Petronius lê bước ra về với vẻ mặt nhún vai chán nản và đầy bất mãn. Rõ ràng đối với ông, giữa ông và Vinicius đã không còn tiếng nói chung, tâm hồn họ đã rẽ sang hai ngả hoàn toàn. Từng có thời, Petronius giữ một sức ảnh hưởng vô biên đối với chàng trai trẻ ấy. Ông là hình mẫu trong mọi việc đối với Vinicius, và thường thì chỉ vài câu châm biếm của ông cũng đủ để kìm hãm chàng lại hoặc thúc đẩy chàng hành động. Giờ đây, chẳng còn lại gì từ quá khứ ấy nữa; sự thay đổi lớn lao đến mức Petronius không buồn dùng lại những chiêu cũ, bởi ông thừa hiểu sự sắc sảo và mỉa mai của mình sẽ trượt dài vô tác dụng trước những nguyên lý sống mới mà tình yêu và mối giao du với hội tín đồ Cơ Đốc chưa ai thấu hiểu kia đã gieo rắc vào tâm hồn Vinicius. Gã hoài nghi lão luyện hiểu rằng mình đã đánh mất chiếc̀ chìa khóa dẫn lối vào cõi lòng ấy. Nhận thức này khiến ông ngập tràn bất mãn, thậm chí cả nỗi sợ hãi, và cảm giác ấy càng bị khoét sâu thêm bởi những sự kiện diễn ra trong đêm.

Petronius tự nhủ: «Nếu hành động của Hoàng hậu không phải chỉ là một cơn hứng thú thoáng qua mà là một thứ tình cảm sâu sắc và bền bỉ hơn, thì một trong hai điều sẽ xảy ra: hoặc Vinicius sẽ xuôi theo, để rồi bị hủy diệt bởi bất kỳ biến cố bất ngờ nào; hoặc, với tính khí bướng bỉnh ngày nay của nó, nó sẽ kháng cự, và trong trường hợp đó, chắc chắn nó tiêu đời, thậm chí có thể cả ta cũng vạ lây chỉ vì là họ hàng của nó, và vì Hoàng hậu, mang lòng căm phẫn cả một gia tộc, sẽ dồn toàn bộ thế lực về phe Tigellinus. Đằng nào thì tình hình cũng tồi tệ cả». Petronius là một người can đảm và chẳng hề sợ hãi cái chết; nhưng ngặt nỗi ông chẳng mong đợi gì ở thế giới bên kia, nên chẳng dại gì mà đi mời gọi nó. Sau một hồi trầm ngâm suy tính, cuối cùng ông quyết định rằng cách tốt nhất và an toàn nhất là tống Vinicius rời khỏi thành Rome đi du hành. Ồ, nhưng nếu nhân cơ hội ấy mà gài gả Lygia đi theo cùng trên vạn dặm đường thì ông sẽ sẵn lòng biết bao! Dẫu vậy, ông vẫn hy vọng việc thuyết phục chàng lên đường mà không có nàng chắc cũng không đến nỗi quá khó khăn. Khi ấy, ông sẽ phao tin đồn ở điện Palatine rằng Vinicius đangổm nặng, nhờ thế mà vừa trừ bỏ được hiểm họa cho đứa cháu lẫn cho chính bản thân mình. Hoàng hậu vẫn chưa biết chắc liệu Vinicius có nhận ra mạt sát của mụ hay không; mụ có thể đinh ninh là chưa, và vì thế lòng tự ái của mụ tạm thời chưa bị tổn thương quá sâu. Nhưng tương lai thì khó lường, và việc né tránh tai họa là điều tối cần thiết. Hơn hết thảy, Petronius muốn tranh thủ kéo dài thời gian; bởi ông hiểu rằng một khi Xê-da (Cæsar) đã khởi hành sang Achaea, thì Tigellinus — kẻ hoàn toàn mù tịt về địa hạt nghệ thuật — sẽ phải rớt xuống hàng thứ yếu và mất đi thế lực. Còn ở đất Hy Lạp, Petronius tin chắc mình sẽ chiến thắng mọi đối thủ.

