Tưởng Thuần Tổ, giống như tất cả những thanh niên có thứ tình cảm mãnh liệt, chưa được mài giũa, trong lúc tình cảm bộc phát thì cảm thấy mình là một nhân vật hùng vĩ, nhưng trong các mối quan hệ nhân sinh thực tế, hoặc dưới đủ loại quyền uy lạnh lùng, cường đại, thì lại thường tỏ ra yếu đuối, sợ hãi, trốn tránh, phục tùng. Mỗi thế hệ thanh niên lớn lên, đều phải có một cuộc xông pha mãnh liệt trong những bức tường và lưới rện mà người ta gọi là trật tự xã hội, rồi sau đó, đa số trong bọn họ liền cúi đầu tuân phục, một phần nhỏ thì vì bất hạnh lớn và tình cảm cuồng loạn mà trở thành người điên, hoặc do ý chí tự mình lạnh lùng mà tìm được điều mình khao khát, trở thành những nhân vật kích liệt bị thời đại coi là nguy hiểm hơn cả người điên, rải rác trong những bức tường và lưới rện do tổ tiên xây dựng, do con cháu tập quán đời này qua đời khác, ôm ấp hy vọng cho tương lai, theo đuổi vinh quang, trải qua một cuộc sống tối tăm. Những cuộc biến loạn xã hội lớn khiến cho bước tiến, sự xông pha hoặc dò dẫm của con người thế hệ này trở nên dễ dàng hơn; những tiền bối vinh quang của họ đã để lại không ít điều kiện thuận lợi. Đặc biệt là trên vùng hoang dã này, Tưởng Thuần Tổ không còn gặp phải những thứ mà người ta gọi là trật tự xã hội hay nghệ thuật xử thế nữa. Nhưng đồng thời điều này khiến Tưởng Thuần Tổ không tài nào thực hiện được những cú nhảy vọt mãnh liệt kiểu đó; những đạo đức thực tế, kỳ dị và quyền uy lạnh lùng, cường lực mà cậu gặp phải, lại khiến cậu thường xuyên yếu đuối, sợ hãi, trốn tránh, phục tùng. Trên vùng hoang dã này, giữa những ngôi làng tiêu điều hoặc đã bị thiêu rụi, con người ta để lộ sự trần trụi một cách đáng sợ, vượt qua cả sự trần trụi và tình cảm bộc loạn của người thanh niên này, đến mức khiến cậu ta nghĩ đến sự cần thiết của trật tự xã hội, đạo đức trong đời sống, sự kính trọng, thậm chí cả lễ tiết vân vân. Thế là người thanh niên ấy không còn thành thật như trước nữa.

Bản năng tự bảo tồn ấy đã khiến Tưởng Thuần Tổ trở nên giả dối, ngay cả với Chu Cốc Lương cũng trở nên giả dối. Bởi vì Chu Cốc Lương, vì một số nguyện vọng và nhu cầu, đã quyết định đi cùng Thạch Hoa Quý, và kết lập một liên minh kỳ quái với Thạch Hoa Quý. Về điểm này, Tưởng Thuần Tổ cảm thấy vô cùng đau xót. Trải qua sự thay đổi như vậy, Tưởng Thuần Tổ đã thoát khỏi sự ỷ lại và phục tùng thuần phác của mình, trước mặt Chu Cốc Lương thì bày tỏ sự bất mãn đối với Thạch Hoa Quý; trước mặt Thạch Hoa Quý thì bày tỏ sự bất mãn đối với Chu Cốc Lương. Những người vốn thuần phác một khi đã trở nên giả dối thì còn đáng sợ hơn những kẻ khác, bởi vì họ là những tín đồ kiên định cho mục đích của chính mình. Để biện hộ cho ý thức tội ác của bản thân, Tưởng Thuần Tổ ở trong thâm tâm bắt đầu giữ thái độ kháng cự đối với Chu Cốc Lương. Vì vẻ bề ngoài của Tưởng Thuần Tổ quá đỗi thuần phác, Chu Cốc Lương rất khó phát hiện ra những điều này. Mà vì những khổ nạn nặng nề, Chu Cốc Lương lại trở nên vô cùng lạnh nhạt với Tưởng Thuần Tổ. Nhưng dần dần, ông ta cảm thấy tâm tư của người thanh niên này thật sâu thẳm khó lường. Trong một mối căm ghét kỳ lạ, ông ta khinh miệt đánh giá người thanh niên này là yếu đuối, cuồng nhiệt, hèn nhát, thuộc cái loại mà ông ta đã quen thấy. Mà đối với sự hèn nhát, ông ta hoàn toàn không thể chịu đựng nổi, vết thương đáng sợ trong lòng ông ta chính là minh chứng. Nhất là hiện tại, Chu Cốc Lương cho rằng mọi chuyện đều nên đặt lý trí lên hàng đầu. Giả sử không vì niềm thương xót sâu sắc, dưới sự chi phối của cuộc giao chiến nội tâm khá đau đớn ấy, ông ta đã cho tên thanh niên hồ đồ này nếm một ít đắng cay rồi. Hơn nữa vào lúc ông ta chuẩn bị làm như vậy — ông ta đang trong nỗi thống khổ, chưa bao giờ nghĩ đến khả năng có thể đấu đá tâm cơ với một người thanh niên như thế — thì thái độ sắc bén của Thạch Hoa Quý lại ngăn cản ông ta lại. Trước mặt Thạch Hoa Quý hiểm ác, theo bản năng, ông ta buộc phải bảo vệ Tưởng Thuần Tổ.

Đám người này rách rưới, chật vật, mệt mỏi mà cuồng nhiệt, càn quét qua từng ngôi làng. Những ngôi làng ấy đã hoang tàn, nhà cửa sụp đổ, trên đường phố và bãi đất trống có xác chết, chó hoang chạy tung tăng. Những binh lính thì quấn chăn quân đội, ga giường, cùng quần áo của nông dân, trước ngực treo lựu đạn. Ném một quả lựu đạn ra bên ngoài mỗi ngôi làng, rồi đi vào tìm kiếm thức ăn. Cứ lang thang như thế suốt ba ngày. Ngày thứ tư, họ lại đến bờ sông — trời quang đãng, dòng sông rộng lớn và cuồn cuộn dưới ánh mặt trời mang lại cho họ một cảm giác tươi sáng, hùng tráng — bất ngờ tìm được một chiếc thuyền gỗ nhỏ. Họ buộc lại cái mui thuyền đã sụp đổ của chiếc thuyền gỗ, chèo ngược dòng dọc theo bờ sông. Trong số họ, Đinh Hưng Vượng là người biết chèo thuyền. Đây là một tên thanh niên lắm lời, thô lỗ, hoạt bát; vì mất chiếc răng cửa, trên mặt hắn hằn lên một đường nét bướng bỉnh, âm trầm, và dưới sự làm nền của đường nét ấy, đôi mắt hắn mang một vẻ sáng ngời đặc biệt. Tưởng Thuần Tổ biết hắn từng làm phu thuyền. Tưởng Thuần Tổ còn biết thân thế và tính tình của năm người lính khác, và sau đó còn biết rõ hơn nữa. Đối với họ, Tưởng Thuần Tổ mang sự chú ý cấp bách và đề phòng. Cậu đã nhận ra mưu đồ nào đó của Chu Cốc Lương đối với mấy kẻ này, và nhận ra thái độ thiên vị cùng sự kỳ lạ của Thạch Hoa Quý đối với họ.

