Sáng hôm sau, chàng tỉnh dậy trong cơ thể còn suy yếu, nhưng đầu óc tỉnh táo và cơn sốt đã lui. Chàng có cảm giác như một cuộc thì thầm vừa đánh thức mình, nhưng khi mở mắt ra, Lygia không có ở đó. Ursus đang cúi mình trước lò sưởi, bới đống tro tàn xám ngắt để tìm những hòn than hồng bên dưới. Khi tìm được vài cục, hắn bắt đầu thổi, không phải bằng miệng, mà giống như đang dùng ống bễ của một thợ rèn. Vinicius nhớ lại cách gã đàn ông ấy đã bóp chết Croton ngày hôm qua, bèn chăm chú quan sát tấm lưng khổng lồ của hắn — một tấm lưng giống như của người khổng lồ Cyclops và đôi chân vững chãi như cột trụ — với sự săm soi đúng mực của một người am hiểu đấu trường.

“Cảm ơn thần Mercury vì cổ ta không bị hắn bóp gãy,” Vinicius thầm nghĩ. “Bởi thần Pollux! Nếu những người Lygian khác cũng thế này, thì các quân đoàn vùng Danubius sẽ phải đối mặt với không ít việc nặng nhọc đây!”

Nhưng ngoài miệng, chàng cất tiếng: “Này, nô lệ!”

Ursus ngẩng đầu khỏi lò sưởi, mỉm cười gần như thân thiện, đáp: “Xin thần linh ban cho ngài một ngày tốt lành và sức khỏe dồi dào; nhưng ta là người tự do, chứ không phải nô lệ.”

Những lời ấy tạo ra một ấn tượng khá dễ chịu cho Vinicius, kẻ đang muốn dò hỏi Ursus về quê hương của Lygia; bởi việc trò chuyện với một kẻ tự do dù chỉ là dân thường thì đỡ chướng tai hơn đối với lòng tự kiêu của một quý tộc La Mã so với việc nói chuyện với một tên nô lệ, kẻ mà cả luật pháp lẫn thói quen đều không công nhận bản tính con người.

“Thế ngươi không thuộc quyền sở hữu của Aulus sao?” chàng hỏi.

“Không, thưa ngài, ta hầu hạ Callina, cũng như trước đây ta hầu hạ mẹ của cô ấy, hoàn toàn theo ý nguyện của mình.”

Nói đoạn, hắn lại cúi đầu vào lò sưởi để thổi đống than mà hắn vừa chất thêm củi lên. Khi làm xong, hắn đứng thẳng lên và nói: “Chỗ chúng tôi không có nô lệ.”

“Lygia đâu rồi?” Vinicius gặng hỏi.

“Cô ấy ra ngoài rồi, còn ta ở lại nấu thức ăn cho ngài. Cô ấy đã thức canh suốt cả đêm vì ngài.”

“Sao ngươi không thay phiên cho cô ấy?”

“Vì cô ấy muốn tự tay canh chừng, còn nhiệm vụ của ta là tuân lệnh.” Đến đây, ánh mắt hắn trở nên u ám, và một lát sau hắn nói thêm:

“Nếu ta dám trái lời cô ấy, thì ngài đã chẳng còn sống đến giờ này.”

“Ngươi tiếc vì đã không giết ta chắc?”

“Không, thưa ngài. Chúa không truyền dạy chúng ta phải giết người.”

“Thế còn Atacinus và Croton?”

“Ta buộc phải làm vậy thôi,” Ursus lầm bầm. Hắn liếc nhìn đôi bàn tay mình với vẻ tiếc nuối, rõ ràng chúng vẫn mang bản chất của những kẻ ngoại đạo, dẫu cho tâm hồn hắn đã đón nhận cây thánh giá. Rồi hắn đặt một chiếc vạc lên móc sắt và đăm đăm nhìn ngọn lửa với vẻ trầm tư.

“Đó là lỗi của ngài, thưa ngài,” cuối cùng hắn cất tiếng. “Sao ngài lại dám giơ tay hành hung cô ấy, một vương nữ?”

Niềm kiêu hãnh bỗng bùng lên trong lòng Vinicius ở khoảnh khắc đầu tiên, bởi một kẻ thường dân và là đồ man rợn lại dám không chỉ ăn nói suồng sã với mình, mà còn cả gan trách móc chàng. Những điều kỳ lạ và khó tin dồn dập đến với chàng từ hôm qua nay lại có thêm một chuyện nữa. Nhưng vì đang suy yếu và không có đám gia nhân bên cạnh, chàng đành nén giận, nhất là khi khao khát muốn tìm hiểu vài chi tiết về cuộc đời Lygia đang lấn át trong tâm trí.