Trong lúc ấy, ông quyết định sẽ giám sát Vinicius thật chặt và thúc giục chàng lên đường. Suốt mấy ngày liền, ông cứ băn khoăn mãi về việc nếu ông xin được một sắc lệnh từ Xê-da trục xuất toàn bộ tín đồ Cơ Đốc khỏi thành Rome, thì Lygia ắt sẽ phải rời đi cùng những kẻ tôn thờ Chúa khác, và rồi Vinicius cũng sẽ theo bước nàng. Khi ấy, ông sẽ chẳng cần tốn công thuyết phục. Khả năng xảy ra việc đó là hoàn toàn có thật. Thực ra, chưa lâu về trước, khi người Do Thái nổi loạn vì lòng căm thù đối với tín đồ Cơ Đốc, Claudius — kẻ không tài nào phân biệt được rạch ròi hai phe — đã đuổi cổ người Do Thái đi. Cớ sao Nero lại không thể trục xuất tín đồ Cơ Đốc cơ chứ? Thành Rome sẽ còn rộng rãi chán nếu vắng bóng họ. Sau bữa tiệc bồng bềnh trên nước ấy, Petronius gặp Nero mỗi ngày, cả ở điện Palatine lẫn trong các dinh thự khác. Việc gợi ý một điều như thế là vô cùng dễ dàng, bởi Nero chẳng bao giờ phản đối những mưu kế mang lại tai họa hay sự hủy diệt cho bất kỳ ai. Sau khi cân nhắc chín chắn, Petronius đã vạch sẵn cho mình cả một kế hoạch. Ông sẽ tổ chức một bữa tiệc ngay tại tư gia, và trong bữa yến tiệc đó, ông sẽ thuyết phục Xê-da ban hành sắc lệnh. Thậm chí ông còn nhen nhóm một niềm hy vọng — không phải là hão huyền — rằng Xê-da sẽ giao phó việc thi hành sắc lệnh ấy cho chính tay ông. Ông sẽ tống khứ Lygia đến Baiae chẳng hạn, với tất cả sự tôn trọng xứng đáng dành cho một người tình của Vinicius, để rồi mặc tình cho họ yêu đương và vui thú với đạo Cơ Đốc ở đó đến chán thì thôi.

Trong khi đó, ông vẫn thường xuyên đến thăm Vinicius; thứ nhất, bởi dẫu mang bản tính ích kỷ đậm chất La Mã đến đâu, ông cũng chẳng thể dứt bỏ được thứ tình cảm gắn bó với viên đại đội trưởng trẻ tuổi; và thứ hai, vì ông muốn thuyết phục chàng lên đường. Vinicius cáo bệnh và chẳng thèm bén mảng đến điện Palatine, nơi những mưu đồ mới mẻ cứ mọc lên như nấm sau mưa mỗi ngày. Cuối cùng, chính từ đôi môi của Xê-da, Petronius hay tin chỉ ba ngày nữa bạo chúa sẽ khởi hành đi Antium bằng mọi giá. Sáng hôm sau, ông lập tức sang thẳng chỗ Vinicius để báo tin, và chàng liền chìa cho ông xem danh sách những vị khách được mời tới Antium — tấm da cừu ấy vừa được một tên nô lệ được giải phóng của Xê-da mang đến sáng hôm nay.

— Có tên ta, và có cả tên ngươi nữa, — chàng nói. — Ngươi cũng sẽ tìm thấy một bản y hệt ở nhà mình khi trở về đấy.

— Nếu ta không có tên trong danh sách ấy, — Petronius đáp, — điều đó đồng nghĩa với việc ta phải chết; nhưng ta không mong chuyện đó xảy ra trước chuyến đi Achaea. Ta vẫn còn quá hữu dụng đối với Nero. Vừa mới đặt chân về Rome, — ông nói khi liếc nhìn tờ danh sách, — chúng ta lại phải khăn gói lên đường, lê lết trên con đường bụi bặm đến Antium. Nhưng đành phải đi thôi, bởi đây không chỉ là một lời mời, mà còn là một mệnh lệnh tối cao.

— Và nếu có kẻ dám cãi lệnh thì sao?

— Hắn sẽ nhận được một lời mời theo một phong cách khác cho một chuyến đi xa hơn đáng kể — một chuyến đi mà người ta chẳng bao giờ trở về. Thật tiếc vì ngươi đã không nghe theo lời khuyên của ta để rời khỏi thành Rome từ sớm! Giờ thì ngươi buộc phải đi Antium rồi.

— Ta buộc phải đi Antium. Hãy nhìn xem chúng ta đang sống trong thời đại nào và là những tên nô lệ hèn hạ ra sao chứ!

— Ngươi mới nhận ra điều đó ngày hôm nay thôi sao?

— Không. Nhưng chính ngươi từng giải thích cho ta rằng giáo lý Cơ Đốc là kẻ thù của cuộc sống, vì nó xiềng xích con người. Thế nhưng, liệu xiềng xích của họ có thể siết chặt hơn những chiếc cùm mà chúng ta đang mang trên người không? Ngươi từng nói: ‘Hy Lạp tạo ra sự khôn ngoan và cái đẹp, còn Rome tạo ra quyền lực.’ Thế quyền lực của chúng ta đang nằm ở đâu?

— Hãy gọi Chilo đến mà tranh luận với lão ta. Hôm nay ta chẳng có chút hứng thú nào để triết lý cả. Thề có thần Hercules! Ta không tạo ra thời đại này, và ta cũng chẳng đời nào chịu trách nhiệm về nó. Hãy nói chuyện Antium đi. Nên nhớ rằng hiểm họa lớn đang chờ đợi ngươi ở đó, và có lẽ đối đầu với gã Ursus từng bóp cổ Croton còn hơn là đặt chân tới đó, nhưng ngặt một nỗi ngươi không thể từ chối.