Trốn chạy đến chốn hoang dã thế này, nhóm người bọn họ đã bị cô lập với thế giới — họ cảm thấy là như vậy. Ban đầu, ai nấy đều tưởng rằng chẳng mấy chốc sẽ đến được một nơi nào đó; dù không biết đó là nơi nào, nhưng lại biết đó là nơi con người đang sinh sống, có bạn bè và hy vọng của họ. Dưới hy vọng chung này, họ đã tập hợp lại với nhau. Nhưng trong ba ngày đường, do sự hoang vu của vùng hoang dã, và do tất cả những sự phá hủy mà họ đã làm, cảm giác của họ đã thay đổi. Họ cảm thấy mình đã hoàn toàn bị cô lập với nhân thế; họ đang bước đi trên một con đường đáng sợ, không biết bản thân đến từ phương nào, cũng không biết sẽ đi về đâu. Điều duy nhất họ biết là họ buộc phải sinh tồn, mà mọi thứ đều có thể nguy hại đến sự sinh tồn của họ. Trong sự trôi nổi ấy, mục đích của con người vốn đơn giản, nhưng trước những sự vật nguy hại đến họ, cũng như những sự vật mà họ cho là nguy hại, đặc biệt là trước những sự vật mập mờ, tăm tối, ai nấy đều mưu toan làm sao cho mọi sự có lợi cho bản thân, hành vi của họ liền trở không còn đơn giản nữa; và tất cả những gì thuộc về nội tâm, tất cả ký ức, tín ngưỡng, hy vọng mà họ mang theo từ thế giới xa xôi kia, và vẫn hằng nghĩ sẽ mang trở lại thế giới xa xôi ấy, đều phải chịu đựng những khảo nghiệm nghiêm trọng giữa chốn trần trụi hoàn toàn và nỗi kinh hoàng vô cớ. Trong tất cả mọi người, Chu Cốc Lương là kẻ thấu hiểu rõ nhất sự khảo nghiệm này. Tựa hồ như họ đang lang thang mù quáng trong địa ngục, mang theo tâm trạng của địa ngục. Tất cả những thứ từng dẫn dắt họ trước kia, nay vì vùng hoang dã vô tận mà trở thành vô dụng. Thạch Hoa Quý đã đánh mất tính tình lạc quan, hào phóng của mình. Tưởng Thuần Tổ đã đánh mất niềm tin tự nhiên vào sự lương thiện. Chu Cốc Lương, có những khoảnh khắc, trong nỗi kinh hoàng vô cớ ấy, đã nghĩ rằng nhóm người thân thiết mà tín ngưỡng của ông ta gửi gắm đã biến mất khỏi mặt đất; và biến mất vĩnh viễn. Ký ức của con người trở nên mơ hồ; mọi thứ trong ký ức dường như đều là không thể xảy ra. Nhưng trong lòng họ vẫn tồn tại một cách chắc chắn tình cảm, hy vọng và tín ngưỡng của riêng mỗi người. Chính những tình cảm, hy vọng và tín ngưỡng ấy đang run rẩy. Trong vùng hoang dã trần trụi, con người ta dốc sức che chắn cho bản thân, do đó càng trở nên trần trụi hơn, gánh chịu những khảo nghiệm khắc nghiệt.

Con người ta kết tụ với nhau chặt chẽ hơn, đồng thời cũng đề phòng lẫn nhau gay gắt hơn. Mấy tên lính kia, khi phát hiện ra sự cạnh tranh âm hiểm giữa Chu Cốc Lương và Thạch Hoa Quý thì bắt đầu chần chừ. Dưới sự thống trị hống hách của Thạch Hoa Quý — vì Chu Cốc Lương, Thạch Hoa Quý càng thống trị hống hách hơn, tỏ rõ quyền uy của hắn là do trời định, hắn chẳng sợ bất cứ thứ gì — binh lính liền dần dần ngả về phía Chu Cốc Lương lạnh lùng nhưng ôn hòa. Trong sự hống hách ấy, Thạch Hoa Quý khá lơ là; hắn thường xuyên lơ là. Phát hiện ra sự "phản bội" này của thuộc hạ, hắn bèn đe dọa từng người một, bắt họ phải im lặng. Đồng thời hắn giở ra những thủ đoạn từng trải nơi giang hồ, dùng một vài tình cảm và biểu hiện kỳ lạ để cho Chu Cốc Lương biết rằng hắn là bạn của mình. Nhưng giữa chốn hoang dã trần trụi này, những thủ đoạn từng trải của hắn lại trở nên non nớt, trơ trẽn, nhìn một cái là thấu suốt.

Vào ngày trước khi tìm thấy chiếc thuyền gỗ, một tên línhổ bệnh nặng, ngã gật bên đường. Mọi người nhẹ nhàng vứt bỏ hắn lại. Ai nấy đều nghĩ rằng, cái kết cục giống hệt thế này cũng đang chờ đợi mỗi người bọn họ.

Thuyền gỗ đi được một ngày, buổi chiều lục soát một ngôi làng, tài sản của họ liền tăng lên, có lương thực, rượu thịt, củi lửa, chăn bông, cùng gà vịt. Mọi người đều vui mừng vì thu hoạch này, thế là giữa họ xuất hiện một thứ tình cảm thân thiện chưa từng có. Không khí ấy tương tự như bầu không khí trong một gia đình, hơn nữa, ở nơi hoang dã — lúc này, kẻ thù của họ là tất cả những kẻ ngoài bọn họ đang mưu toan làm hại họ — họ càng gắn kết chặt chẽ hơn. Nhìn thấy sự thân thiện chân thực mà Chu Cốc Lương bày tỏ với Thạch Hoa Quý — Chu Cốc Lương mỉm cười, dùng giọng rất nhỏ bảo Thạch Hoa Quý đưa cho ông ta một chiếc chăn hoa để ông ta bịt lại lỗ thủng trên mui thuyền — Tưởng Thuần Tổ và những tên lính trẻ cảm thấy hạnh phúc tột cùng, họ thậm chí không muốn che giấu hạnh phúc ấy. Giọng nói ôn hòa, vui vẻ của Chu Cốc Lương và tiếng cười lớn đáp lời của Thạch Hoa Quý đã mang lại ánh sáng vô tận giữa vùng hoang dã thê lương.

Đến chạng vạng, thuyền gỗ neo đậu cạnh bãi cát hoang vắng. Trời âm u. Rét đậm, bãi cát đóng băng. Dòng sông uốn khúc ở không xa, lòng sông thu hẹp lại, dòng nước chảy xiết. Phía sau bãi cát là sườn đất hiểm trở, trên đó có những dải rừng thưa lớn, lúc thuyền gỗ neo đậu, một đàn quạ lớn bay qua dòng sông, phát ra tiếng vỗ cánh khẽ khàng, thận trọng, lao vào những thân cây cao gầy, trơ trụi ấy.