Do đó, sau khi đã bình tâm lại, chàng bèn gặng hỏi về cuộc chiến giữa người Lygian với Vannius và bộ tộc Suevi. Ursus rất sẵn lòng trò chuyện, nhưng không thể bổ sung thêm mấy điều mới mẻ so với những gì Aulus Plautius từng kể trước đây. Ursus đã không tham gia trận chiến, bởi hắn được giao nhiệm vụ hộ tống các con tin đếnanh trại của Atelius Hister. Hắn chỉ biết rằng người Lygian đã đánh bại người Suevi và người Yazygi, nhưng thủ lĩnh kiêm vị vua của họ đã tử trận vì những mũi tên của người Yazygi. Ngay sau khi nhận được tin người Semnones đã phóng hỏa các khu rừng biên giới của họ, họ vội vã quay về để trả thù, còn các con tin vẫn ở lại với Atelius — kẻ ban đầu ra lệnh đối xử với họ theo nghi thức vương giả. Sau đó, mẹ của Lygia qua đời. Viên chỉ huy người La Mã không biết phải làm gì với đứa trẻ. Ursus muốn cùng cô trở về quê hương, nhưng dọc đường rất nguy hiểm vì thú dữ và các bộ tộc hoang dã. Khi có tin một phái đoàn người Lygian đến gặp Pomponius để đề nghị hỗ trợ chống lại người Marcomani, Hister liền phái Ursus đưa Lygia đi gặp Pomponius. Khi đến nơi, họ mới hay rằng chẳng có phái sứ thần nào ở đó cả, thế là họ đành ở lại đại trại; từ đó Pomponius đưa họ về Rome, và khi lễ khải hoàn kết thúc, ông giao vương nữ ấy cho Pomponia Græcina.

Mặc dù Vinicius vốn đã biết hầu hết câu chuyện và chỉ còn lạ vài chi tiết nhỏ, chàng vẫn chăm chú lắng nghe với niềm thích thú. Niềm tự hào dòng tộc to lớn của chàng cảm thấy thỏa mãn khi một nhân chứng sống xác nhận xuất thân vương giả của Lygia. Là con gái của một vị vua, nàng hoàn toàn có thể chiếm một vị trí tại triều đình của Caesar sánh ngang với tiểu thư từ những gia đình quyền quý nhất, nhất là khi dân tộc mà cha nàng từng cai trị cho đến nay vẫn chưa từng gây chiến với Rome, và dẫu là người man rợ, họ vẫn có thể trở thành một thế lực đáng sợ; bởi theo chính lời Atelius Hister, họ sở hữu một lực lượng chiến binh vô cùng hùng hậu. Hơn nữa, Ursus cũng hoàn toàn xác nhận điều đó.

“Chúng tôi sống trong rừng,” Ursus đáp lại Vinicius, “nhưng đất đai rộng lớn đến mức chẳng ai biết tận cùng ở đâu, và dân cư thì đông đúc vô kể. Trong rừng còn có cả những thị trấn bằng gỗ vô cùng trù phú; bởi những gì bọn Semnones, Marcomani, Vandal và Quadi cướp bóc khắp thiên hạ, chúng tôi đều tước lại từ tay chúng. Chúng không dám bén mảng đến lãnh địa của chúng tôi; nhưng hễ gió thổi từ hướng của chúng sang, chúng lại phóng hỏa đốt rừng của chúng tôi. Chúng tôi chẳng sợ chúng cũng chẳng sợ vị Caesar người La Mã nào cả.”

“Các vị thần đã ban cho Rome quyền thống trị cả thế gian,” Vinicius nghiêm giọng nói.

“Các vị thần đó là những linh hồn tà ác,” Ursus đáp lại một cách vô tư, “và nơi nào không có người La Mã, nơi đó chẳng có quyền lực tối cao nào cả.”