Vinicius xua tay một cách bất cần rồi nói: — Hiểm họa ư? Tất cả chúng ta đều đang lầm lũi trong bóng tối của cái chết, và bất cứ khoảnh khắc nào cũng có một chiếc đầu gục ngã vào cõi mịt mùng ấy.

— Có cần ta phải liệt kê ra tất cả những kẻ từng có chút khôn ngoan, nên dẫu sống dưới thời Tiberius, Caligula, Claudius và Nero, họ vẫn thọ đến tám, chín mươi tuổi không? Cứ lấy một kẻ như Domitius Afer làm gương cho ngươi đi. Lão ta đã già đi trong bình yên, dẫu suốt cuộc đời lão chưa từng ngừng làm tội phạm và kẻ vô lại.

— Có lẽ chính vì thế nên lão mới được vậy! — Vinicius đáp.

Rồi chàng bắt đầu đảo mắt đọc lướt qua danh sách: — Tigellinus, Vatinius, Sextus Africanus, Aquilinus Regulus, Suilius Nerulinus, Eprius Marcellus, cứ thế mà kể tiếp! Quả là một hội đồng toàn những tên du thủ du thực và phường vô lại! Thế mà người ta lại bảo chúng đang cai trị cả thế giới đấy! Chẳng lẽ chúng không hợp với việc dong rủi qua các làng mạc để trưng bày một vị thần Ai Cập hay Xy-ri, khua khoắng lục lạc, rồi kiếm sống bằng nghề bói toán hoặc múa may quay cuồng hơn sao?

— Hoặc dắt theo mấy con khỉ thông minh, chó biết làm toán, hay một con lừa biết thổi sáo, — Petronius bồi thêm. — Điều đó đúng, nhưng hãy bàn chuyện gì hệ trọng hơn đi. Hãy tập trung tư tưởng và lắng nghe ta đây. Ta đã tuyên bố trên điện Palatine rằng ngươi đang lâm bệnh nặng, không thể rời khỏi nhà; vậy mà tên ngươi vẫn chình ình trên danh sách, điều đó chứng tỏ có kẻ nào đó không tin vào câu chuyện của ta và đã nhúng tay vào việc này một cách có chủ ý. Nero chẳng bận tâm đến chuyện quái quỷ gì đâu, bởi đối với hắn, ngươi chỉ là một tên lính vô tích sự về mặt thơ ca hay âm nhạc, và cùng lắm hắn chỉ có thể bàn với ngươi về mấy cuộc đua trong đấu trường. Thế nên, chắc chắn Poppæa đã nhúng tay vào để điền tên ngươi vào đó, điều đó có nghĩa là ham muốn của mụ đối với ngươi không chỉ là một cơn hứng thú nhất thời, và mụ đang quyết tâm chiếm đoạt ngươi bằng được.

— Quả là một Hoàng hậu liều lĩnh.

— Phải, mụ ta vô cùng liều lĩnh, vì mụ có thể tự hủy hoại chính mình đến mức chẳng còn đường quay đầu. Tuy nhiên, cầu xin nữ thần Venus sớm xui khiến mụ vướng vào một cuộc tình khác; nhưng chừng nào mụ còn khao khát ngươi, ngươi buộc phải cẩn trọng hơn bao giờ hết. Mụ bắt đầu khiến Râu Đồng cảm thấy nhàm chán rồi đấy; giờ thì hắn chuộng Rubria hay Pythagoras hơn, nhưng vì sĩ diện cá nhân, hắn sẽ trút xuống đầu chúng ta những màn trả thù kinh hoàng nhất cho coi.

— Trong lùm cây hôm đó, ta chẳng hề biết mụ đang nói chuyện với mình; nhưng ngươi thì đứng nghe đấy thôi. Ta đã nói rằng ta yêu người khác và không muốn mụ ta. Ngươi biết rõ điều đó mà.

— Ta van ngươi, nhân danh tất cả các vị thần dưới âm phủ, đừng có vứt nốt chút lý trí cuối cùng mà lũ tín đồ Cơ Đốc còn sót lại trong ngươi xuống sông xuống biển. Làm sao ngươi có thể chần chừ khi phải lựa chọn giữa sự hủy diệt trong tầm ngắm và sự hủy diệt chắc chắn cơ chứ? Chẳng phải ta đã nói rồi sao, nếu ngươi dám làm tổn thương lòng tự ái của Hoàng hậu, sẽ chẳng có chút đường lui nào cho ngươi nữa đâu! Thề có âm phủ! Nếu cuộc sống đã trở nên căm ghét đối với ngươi, thì thà tự rạch tĩnh mạch ngay lập tức, hoặc lao mình vào lưỡi kiếm còn hơn, bởi nếu ngươi dám mạo phạm Poppæa, một cái chết cay đắng hơn sẽ đón chờ ngươi đấy. Ngày trước trò chuyện với ngươi dễ dàng hơn biết bao. Điều gì đang bận tâm trong đầu ngươi thế? Chuyện này sẽ gây tổn thất cho ngươi, hay cản trở ngươi yêu thương cô gái Lygia của ngươi? Hãy nhớ thêm điều này nữa, Poppæa đã nhìn thấy nàng ở điện Palatine. Sẽ chẳng khó khăn gì để mụ ta đoán ra lý do tại sao ngươi lại từ chối một ân sủng cao ngời ngợi như thế, và mụ sẽ lùng sục cho bằng được Lygia dù nàng có trốn dưới đáy đất đi chăng nữa. Ngươi sẽ tự đẩy mình vào diệt vong, và kéo theo cả Lygia nữa đấy. Ngươi có hiểu không?