Đinh Hưng Vượng ôm củi ra bãi cát nhóm lửa, Thạch Hoa Quý không đồng ý, quát mắng hắn, hắn liền phát ra tiếng cười phấn khích. Người lính trẻ này, trong sự phấn khích, dâng trào cảm giác vui vẻ, và tưởng tượng phong phú rằng vào buổi tối hôm nay, cái gì là tuyệt vời nhất. Hắn tập trung, trầm tĩnh, nhóm lửa xong, vỗ tay gọi các bạn đồng hành của mình ra. Mọi người chui khỏi khoang thuyền, lập tức cảm thấy, vào buổi tối này, ngọn lửa chính là tuyệt vời nhất. Đinh Hưng Vượng chống nạnh đứng bên đống lửa, dùng đôi mắt sáng ngời, mỉm cười nhìn họ.

Mọi người run rẩy — rõ ràng là cố tình run rẩy — xúm lại bên đống lửa. Ngọn lửa rực rỡ, khói đặc bay lên bầu trời không gió, khí lạnh tiêu tan. Mọi người luân phiên, im lặng uống rượu; mọi người chăm chú nhìn kẻ đang uống rượu. Đinh Hưng Vượng nằm xuống, hai tay chống cằm hướng về phía đống lửa. Giữa sự im lặng của mọi người, cảm thấy sự im lặng chính là sự tán thành, Đinh Hưng Vượng bắt đầu cất tiếng hát.

Hắn hát bằng giọng trầm tĩnh, dịu dàng. Đường nét bướng bỉnh, âm trầm trên khuôn mặt hắn giãn ra. Trong khoảng thời gian giữa các khúc hát, mọi người im lặng, hắn mỉm cười không tiếng động, cái miệng mất đi chiếc răng cửa ngọt ngào như trẻ sơ sinh.

Tạm thời thoát khỏi đủ loại nguy hiểm, con người ta vô cùng trân quý khoảng thời gian nghỉ ngơi này. Tiếng hát cất lên trong sự tĩnh lặng đã bảo vệ cho những giấc mơ bình an của con người. Mọi người cảm thấy đêm đen giá lạnh đang bị ngọn lửa làm cho nôn nóng, bay là đà xung quanh, phát ra những âm thanh khẽ khàng, nhỏ bé. Tiếng hát càng thêm yếu ớt, đêm đen càng thêm khẽ khàng, mà ngọn lửa lại càng phấn chấn. Tiếng hát dừng lại, ngọn lửa quạnh hiu, đêm đen nghi hoặc im lặng; mọi người quay đầu lại, phát hiện ra bãi cát tối tăm, sườn đất, cây cối trong rừng, và dòng sông cuồn cuộn ánh lên thứ ánh sáng trắng. Tiếng hát lại cất lên, những chuyển động khẽ khàng của đêm đen lại bắt đầu, tiếng nước chảy xa xôi, ngọn lửa phấn chấn. Con người ta cô độc sống giữa chốn hoang dã; trong tiếng hát, con người cô độc mưu toan tìm lại tất cả những gì đã mất mát, đã xa xôi, đã tẻ nhạt. Người lính trẻ móm mém đang chìm đắm trong cơn mê mỏi, hắn tìm lại hộ mọi người sự dịu dàng, âu yếm, cảm tang, bi thương, tuyệt vọng và hy vọng, hắn đòi hỏi được yêu thương, giống như cách hắn từng yêu, hoặc từng yêu trong tưởng tượng. Hiển nhiên là, hát bài gì không hề quan trọng. Chu Cốc Lương và Tưởng Thuần Tổ, đặc biệt là Tưởng Thuần Tổ, mang theo tâm trạng ấm áp, xúc động lắng nghe những bài hát vốn dĩ họ sẽ cảm thấy buồn cười trong ngày thường, nhưng lại đang lưu hành trong quân đội. Họ cảm thấy tiếng hát thật thần thánh. Họ cảm thấy, trong tiếng hát ấy, đồng bào của họ, tất cả những người Trung Quốc — đang phải chịu đựng đau khổ, tuyệt vọng, bi phẫn, phản kháng — vẫn đang sống.

"Hãy nhớ nhé, từ trước kia," Đinh Hưng Vượng hát. Hắn ngưng bặt, mỉm cười không tiếng động. "Đứng lên, những ai không muốn làm nô lệ..." Hắn dùng giọng nhỏ như mơ màng hát tiếp. Đổi điệu khúc ban đầu, trên mặt mang biểu cảm nghiêm nghị, dịu dàng. "Lũ lụt tràn Tây Nam, mãnh thú vây Đông Bắc... Nước không khí ánh mặt trời, Tưởng Ủy viên trưởng bảo đó là ba bảo!" Hắn hát, rồi mỉm cười không tiếng động về phía ngọn lửa.

"Tưởng Ủy viên trưởng bảo đó là bảo bối!" Thạch Hoa Quý đột nhiên cất giọng hát lớn, mặt vô biểu cảm khiến mọi người không thể hiểu nổi hắn có đang châm chúng hay không; hắn vẫn luôn nhìn chằm chằm vào ngọn lửa. Hắn dời mắt khỏi ngọn lửa, nhìn Đinh Hưng Vượng, rồi phát ra tiếng cười khô khốc, kỳ lạ để bổ sung cho sự châm chúng của mình. Nhưng hắn đột nhiên im lặng, đảo mắt nhìn quanh màn đêm.

"Đời người ơi, ai không tiếc tuổi trẻ..." Đinh Hưng Vượng không nhìn Thạch Hoa Quý, mỉm cười nghiêm nghị, lại đổi điệu khúc, hát nhỏ.

Chu Cốc Lương nằm bên cạnh Tưởng Thuần Tổ, chống cằm, hướng mặt về phía ngọn lửa, trong miệng đang nghiêm túc ngậm một cọng cỏ, trên mặt mang biểu cảm bình yên, hòa nhã. Hắn nhai cọng cỏ thành vô số đoạn, nhặt lên rồi lại nhai; toàn bộ tinh thần của ông ta tập trung vào sự trầm tư; tâm hồn ông ta càng sâu thẳm thì việc nhai lại càng chuyên chú. Lúc Thạch Hoa Quý cất giọng hát lớn và cười to, ông ta liếc Thạch Hoa Quý một cái, lộ ra nụ cười thuần phác. Tưởng Thuần Tổ chăm chú nhìn ngọn lửa, chốc chốc lại nhích người cho được thoải mái hơn, tập trung hơn; đồng thời chốc chốc lại đảo mắt nhìn quanh đêm tối.

"Đáng sợ thật đấy!" Tưởng Thuần Tổ đột nhiên thở dài lớn tiếng.

"Cậu nói gì vậy?" Chu Cốc Lương ngẩng đầu hỏi.