Nói đoạn, hắn khều lại đống lửa, lẩm bẩm như nói một mình: “Khi Caesar đưa Callina vào cung điện và ta nghĩ rằng tai họa có thể giáng xuống đầu cô ấy, ta đã định quay về rừng sâu để kêu gọi người Lygian đến cứu vương nữ. Và người Lygian chắc chắn sẽ kéo quân về hướng sông Danube, bởi họ là những con người lương thiện dù vẫn là ngoại đạo. Ở đó, ta sẽ mang ‘tin vui’ đến cho họ. Nhưng ngặt một nỗi, nếu sau này Callina có quay về với Pomponia Græcina, ta sẽ cúi đầu xin phép cô ấy được trở về với đồng bào mình; vì Chúa đã sinh ra ở một chốn rất xa xôi, và họ thậm chí còn chưa từng nghe đến Ngài. Ngài hiểu rõ nơi mình nên giáng sinh hơn ta; nhưng nếu Ngài đến thế gian này cùng chúng ta trong những cánh rừng, chắc chắn chúng ta đã không tra tấn Ngài đến chết. Chúng ta sẽ chăm sóc và bảo vệ Đứa Trẻ, để Ngài không bao giờ thiếu thốn thịt rừng, nấm, da hải ly hay hổ phách. Và bất cứ thứ gì chúng ta cướp được từ tay người Suevi và Marcomani, chúng ta cũng sẽ dâng hiến cho Ngài, để Ngài được sống trong sự sung túc và thoải mái.”

Vừa lẩm bẩm, hắn vừa đặt chiếc bình đựng thức ăn cho Vinicius lại gần đống lửa rồi im bặt. Tâm trí hắn rõ ràng vẫn đang phiêu diêu đâu đó giữa những hoang mạc của người Lygian, cho đến khi chất lỏng trong nồi bắt đầu sôi lên; lúc ấy hắn mới múc ra một chiếc đĩa nông, cẩn thận thổi cho nguội bớt rồi nói: “Glaucus khuyên ngài, thưa chủ nhân, ngay cả cánh tay lành lặn cũng nên cử động càng ít càng tốt; còn Callina đã ra lệnh cho ta phải đút thức ăn cho ngài.”

Lygia đã ra lệnh! Chẳng có gì để phải bàn cãi trước mệnh lệnh ấy. Vinicius thậm chí còn không hề nghĩ đến việc chống lại ý nguyện của nàng, cứ như thể nàng là con gái của Caesar hay một nữ thần vậy. Thế là chàng không thốt thêm một lời nào; còn Ursus ngồi phịch xuống bên giường, dùng một chiếc cốc nhỏ múc canh đưa tận miệng cho chàng. Hắn làm việc đó cẩn thận đến mức và với một nụ cười hiền lành đến độ Vinicius không thể tin vào mắt mình, không thể ngờ rằng con người trước mặt lại chính là tên Titan đáng sợ ngày hôm qua từng bóp nghẹt Croton, kẻ đã lao vào chàng như một cơn cuồng phong và suýt xé xác chàng ra thành từng mảnh nếu không có lòng trắc ẩn của Lygia. Lần đầu tiên trong đời, vị quý tộc trẻ tuổi bắt đầu suy ngẫm về điều này: Rốt cuộc điều gì có thể xảy ra trong tâm hồn của một con người bình dị, một kẻ man rợ và một tên đầy tớ?

Tuy nhiên, Ursus lại tỏ ra là một kẻ hộ lý vụng về chẳng kém gì sự tận tụy của hắn; chiếc cốc nhỏ lọt thỏm giữa những ngón tay lực lưỡng đến mức chẳng còn chút khoảng trống nào để miệng người bệnh có thể chạm vào. Sau vài nỗ lực vô ích, tên khổng lồ tỏ ra vô cùng bối rối và lẩm bẩm: “Chà! Dắt một con bò rừng ra khỏi cái bẫy còn dễ hơn thế này nhiều.”

Sự lo lắng của người Lygian khiến Vinicius buồn cười, nhưng nhận xét của hắn cũng không kém phần thu hút sự chú ý của chàng. Chàng từng thấy trong các đấu trường những con bò rừng urus vô cùng hung dữ mang về từ những vùng hoang mạc phương bắc — thứ sinh vật khiến cả những đấu sĩ dũng cảm nhất cũng phải rợn tóc gáy khi đối đầu, và chỉ chịu khuất phục trước loài voi về cả kích thước lẫn sức mạnh.

“Ngươi đã từng thử đối đầu với những con thú dữ như vậy bằng đôi sừng của chúng chưa?” chàng kinh ngạc hỏi.

“Cho đến khi trải qua mùa đông thứ hai mươi trong đời, ta vẫn còn sợ,” Ursus đáp; “nhưng sau đó thì chuyện đó cũng đã xảy ra.”

Và hắn bắt đầu đút thức ăn cho Vinicius còn vụng về hơn lúc nãy.

“Chắc ta phải nhờ Miriam hoặc Nazarius giúp thôi,” hắn lầm bầm.

Nhưng đúng lúc ấy, khuôn mặt tái nhợt của Lygia thò ra từ phía sau tấm màn che.