Vinicius lắng nghe như thể đang bận nghĩ ngợi chuyện đâu đâu, và cuối cùng chàng cất lời: — Ta phải gặp nàng.

— Ai cơ? Lygia á?

— Lygia.

— Ngươi có biết nàng đang ở đâu không?

— Không.

— Thế rồi ngươi định giở trò lùng sục khắp mấy nghĩa địa cũ kỹ và vùng đất bên kia sông Tiber nữa đấy phỏng?

— Ta không biết, nhưng ta bắt buộc phải gặp nàng.

— Thôi được, dẫu nàng ta có là tín đồ Cơ Đốc đi chăng nữa, biết đâu nàng lại khôn ngoan hơn ngươi; và chắc chắn là sẽ thế, trừ phi nàng ta muốn đẩy ngươi vào con đường chết.

Vinicius nhún vai. — Nàng từng cứu ta khỏi tay Ursus cơ mà.

— Vậy thì hãy khẩn trương lên, vì Râu Đồng sẽ không chịu hoãn chuyến đi của hắn đâu. Những bản án tử hình hoàn toàn có thể được tuyên ngay tại Antium đấy.

Nhưng Vinicius nào có lọt tai. Duy chỉ có một ý nghĩ duy nhất chiếm trọn tâm trí chàng: một cuộc hội ngộ với Lygia; và thế là chàng bắt đầu nghiền ngẫm tìm mưu kế.

Giữa lúc ấy, một biến cố bất ngờ xảy ra — thứ có lẽ sẽ thổi bay mọi chướng ngại vật. Chilo đột ngột xuất hiện tại dinh thự của chàng.

Lão bước vào trong bộ dạng tơi tả, tiều tụy, trên mặt in hằn dấu vết của cơn đói khát và khoác trên mình những khúc vải rách rưới; nhưng đám gia nhân — vốn có lệnh từ trước là phải cho phép lão vào bất cứ thời điểm nào ngày hay đêm — không dám chặn lão lại, thế là lão tiến thẳng vào sảnh đường chính và đứng trước mặt Vinicius, cất lời: — Nguyện xin các vị thần ban cho ngài sự bất tử và chia sẻ quyền cai trị thế giới này cùng ngài.

Khoảnh khắc đầu tiên, Vinicius chỉ muốn ra lệnh tống cổ lão ra đường; nhưng rồi ý nghĩ rằng gã người Hy Lạp này biết đâu lại nắm được manh mối gì đó về Lygia chợt lóe lên, và sự tò mò đã chiến thắng nỗi ghê tởm.

— Là ngươi đó ư? — chàng hỏi. — Đã có chuyện gì xảy ra với ngươi vậy?

— Tai ương đấy, hỡi con của thần Jupiter, — Chilo đáp. — Lương tri chân chính giờ đây là một thứ hàng hóa chẳng màng ai hỏi đến, và một bậc hiền triết đích thực thậm chí phải cảm thấy may mắn vì cứ năm ngày lại kiếm được chút tiền mua nổi một cái đầu cừu ngoài hàng thịt để gặm nhấm trong một căn gác mái, rồi nghẹn ngào nuốt xuống cùng những giọt nước mắt. Ồ, lạy ngài! Số tiền ngài ban cho tôi, tôi đã đem trả cho Atractus tiền mua sách, để rồi sau đó tôi bị trộm sạch và khánh kiệt. Tên nô lệ được thuê để ghi chép lại những lời hiền triết của tôi đã cuỗm theo nốt số tàn dư mà lòng rộng lượng của ngài ban phát cho tôi rồi cao chạy xa bay. Tôi đang chìm trong khốn cùng, nhưng tôi tự nhủ: Mình có thể tìm đến ai ngoài ngài đây, hỡi thần Serapis mà tôi vô cùng tôn kính và sùng bái, người mà vì ngài tôi đã không tiếc đem cả tính mạng ra đánh cược chứ?

— Ngươi đến đây vì mục đích gì, và mang theo tin tức gì?

