Nếu Persis và những người khác đang vui mừng vì được giải thoát khỏi những khuôn phép xã giao quá đỗi quen thuộc, thì Forbes lại thấy nhẹ nhõm vì đã trốn thoát được chúng theo chiều ngược lại. Tại dinh thự của gia đình ở miền Nam trước khi cha anh qua đời, lòng hiếu khách từng được thể hiện vô cùng phóng khoáng; nhưng gia nhân ở đó đều là người da đen, là nô lệ hoặc con cháu của nô lệ, và anh thừa biết phải gia giảm thế nào cho vừa vặn giữa tình thương và sự chuyên quyền đối với họ. Thế nhưng, trước những kẻ hầu người hạ là người da trắng ngoại quốc với đủ thứ điệu bộ nhún nhường lẫn kiêu kỳ kỳ lạ, với cái gật đầu cúi mặt và đôi lông mày nhướng lên, anh vẫn chưa học được ranh giới phải đòi hỏi bao nhiêu và nhượng bộ bao nhiêu.

Anh thầm mừng vì không có người hầu phòng nào đến để sắp xếp hành lý giúp mình, bởi anh sợ bộ đồ quý giá giấu kín của mình có lẽ sẽ chẳng vượt qua được một cuộc soi mói từng trải như thế. Anh tự mình bày biện đồ ngủ, bàn chải và quần áo sạch để chuẩn bị cho buổi sáng hôm sau.

Ten Eyck, người dùng chung phòng tắm với Forbes, bước vào để mượn lửa hút tẩu, thấy Forbes đang chăm chỉ tự tay lo liệu liền ngâm nga một trong số ít những tác phẩm kinh điển mà hắn vẫn hay đọc — câu nói của Rabelais: "Panurge thật sự có lý khi nói rằng: 'Chẳng có lúc nào ta được phục vụ tốt bằng tự tay ta làm quản gia cho chính mình'."

Forbes cất lời: "Đây là lần đầu tiên anh tự lo liệu lấy mọi việc cho mình đấy phỏng?"

Ten Eyck khịt mũi, thả ra một làn khói mịt mờ rồi đáp: "Còn lâu nhé! Tớ từng trải qua mọi thứ gian khổ chẳng kém gì bất cứ tay lao động chân tay nào đâu, cậu bạn Forbesy ạ."

Dựa trên kinh nghiệm của một người từng trải qua những chuyến hành quân và băng rừng vượt núi, Forbes nhướng một bên lông mày đầy vẻ hoài nghi ơn trên. Ten Eyck liền đáp trả:

"Cậu chẳng cần phải cười trừ đâu. Tớ không hề ám chỉ mấy cái kiểu gian khổ điệu đà sang chảnh ấy đâu nhé. Tớ đã nếm trải sự thật phũ phàng rồi cơ. Đã có lúc tớ cãi lời cha. Hồi đó tớ ăn chơi khá bạt mạng, và cụ đã gọi tớ lại để dạy dỗ. Tớ bảo cụ rằng tớ chẳng cần mấy đồng tiền dơ bẩn của cụ; tớ có thể tự kiếm ra tiền, và tớ thề sẽ không bao giờ ngửa tay xin cụ dù chỉ một xu. Tớ khăn gói dấn thân vào chốn hoang dã. Những gì tớ mang theo nhanh chóng tiêu sạch. Tớ chẳng tài nào kiếm nổi một công việc ra hồn; và đến khi tớ sẵn sàng nhận bất kỳ công việc nào tìm được thì chẳng ai thèm ngó ngàng đến tớ nữa. Cuối cùng, họ nhận tớ vào làm lao động chân tay trong một công trường xây dựng đường sắt. Tớ ngủ trong toa chở gia súc, ngủ trên mặt đất, hoặc trong những chiếc giường tầng bằng gỗ chung với lũ người Thụy Điển, Phần Lan, cả đám Hung nô lẫn mấy kẻ da đen, cùng đủ thứ lợn gà trong những cái truồng trại xung quanh. Tớ cũng đánh nhau với chúng chứ, khi buộc phải thế. Sau đó, tớ làm bồi bàn trong một quán ăn rẻ tiền."

