Tôi sinh non tám tháng, hồi nhỏ sức khỏe rất kém, trung bình mỗi năm một trận ốm nặng, việc học hành luôn bị lỡ dở. Đến năm tốt nghiệp tiểu học, tôi đã mười bốn tuổi rồi, hơn nữa sức khỏe chẳng những không khá lên mà ngày càng nặng hơn. Hồi đó, ví dụ như bị táo bón chẳng hạn, ông nội liền bảo tôi uống thật nhiều dầu mè; hoặc khi bị thủy đậu, ông giã tỏi nát ra rồi bảo mẹ tôi bôi lên người tôi, nói là để rút độc ẩm... Những chuyện đại loại thế này còn rất nhiều. Đương nhiên, cũng may là bố mẹ chưa từng làm theo như vậy, nếu không tôi chẳng biết mình còn có thể sống đến bây giờ hay không.
Hơn nữa, mỗi khi mẹ tôi hỏi những bài thuốc gia truyền này nghe được từ đâu, ông nội nhất định sẽ nói là Cửu gia dạy ông, thế nên hồi đó tôi cảm thấy Cửu gia là một người cực kỳ không đáng tin cậy.
Câu chuyện này không kể về ông nội, cũng không kể về Cửu gia, mà là câu chuyện của tất cả mọi người trong đại gia đình chúng tôi. Cho nên câu chuyện của ông nội chỉ coi như phần mở đầu, dưới đây tôi sẽ kể chuyện giữa tôi và Cửu gia, như vậy coi như bước vào chính đề.
Chỉ là thời gian trôi qua lâu như vậy, rất nhiều chuyện đã dần phai mờ, tôi lại đặc biệt đi hỏi bà nội, rồi nhặt nhạnh lại những gì mình còn ấn tượng để hồi tưởng.
Vì chúng tôi đã định cư ở thành phố tỉnh lỵ, họ hàng ở quê qua lại cũng ít đi, không phải là mất đi tình thân, mà là thế hệ đi trước tuổi ngày càng cao, quãng đường năm trăm dặm từ thành phố tỉnh lỵ đến huyện lỵ thực sự không dễ đi cho lắm.
Cho nên, mãi cho đến trước khi tốt nghiệp cấp hai, tôi cũng chỉ về quê một lần vào năm sáu tuổi, nhưng khi đó hoàn toàn không có ấn tượng gì về Cửu gia, rất nhiều "chiến tích anh hùng" về ông đều là nghe kể từ bà nội.
Theo lời bà nội, trước khi Chiến tranh chống Nhật bùng nổ, gia đình họ cũng được coi là đại gia tộc trong huyện, một tòa đại viện ba gian vào ra, các cô con gái lúc rảnh rỗi đều ngồi xe lừa bánh cao su ra ngoài xem kịch, thỉnh thoảng còn tặng giỏ hoa cho mấy gã kép hát.
Còn Cửu gia thì sao, nhỏ hơn bà nội trọn vẹn mười tuổi, ông sinh ra chưa được mấy năm thì giặc Nhật đã tới, cơ nghiệp gia đình sa sút. Hồi đó ai nấy đều bận rộn "tránh giặc Nhật", nào có ai rảnh rỗi quản đến ông? Cho nên Cửu gia từ nhỏ không đọc sách, lúc rảnh rỗi liền đi theo một đám trẻ cùng trang lứa đi chơi khắp nơi. Nhìn thấy mấy ông sư, đạo sĩ và đồng cốt hành nghề cúng bái khắp vùng nông thôn, bọn chúng liền đi theo sau lưng, đọc những câu chú chẳng hiểu ra sao cả.