— Tôi đến để cầu cứu, hỡi thần Baal, và tôi mang theo nỗi khốn cùng, những giọt nước mắt, tình yêu của tôi, và cuối cùng là thông tin mà vì tình yêu dành cho ngài, tôi đã nhọc công thu thập được. Ngài còn nhớ chứ, thưa ngài, đã có lần tôi kể cho ngài nghe về việc tôi từng trao cho một tên nô lệ của vị thần Petronius một sợi chỉ rút từ chiếc đai lưng của nữ thần tình yêu Paphian đó sao? Giờ đây tôi biết rằng nó đã giúp ích cho ngài, và ngài — hỡi hậu duệ của thần Mặt Trời, người thấu tỏ mọi chuyện đang diễn ra trong dinh thự ấy — chắc cũng thừa biết Eunice đang giữ vị trí nào ở đó rồi. Tôi vẫn còn một sợi chỉ y như thế. Tôi đã cất giữ nó cẩn thận để dành riêng cho ngài, thưa ngài.

Lão khựng lại khi nhận thấy sự giận dữ đang đầm đìa trên đôi mày của Vinicius, rồi vội vã nói tiếp để chặn trước cơn thịnh nộ:

— Tôi biết vị thần Lygia của ngài đang ẩn mình ở đâu; tôi sẽ chỉ cho ngài tận mắt con đường và ngôi nhà đó.

Vinicius kìm nén cơn xúc động đang dâng trào bởi tin tức ấy, rồi lạnh lùng hỏi: — Nàng ở đâu?

— Ở chỗ Linus, vị linh mục cao niên của đám tín đồ Cơ Đốc. Nàng ở cùng gã Ursus, kẻ vẫn ngày ngày đến làm việc tại cối xay gió, trùng tên với viên quản gia Demas của ngài ấy. Phải, chính là Demas! Ursus chỉ làm việc vào ban đêm; thế nên nếu ngài cho vây kín ngôi nhà vào ban đêm, ngài sẽ chẳng tóm được hắn đâu. Linus đã già lom khom, và ngoài lão ta ra trong nhà chỉ còn hai bà lão.

— Sao ngươi rành mạch mấy chuyện này thế?

— Ngài còn nhớ chứ, thưa ngài, lũ tín đồ Cơ Đốc từng bắt giữ tôi trong tay họ, nhưng rồi họ đã buông tha cho tôi. Quả thật, Glaucus đã lầm tưởng rằng tôi chính là cội nguồn tai ương của lão; nhưng lão ta — con người tội nghiệp ấy — đã lầm, và đến giờ lão vẫn đinh ninh như thế. Dẫu vậy, họ vẫn tha mạng cho tôi. Thế nên xin ngài chớ ngạc nhiên, thưa ngài, khi tấm lòng tôi ngập tràn lòng biết ơn. Tôi là một con người của thời đại cũ, của những giá trị tốt đẹp hơn xưa. Tôi đã tự nhủ thế này: Chẳng lẽ mình lại đành đoạn vứt bỏ bạn bè và những ân nhân hay sao? Chẳng phải mình sẽ thành kẻ vô ơn bạc nghĩa lắm nếu không thèm dò la tin tức về họ, không tìm hiểu xem họ sống chết ra sao, sức khỏe thế nào và đang trúng trỏ ở xó nào sao? Thề có nữ thần Cybele xứ Pessinus! Tôi không tài nào làm nổi loại hành xử tàn nhẫn ấy. Ban đầu tôi còn dè dặt vì sợ họ hiểu lầm thiện ý của mình. Nhưng tình cảm sâu nặng mà tôi dành cho họ hóa ra lại lớn hơn cả nỗi sợ, và sự dễ dãi đến khó tin khi họ tha thứ cho mọi tội lỗi đã ban cho tôi thêm lòng dũng cảm đặc biệt. Nhưng trên hết thảy, tôi luôn nhớ về ngài, thưa ngài. Lần mưu sự trước của chúng ta đã kết thúc trong thảm bại; nhưng một con cưng của nữ thần May Mắn nào lại chịu khuất phục trước thất bại cơ chứ? Thế nên tôi đã chuẩn bị sẵn một chiến thắng dâng lên ngài. Ngôi nhà ấy nằm biệt lập một góc. Ngài hoàn toàn có thể ra lệnh cho đám nô lệ của mình bao vây kín mít để đến một con chuột cũng chẳng tài nào tẩu thoát. Thưa ngài, ngách ngợi duy nhất lúc này hoàn toàn nằm trong tay ngài — đó là rước được ái nữ của vị minh quân hào hiệp ấy về tư gia ngay trong đêm nay. Nhưng nếu điều đó xảy ra, xin ngài hãy nhớ rằng kẻ mang lại công lớn chính là đứa con trai nghèo túng và đói rách của cha tôi đây.

