc hay nể nang nào dành cho những người chắc chắn có quyền hướng dẫn cháu, thậm chí chẳng buồn xin lời khuyên của họ. Cháu đã thể hiện bản thân vô cùng, vô cùng khác biệt so với bất cứ điều gì bác từng tưởng tượng. Lợi ích hay bất lợi của gia đình cháu, của cha mẹ, các anh chị em cháu, dường như chưa bao giờ có lấy một khoảnh khắc hiện diện trong suy nghĩ của cháu vào dịp này cả. Việc họ có thể được hưởng lợi ra sao, họ phải vui mừng biết nhường nào trước một chốn nương thân như thế cho cháu, chẳng có chút ý nghĩa gì với cháu cả. Cháu chỉ nghĩ đến bản thân mình, và bởi vì cháu không dành cho ông Crawford thứ tình cảm mà một trí tưởng tượng hừng hực tuổi trẻ cho là cần thiết cho hạnh phúc, cháu quyết định từ chối anh ta ngay lập tức, thậm chí chẳng thèm mong muốn có thêm chút thời gian để suy ngẫm, một chút thời gian nữa để suy xét thật thấu đáo và thực sự kiểm nghiệm lại ước nguyện của chính mình; để rồi trong một cơn cuồng dại của sự ngu ngốc, cháu đang tự tay vứt bỏ một cơ hội ổn định cuộc đời, một cơ hội được sắp đặt một cách đáng lựa chọn, đường hoàng và cao quý đến mức có lẽ sẽ chẳng bao giờ lặp lại với cháu một lần nữa. Đây là một thanh niên có lý trí, có phẩm hạnh, có tính khí, có phong thái và có cả gia tài, vô cùng gắn bó với cháu và đang tìm kiếm bàn tay cháu theo cách đẹp đẽ và vị tha nhất; và để bác nói cho cháu hay, Fanny, cháu có thể sống thêm mười tám năm nữa trên cõi đời này mà không hề được một người đàn ông nào có khối tài sản bằng một nửa, hay một phần mười những điểm tốt đẹp của ông Crawford ngỏ lời đâu. Bác sẵn sàng ban tặng bất kỳ cô con gái nào của mình cho cậu ta. Maria đã có một cuộc hôn nhân cao quý; nhưng giả sử ông Crawford tìm kiếm bàn tay Julia, bác sẽ trao nó cho cậu ta với sự thỏa mãn lớn lao và từ tận đáy lòng hơn nhiều so với việc bác trao Maria cho ông Rushworth.” Sau nửa giây dừng lại: “Và bác sẽ vô cùng kinh ngạc nếu bất kỳ cô con gái nào của bác, khi nhận được lời cầu hôn vào bất kỳ thời điểm nào mà chỉ mang lại một nửa độ hấp dẫn so với lần này, lại ngay lập tức và quả quyết khuyên từ, chẳng thèm dành cho ý kiến hay sự quan tâm của bác chút phép lịch sự tham khảo nào, mà phủ quyết nó một cách dứt khoát. Bác sẽ vô cùng kinh ngạc và tổn thương sâu sắc trước một hành xử như thế. Bác sẽ coi đó là một sự vi phạm nghiêm trọng đối với bổn phận và sự kính trọng. Cháu không phải là người chịu sự phán xét theo cùng một tiêu chuẩn đó. Cháu không mang bổn phận của một đứa con đối với bác. Nhưng, Fanny, nếu trái tim cháu có thể tự tha thứ cho bản thân vì sự vô ơn—”

Ông ngừng lời. Lúc này Fanny đang khóc nức nở đến mức dù đang giận dữ, ông cũng chẳng nỡ đào sâu thêm điểm đó nữa. Trái tim cô như tan nát trước bức tranh về hình ảnh của chính mình trong mắt ông; trước những lời buộc tội quá đỗi nặng nề, dồn dập, chất chồng theo một cấp độ kinh hoàng! Ngang bướng, cố chấp, ích kỷ và vô ơn. Ông nghĩ cô hoàn toàn là thế. Cô đã làm lu mờ mọi kỳ vọng của ông; cô đã đánh mất thiện cảm của ông. Liệu rồi số phận cô sẽ ra sao?

“Cháu vô cùng xin lỗi,” cô nấc nghẹn qua những giọt nước mắt, “cháu thực sự vô cùng xin lỗi.”

“Xin lỗi! Vâng, bác hy vọng là cháu biết xin lỗi; và có lẽ cháu sẽ còn phải hối tiếc dài lâu vì những chuyện diễn ra trong ngày hôm nay đấy.”