Năm Cửu gia mười tuổi, giặc Nhật vừa mới bị đánh đuổi, trong huyện có một lão đạo sĩ đến, lạy Phật tổ, bái nương nương. Khi đi trên phố, đám trẻ bọn họ vẫn theo thói quen cũ lẽo đẽo đi sau đạo sĩ đó hát nghêu ngao những bài đồng dao. Nói ra cũng thật thú vị, đạo sĩ này ăn mặc rất lếch thếch nhưng lại không đuổi đám trẻ này đi, ngược lại còn tỏ vẻ hứng thú quan sát chúng.
Khi lão đạo nhìn thấy Cửu gia, ánh mắt liền không thể dời đi được nữa, gặng hỏi cho ra nhà bà nội tôi, rồi cứ thế đi thẳng đến nhà, gặp người lớn, vừa mở miệng đã muốn nhận Cửu gia làm đồ đệ.
Người trong nhà đương nhiên không muốn. Người đi theo đạo sĩ và thầy chùa làm chân sai vặt thông thường thuộc hàng tam giáo cửu lưu, không phải nghề nghiệp đàng hoàng, chỉ có những nhà nào thực sự nuôi nổi con cái mới đem gửi đi học thứ này, chỉ cốt có bát cơm ăn để mà sống sót.
Thấy việc nhận đồ đệ không thành, lão đạo cũng chẳng mấy thất vọng, ngược lại còn không thèm đi nữa, mà dựng một cái lán tranh ở sườn núi phía Đông cạnh miếu Phật ở quê, cứ thế ở lại. Bình thường có việc tang ma thì xuống núi làm pháp sự, rảnh rỗi lại ở trên đỉnh núi canh miếu Phật. Còn chuyện thu nhận đồ đệ thì từ đó trở đi không hề nhắc đến nữa.
Ban đầu người trong nhà nhìn thấy cảnh này, không cho Cửu gia chạy lung tung, sợ lão đạo ngày nào đó dụ dỗ bắt cóc mất. Lâu dần, thấy lão đạo quả thực là người tốt, nên dần buông lỏng cảnh giác. Từ đó phạm vi hoạt động của Cửu gia lại bao gồm cả ngọn núi phía Đông.
Lão đạo sống một mình trên núi, trẻ con trong huyện lại đông, ngày thường rảnh rỗi leo núi chơi, hễ lên đến đỉnh núi đều giúp ông làm một số việc vặt hàng ngày. Bởi vì chỉ cần giúp đỡ, lão đạo sẽ lấy quả óc chó, hồng kết trên núi ra cho chúng ăn, lũ trẻ cũng rất vui vẻ làm theo.
Nhưng người được lão đạo yêu thương che chở nhất, chỉ có một mình Cửu gia.
Thời gian trôi qua rất nhanh, chớp mắt Cửu gia đã mười tám tuổi, một chữ bẻ đôi cũng chưa từng học qua. Vừa hay năm đó lão đạo muốn đến một huyện gần đó làm pháp sự, Cửu gia lớn thế này rồi mà còn chưa từng ra khỏi huyện, bèn kỳ kèo nài nỉ lão đạo dẫn mình đi cùng, cuối cùng cũng chẳng thèm chào hỏi người trong nhà, cứ thế lẽo đẽo đi theo.
Cũng may chỉ đi một ngày là đi về trong ngày, thế nhưng sau chuyến đi này, tính tình Cửu gia bỗng thay đổi đại trà, lại chủ động muốn bái lão đạo làm thầy.
Tôi sau này hỏi Cửu gia, rốt cuộc là đã nhìn thấy cái gì mà ông lại đột nhiên quyết định bái sư? Cửu gia chỉ cười đầy bí ẩn, nói một câu: "Còn có thể vì cái gì nữa? Thể hiện thần thông chứ sao! Làm ta kinh ngạc luôn chứ."
Bái sư, theo lẽ thường là chuyện tốt, rốt cuộc cũng toại nguyện tâm nguyện sáu năm nay của lão đạo. Ai ngờ đâu còn chưa đợi người trong nhà phản đối, lão đạo đã bày tỏ thái độ trước——không nhận!