Cậu nhìn ông ta, rồi nhìn mọi người, tựa như đang hỏi: "Tôi nói gì cơ?"

Chu Cốc Lương nhìn đống lửa lần nữa, ngậm cọng cỏ, tựa như ông ta chưa hề lên tiếng hỏi.

"Thê lương quá đi! Ai mà biết tôi đang ở đây chứ?" Tưởng Thuần Tổ nghĩ. "Phải rồi, phải rồi, tất cả vì tương lai, tất cả vì sự kiên cường, tất cả vì cuộc sống, nhưng lại đành lòng vứt bỏ những thứ này!" Chu Cốc Lương nghĩ, ám chỉ tất cả những tình cảm dịu dàng, cảm tang, yêu đương mà ông ta vừa có lúc nãy. "Nhưng bọn họ đang ở đâu chứ? Bọn họ còn sống không cơ chứ? Chúng ta đang sống, phải rồi, tất cả đều đang sống, sinh trưởng vĩnh hằng! Nhưng ai mới là kẻ trung thành nhất? Quá khứ rốt cuộc ai có tội? Ai không sai? Chúng ta thật dễ sai lầm làm sao!" Ông ta ráng cắn đứt những cọng cỏ chồng chất lên nhau. "Đời người có đôi lúc ảm đạm làm sao, thê lương làm sao!... Nhưng ai mới là kẻ trung thành nhất?" Ông ta nghĩ, nở nụ cười khinh miệt, mím chặt cằm. Chu Cốc Lương thường xuyên vì muốn rũ bỏ những tình cảm có phần dịu dàng trong đời người, để trở thành một nhân vật anh dũng, lạnh lùng tàn nhẫn mà làm việc. Nhưng kinh nghiệm của ông ta thường chứng minh điều đó là bất khả thi. Sự phục tùng tuyệt đối đối với mệnh lệnh tối cao khiến ông ta chỉ có thể nhận thức những tình cảm ấy theo phương thức này — ông ta cho rằng những tình cảm ấy đều có hại, nhất định phải tiêu diệt.

Bấy giờ, trong nỗi u sầu này, trong tâm trạng thất bại, bi thương vốn dĩ rất cần thiết đối với ông ta ấy, Chu Cốc Lương hễ nghĩ đến thân thế, chuyện tình cảm cùng gia đình đã bị hủy hoại của mình là lại nổi cơn cay cú, nghĩ xem ai mới là kẻ trung thành nhất. Ông ta nhìn thấy rõ mồn một rằng, bản thân mình mới là kẻ trung thành nhất.

Chu Cốc Lương đột nhiên lật người ngồi dậy, nghiêm nghị nhíu mày, đưa tay về phía đống lửa. Thạch Hoa Quý gác chân hướng về phía lửa, mang theo nụ cười khiêu khích nhìn ông ta. Sau khúc ca và tiếng cười đột ngột ấy, Thạch Hoa Quý cảm thấy có chút chật vật; ngay sau đó hắn không còn cảm thấy tiếng cười nữa mà trầm ngâm suy nghĩ. Hắn là một kẻ rất lơ là — hắn quá tin tưởng vào bản thân — nhưng hễ nghĩ ra cái gì là lập tức thực thi ngay. Con người này, ẩn chứa trong sự thô lỗ ấy là một tinh thần bất sợ. Làm một việc hiệp nghĩa, hay làm một việc ti tiện, hắn đều bất sợ như nhau.

Hắn nghĩ, kẻ khiến thái độ của đồng bọn đối với hắn thay đổi chính là Chu Cốc Lương; mà kẻ đả kích Chu Cốc Lương mạnh nhất chính là lăng mục Tưởng Thuần Tổ. Tư duy của hắn đơn giản như thế đấy, nhưng trong tư duy ấy, hắn đã thoáng thấy được quyền thống trị anh hùng của mình giữa chốn hoang dã. Trong sự xúc động ấy, hắn ân cần liếc đám đồng bọn một cái, rồi phát ra tiếng cười trầm đục, vô thanh, vừa thân thiết vừa mang ý đe dọa hướng về phía Chu Cốc Lương. Hắn duỗi chân về phía đống lửa, mỉm cười. Chu Cốc Lương trong cơn trầm ngâm liếc nhanh hắn một cái.

Lý Vinh Quang, đơn giản chỉ vì có đông người nên không còn sợ Chu Cốc Lương nữa. Nụ cười kiểu này của Thạch Hoa Quý đã mang lại cho hắn một sự khải thị. Hắn đăm đăm nhìn Thạch Hoa Quý một hồi lâu, rồi cười thuần phác, huých vào Khâu Căn Cố ngồi bên cạnh, đây là một người lính lớn tuổi hơn, rất biết cách tự bảo vệ mình.

"Đừng có huých!" Khâu Cốc Cố nói, vì căm ghét sự vô tri của Lý Vinh Quang đối với tình cảnh hiện tại nên giận dữ nhìn Lý Vinh Quang, nhe cả răng ra.

"Đồ con rùa này, ông nhìn chân tôi đi!" Lý Vinh Quang vui vẻ nói, chật vật rút chân ra, rồi vui vẻ úp lên vai Đinh Hưng Vượng.

Có cơn gió lạnh sắc nhọn, mỏng manh từ mặt sông ập đến, khẽ thổi tạt vào ngọn lửa. Sau những cú ập đến ngắn ngủi của gió lạnh, tiếng nước sông lớn lên, tựa như ở chốn xa xôi nào đó, có dã thú đang hú hét. Đinh Hưng Vượng ảm đạm nhìn đăm đăm vào ngọn lửa, không thay đổi biểu cảm âm trầm, lại bắt đầu cất tiếng hát.

"Này huynh đài!" Thạch Hoa Quý nói với Chu Cốc Lương, thu lại nụ cười vô thanh, có lực, thở hồng hộc đầy vẻ cưỡng bách ấy, lộ ra nụ cười vui vẻ. "Tôi thương lượng với huynh một chuyện nhé, huynh đài... Đừng hát nữa!" Hắn phẫn nộ nói với Đinh Hưng Vượng.

Đinh Hưng Vượng im lặng, chống cằm nhìn hắn, lộ ra biểu cảm âm trầm, bướng bỉnh, bi thảm. Những nếp nhăn đáng sợ ấy xuất hiện xung quanh cái miệng móm của hắn.

Chu Cốc Lương nhìn Thạch Hoa Quý. Tưởng Thuần Tổ lo lắng thay cho Chu Cốc Lương, nhíu mày ngồi dậy, dùng ánh mắt sợ hãi nhìn quả lựu đạn treo trước ngực Thạch Hoa Quý. Mọi người nhìn Thạch Hoa Quý. Ngọn gió sông sắc nhọn, khẽ khàng thổi tạt ngọn lửa. Khâu Căn Cố ném củi vào đống lửa, để không làm ảnh hưởng đến Thạch Hoa Quý nên cử động rất khẽ. Hắn đang dốc sức tỏ vẻ không quan tâm đến sự tình trước mắt; hiển nhiên là hắn đang vô cùng kích động.