“Giá như cháu có thể làm khác đi,” cô nói với một nỗ lực mạnh mẽ khác; “nhưng cháu hoàn toàn đinh ninh rằng cháu không bao giờ có thể mang lại hạnh phúc cho anh ấy, và bản thân cháu cũng sẽ đau khổ.”

Lại một tràng nước mắt tuôn rơi; thế nhưng bất chấp tràng khóc ấy, và bất chấp từ ngữ đen tối nặng nề mang tên đau khổ được thốt lên để mở đầu cho nó, Sir Thomas bắt đầu nghĩ rằng một chút dịu ngọt, một sự thay đổi nhỏ trong xu hướng tình cảm có lẽ cũng có liên quan ít nhiều; và ông bắt đầu dự phóng những điều tốt đẹp từ chính lời cầu xin trực tiếp của người thanh niên kia. Ông biết cô vốn rất rụt rè và cực kỳ hay căng thẳng; và nghĩ rằng không loại trừ khả năng tâm trí cô đang rơi vào trạng thái mà chỉ cần một chút thời gian, một chút nài nỉ, một chút kiên nhẫn, cùng một chút sốt ruột – sự kết hợp khéo léo của tất cả những điều đó từ phía người đàn ông – sẽ tạo ra hiệu quả thông thường của chúng. Nếu gã thanh niên ấy chịu kiên trì, nếu cậu ta có đủ tình yêu để kiên trì, Sir Thomas bắt đầu nhen nhóm những hy vọng; và những suy nghĩ này thoáng qua tâm trí rồi làm nó tươi tỉnh lại, “Thôi được,” ông nói với giọng điệu trang nghiêm đúng mực, nhưng bớt giận dữ hơn, “thôi nào con bé, hãy lau khô nước mắt đi. Khóc lóc chẳng ích gì đâu; chúng chẳng làm được gì tốt đẹp cả. Giờ thì cháu phải xuống nhà với bác. Ông Crawford đã phải chờ đợi quá lâu rồi đấy. Cháu phải tự đưa ra câu trả lời của mình cho cậu ấy: chúng ta không thể mong cậu ta hài lòng với điều gì ít hơn thế; và chỉ có một mình cháu mới có thể giải thích cho cậu ấy hiểu gốc rễ của sự hiểu lầm về tình cảm của cháu mà – thật bất hạnh cho cậu ta – cậu ta đã mang theo. Bác hoàn toàn bất lực trong việc này.”

Nhưng Fanny lại thể hiện sự miễn cưỡng, sự khốn khổ tột cùng trước ý nghĩ phải đi xuống gặp anh ta, đến nỗi sau một lúc cân nhắc, Sir Thomas cho rằng thà chiều theo ý cô còn hơn. Hy vọng của ông đặt vào cả chàng trai lẫn cô gái vì thế mà sụt giảm đôi chút; nhưng khi nhìn vào cô cháu gái và chứng kiến tình trạng khuôn mặt cùng làn da bị tàn phá bởi những trận khóc lóc, ông nghĩ rằng một cuộc gặp gỡ ngay lập tức có khi được chẳng bao nhiêu mà mất thì nhiều hơn. Do đó, với vài lời qua loa vô nghĩa, ông bước đi một mình, để lại cô cháu gái tội nghiệp ngồi đó khóc nghẹn ngào cho những gì vừa xảy ra trong tâm trạng vô cùng khốn khổ.

Tâm trí cô hoàn toàn rối loạn. Quá khứ, hiện tại, tương lai, mọi thứ đều thật khủng khiếp. Nhưng cơn giận của người bác mới là thứ mang lại cho cô nỗi đau đớn dữ dội nhất. Ích kỷ và vô ơn! Lại bị nhìn nhận như thế trước mắt ông! Cô đau khổ đến muôn đời muôn thuở. Cô chẳng có lấy một ai đứng về phía mình, để an ủi hay lên tiếng thay cho cô. Người bạn duy nhất của cô thì đang vắng mặt. Anh ấy có lẽ đã làm dịu đi lòng cha mình, nhưng tất cả, có lẽ tất cả mọi người sẽ đều nghĩ cô là kẻ ích kỷ và vô ơn. Cô có thể sẽ phải gánh chịu những lời quở trách hết lần này đến lần khác; cô có thể sẽ nghe thấy, nhìn thấy, hoặc biết rằng nó vẫn tồn tại vĩnh viễn trong mọi mối quan hệ quanh mình. Cô không khỏi cảm thấy có chút oán trách đối với ông Crawford; thế nhưng, nếu anh ta thực sự yêu cô, và cũng đang đau khổ nữa thì sao! Mọi thứ đều chìm trong khốn khổ.