Máu dồn cả lên óc Vinicius. Cám dỗ lại một lần nữa làm rung chuyển toàn bộ thể xác chàng. Phải; đó chính là cách, và lần này thì chắc chắn trăm phần trăm. Một khi đã giữ Lygia trong tay tại dinh thự của mình, còn ai dám bén mảng cướp nàng đi? Một khi đã biến Lygia thành người tình, nàng còn con đường nào khác ngoài việc phải chấp nhận điều đó suốt đời? Và mặc cho mọi tôn giáo sụp đổ đi! Lúc ấy, lũ tín đồ Cơ Đốc với lòng thương xót và đức tin cấm đoán của chúng còn nghĩa lý gì với chàng nữa? Chẳng lẽ đây không phải là thời điểm thích hợp để rũ bỏ tất cả những thứ vướng bận ấy sao? Chẳng lẽ không phải lúc để sống như muôn người sao? Sau này Lygia còn có thể làm gì khác ngoài việc nhắm mắt dung hòa số phận của mình với tôn giáo mà nàng đang tôn sùng? Đó cũng chỉ là một vấn đề thứ yếu. Đó là những chuyện chẳng có chút trọng lượng nào. Trước hết, nàng sẽ là của chàng — và sẽ là của chàng ngay trong ngày hôm nay. Và cũng cần phải xem xét liệu tôn giáo kia có đủ sức trụ vững trong tâm hồn nàng trước một thế giới hoàn toàn mới mẻ đối với nàng, trước những xa hoa và những kích thích mà nàng buộc phải buông xuôi đón nhận. Mọi thứ đều có thể xảy ra ngay hôm nay. Chàng chỉ cần giam lỏng Chilo lại, và ban hành lệnh khi màn đêm buông xuống. Để rồi sau đó là những hoan lạc không biên giới! «Cuộc đời ta từ trước tới nay là gì chứ? — Vinicius tự nhủ — chỉ là những đọa đày, những ham muốn không thành, và một chuỗi những câu hỏi chất chứa chẳng có lấy một lời đáp». Cứ thế này, mọi thứ sẽ được cắt đứt và kết thúc gọn ghẽ. Quả thực, chàng sực nhớ ra mình từng thề sẽ không giơ tay tổn hại nàng. Nhưng chàng đã thề bằng cái gì cơ chứ? Đâu phải bằng các vị thần, bởi chàng có tin vào họ đâu; cũng chẳng phải bằng Chúa Cơ Đốc, vì cho đến nay chàng vẫn chưa tin ngài. Cuối cùng, nếu nàng cảm thấy bị xúc phạm, chàng sẽ cưới nàng làm vợ, và qua đó bù đắp cho lỗi lầm. Phải; chàng cảm thấy mình bị ràng buộc bởi điều đó, vì chính nàng là người đã ban ơn cứu mạng cho chàng. Tới đây, chàng lại nhớ về cái ngày cùng Croton tấn công nơi trú ẩn của nàng; chàng nhớ như in cú đấm của gã người Lygia giáng xuống trên đầu mình và tất cả những chuyện xảy ra sau đó. Chàng lại nhìn thấy nàng cúi người bên chiếc giường bệnh của mình, khoác trên mình bộ trang phục của một kẻ nô lệ, xinh đẹp tựa một vị thần, một nữ ân nhân hiền hậu và đầy vinh quang. Ánh mắt chàng vô thức lướt qua bàn thờ gia thần và chiếc thánh giá nhỏ mà nàng đã để lại trước lúc ra đi. Chẳng lẽ chàng sẽ trả ơn tất cả những điều ấy bằng một cuộc đột kích mới ư? Chẳng lẽ chàng sẽ túm tóc lôi nàng đi như một mụ nô lệ vào buồng ngủ của mình sao? Và làm sao chàng có thể làm điều đó được chứ, khi mà chàng không chỉ khát khao mà còn yêu nàng, và yêu nàng đặc biệt vì nàng chính là con người như thế? Bất chợt, chàng cảm nhận sâu sắc rằng việc giam cầm nàng trong nhà là chưa đủ, việc ôm ghì nàng trong tay bằng sức mạnh vũ phu là chưa đủ; chàng cảm nhận rằng tình yêu của mình cần nhiều hơn thế — cần sự ưng thuận từ nàng, cần tình yêu và cả tâm hồn nàng nữa. Phúc thay cho mái nhà này, nếu nàng tự nguyện bước chân vào đó; phúc thay cho khoảnh khắc ấy, phúc thay cho ngày hôm nay, phúc thay cho cuộc đời chàng. Khi ấy, hạnh phúc của cả hai sẽ dạt dào vô tận như đại dương, rực rỡ như ánh mặt trời. Nhưng nếu dùng vũ lực để đoạt lấy nàng, đó sẽ là cách hủy diệt vĩnh viễn niềm hạnh phúc ấy, đồng thời hủy hoại và làm vấy bẩn thứ trân quý nhất, thứ duy nhất được ái mộ trong cuộc đời. Nỗi kinh hoàng bỗng dưng bóp nghẹt lấy chàng ngay khi ý nghĩ đó vừa loé lên. Chàng liếc nhìn Chilo — kẻ đang nơm nớp quan sát chàng, thọc tay vào lớp áo rách rưới và gãi ngứa bứt rứt. Khoảnh khắc ấy, một sự ghê tởm tột độ tràn ngập trong tâm can Vinicius, kèm theo một ham muốn giày xéo gã trợ thủ đắc lực cũ kỹ của mình giống như giẫm nát một con sâu bọ dơ bẩn hay một loài rắn độc. Chỉ trong nháy mắt, chàng đã biết mình phải làm gì. Nhưng vì không biết kiềm chế trong bất cứ chuyện gì, lại thuận theo bản tính La Mã cứng cỏi, chàng quay phắt lại phía Chilo và cất lời:

— Ta sẽ không làm theo những gì ngươi xúi giục, nhưng để ngươi không phải ra về mà không nhận được phần thưởng thích đáng, ta sẽ ra lệnh cho tống giam ngươi vào ngục thất trong nhà và quất ba trăm roi.