“Để em giúp ngay đây,” nàng cất tiếng. Chỉ một lát sau, nàng bước ra từ căn buồng nhỏ nơi nàng có vẻ như đang chuẩn bị đi ngủ, bởi nàng chỉ mặc một chiếc áo tunica ngắn và bó sát mà người cổ đại gọi là *capitium*, che kín phần ngực, và mái tóc thì buông xõa tự nhiên. Vinicius, với trái tim đập rộn ràng hơn hẳn khi nhìn thấy nàng, bắt đầu trách yêu nàng vì vẫn chưa chịu đi ngủ; nhưng nàng vui vẻ đáp lại: “Em vừa mới chuẩn bị đi ngủ thôi, nhưng trước tiên để em thay phần cho Ursus.”

Nàng cầm lấy chiếc cốc, ngồi xuống mép giường và bắt đầu đút thức ăn cho Vinicius — kẻ lúc này cảm thấy vừa ngỡ ngàng vừa đê mê đến độ quên cả lối về. Khi nàng cúi người sát lại gần chàng, hơi ấm từ cơ thể nàng phả vào người chàng, và mái tóc buông xõa của nàng chạm nhẹ lên ngực chàng. Chàng tái mặt vì xúc động; nhưng giữa cơn bối rối và sự trỗi dậy của những khát khao thầm kín, chàng cũng cảm nhận sâu sắc rằng đây là gương mặt quý giá trên hết, là người được tôn vinh trên hết, so với nàng thì cả thế giới này chẳng là gì cả. Trước đây, chàng từng khao khát nàng; còn giờ đây, chàng bắt đầu yêu nàng bằng tất cả hơi thở và tâm hồn. Trước kia, cũng như bao con người khác trong cuộc sống và tình cảm lúc bấy giờ, chàng chỉ là một kẻ ích kỷ mù quáng, hoàn toàn vô điều kiện, chỉ biết nghĩ đến bản thân mình; còn hiện tại, chàng bắt đầu biết nghĩ cho nàng.

Thế nên chỉ một lát sau, chàng từ chối ăn thêm; và dù vẫn tìm thấy niềm vui bất tận trong sự hiện diện của nàng cũng như việc được ngắm nhìn nàng, chàng vẫn nói: “Đủ rồi! Em hãy đi nghỉ đi, hỡi nữ thần của lòng anh.”

“Xin đừng gọi em bằng cách ấy,” Lygia đáp; “em không đáng để nghe những lời như thế.”

Dẫu vậy, nàng vẫn mỉm cười với chàng và bảo rằng cơn buồn ngủ đã bay biến đi đâu mất, rằng nàng chẳng thấy mệt nhọc gì cả, và nàng sẽ không đi nghỉ cho đến khi Glaucus quay lại. Chàng lắng nghe từng lời nàng nói như thể đang thưởng thức khúc nhạc êm đềm; trái tim chàng dâng trào niềm hạnh phúc và lòng biết ơn khôn tả, và tâm trí chàng đang bấn loạn tìm cách thể hiện lòng biết ơn ấy với nàng.

“Lygia,” chàng cất tiếng sau một thoáng im lặng, “trước đây anh chưa từng hiểu đúng về em. Nhưng giờ thì anh biết rằng anh đã từng muốn chiếm đoạt em bằng những thủ đoạn sai trái; thế nên anh xin em hãy quay về với Pomponia Græcina đi, và hãy tin chắc rằng từ nay sẽ chẳng có bất kỳ bàn tay nào dám giơ lên ​​hại em nữa.”

Khuôn mặt nàng bỗng trở nên đượm buồn. “Em sẽ rất hạnh phúc,” nàng đáp, “nếu được nhìn thấy bà ấy, dù chỉ từ đằng xa; nhưng bây giờ em không thể quay lại đó được nữa.”

“Tại sao chứ?” Vinicius ngạc nhiên hỏi.