Thạch Hoa Quý đảo mắt nhìn quanh đêm tối.

Thạch Hoa Quý ra vẻ rụt rè nói lớn: "Huynh đài, chúng ta thương lượng một chuyện thế nào? Đã là anh em, huynh có hai khẩu súng, cho tôi một khẩu đi!"

Gương mặt xấu xí, vô biểu cảm của Chu Cốc Lương biến sắc. Ông ta lộ ra biểu cảm mãnh liệt, run rẩy, mặt giật giật, cười phát ra âm thanh sắc nhọn, kỳ lạ, liếc Thạch Hoa Quý một cái, rút ra một khẩu súng lục.

Cái liếc mắt của ông ta dành cho Thạch Hoa Quý khiến người ta run rẩy. Rõ ràng ở đây không phải là vấn đề giao súng lục hay không; rõ ràng ở đây là vấn đề một người chính trực kiên trì đến cùng để tìm kiếm vinh quang hay khuất phục rồi rơi xuống vực sâu nhục nhã đáng sợ. Chu Cốc Lương, trong tiếng cười sắc nhọn, kích động ấy, đã rút ra một khẩu súng lục, hoàn toàn không nghĩ tới khẩu súng này có thể giết chết kẻ thù của mình, trong sự hoang mang ngắn ngủi, đã vứt khẩu súng ấy qua.

Ông ta làm một cử động hào phóng để vãn hồi.

Thạch Hoa Quý vui vẻ cười thở hồng hộc, mơn trớn khẩu súng lục, mở ổ súng, trút đạn ra ngoài. Chu Cốc Lương lạnh lùng nhìn hắn. Tưởng Thuần Tổ nhìn thấu sự kích động của Chu Cốc Lương, tưởng rằng chiến tranh sắp bùng nổ, lúc này cảm thấy vô cùng đồng cảm, nhìn Chu Cốc Lương. Tưởng Thuần Tổ hoàn toàn không hề hay biết cảnh ngộ của chính mình, thở dài lớn tiếng.

Thạch Hoa Quý liếc Tưởng Thuần Tổ một cái chớp nhoáng đầy đáng sợ. Bị ánh mắt của Thạch Hoa Quý nhắc nhở, Chu Cốc Lương nhìn Tưởng Thuần Tổ. Biểu cảm kích động, hỗn loạn, trốn tránh của người thanh niên này đã khơi dậy lòng thương xót của ông ta, ông ta đưa tay về phía đống lửa, bình thản mỉm cười.

"Huynh đài, tôi sống rất sòng phẳng phải không." Hắn nói, bình thản mỉm cười. "Tất nhiên rồi... cậu có mấy viên đạn!" Thạch Hoa Quý lớn tiếng nói. "Sao ở đây chỉ có một viên?"

"Tôi cũng chỉ có một viên... Hai chúng ta tổng cộng chỉ có hai viên, phải dùng cho cẩn thận đấy!" Chu Cốc Lương nói nhỏ rõ ràng, mạnh mẽ, mỉm cười nhìn đống lửa trong sự tự chủ cường đại ấy. Đây là lời tuyên ngôn trả thù được cất lên từ việc đứng dậy khỏi vực sâu nhục nhã — thứ niềm thương xót rõ ràng ấy đã giúp ông ta đứng dậy. Thạch Hoa Quý mãn nguyện cười vui vẻ.

Chu Cốc Lương nhẹ nhàng đứng dậy, đăm đăm nhìn dòng sông cuồn cuộn ánh lên thứ ánh sáng trắng đục.

Chu Cốc Lương quay về thuyền trước tiên. Gió từ bầu trời thổi tới, mạnh mẽ và dồn dập. Trong hoang dã có tiếng hú hét, ngọn lửa mờ nhạt, mọi người run rẩy trong giá lạnh và sợ hãi. Mọi người quay về thuyền, nhưng Thạch Hoa Quý vẫn âm trầm đứng bên đống lửa.

Những khúc củi đang cháy và tro tàn bị gió lớn thổi tản ra, lăn tấp trên bãi cát với tốc độ chóng mặt cho đến tận đằng xa. Thạch Hoa Quý khoác chăn quân đứng đó; vị anh hùng giữa chốn hoang dã này, bị kích thích bởi chiến thắng nhỏ nhoi vừa rồi, mang trong đầu những suy nghĩ âm trầm, hiểm ác.

Tưởng Thuần Tổ ở lại bãi cát tiểu tiện sau khi mọi người đã lên thuyền hết, quay đầu nhìn ngọn lửa đang lăn lóc trên bãi cát, rồi trong nỗi hoảng sợ, nhìn thấy hình thù đáng sợ của Thạch Hoa Quý đang khoác chăn quân bước về phía mình. Thạch Hoa Quý bước đến trước mặt cậu, cậu sợ hãi, im lặng nhìn hắn. Cuồng phong gầm thét trong hoang dã.

"Theo tao!" Thạch Hoa Quý hiểm ác nói, vỗ vai cậu, bước về phía trung tâm bãi cát.

Tưởng Thuần Tổ tựa như chiếc kim sắt bị lực từ hút lấy, loạng choạng trong cuồng phong, bước theo hình thù đáng sợ ấy. Chiếc chăn quân rất dài đang bay phần phật trong cuồng phong cách cậu không xa phía trước.

"Tao tiêu đời rồi!" Tưởng Thuần Tổ rơi nước mắt, nghĩ, "Vĩnh biệt nhé, tất cả những người thân yêu, cả đất nước Trung Quốc bất hạnh nữa!"

"Học sinh!" Thạch Hoa Quý dừng bước, nhìn cậu, nói. "Sao mày lại đi theo tên đó?"

"Bọn cháu gặp nhau trên đường ạ." Tưởng Thuần Tổ đáng thương đáp.

"Mày biết hắn là người thế nào không?"

"Cháu không biết ạ."

"Hừ! Mày biết tao không?"

"Cháu... cháu không biết; đồng chí, cháu biết ngài là một người lính của Trung Quốc, Trung Quốc đang lâm nguy,... cháu kính trọng các anh!" Tưởng Thuần Tổ nói trong niềm nhiệt tình cấp bách ấy, mưu toan thể hiện sự lương thiện của bản thân, mà dùng đất nước Trung Quốc vĩ đại, bi thảm để làm cảm động vị anh hùng giữa chốn hoang dã này. "Cháu đối với anh hay đối với hắn đều giống nhau cả, thậm chí cháu còn kính trọng anh hơn, bởi vì anh đã chịu đựng quá nhiều khổ cực vì Trung Quốc, chính tối hôm qua anh đã tự mình nói thế mà... Trung Quốc đang lâm nguy, cháu biết bản thân mình chẳng có giá trị gì, nhưng còn anh, đồng chí ơi!" Tưởng Thuần Tổ nghẹn ngào, thở gấp, nhìn Thạch Hoa Quý.