Chilo tái mặt. Sự quyết đoán lạnh lùng hiện rõ trên khuôn mặt khôi ngô của Vinicius mạnh mẽ đến mức lão không tài nào tự lừa dối mình dẫu chỉ một giây rằng món quà được hứa hẹn kia chỉ là một trò đùa tàn nhẫn.

Thế là lập tức lão quụp xuống đất, gập rạp người lại rồi rên rỉ bằng một giọng nghẹn ngào: — Sao thế, hỡi vị vua xứ Ba Tư? Vì cớ gì chứ? — Hỡi kim tự tháp của lòng nhân hậu! Tượng đài của sự xót thương! Vì tội gì cơ chứ? — Tôi già nua, đói khát, khốn cùng — tôi đã tận tụy phục vụ ngài — mà ngài lại trả ơn tôi bằng cách này sao?

— Giống như cách ngươi đối xử với tín đồ Cơ Đốc ấy, — Vinicius lạnh lùng đáp. Rồi chàng cất tiếng gọi viên quản gia.

Nhưng Chilo chồm dậy lao đến ôm chặt lấy chân chàng, vừa giãy giụa bám víu vừa nói khi khuôn mặt đã tái mét như người sắp chết: — Lạy ngài, lạy ngài! Tôi già rồi! Năm mươi roi thôi, đừng quất ba trăm. Năm mươi roi là đủ lắm rồi! Một trăm roi thôi, đừng đến ba trăm! Ôi, xin xót thương, xin mở lượng khoan hồng!

Vinicius lạnh lùng hất lão ra bằng mũi giày và ra lệnh. Chỉ trong chớp mắt, hai gã lực điền người Quadi đã xuất hiện theo chân viên quản gia, tóm lấy phần tóc tai rách rưới còn sót lại của Chilo, dùng chính đống giẻ rách quấn cổ lão rồi lôi tuột vào ngục tối.

— Nhân danh Chúa Cơ Đốc! — Gã người Hy Lạp gào lên ở khúc cua hành lang.

Vinicius ở lại một mình. Mệnh lệnh vừa ban ra đã đánh thức và vực dậy tinh thần chàng. Chàng cố gắng thu gom lại những suy nghĩ đang tản mác và sắp xếp chúng vào trật tự. Chàng cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm, và chiến thắng vừa giành được trước chính bản thân đã mang lại cho chàng sự bình yên sâu sắc. Chàng nghĩ rằng mình vừa tiến một bước dài tiến đến gần Lygia, và một phần thưởng cao quý xứng đáng thuộc về chàng. Phút đầu tiên, thậm chí chàng chẳng hề mảy may nghĩ rằng mình vừa đối xử tàn nhẫn với Chilo, và lôi lão ra tra roi vì chính những hành động mà trước đó chàng từng ban thưởng. Chàng vẫn mang nặng dòng máu La Mã đến mức chưa thể cảm thấy đau đớn trước nỗi thống khổ của kẻ khác, hay bận tâm đến một gã người Hy Lạp bần cùng. Giả sử có nghĩ đến nỗi đau đớn của Chilo đi chăng nữa, chàng cũng sẽ đinh ninh rằng mình đã hành động đúng đắn khi ra lệnh trừng trị một tên tiểu nhân như thế. Nhưng lúc này tâm trí chàng đang bận nghĩ về Lygia, và chàng tự nhủ với nàng: Ta sẽ không lấy ác trả ơn; và khi nàng hay biết ta đã xử trí ra sao với kẻ từng xúi giục ta giơ tay vấy bẩn lên người nàng, nàng sẽ phải biết ơn thôi. Nhưng rồi chàng khựng lại trước ý nghĩ này: Liệu Lygia có ca tụng cách hành xử của chàng đối với Chilo không? Tôn giáo mà nàng đang tôn sùng ra lệnh phải biết tha thứ; hơn thế nữa, lũ tín đồ Cơ Đốc từng rộng lượng tha thứ cho tên tiểu nhân ấy, dẫu họ có muôn vàn lý do chính đáng để báo thù. Và thế là, lần đầu tiên trong cõi lòng chàng vang lên tiếng thét: «Nhân danh Chúa Cơ Đốc!» Chàng sực nhớ ra rằng Chilo từng dùng chính lời xưng hô ấy để chuộc mạng khỏi tay Ursus, và chàng liền quyết định sẽ khoan hồng, miễn nốt phần hình phạt còn lại.