“Chúng em, những người theo đạo Chúa, biết được qua Acte những chuyện đang diễn ra trên đồi Palatine. Chẳng lẽ anh chưa nghe nói rằng Caesar, ngay sau khi em trốn thoát và trước khi ngài ta khởi hành đi Naples, đã triệu tập Aulus và Pomponia lại, rồi vì cho rằng họ đã giúp đỡ em nên đã đe dọa trừng phạt họ sao? May thay, Aulus đã có thể thưa với ngài ta rằng: ‘Ngài biết rõ, thưa bệ hạ, chưa từng có một lời dối trá nào thốt ra từ đôi môi này; giờ đây thần xin thề với ngài rằng chúng thần không hề giúp cô ta trốn chạy, và chúng thần cũng chẳng hay biết gì về tung tích của cô ta giống như ngài vậy.’ Caesar đã tin và sau đó quên bẵng đi. Theo lời khuyên của các bậc trưởng lão, em chưa bao giờ viết thư cho mẹ nuôi để báo tin mình đang ở đâu, nhờ thế bà có thể đường hoàng tuyên thệ vào bất cứ lúc nào rằng bà hoàn toàn không biết gì về em. Có lẽ anh sẽ không hiểu được điều này, hỡi Vinicius; nhưng chúng em tuyệt đối không được phép nói dối, ngay cả trong vấn đề liên quan đến sinh mạng. Đó là đức tin mà chúng em dùng để rèn giũa tâm hồn mình; chính vì thế nên em đã không hề gặp lại Pomponia từ khoảnh khắc em bước chân ra khỏi ngôi nhà của bà. Thỉnh thoảng, những tiếng vang từ chốn xa xôi chỉ đủ để truyền đến tai bà rằng em vẫn còn sống và không gặp nguy hiểm gì.”

Đến đây, nỗi nhớ nhung trào dâng khiến đôi mắt Lygia ngấn lệ; nhưng nàng nhanh chóng kìm nén cảm xúc và nói: “Em biết rằng Pomponia cũng đang khát khao mong mỏi gặp em; nhưng chúng em có sự an ủi mà những kẻ khác không có được.”

“Đúng vậy,” Vinicius đáp, “Chúa là sự an ủi của các người, nhưng anh không thể tài nào hiểu nổi điều đó.”

“Hãy nhìn chúng em mà xem! Đối với chúng em, chẳng có sự chia ly nào, chẳng có đớn đau hay thống khổ nào cả; hoặc nếu chúng có xảy ra thì cũng được hóa giải thành niềm vui. Ngay cả cái chết — thứ vốn là dấu chấm hết cho cuộc đời đối với các anh — thì đối với chúng em lại chỉ là sự khởi đầu — là sự trao đổi giữa một niềm hạnh phúc thấp kém lấy một niềm hạnh phúc cao cả hơn, một niềm hạnh phúc kém bình yên lấy một sự bình yên vĩnh cửu. Anh hãy ngẫm xem, một tôn giáo truyền dạy chúng ta phải biết yêu thương ngay cả kẻ thù của mình, cấm đoán sự dối trá, gột rửa tâm hồn khỏi lòng thù hận, và hứa hẹn một niềm hạnh phúc bất tận sau cái chết, thì phải vĩ đại nhường nào.”

“Anh đã từng nghe những giáo lý ấy ở Ostrianum, và anh cũng tận mắt chứng kiến cách các người đối xử với anh và Chilo; khi nhớ lại những việc làm của các người, anh cứ ngỡ đó chỉ là một giấc mơ, và dường như anh chẳng thể tin nổi vào tai hay mắt mình nữa. Nhưng hãy trả lời anh câu hỏi này: Em có hạnh phúc không?”

“Em có,” Lygia đáp. “Bất cứ ai tôn kính Chúa đều không thể là kẻ bất hạnh.” Vinicius nhìn nàng, cứ như thể những lời nàng nói đã vượt ngoài mọi giới hạn hiểu biết của con người.

“Và em không có chút mong muốn nào được quay về với Pomponia sao?”

“Bằng tất cả tâm hồn mình, em rất muốn quay về với bà ấy; và em sẽ trở về, nếu đó là thánh ý của Chúa.”

“Thế thì anh xin em, hãy quay về đi; và anh xin lấy các vị thần hộ mệnh của gia tộc ra mà thề rằng anh sẽ không bao giờ giơ tay hại em nữa.”

Lygia trầm ngâm suy nghĩ một thoáng rồi đáp: “Không, em không thể đẩy những người thân yêu của mình vào vòng nguy hiểm. Caesar không ưa gì gia tộc Plautius. Nếu em trở về — anh thừa biết mọi tin tức đều lan truyền khắp Rome nhanh thế nào qua miệng lũ nô lệ — thì sự trở lại của em sẽ râm ran cả thành phố này. Chắc chắn Nero sẽ hay biết chuyện đó qua lũ cận thần của ngài ta, và sẽ trừng phạt Aulus cùng Pomponia — hoặc chí ít cũng sẽ cướp em khỏi tay họ một lần nữa.”

“Đúng thế,” Vinicius nhíu mày đáp, “điều đó hoàn toàn có thể xảy ra. Ngài ta sẽ làm vậy, cốt chỉ để chứng minh rằng ý muốn của ngài ta phải được tuân thủ. Sự thật là ngài ta chỉ tạm quên em đi, hoặc nếu có nhớ ra thì cũng chỉ vì món thiệt hại đó không thuộc về ngài ta, mà là của anh. Có lẽ, nếu ngài ta bắt em đi khỏi Aulus và Pomponia, ngài ta sẽ giao em cho anh, và khi ấy anh có thể trao trả em lại cho họ.”