"Thôi đi!" Thạch Hoa Quý cười nhạt. "Đúng là học sinh! Học sinh!" Hắn khinh miệt nói. "Mau giao những thứ trên người mày ra đây!"

"Mình được cứu rồi!" Tưởng Thuần Tổ nghĩ, đó là kết quả của niềm nhiệt tình tín ngưỡng vào tổ quốc. Cậu mò ra tất cả số tiền và chiếc nhẫn vàng được gói rất kỹ, đây là thứ mà Tưởng Thục Trân đã giao cho cậu vào khoảnh khắc cuối cùng ấy.

"Hết chưa?"

"Thật sự hết rồi ạ, ngài lục đi, đồng chí." Tưởng Thuần Tổ bình thản đáp.

"Được, thế mới là học sinh chứ!" Thạch Hoa Quý cười.

"Tao đang dò xét mày thôi, nói cho mày biết, nếu mày nói cho Chu Cốc Lương biết, tao lấy mạng mày!" Thạch Hoa Quý hung ác nói.

Sau khi quay lại khoang thuyền, Chu Cốc Lương liền quấn chặt chăn bông, nằm xuống vị trí của mình, u sầu suy nghĩ. Dần dần, Chu Cốc Lương dâng lên một tâm trạng bi thương. Chu Cốc Lương không chú ý đến những tên lính bước vào khoang, lắng nghe tiếng gió lạnh gầm rú, nghĩ thầm đêm nay nhất định sẽ có tuyết rơi. Suy nghĩ này rất đơn giản, nhưng lại bi thương: Tuyết rơi nơi hoang dã, còn ông — Chu Cốc Lương — thì đã rời khỏi thành phố nơi ông từng trải qua lao khổ, hy sinh, suy vong và cả vinh quang. Thế là, giống như tình huống thường lệ, trắc trở và thất bại mang theo thứ nỗi buồn ngọt ngào, thân thiết ấy, lý tưởng từng dẫn dắt cuộc sống của con người, thứ ánh sáng ấy, lại khe khẽ rọi qua những tầng mây âm u, vỗ về những vết thương, khiến vết thương có được vinh quang. Chu Cốc Lương dịu dàng chìm vào bầu tâm sự ấy, dùng đôi mắt sáng ngời, tĩnh lặng của mình nhìn chằm chằm vào bóng tối. Con thuyền gỗ nhỏ chòng chành dữ dội trong gió lạnh.

Nhưng ông đột nhiên nhớ ra Tưởng Thuần Tổ không có ở bên cạnh. Ông nhanh chóng ngồi dậy, mò hộp diêm trong túi áo, quẹt một que. Lũ lính nghi ngờ nhìn ánh lửa từ vị trí của mỗi đứa. Que diêm còn chưa tắt, Thạch Hoa Quý đã vén tấm bạt cửa khoang lên, và ngay bên cạnh hắn, Tưởng Thuần Tổ với vẻ mặt bi thương chui vào, Tưởng Thuần Tổ lạnh nhạt liếc ánh sáng một cái.

Thạch Hoa Quý nghi ngờ và đe dọa nhìn Chu Cốc Lương.

"Tuyết rơi rồi à?" Chu Cốc Lương lạnh nhạt hỏi, ném que diêm đi.

"Tuyết rơi rồi!" Tưởng Thuần Tổ đáp bằng giọng lạnh giá. Trong sự tự thương cảm của mình, cậu căm ghét cả Thạch Hoa Quý lẫn Chu Cốc Lương như nhau.

"Phải rồi, là thế đấy! Đây chính là con đường của chúng ta!" Chu Cốc Lương phẫn nộ nghĩ — phẫn nộ cả Thạch Hoa Quý lẫn Tưởng Thuần Tổ như nhau — rồi nằm xuống, mở trừng trừng hai mắt trong bóng tối, cảm nhận trận cuồng phong đang hung hăng quất vào người mình.

Vì tuyết rơi nên thuyền gỗ đi rất chậm, hơn nữa buổi chiều thì dừng lại. Mọi người tìm cách nhóm lửa trong thuyền, ngồi ngủ gà ngủ gật. Chu Cốc Lương vén tấm bạt lên, nhìn thấy vùng hoang dã mịt mờ. Ai nấy đều nôn nóng, mỗi người đều cảm thấy mình cô độc; con người ta không tài nào nhìn thấy điểm cuối của chặng đường này. Những người trẻ tuổi lại càng nôn nóng đặc biệt. Tưởng Thuần Tổ mang theo sự thù địch ngoan cố đối với mọi thứ trước mắt, nhớ về quá khứ của mình để tìm kiếm sự kiêu hãnh và an ủi. Kiểu kiêu hãnh hư vinh này, đối với những thanh niên như Tưởng Thuần Tổ, là một nhu cầu tuyệt đối, từ đó cậu mang sự thù địch với tất cả mọi thứ hiện tại. Cùng lúc ấy, Đinh Hưng Vượng nhân lúc mọi người không chú ý, khẽ vén tấm bạt lên rồi bước ra ngoài.

Nỗi nôn nóng đau đớn vì số phận của chính mình đã khiến Đinh Hưng Vượng bước ra ngoài. Hắn đau đớn cảm thấy mình thật cô độc, mưu toan đến vùng hoang dã ngập tuyết để tìm kiếm sự an ủi, hoặc làm bùng cháy thêm khát khao đau thương ấy. Vùng hoang dã ngập tuyết quả là một sự cám dỗ đối với những thanh niên tự cảm thấy cô độc và sợ hãi sự cô độc, những thanh niên này mưu toan đẩy sự cô độc của bản thân vào một sự cô độc lớn hơn nữa để nhận được sự an ủi, nhận được sự thấu triệt đối với số phận nhân thế. Đinh Hưng Vượng vốn là kẻ có năng khiếu tình cảm, quen cảm nhận và nắm bắt thế giới từ những khúc hát và những món đồ chơi dịu dàng; những người như thế mang trong mình sự khiêm nhường nhưng đồng thời cũng có một sự kiêu hãnh kỳ lạ. Trong cuộc sống đau khổ, ánh chớp tình cảm này đã an ủi hắn, nhưng đồng thời, thứ tình cảm ấy cũng khiến hắn chưa bao giờ nghĩ đến việc thực hiện một sự mưu sinh chính trực. Hắn có được sự giáo dưỡng này từ cái hồ nước tươi đẹp và phong phú ở quê nhà, từ người cha sống phóng khoáng và mấy người bạn trẻ thích vui chơi, hắn vô cùng lười biếng, không quen với cuộc sống binh doanh mấy tháng nay. Những thanh niên như thế, sau khi nhiệt tình hiếu thắng bị mai một, sẽ cảm thấy sợ hãi trước thế giới chiến loạn này và mang theo nỗi u sầu sâu sắc. Cái hồ nước đã mất, gia đình ấy cùng những người bạn kia khiến hắn ngoan cố cảm thấy mình chỉ là kẻ lang thang phiêu dạt giữa cõi người. Trận đòn nhừ tử mà hắn chịu từ tên tiểu đội trưởng hồi mới nhập ngũ đã khiến hắn mất đi chiếc răng cửa; và kể từ đó, hắn mang theo nét mặt bướng bỉnh, cố chấp, âm trầm ấy. Trong chiến loạn này, Đinh Hưng Vượng cũng chỉ là một thanh niên non trẻ, vì đủ loại nguyên nhân, hắn đã đánh mất ý chí mưu cầu một chỗ đứng trên thế giới này. Hắn xác định rằng bản thân ở thế giới này chỉ là một kẻ lang thang phiêu dạt bị lăng nhục, hắn khao khát được quay trở lại hồ nước ấy. Do sự chán chường và đắm chìm ấy, Đinh Hưng Vượng không thể tôn trọng thế giới này, không thể khảo nghiệm tình cảm của bản thân. Con người này mang trạng thái yếu đuối chìm đắm trong đủ loại bồng bột, mà thuận theo tình cảm của chính mình. Vị trí của hắn trong nhóm người này vô cùng rõ ràng; hắn nhận ra mình bị đối xử như một vật hy sinh, thế nên hắn bướng bỉnh từ chối sự thân thiện xuất phát từ bất kỳ bên nào. Hắn biết hát những bài hát vô cùng u sầu, vô cùng ngọt ngào.