"Chúa mới biết tớ sẽ kết cục ra sao nếu như người cha già đáng kính của tớ không vì quá nhớ con mà phái thám tử Pinkerton đi lùng bắt tớ. Và khi tìm thấy tớ, cụ đã cất lời xin lỗi và nài nỉ tớ trở về. Tớ đã nhận lời một cách đầy nhã nhặn. Tớ đã nếm đủ mọi sự nghèo khó cần thiết cho cả cuộc đời rồi. Từ nay trở đi, Forbesy này, tớ chỉ chuộng những giấc ngủ trên nhung lụa và sự xa hoa nuột nà thôi. Tớ nói cho cậu hay, Forbesy ạ, chúng mình dẫu có là triệu phú đi nữa thì cũng có lúc gặp đôi chút phiền muộn nhỏ nhặt, nhưng dẫu sao chúng ta vẫn tránh được những điều tồi tệ nhất, phải không John D.?"

Forbes bèn sốt ruột cắt ngang: "Tôi ước gì anh dẹp ngay cái trò nói tôi là triệu phú ấy đi."

Ten Eyck giải thích: "Triệu phú là từ ngữ trên báo chí dùng để chỉ bất kỳ ai có tài sản trị giá hơn vài ngàn đô-la."

Forbes thú nhận: "Nhưng tôi chẳng có tài sản gì sất và chẳng bao giờ có nổi. Tôi hoàn toàn chẳng giàu có gì. Tôi chẳng có gì ngoài vài trăm đô-la cùng đồng lương chết tiệt của mình."

Ten Eyck đón nhận lời phủ nhận to tát ấy một cách vô cùng bình thản. "Thế thì tớ xin chúc mừng cậu đã trở thành một trong số những kẻ nghèo hèn nhưng lương thiện, thay vì thuộc về tầng lớp giàu có tội phạm."

Forbes lên tiếng: "Tôi nghèo, nhưng tôi chẳng lương thiện chút nào; tôi đang dùng những thủ đoạn giả tạo để đổi lấy sự lịch thiệp."

Ten Eyck gạt phắt đi: "Nhảm nhí! Tiền bạc có mua được những gì cậu đang nhận đâu, và việc thiếu thốn tiền bạc cũng chẳng thể làm mất đi những gì cậu đã đạt được. Họ quý mến cậu. Cậu thuộc về nơi này. Chỉ đơn giản thế thôi."

"Tôi lấy làm hoài nghi lắm."

"Tất nhiên là chỉ đơn giản thế thôi. Ở đây có ai thèm bận tâm xem cậu có bao nhiêu tiền hay chẳng có xu dính túi nào đâu, miễn là cậu dễ mến và không có ý định cầu hôn ai."

Forbes ngẩng phắt đầu lên với một cử động giật mình không qua mắt được Ten Eyck, kẻ đang làm ra vẻ hiểu lầm ý anh.

"Dĩ nhiên, nếu thực sự cậu đang có ý tăm tia bà Neff hoặc cô tiểu thư nhà Neff kia, thì có lẽ lúc ấy người ta mới đòi xem qua sổ tiết kiệm."

Forbes càu nhàu: "Các người làm ơn dẹp ngay cái trò đùa cợt rằng tôi đang theo đuổi bà Neff đi thì tôi mang ơn biết mấy."

Ten Eyck tỏ ra kiên nhẫn; giọng hắn chùng xuống đầy vẻ thâm trầm và nghiêm túc:

"Những gì tớ sắp nói đây là thật lòng đấy, Forbesy ạ. Cậu từng đối xử tốt với tớ khi tớ lâm bệnh ở Manila. Đừng có dại dột mà ngã bệnh ở nơi này. Cậu từng dặn tớ điều gì không được ăn, không được uống và không được mặc khi ở ngoài đó, và bây giờ tớ muốn cảnh báo cậu về những hiểm nguy tại chốn này. Nơi đây cũng chẳng khác nào vùng nhiệt đới, với những luồng chướng khí chết người và loài muỗi vo ve những điều kỳ lạ rồi chích vào người cậu những cơn sốt mê sảng. Đừng có sa chân lỡ bước yêu đương quá đà nhé, Forbesy. Tớ rất quý cậu và — xin phép không tiện nói tên — tớ cũng rất quý cô ấy, nhưng đừng có ôm những ảo tưởng hão huyền vào đầu, và cũng đừng gieo rắc những ảo tưởng ấy vào đầu cô ấy."