Lý do rất đơn giản, lão đạo nói Cửu gia tuổi tác đã lớn, đã qua thời điểm tốt nhất để học bản lĩnh rồi, bây giờ bắt đầu học, cho dù đến già cũng chỉ là cái thùng nước lóa quóa nửa bình, khó thành đại khí, sợ rằng sẽ lỡ dở tương lai của nó.
Không biết lần đó đi cùng lão đạo, Cửu gia rốt cuộc đã nhìn thấy những gì? Chỉ biết là nhất định phải bái sư cho bằng được, lão đạo không nhận, ông liền ngày ngày chạy lên núi, kéo thế nào cũng không giữ lại được. Hơn nữa trong nhà chỉ có mỗi một mống con trai độc tôn này, cũng chẳng ai dám quản.
Làm loạn hai năm, lão đạo thấy ông cứ cù nhầy thế này mãi thì không phải là cách, bèn dạy cho một ít trò hề nhỏ để ông kiếm chút tiền lẻ ở chợ. Từ đó, Cửu gia liền dấn thân vào cái nghề bày sạp chơi trò khôn vặt ở chợ phiên. Cứ làm như vậy, suốt cả một đời.
Nghe bà nội kể, mấy thứ đó của ông cũng chẳng tính là tài nghệ gì ghê gớm, chẳng qua chỉ là dùng ba cái bát nhỏ để đoán hạt đậu vàng; hoặc bày ra một ván cờ tàn, không thì làm một ít bột mì với vỏ quýt trần bì vo lại thành mấy viên thuốc đại lực đem bán. Miệng thì quảng cáo là "chữa khỏi bách bệnh", dù sao thì ăn cũng không chết người, chỉ là càng ăn càng thấy đói mà thôi.
Đương nhiên, những khi không có chợ phiên, Cửu gia vẫn lên núi bầu bạn với lão đạo, đôi khi còn cùng nhau ra ngoài làm pháp sự, nhưng chẳng ai biết hai người họ rốt cuộc đang mày mò những gì.
Đây chính là những gì tôi nghe được từ ông nội và bà nội về "Cửu gia". Tóm lại, lúc đó trong mắt tôi, ông chẳng qua chỉ là một tên lưu manh "không đáng tin cậy", chỉ có vậy mà thôi.
Trong ký ức, lần đầu tiên tôi chính thức gặp Cửu gia là vào kỳ nghỉ đông năm tôi mười bốn tuổi. Cửu gia đến thành phố tỉnh lỵ để chữa bệnh, tôi mới bắt đầu có sự tiếp xúc thân thiết với "ông chú không đáng tin cậy" này của bà nội.
Cửu gia đến thành phố tỉnh lỵ vào ngày hai mươi ba tháng Chạp (ngày Tết Táo quân), lúc đó tôi đang sốt rất nặng, cả nhà vừa phải chuẩn bị đón năm mới, lại vừa phải trông nom tôi, bận rộn đến mức quay mòng mòng. Vừa thấy Cửu gia đến, bà nội vội vàng giao nhiệm vụ chăm sóc tôi cho ông, thế nên cho đến tận ngày hăm chín Tết Cửu gia về quê, những lúc bình thường không phải đến bệnh viện, ông đều ở nhà trông nom tôi.
Lần đầu tiên nhìn thấy Cửu gia, ấn tượng duy nhất của tôi là: một ông lão vừa đen vừa gầy, chiều cao không đến nỗi nào, đầy nếp nhăn trên mặt, bù lại có đôi mắt nhỏ trông còn khá có thần.
Cửu gia xoa trán tôi, lại ra vẻ bắt mạch, không nói một tiếng nào, cứ thế đi thẳng ra ngoài nhà trò chuyện với ông nội. Lúc đó tôi đang sốt rất cao, chỉ nghe đứt quãng được dăm ba câu lẻ tẻ của họ.
