Khi ông nội kể đến đây lần đầu tiên, câu hỏi đầu tiên của tôi chính là: Miếng Viên Đại Đầu đó đang ở trong tay ai?

Ông nội nói ở chỗ ông ấy, tôi nhao nhao đòi xem, nhưng ông nội lại bảo sau khi về quê, ông đã đưa nó cho bác cậu tôi, tức là em ruột của bà nội. Trải qua nửa thế kỷ, e rằng sớm đã không còn nữa.

Cơn nhỏ tuổi khi ấy lúc nào cũng không khỏi tiếc nuối liên hồi. Cứ ngỡ dựa vào bản lĩnh của mình, có một ngày sẽ có thể phát hiện ra "kho báu" của Mã Tam Pháo, nào ngờ đến một lần gặp mặt cũng không có.

Nhưng sự đời vốn dĩ khó lường như vậy, miếng Viên Đại Đầu giả này, vậy mà lại có thể trải qua bao thăng trầm, cuối cùng thực sự rơi vào tay tôi, thế nhưng...

Câu chuyện của ông nội đã kể xong, không biết các vị có còn nhớ hay không, câu đầu tiên trong phần mở đầu của tôi chính là: Ông nội là một người kỳ quái. Vậy ông kỳ quái ở chỗ nào? Chúng ta nói tiếp đây.

Không lâu sau khi ông nội bị bắt làm tù binh, cả nước được giải phóng. Ngày 1 tháng 10, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời. Nguyên tắc xử lý đối với họ lúc ấy rất khoan dung, có ba con đường để đi: Một, ở lại địa phương Phúc Châu, ủng hộ công cuộc xây dựng Tân Trung Quốc; Hai, cách đó không xa còn có một thành phố an trí tù binh là Hàng Châu, cũng có thể đến đó; Ba, trở về nguyên quán, muốn làm gì cũng được, miễn là không làm chuyện phá hoại Tân Trung Quốc, hơn nữa còn phát cho phí lộ trình.

Từ mấy năm trước, khi chưa đánh xuống phía Nam, ông nội đã tranh thủ về quê kết hôn, hơn nữa còn sinh được Đại Cô cùng bà nội. Ông không quen với thời tiết miền Nam, liền nằng nặc kéo gia đình ba người trở về quê cũ, một huyện nhỏ ở miền Bắc tỉnh Hà Nam cách nơi họ từng đóng quân năm xưa chưa đầy trăm dặm.

Những năm 50, tuy đã được giải phóng nhưng cuộc sống ở nông thôn không hề dễ chịu. Ông nội quanh năm đi lính ở bên ngoài, lại còn là lính Quốc Dân Đảng, khi trong nhà chia ruộng đất, hoàn toàn không có phần của ông.

Chịu đựng ở quê chưa được hai năm, gia đình chúng tôi lại đùm đề kéo nhau lên thành phố lớn.

Ông nội tìm được một công việc khá ổn, cả một gia đình lớn dần dần ổn định trở lại, từ đó rời khỏi quê hương nơi mười mấy đời sinh sống.

Sau khi cải cách mở cửa, hai bờ dần có thể thông thư tín qua lại. Dựa vào sự thuận tiện trong công việc của mình, sau mấy bận tìm kiếm, ông nội vậy mà lại liên lạc được với người đồng sự họ Hoàng đã bén rễ ở Đài Loan năm nào.

Thông thư tín rồi mới biết, vị đồng sự này của ông nội có thể coi là có đầu óc kinh tế vô cùng. Sau khi đến Đài Loan thì tay trắng dựng cơ nghiệp, qua sự nỗ lực hơn ba mươi năm, các siêu thị mini liên ốc của gia đình họ bây giờ hầu như đã phủ kín một nửa đảo Đài Loan. Còn về miếng Viên Đại Đầu và bí mật trong đó, người đồng sự ấy còn nhắc đến một cách rõ ràng trong thư rằng: Cho dù có tìm thấy kho báu, ông ấy cũng sẽ từ bỏ phần của mình, đem toàn bộ nhượng lại cho ông nội, xin lấy bức thư này làm chứng.

Mỗi khi ông nội nhìn thấy bức thư này, đều sẽ cười nói: "Séc khống đấy!" Đồ đạc đều không còn nữa, còn lên đâu mà tìm chứ~!

Năm 1987, năm đó tôi năm tuổi, bắt đầu có trí nhớ dần dần. Cũng chính vào năm đó, người đồng sự của ông nội đã qua đời vì bệnh ở Đài Loan, hưởng thọ bảy mươi sáu tuổi. Cũng từ năm đó trở đi, cứ đến ngày rằm tháng bảy âm lịch, ông nội luôn mua mấy món nhắm nhỏ, một chai rượu, hai đôi bát đũa, tự nhốt mình trong căn phòng nhỏ, một mình tự rót tự uống, tự nói tự vui.

Mỗi khi đến lúc này, cả nhà đều cảm thấy tinh thần của ông có chút không bình thường, nhưng đến ngày hôm sau thì mọi thứ lại như cũ, thức dậy, nấu cơm, ra phố, trò chuyện.

Thời gian lâu dần, mọi người cũng đều quen rồi. Theo lời của bà nội, ông nội thực chất rất tỉnh táo, chẳng qua là tự tìm cho mình một cái cớ để uống rượu mà thôi. (Những năm 60 ông nội từng mắc một trận bệnh nặng, đoạn ruột bị cắt đi một nửa, bác sĩ không cho phép sau này ông uống rượu).

Sau này tôi lớn lên, cũng dần hiểu được tâm tư của ông nội. Cả đời ông, nói toẹt ra thì người có quan hệ tốt nhất chính là vị đồng sự họ Hoàng ấy. Hai con người, một bí mật, cùng nhau gìn giữ suốt nửa thế kỷ, đó phải là sự gian khổ và kiên trì nhường nào?

Cho nên cứ đến rằm tháng bảy, ông nội luôn phải tưởng niệm người bạn tốt đã cùng làm việc suốt bao nhiêu năm, sau ngày giải phóng lại mỗi người một phương này.

Tình hình này vẫn tiếp tục duy trì cho đến mười lăm năm sau, bởi vì năm này, ông nội bắt đầu có triệu chứng bệnh Alzheimer nhẹ, hơn nữa trong mười năm sau đó, ngày càng lẫn lộn.

Cho đến hai năm trước, có một hôm ông nội lẫn đến mức nửa đêm không ngủ, tôi túc trực bên ông suốt cả đêm. Ông cụ ngồi ở mép giường, chỉ vào một góc trong phòng nói: "Lão Hoàng, cuối cùng anh cũng đến thăm tôi rồi, chúng ta đã hơn năm mươi năm không gặp phải không? Mau ngồi xuống đi..."

Mặc dù những câu chuyện ông nội kể mỗi lần nghe có vẻ đều rất thật, nhưng bà nội luôn nói ông là bịa đặt vớ vẩn. Thế nhưng lúc ấy tôi không hề sợ hãi, thậm chí còn tin rằng tất cả những điều này đều là thật, ông nội quả thực đã gặp lại chiến hữu cũ của mình.

Khúc dạo đầu kết thúc.