Với ý định đó, chàng toan gọi viên quản gia vào, thì đúng lúc ấy y đã đứng sẵn trước mặt, cung kính thưa: — Thưa ngài, lão già kia đã ngất lịm đi rồi, và có lẽ ngài ta chết toi rồi cũng nên. Ngài có muốn tôi tiếp tục quất thêm nữa không?

— Hãy làm cho hắn tỉnh lại và dẫn ra đây gặp ta.

Tên trưởng quản sảnh khuất sau tấm màn che, nhưng công cuộc hồi sức xem chừng không mấy dễ dàng bởi Vinicius phải đợi một hồi lâu và bắt đầu mất kiên nhẫn, trước khi đám nô lệ dìu Chilo ra rồi lủi mất theo một cái phất tay.

Chilo trông nhợt nhạt như một tấm vải lanh, và dọc theo đôi chân lão, những dòng máu rỉ ra chảy ròng ròng xuống mặt sàn khảm đá hoa cương của sảnh đường. Tuy nhiên, lão đã tỉnh lại, và vừa đổ sụp xuống gối, lão vừa dang rộng hai tay cất giọng van xin: — Đa tạ ơn ngài. Ngài thật vĩ đại và nhân từ.

— Hỡi con chó, — Vinicius lạnh lùng nói, — hãy nhớ rằng ta tha thứ cho ngươi là nhờ vị Chúa Cơ Đốc mà ta mang ơn cứu mạng.

— Lạy ngài, từ nay tôi sẽ tận tụy phụng sự Ngài ấy và cả ngài nữa.

— Câm miệng và lắng nghe đây. Đứng dậy! Ngươi sẽ đi theo và chỉ cho ta ngôi nhà mà Lygia đang trú ngụ.

Chilo chồm dậy ngay lập tức; nhưng vừa đứng vững trên đôi chân, lão lại càng tái mét như sắp chết đến nơi, đoạn thều thào bằng một giọng yếu ớt: — Thưa ngài, tôi thực sự đang rất đói — tôi sẽ đi, thưa ngài, tôi sẽ đi! Nhưng ngài ơn, tôi chẳng còn chút sức lực nào. Xin ngài thương tình ban cho tôi dù chỉ là chút cơm thừa mứa từ đĩa ăn của con chó nhà ngài, rồi tôi sẽ đi ngay.

Vinicius ra lệnh mang thức ăn, một đồng tiền vàng và một chiếc áo choàng ra cho lão. Nhưng Chilo, với cơ thể rã rời vì những lằn roi và cái đói cào xé, thậm chí chẳng thể lê bước đi ăn nổi, trong khi nỗi sợ hãi làm dựng ngược cả tóc gáy lên vì sợ Vinicius hiểu lầm sự suy kiệt ấy là tính ngoan cố rồi lại nổi giận lôi đình ra lệnh quất roi lão lần nữa.

— Chỉ cần ngụm rượu làm ấm người lên là được, — lão lải nhải với hàm răng đánh vào nhau lập cập, — là tôi có thể cất bước ngay lập tức, đi tận đến vùng Magna Graecia cũng chẳng từ.

Sau một lúc nghỉ ngơi, lão cũng lấy lại được chút sức lực, và hai người bắt đầu lên đường.

Con đường dài dằng dặc, bởi cũng như đa số các tín đồ Cơ Đốc khác, Linus cư ngụ ở vùng Trans-Tiber, nằm không xa nhà của Miriam. Cuối cùng, Chilo cũng chỉ cho Vinicius một ngôi nhà nhỏ nằm biệt lập một góc, bao quanh bởi bức tường rác rưởi phủ kín dây thường xuân, rồi thưa:

— Thưa ngài, chính là nơi này đây.

— Được rồi, — Vinicius nói, — giờ thì cút đi theo đường của ngươi đi, nhưng trước tiên hãy nghe kỹ lời ta dặn đây. Hãy quên béng chuyện ngươi từng phụng sự ta đi; hãy quên luôn chỗ ở của Miriam, Peter và Glaucus; quên luôn cả ngôi nhà này cùng toàn bộ lũ tín đồ Cơ Đốc đi. Cứ mỗi tháng ngươi sẽ đến nhà ta một lần, ở đó Demas — tên nô lệ được phóng thích của ta — sẽ phát cho ngươi hai đồng tiền vàng. Nhưng nếu ngươi dám cả gan đi rình mò bọn họ lần nữa, ta sẽ cho người lột da ngươi bằng roi, hoặc tống cổ ngươi vào tay quan tổng đốc thành phố.

Chilo rạp mình vái lạy rồi thưa: — Tôi sẽ quên hết, xin ngài cứ yên tâm.

Nhưng ngay khi bóng Vinicius vừa khuất sau góc phố, lão liền vươn đôi tay trơ xương đuổi theo hướng đó, giơ những ngắm tay đấm đe dọa và gầm lên: — Thề có các nữ thần Ate và Furies! Ta đời nào quên được!

Rồi lão lại lả đi vì kiệt sức.