Thế là, người thanh niên ấy cứ thế cất bước chậm chạp trên vùng hoang dã ngập tuyết, mịt mờ, tĩnh lặng, mặc những bộ quần áo rách rưới kỳ quái, lộ ra dáng vẻ của một kẻ cô độc. Hắn chậm chạp bước đi trên bãi cát, ngắm nhìn mặt đất trước mặt, lắng nghe âm thanh giòn giã do bước chân mình dẫm lên lớp tuyết dày. Âm thanh này mang lại cho hắn một niềm vui thú, trong gió lạnh, cơ thể hắn nóng bừng lên.

Hắn khoanh tay trong ống tay áo. Hắn dùng đôi mắt bướng bỉnh, âm trầm nhìn mặt đất trắng xóa trước mặt. Trong cuộc dạo chơi này, hắn cảm thấy bản thân đã được an ủi giữa thế giới này; hắn chẳng có gì trong tay, nhưng ngoài ngôi làng và hồ nước quê hương phủ đầy tuyết trong tim ra thì hắn cũng chẳng cần gì khác nữa. Hắn nghĩ, hiện tại chính là lúc sắp qua năm mới, trong ngôi làng phủ tuyết ở quê nhà, có tiếng pháo rộn ràng; trên lớp tuyết dày trôi nổi làn khói màu xanh đậm; trên đường phố có tiếng réo hò chói tai, vui sướng của trẻ con. Ký ức này đan xen với đủ loại nhận thức hiện tại khiến hắn run lên một nhịp; hắn đứng khựng lại, nhìn những đống đá lẫn lộn phủ tuyết trước mặt, thu lại nụ cười dịu dàng, mộng mơ của mình.

Hắn thở dài thườn thượt, lắc đầu, tiếp tục bước đi. Giữa chốn hoang dã tịch mịch, tuyết lặng lẽ, mịt mờ rơi.

Một người đàn bà lớn tuổi chật vật bước xuống sườn đất, đứng lại đảo mắt nhìn quanh, rồi bước về phía Đinh Hưng Vượng; nhưng đột nhiên lại quay người bỏ chạy. Hiển nhiên là, dù khao khát sự giúp đỡ đến đâu chăng nữa, bà ta vẫn sợ lính. Đinh Hưng Vượng bị chạm đến bởi con người duy nhất chốn hoang dã này, so với người đàn bà lớn tuổi ấy, hắn nhận thức được quyền uy của mình, chẳng nghĩ ngợi gì đến chuyện phải làm gì, giận dữ gầm lên một tiếng.

Người đàn bà già ấy khựng lại; cố sức trấn định, dùng ánh mắt nghi ngờ, đề phòng nhìn hắn. Một chiếc khăn vải lớn màu xanh lam trùm kín đầu bà, từ vòng vây của chiếc khăn vải xanh, đôi mắt sáng ngời đặc biệt cùng cái miệng nhọn hoắt, bướng bỉnh của bà — bà đang dùng toàn bộ sức lực của mình để đấu tranh sinh tử với thế giới đang thù địch với bà — hiện lên vô cùng chói mắt.

Người đàn bà lớn tuổi này ra từ ngôi làng gần đó, để tìm đứa con trai mất tích đã hai ngày nay của mình.

"Mày chạy cái gì?" Đinh Hưng Vượng phẫn nộ hỏi. Hắn nhận thức được rằng hành động bỏ chạy của người đàn bà già này đã xúc phạm đến tôn nghiêm của mình. Dưới nhận thức ấy, tên thanh niên yếu đuối này liền hiểu rõ vị trí của mình trên thế giới này, mà mưu toan thử nghiệm thứ quyền uy kia. Đặc biệt là những kẻ nhỏ bé yếu ớt, vì khát khao sinh tồn — không có thứ quyền uy này, con người ta sẽ không cảm nhận được sự sinh tồn của mình — lại thích hà hiếp những kẻ còn yếu ớt hơn mình. Dưới câu hỏi này, Đinh Hưng Vượng run lên bần bật dữ dội; để kiềm chế bản thân, hắn vén vạt áo lên, làm ra vẻ mặt anh dũng. Hơn nữa hắn còn lộ ra nụ cười lạnh lùng ấy, hiển nhiên là hắn hoàn toàn không nghĩ tới đối tượng trước mặt mình là loại người nào: trong cơn bộc phát của quyền uy, điều này vốn chẳng quan trọng.

Người đàn bà già đăm đăm nhìn hắn; đột nhiên siết chặt tay phải đấm vào lòng bàn tay trái, phát ra một tràng tiếng kêu khổ sở nhưng vô cùng mãnh liệt. Bà ta kể rất chi tiết; những người đàn bà lớn tuổi, không thể tưởng tượng nổi tình hình của thế giới khác biệt với thế giới của chính mình — họ sống quá cố định — mang những tình cảm nôn nóng, rất thích miêu tả chi tiết. Đinh Hưng Vượng vì bản tính yếu đuối nên bắt đầu lắng nghe bà, nhưng lập tức nhận ra hành vi này xung đột với nguyên tắc của quyền uy.

"Tao hỏi mày, mày chạy cái gì?" Hắn lộ vẻ phẫn nộ, chói tai hỏi. Mưu sinh trên mặt đất này, con người ta đã sa vào cái lưới bi thảm ấy rồi. Đinh Hưng Vượng thở hồng hộc đầy phẫn nộ, ngang ngược. Người đàn bà già này cũng yêu quê nhà và người thân của bà, hiện tại hắn tuyệt đối sẽ không nghĩ đến điều đó. Nhu cầu tinh thần đáng thương ấy đã sai khiến hắn lấy kẻ yếu đuối duy nhất chốn hoang dã này ra làm vật hy sinh. "Tao tìm con tao mà! Ông ơi!" Người đàn bà ném ra ánh mắt đáng sợ, vung nắm đấm, nôn nóng kêu lên.