"Ý anh là chuyện tiền bạc của tôi chứ gì?"

"Umm-humm."

"Anh nghĩ rằng tiền bạc sẽ tạo ra khoảng cách đối với cô ấy ư?"

Ten Eyck khịt mũi: "Hah! Nước có làm thay đổi điều gì đối với một con cá không cơ chứ?"

"Nhưng nhỡ nếu cô ấy yêu..."

"Này cậu bạn trẻ, cậu có thể nuôi một con chim hoàng yến vô cùng dễ thương trong một chiếc lồng vô cùng nhỏ bé, và nó sẽ cứ thế hót vang trời rồi vô cùng quý mến cậu; nhưng cậu làm sao nhốt được một con chim thiên đường — hay một con hải âu — vào đó, phải không nào?"

Forbes đáp: "Tôi cho là không."

"Và đó cũng chẳng phải lỗi của con chim thiên đường, đúng không nào?"

Forbes lắc đầu và thở dài: "Đó là lỗi của kẻ đã nhốt nó vào lồng."

"Chà, có lẽ ý hắn cũng tốt thôi. Hắn có thể si mê con chim đến phát cuồng, khao khát đến phát điên được giữ nó ở bên mình, nhưng — hắn không thể. Chỉ vậy thôi, hắn không thể nào làm được. Nó sẽ đập cánh đến chết hoặc tìm cách phá lồng bay đi."

Forbes nói: "Trừ phi hắn thả cho nó đi."

"Chính thế! Cậu hiểu ý tớ phải không, anh bạn già?"

"Tôi hiểu ý anh, Steve."

"Và cậu sẽ không vì thế mà cảm thấy quá cay đắng chứ? Còn rất nhiều loài chim khác ngoài những loài chim lớn kia mà. Chẳng có gì ấm cúng bằng một chú chim hoàng yến nhỏ bé cả — phải không nào?"

Forbes ủ rũ đáp: "Tôi cho là không."

"Và có vô số loài chim như thế để người ta có thể sở hữu. Thậm chí có những con trông rất đẹp mắt."

Họ ngồi hút thuốc với nhau một lúc lâu. Sau đó, Ten Eyck ngáp dài, siết chặt vai Forbes rồi bước ra cửa, dừng lại nhìn anh với ánh mắt đượm buồn. Để nói lời chúc ngủ ngon, hắn dùng một câu thoại mang âm hưởng bình dân xứ sương mù: "'Ý tớ muốn nói là, Pip này: mãi mãi là những người bạn tốt nhất nhé?'"

Hắn kết câu với giọng điệu lửng lơ như đang hỏi, và Forbes đáp lại bằng một dấu chấm hết chắc nịch:

"Mãi mãi là những người bạn tốt nhất."

Anh cứ ngồi hút xì-gà cho đến khi điếu thuốc cháy trụi. Đoạn, anh chuẩn bị đi ngủ, thổi tắt ngọn nến, kéo rèm cửa lên và thẫn thờ nhìn vào khoảng tối mịt mờ của một ngọn đồi xanh thẫm hay một đám mây lớn nào đó — chẳng biết đích xác là gì — đang chồng chất lên nhau dưới bầu trời lấm tấm bụi sao li ti. Giữa muôn vàn tinh thần ấy có một hành tinh mà anh chẳng rõ tên gọi. Khi anh dõi theo, nó lặng lẽ dịch chuyển khuất tầm mắt sau ngọn đồi tự lúc nào với một vẻ kín đáo đến mức chẳng thể nhận ra.

Anh từ bỏ Persis dứt khoát hệt như cách anh từ bỏ hành tinh kia. Chỉ vài ngày trước, anh còn chẳng biết tên cô. Thêm vài ngày nữa thôi là cô sẽ trôi tuột khỏi bầu trời đời anh.

Anh mệt mỏi quá đỗi, khao khát giấc ngủ đến cùng cực, tới mức sự tuyệt vọng lúc bấy giờ chỉ tựa như một dạng thức khác của bóng đêm — tối tăm nhưng đầy diễm phúc, chẳng còn ngây ngất niềm vui nhưng cũng sạch bóng những nỗi đoạn trường.