“Vinicius, anh lại muốn thấy em bước lên đồi Palatine lần nữa sao?” Lygia gặng hỏi.

Chàng nghiến chặt hàm răng, đáp: “Không. Em nói đúng. Anh vừa nói một câu ngu ngốc! Không!”

Và ngay lập tức, chàng thấy trước mắt mình mở ra một vực thẳm không đáy. Chàng là một quý tộc, một vị bộc tướng quân đội, một người có quyền thế; nhưng đứng trên mọi quyền lực của thế giới mà chàng thuộc về ấy lại là một kẻ điên cuồng mà ý chí cùng sự độc ác của hắn là thứ chẳng thể nào lường trước nổi. Chỉ có những con người như tín đồ Thiên Chúa giáo mới có thể ngừng bận tâm đến Nero hay chẳng còn sợ hãi hắn — những con người mà đối với họ, cả thế giới này cùng những chia ly và đau khổ chẳng khác nào hư vô; những con người mà ngay cả cái chết cũng chẳng là gì. Còn tất cả những kẻ khác đều buộc phải run rẩy trước mặt hắn. Nỗi kinh hoàng của thời đại mà họ đang sống hiện hình trước mắt Vinicius với tất cả sự quái đản tột cùng của nó. Vậy là chàng không thể đưa Lygia trở về với Aulus và Pomponia được nữa, vì sợ rằng con quái vật đó sẽ nhớ ra nàng và trút giận lên đầu nàng; và cũng chính vì lý do ấy, nếu chàng rước nàng về làm vợ, chàng sẽ đẩy nàng, chính bản thân mình và cả Aulus vào hiểm cảnh. Chỉ cần một khoảnh khắc nổi giận vô cớ của bạo chúa là đủ để tàn phá tất cả. Lần đầu tiên trong đời, Vinicius cảm nhận rõ ràng rằng hoặc thế giới này phải thay đổi và được biến đổi, hoặc cuộc sống sẽ trở nên hoàn toàn bất khả thi. Chàng cũng thấu hiểu điều mà chỉ một thoáng trước thôi vẫn còn mơ hồ đối với chàng: Rằng trong những thời buổi thế này, chỉ có những người theo đạo Chúa mới có thể được hạnh phúc.

Nhưng trên hết, nỗi buồn trùm lấp lấy chàng, bởi chàng hiểu ra rằng chính mình là kẻ đã tự chuốc lấy bao rối ren cho cuộc đời mình lẫn Lygia, để rồi từ mớ hỗn độn ấy, gần như chẳng thể tìm nổi một lối thoát. Và dưới ảnh hưởng của nỗi buồn ấy, chàng cất lời:

“Em có biết rằng mình hạnh phúc hơn anh không? Em đang sống trong cảnh nghèo khó, giữa căn phòng đơn sơ này, bên những con người bình dị, nhưng em có đức tin và có Chúa của em; còn anh thì chỉ có mỗi mình em, và khi vắng bóng em, anh chẳng khác nào một kẻ ăn mày không nhà không cửa, không mảnh tình vắt vai. Em quý giá đối với anh hơn cả thế giới này. Anh đã đi tìm em, bởi anh không thể sống thiếu em. Anh chẳng màng đến những bữa tiệc yến hay những giấc ngủ. Nếu không vì niềm hy vọng tìm thấy em, anh đã tự vẫn bằng gươm giáo từ lâu rồi. Nhưng anh sợ cái chết, vì nếu chết đi thì anh sẽ chẳng thể nhìn thấy em nữa. Anh xin nói một lời chân thật rằng anh sẽ không tài nào sống nổi nếu thiếu vắng em. Cho đến nay, anh vẫn đang tồn tại chỉ nhờ vào niềm hy vọng được tìm thấy và ngắm nhìn em. Em có nhớ những cuộc trò chuyện của chúng ta tại dinh thự của Aulus không? Có lần em từng vẽ một con cá trên nền cát cho anh xem, và khi ấy anh chẳng hiểu ý nghĩa của nó là gì. Em có nhớ lúc chúng ta chơi bóng không? Lúc đó anh đã yêu em hơn cả sinh mạng mình, và em cũng bắt đầu láng máng nhận ra rằng anh yêu em. Aulus xuất hiện, dọa chúng ta bằng thần chết Libitina và cắt ngang câu chuyện của chúng ta. Khi từ biệt, Pomponia đã nói với Petronius rằng Chúa là duy nhất, toàn năng và đầy lòng thương xót, nhưng khi ấy thậm chí chúng ta còn chẳng mộng tưởng rằng Chúa của em cũng chính là Chúa của bà ấy. Hãy để Ngài ban em cho anh, và anh sẽ yêu mến Ngài, dẫu cho Ngài có vẻ là vị thần dành cho những kẻ nô lệ, ngoại kiều và người khất thực. Em đang ngồi bên anh đây, và tâm trí em chỉ nghĩ về một mình Ngài. Hãy nghĩ đến anh nữa chứ, nếu không anh sẽ căm ghét Ngài mất. Đối với anh, chỉ có một mình em là thần linh mà thôi. Nguyện chúc phúc cho thân sinh của em; chúc phúc cho mảnh đất đã sinh ra em! Anh chỉ muốn được ôm lấy đôi chân em và cầu nguyện trước em, dâng lên em mọi sự tôn kính, sùng bái và lễ vật, hỡi bậc tam trùng tôn quý! Em chẳng thể hiểu, hoặc vốn không tài nào hiểu thấu anh yêu em nhiều nhường nào đâu.”