Khoảng một phần tư giờ sau, người bác quay lại; cô suýt ngất đi khi thoáng thấy ông. Tuy nhiên, ông cất lời rất điềm tĩnh, không chút khắc nghiệt, không lời quở trách, và cô thấy lòng mình hồi sinh đôi chút. Sự an ủi nằm ngay trong lời nói cũng như thái độ của ông, bởi ông bắt đầu bằng câu: “Ông Crawford đã đi rồi: cậu ấy vừa rời khỏi chỗ bác. Bác không cần phải lặp lại những gì đã diễn ra nữa. Bác không muốn làm gia tăng thêm những gì cháu đang cảm nhận lúc này bằng một bản tường thuật về những gì cậu ta đã trải qua. Chỉ cần biết rằng, cậu ấy đã hành xử theo phong thái đường hoàng và hào phóng nhất, đồng thời củng cố trong lòng bác một ý kiến vô cùng tốt đẹp về trí tuệ, trái tim và tính khí của cậu ấy. Dựa trên lời kể của bác về những gì cháu đang phải chịu đựng, cậu ấy đã lập tức, và với sự tinh tế lớn lao, ngừng việc nài nỉ được gặp cháu vào lúc này.”

Đến đây Fanny, người vừa ngẩng đầu lên, lại cúi gằm xuống. “Dĩ nhiên,” người bác tiếp lời, “không thể xem là không có chuyện cậu ấy yêu cầu được nói chuyện riêng với cháu, dẫu chỉ trong năm phút; một yêu cầu quá đỗi tự nhiên, một đòi hỏi quá chính đáng để có thể từ chối. Nhưng không có thời gian nào được ấn định cả; có lẽ là ngày mai, hoặc bất cứ khi nào tinh thần cháu đã đủ bình tĩnh. Hiện tại việc duy nhất cháu phải làm là trấn an bản thân. Hãy kìm nát những giọt nước mắt này lại; chúng chỉ làm cháu kiệt sức thêm thôi. Nếu như, như bác sẵn lòng tin là thế, cháu muốn bày tỏ sự vâng lời đối với bác, cháu sẽ không thả trôi những cảm xúc ấy, mà hãy cố gắng dùng lý trí để vực dậy một tinh thần vững vàng hơn. Bác khuyên cháu nên ra ngoài đi dạo: không khí sẽ làm cháu cảm thấy khá hơn; hãy ra ngoài đi dạo trên lối rải sỏi một tiếng đồng hồ; cháu sẽ có cả khu vườn cây bụi cho riêng mình, và sẽ thấy khỏe khoắn hơn nhờ không khí cùng sự vận động. Và, Fanny này” (ông quay lại thêm một giây lát), “bác sẽ không hé nửa lời với ai ở dưới nhà về những gì đã xảy ra đâu; bác thậm chí sẽ không nói cho dì Bertram của cháu biết. Không có lý do gì để lan truyền sự thất vọng này cả; chính cháu cũng đừng nói gì về nó nhé.”

Đó là một mệnh lệnh mang lại niềm vui sướng tột độ để vâng theo; đó là một hành động tử tế mà Fanny cảm nhận sâu sắc tận đáy lòng. Được tha thứ những lời quở trách lê thê không dứt của dì Norris! Ông rời đi để lại cô trong ngọn lửa rực ấm của lòng biết ơn. Bất cứ điều gì cũng có thể chịu đựng được miễn là tránh được những lời quở trách đó. Ngay cả việc phải gặp mặt ông Crawford cũng đỡ áp lực hơn phần nào.

Cô lập tức bước ra ngoài, theo đúng lời khuyên của bác, và tuân thủ trọn vẹn những gì ông dặn dò chừng nào còn có thể; cô thực sự kìm nát nước mắt; thực sự tha thiết cố gắng bình ổn tinh thần và củng cố tâm trí. Cô muốn chứng minh cho ông thấy cô thực sự mong muốn đem lại sự an lòng cho ông, và tìm cách lấy lại sự sủng ái của ông; và ông đã trao cho cô thêm một động lực mạnh mẽ để nỗ lực, khi giữ kín toàn bộ sự việc khỏi sự hay biết của các người dì. Việc không để lộ sự nghi ngờ qua ánh mắt hay thái độ lúc này là một mục tiêu rất đáng để vất vả đạt được; và cô cảm thấy mình đủ sức đối phó với hầu như mọi thứ miễn là cứu bản thân khỏi dì Norris.