Nói những lời đó xong, chàng đặt bàn tay lên vầng trán tái nhợt và nhắm chặt mắt lại. Bản tính của chàng chưa bao giờ biết đến điểm dừng trong tình yêu hay sự giận dữ. Chàng thốt lên đầy nhiệt huyết, hệt như một kẻ đã đánh mất sự tự chủ và chẳng màng kiềm chế bất kỳ điều gì trong ngôn từ hay cảm xúc. Nhưng chàng nói ra từ tận đáy tâm hồn và vô cùng thành khẩn. Người ta có thể cảm nhận rõ ràng rằng nỗi đau đớn, sự cuồng nhiệt, niềm khao khát và lòng tôn sùng dồn nén trong lồng ngực chàng cuối cùng đã bùng nổ thành một dòng thác ngôn từ không tài nào cưỡng lại nổi. Đối với Lygia, những lời ấy nghe chẳng khác nào tội phạm thượng, thế nhưng trái tim nàng vẫn bắt đầu đập loạn nhịp như thể muốn xé toạc chiếc áo tunica đang ôm trọn bầu ngực. Nàng không thể kìm nén lòng trắc ẩn dành cho chàng và những nỗi thống khổ của chàng. Nàng bị lay động bởi sự cung kính mà chàng dùng để thưa chuyện với mình. Nàng cảm thấy bản thân được yêu thương và tôn vinh đến tột cùng; nàng cảm nhận được rằng người đàn ông ngang tàng và nguy hiểm ấy giờ đây đã thuộc về mình, cả tâm hồn lẫn thể xác, ngoan ngoãn hệt như một tên nô lệ; và cảm giác về sự quy phục của chàng cùng uy quyền của chính mình ấy đã lấp đầy tâm hồn nàng bằng niềm hạnh phúc vô biên. Mọi ký ức ùa về trong tích tắc. Chàng lại hiện lên trước mắt nàng là một Vinicius hào hoa chói lọi, đẹp đẽ tựa một vị thần ngoại đạo; chính là kẻ từng trò chuyện về tình yêu với nàng trong dinh thự của Aulus, đánh thức trái tim hãy còn non dại nửa phần trẻ thơ của nàng tựa như vừa bừng tỉnh sau giấc ngủ; chính là kẻ mà Ursus đã cướp nàng khỏi vòng tay hắn trên đồi Palatine, hệt như cướp nàng khỏi biển lửa. Nhưng giờ đây, giữa khoảnh khắc cuồng nhiệt mà cũng đầy đau đớn hằn trên gương mặt tựa chim ưng ấy, với vầng trán tái nhợt và ánh mắt khẩn cầu — mang thương tích, bị thuần hóa bởi tình yêu, chìm đắm trong yêu thương, tràn ngập sự sùng bái và quy phục — chàng hiện lên đúng như hình mẫu mà nàng hằng ao ước, và là người mà nàng có thể đem trọn tâm hồn ra yêu thương, vì thế mà còn trở nên quý giá hơn bao giờ hết.

Ngay lúc ấy, nàng bỗng hiểu ra rằng sẽ có một khoảnh khắc tình yêu của chàng cuốn lấy nàng và đưa nàng đi mất, tựa như một cơn cuồng phong; và khi nhận ra điều đó, nàng cũng có cùng một cảm giác như chàng thoáng trước — rằng nàng đang đứng chênh vênh bên bờ vực thẳm. Chẳng lẽ nàng rời bỏ ngôi nhà của Aulus là vì điều này sao? Chẳng lẽ nàng trốn chạy để bảo toàn thân mình là vì điều này sao? Chẳng lẽ nàng phải ẩn náu ngần ấy thời gian trong những khu ổ chuột tồi tàn của thành phố là vì điều này sao? Rốt cuộc Vinicius là ai? Hắn là một kẻ thuộc phái Augustian, một binh sĩ, một cận thần của Nero! Hơn thế nữa, hắn còn nhúng tay vào lối sống trụy lạc và điên cuồng của bạo chúa, điều đó đã được minh chứng qua bữa tiệc đồi bại mà nàng chẳng thể nào quên được; hắn vẫn cùng những kẻ khác đến đền thờ, dâng lễ vật cho những vị thần ô uế — những kẻ mà có lẽ bản thân hắn chẳng hề tin tưởng, nhưng vẫn trao cho chúng sự tôn kính chính thức. Thậm chí tệ hại hơn, hắn từng ráo riết săn đuổi nàng chỉ để biến nàng thành nữ nô và tình nhân của hắn, rồi đẩy nàng vào thế giới ngập tràn sự xa hoa, tội ác và ô nhược — nơi đang kêu gọi cơn thịnh nộ và sự trả thù từ Thiên Chúa. Dẫu biết rằng chàng có vẻ đã thay đổi, nhưng ngặt nỗi chàng vừa mới thưa với nàng rằng nếu nàng dành sự quan tâm cho Chúa nhiều hơn hắn, thì hắn sẵn sàng căm ghét Chúa. Lygia cảm thấy ngay cả ý niệm về một thứ tình yêu nào khác ngoài tình yêu dành cho Thiên Chúa cũng là một tội ác phạm thượng đối với Ngài và tôn giáo của mình. Khi nhận ra những tình cảm và khát khao khác có thể bị khơi dậy nơi đáy sâu tâm hồn, nàng bị nỗi sợ hãi bao trùm lấy tương lai và chính trái tim mình.

Đúng vào khoảnh khắc nội tâm đang giằng xé ấy, Glaucus xuất hiện để thăm khám và theo dõi tình hình sức khỏe của bệnh nhân. Chỉ trong chớp mắt, sự giận dữ và thiếu kiên nhẫn lại hiện rõ trên khuôn mặt Vinicius. Chàng bực bội vì cuộc trò chuyện với Lygia bị cắt ngang; và khi Glaucus cất lời hỏi han, chàng đáp lại bằng thái độ gần như khinh miệt. Dù rằng sau đó chàng nhanh chóng kiềm chế lại; thế nhưng nếu Lygia từng nuôi bất kỳ ảo tưởng nào — rằng những lời nghe được ở Ostrianum có thể đã thuần hóa được bản tính cứng nhắc của chàng — thì những ảo tưởng ấy chắc chắn sẽ tan thành mây khói. Chàng chỉ thay đổi vì một mình nàng mà thôi; còn đằng sau tình cảm đơn độc ấy, trong lồng ngực chàng vẫn vẹn nguyên một trái tim băng giá và ích kỷ năm nào, đích thực là tâm hồn hoang dã của một con sói La Mã, hoàn toàn trơ lì không chỉ trước những tình cảm ngọt ngào của giáo lý Thiên Chúa giáo mà thậm chí cả lòng biết ơn.

Cuối cùng nàng đành bước đi, mang theo nỗi lo âu và bận tâm nặng trĩu trong lòng. Trước đây, trong những lời cầu nguyện dâng lên Chúa, nàng luôn giữ cho mình một trái tim thanh thản và tinh tuyết tựa hạt sương mai. Nhưng giờ đây, sự bình yên ấy đã bị khuấy động. Một con côn trùng độc hại đã bò vào tận tâm hoa và bắt đầu vo ve quấy phá. Ngay cả giấc ngủ, dẫu đã trải qua hai đêm ròng thức trắng, cũng chẳng mang lại cho nàng chút dịu êm nào. Trong giấc mộng, nàng thấy giữa đất trời Ostrianum, Nero đang dẫn đầu cả một binh đoàn những kẻ cuồng tín thuộc phái Augustian, các nữ tu thần Bacchus, giáo phái Corybantes và đám đấu sĩ đang giày xéo lên đám đông các tín đồ Thiên Chúa giáo bằng cỗ xe chiến kết đầy hoa hồng; rồi Vinicius lao đến nắm lấy cánh tay nàng, kéo nàng lên cỗ xe tứ mã, và khi ôm chặt nàng vào lồng ngực, hắn thì thầm: “Hãy đi cùng chúng ta.”