Cô vô cùng sững sờ, thực sự sững sờ, khi từ buổi đi dạo trở về và bước vào căn phòng phía Đông, thứ đầu tiên lọt vào mắt cô chính là một đống lửa đang được nhóm lên và cháy bập bùng. Lò sưởi! Mọi thứ có vẻ như quá sức tưởng tượng; việc ngay vào lúc đó lại ban cho cô một sự nuông chiều như thế đã khơi gợi một lòng biết ơn thậm chí gây đau nhói. Cô tự hỏi làm thế nào mà Sir Thomas lại có thời gian rảnh rỗi để nghĩ đến một chuyện vặt vãnh như vậy lần nữa; nhưng cô nhanh chóng nhận ra, qua lời thông báo tự nguyện của cô hầu phòng bước vào để chăm chút cho ngọn lửa, rằng điều đó sẽ được duy trì mỗi ngày. Sir Thomas đã hạ lệnh như thế.

“Chắc tao là một kẻ tàn nhẫn thực sự nếu tao còn dám tỏ ra vô ơn!” cô tự lẩm bẩm một mình. “Xin Chúa phù hộ để con không bao giờ trở thành kẻ vô ơn!”

Cô không gặp lại bác mình, cũng chẳng gặp dì Norris, cho đến tận bữa tối. Thái độ của người bác đối với cô lúc đó gần như hoàn toàn giống hệt như trước; cô chắc chắn ông không hề có ý định thay đổi bất cứ điều gì, và rằng chỉ có lương tâm của chính cô mới tưởng tượng ra sự khác biệt mà thôi; thế nhưng dì cháu thì chẳng mấy chốc lại kiếm chuyện cãi vã với cô; và khi nhận ra việc cô tự ý đi dạo mà không báo cho dì biết có thể bị săm soi nhiều đến thế và khó chịu nhường nào, cô càng thấm thía lý do vì sao mình phải biết ơn sự tử tế đã cứu cô khỏi vướng vào cái tinh thần quở trách tương tự, nhưng lại đối với một đề tài trọng đại hơn nhiều.

“Nếu tao biết mày đi ra ngoài, tao đã nhờ mày ghé qua nhà tao để chuyển vài món đồ nhắn nhủ cho con Nanny,” dì cô nói, “để rồi từ đó đến nay, tao đã phải chịu đựng biết bao bất tiện khi cứ phải tự mình lật đật chạy đi mang chúng tới. Tao vốn chẳng dư dả gì thời gian chút nào, và mày đã có thể giúp tao đỡ đi bao nhiêu phiền toái, giá như mày chịu khó báo cho chúng tao biết là mày đi ra ngoài. Tao nghĩ việc mày đi dạo trong vườn cây bụi hay đi thẳng tới nhà tao thì cũng chẳng khác quái gì nhau đối với mày cả.”

“Bác đã khuyên Fanny ra khu vườn cây bụi vì đó là nơi khô ráo nhất,” Sir Thomas lên tiếng.

“Ồ!” bà Norris khựng lại trong giây lát, rồi thốt lên: “Thế thì thật là chu đáo quá thưa Sir Thomas; nhưng ngài chẳng biết con đường dẫn đến nhà tôi khô ráo thế nào đâu. Đảm bảo là Fanny sẽ có một buổi đi dạo tốt đẹp không kém ở đó, lại kèm theo lợi thế là được làm vài việc hữu ích và làm tròn hiếu nghĩa với dì mình: tất cả là lỗi tại nó thôi. Giá như nó chịu báo cho chúng ta biết là nó ra ngoài – nhưng có một điểm gì đó ở con Fanny này, tôi đã nhận ra từ lâu rồi – nó thích làm theo ý mình; nó chẳng thích bị sai khiến gì sất; nó cứ tự ý đi dạo theo cái cách độc lập của riêng mình bất cứ khi nào có thể; rõ ràng nó mang sẵn trong người một chút tinh thần giấu giếm, độc lập và ngớ ngẩn nào đó, mà tốt nhất tôi khuyên nó nên bỏ đi thì hơn.”

Như một sự phản chiếu mang tính chung chung đối với Fanny, Sir Thomas nghĩ chẳng có gì vô lý hơn thế, mặc dù bản thân ông cũng vừa mới bày tỏ những cảm xúc y hệt cách đây không lâu, và ông cố gắng chuyển hướng câu chuyện; cố gắng nhiều lần cho đến khi thành công; bởi vì bà Norris chẳng đủ tinh tế để nhận ra, dù là lúc này hay bất kỳ thời điểm nào khác, việc ông đánh giá cô cháu gái của mình cao đến mức nào, hay việc ông cách xa việc muốn dùng sự xuống cấp của cháu để làm nổi bật ưu điểm của con mình ra sao. Bà cứ vừa nói bóng gió nhắm vào Fanny vừa bực bội về buổi đi dạo riêng tư đó suốt cả bữa tối.

Tuy nhiên, cuối cùng nó cũng kết thúc; và buổi tối buông xuống với sự bình tâm lớn hơn cùng tinh thần phấn chấn hơn đối với Fanny, vượt xa những gì cô từng dám hy vọng sau một buổi sáng giông bão; nhưng cô tin tưởng, trước hết, rằng mình đã làm đúng: phán đoán của cô không hề đánh lạc hướng cô. Cô có thể chịu trách nhiệm về sự trong sáng trong ý định của mình; và cô sẵn sàng hy vọng, thứ hai là, sự bất mãn của người bác đang dịu dần, và sẽ còn dịu hơn nữa khi ông suy ngẫm về vấn đề này một cách công tâm hơn, và cảm nhận được, theo cách mà một người tốt buộc phải cảm nhận, rằng việc kết hôn mà không có tình cảm là điều khốn khổ, không thể thành thứ, vô vọng và tồi tệ đến nhường nào.

Khi cuộc gặp gỡ mà cô bị đe dọa sẽ diễn ra vào ngày mai qua đi, cô không thể không tự huyễn hoặc bản thân rằng vấn đề đó sẽ chính thức khép lại, và một khi ông Crawford đã rời khỏi Mansfield, mọi thứ sẽ nhanh chóng trở lại như thể chưa từng tồn tại một vấn đề nào như thế. Cô không muốn, và không thể tin rằng, tình cảm mà ông Crawford dành cho cô lại có thể khiến anh ta đau khổ lâu dài; tâm trí anh ta vốn không thuộc loại người đó. Luân Đôn sẽ sớm chữa lành mọi thứ. Ở Luân Đôn, anh ta sẽ nhanh chóng học được cách ngạc nhiên trước sự mê muội của chính mình, và cảm thấy biết ơn vì lý trí đúng đắn ở cô đã cứu anh ta khỏi những hậu quả tồi tệ của nó.

Trong lúc tâm trí Fanny đang vướng bận vào những hy vọng kiểu đó, thì ngay sau bữa trà, người bác của cô đã bị gọi ra khỏi phòng; một sự việc quá đỗi quen thuộc để khiến cô chú ý, và cô chẳng thèm bận tâm cho đến khi người quản gia xuất hiện trở lại mười phút sau đó, bước thẳng về phía cô và nói: “Sir Thomas muốn gặp cô ạ, thưa cô, ở phòng riêng của ngài.” Ngay lập tức, điều gì đang diễn ra hiện lên trong đầu cô; một mối nghi ngờ ập đến khiến sắc mặt cô bay sạch màu; nhưng nhanh chóng đứng phắt dậy, cô chuẩn bị vâng lời thì bà Norris gọi giật giọng lên: “Khoan đã, khoan đã, Fanny! Mày đang làm trò gì thế? Mày định đi đâu hả? Đừng có mà hấp tấp thế chứ. Hãy tin tao đi, người ta không gọi mày đâu; tin tao đi, là tao đây này” (nhìn về phía người quản gia); “nhưng mày lúc nào cũng hăng hái chường mặt ra thế nhỉ. Sir Thomas gọi mày làm cái quái gì cơ chứ? Ý ông ấy là tao, Baddeley ạ; tao tới ngay đây. Ý mày là tao đúng không Baddeley, tao chắc chắn mà; Sir Thomas muốn gặp tao chứ không phải cô Price.”

Nhưng Baddeley vẫn kiên định. “Dạ không, thưa phu nhân, là cô Price ạ; tôi chắc chắn là cô Price.” Kèm theo những lời đó là một nụ cười nửa miệng mang hàm ý: “Tôi không nghĩ bà đủ tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu đâu.”

Bà Norris, vô cùng bất mãn, đành phải nén giận ngồi xuống làm việc tiếp; và Fanny, bước đi trong sự nhận thức đầy bấn loạn, lại thấy mình, đúng như cô đã dự liệu, chỉ một phút sau đã ở một mình với ông Crawford.