Đinh Hưng Vượng không biết nên làm thế nào cho phải, lại nhận thức được mình đuối lý, liền sinh ra nỗi phiền muộn thoáng qua. Tuyết dày đặc, lặng lẽ rơi.

"Tao mặc kệ con mày với cái gì!" Đinh Hưng Vượng nói lớn, xác định rằng sẽ không có ai nhìn thấy mình, và xác định rằng trên vùng hoang dã này không hề có đạo đức, không có đúng sai. Hắn quyết định cướp bóc người đàn bà già này, thế là hắn lại run lên bần bật dữ dội; mà cơn run rẩy đau đớn ấy khiến hắn không chút nghi ngờ tin rằng người đàn bà già này đã lăng mục mình. "Bà ta vậy mà tưởng tao sẽ cướp! Đồ khốn nạn!" Hắn, kẻ chuẩn bị đi cướp bóc, nghĩ, mặc dù điều này vô cùng kỳ quái. Mặt hắn tái mét, cơn run rẩy ấy dữ dội đến mức hắn không nói nên lời, thế là hắn càng chắc chắn hơn rằng người đàn bà già này đã lăng nhục mình.

"Tao là cướp! Tao là cướp!" Hắn cuồng loạn nghĩ, thế là hắn đã có thể cất lời.

Người đàn bà già ấy đứng im dưới bông tuyết dày đặc, dùng ánh mắt tinh ranh, sáng ngời đặc trưng của những người đàn bà lớn tuổi nhìn hắn.

"Đem tiền ra đây!" Đinh Hưng Vượng, kẻ tập sự làm cướp, lạnh lùng nói.

Trên mặt người đàn bà già thoáng qua một trận run rẩy, ánh mắt bà ta thật đáng sợ. Nhưng ngay lập tức bà ta nịnh nọt, van xin cười lên.

"Ông ơi..." Bà ta nói.

"Đồ khốn!"

"Ông ơi... Tôi là người nghèo mà! Ông ơi, tôi cho ông một đồng." Bà ta nói, rồi mò từ trong ngực ra một bọc vải, lấy nụ cười nịnh nọt làm lá chắn, rút ra một đồng từ rất nhiều tờ giấy bạc rách rưới.

Đinh Hưng Vượng bị nụ cười nịnh nọt của bà ta lừa gạt, đờ đẫn nhận lấy đồng tiền này. Nhưng lúc người đàn bà già nhân cơ hội trốn chạy về phía đống đá lộn xộn, tim hắn liền nhói đau dữ dội; hắn chẳng giành được quyền uy nào mà ngược lại còn chuốc lấy sự nhục nhã. Thế là hắn thét lên, đuổi theo. Người đàn bà vòng qua đống đá, mù quáng trốn chạy về phía bờ sông.

"Ông ơi, cứu mạng với!" Bà ta đột nhiên hét lên, hiển nhiên đã nhìn thấy người khác. "Tao đánh chết mày!" Đinh Hưng Vượng cuồng nộ nghĩ, nhảy qua những khối đá. Nhưng lập tức đứng khựng lại, nhìn thấy hai tên lính vác súng trường đang bước về phía này. Bên bờ sông có một con thuyền nhỏ, ở mũi thuyền, đứng một viên sĩ quan gầy cao khoác áo choàng đen sẫm, lạnh lùng nhìn về phía này.

Đinh Hưng Vượng sợ hãi. Thế là quay người bỏ chạy. Nhưng bị một tiếng quát lớn chặn lại.

Con thuyền nhỏ này chở một vị đoàn trưởng rút lui từ tiền tuyến, ông ta vô tình sống sót từ cuộc chiến tranh tàn khốc. Ông ta đã hạ quyết tâm lớn sẽ chiến đấu hy sinh vì vinh quang của người quân nhân. Một người vô tình sống sót như thế, sinh mạng của ông ta, là trong sự nghiêm khắc mà cảm nhận tất cả về đất nước mình; cảm thấy bản thân chính là đất nước của mình. Cho nên, trong vùng hoang dã hiện tại này, ông ta cảm thấy bản thân chính là chủ nhân. Về mặt tinh thần, ông ta có được chính nghĩa vô hạn, quyền lực vô hạn.

Trong cảm giác chính nghĩa của mình, ông ta lạnh lùng và phẫn nộ. Binh lính của ông ta áp giải Đinh Hưng Vượng đến trước mặt ông ta. Ông ta không nhìn Đinh Hưng Vượng, dùng giọng thấp nén giận bảo người đàn bà già hãy nói. Biểu hiện đơn giản này của ông ta, chính là biểu hiện của tổ quốc trang nghiêm của ông ta. Tổ quốc trang nghiêm, đã lộ ra một thứ thần thái cao cả yêu quý nhân dân, dù nó luôn quên lãng và hà hiếp họ.

Người đàn bà già lanh lẹ quỳ phịch xuống nền tuyết, bắt đầu khóc lóc, tố cáo người lính hành cướp. Đinh Hưng Vượng run rẩy trong nỗi sợ hãi, cảm thấy kẻ đang quỳ trên nền tuyết kia là một con vật đáng sợ, nhẫn tâm.

Đinh Hưng Vượng bắt đầu rơi nước mắt, ngây dại nhìn con vật nhẫn tâm này, rồi đột nhiên hắn bắt đầu cất lời.

"Bà cụ ơi! Bà cụ ơi! Bà nghe không rõ ý cháu rồi... Cháu không phải muốn bà đưa đồng đồng này đâu!" Đinh Hưng Vượng gào khóc lớn, ném đồng tiền xuống đất. "Bà nói thế này, cháu hận bà suốt đời đấy! Bà nghĩ xem bà đang đi tìm con bà cơ mà!"

"Không, không, quan lớn ơi! Nó cướp của tôi!" Người đàn bà kiên quyết nói.

Đinh Hưng Vượng, trong trái tim sợ hãi và đau đớn, nguyền rủa con vật nhẫn tâm này.

"Nói xong chưa?" Vị đoàn trưởng lạnh lùng hỏi, giọng run run.

Người đàn bà già im lặng. Đoàn trưởng nhìn ra sự nhẫn tâm của người đàn bà đối với nỗi đau đớn của Đinh Hưng Vượng, lộ ra một nụ cười nhạt gần như không thể nhận ra. Đoàn trưởng đăm đăm nhìn tờ giấy bạc trên tuyết.

"Nhặt lên!"

Người đàn bà nhặt tờ giấy bạc lên, rồi mang theo vẻ mặt nghi hoặc tỉnh giấc từ trong cơn mơ liếc đoàn trưởng và Đinh Hưng Vượng một cái. Mà khi đoàn trưởng liếc Đinh Hưng Vượng một cái sắc như chớp, ngẩng khuôn mặt tái mét lên trong thứ tình cảm chính nghĩa, trang nghiêm trực diện tố cáo tổ quốc của mình, bà ta lại quỳ sụp xuống lần nữa.

"Quan lớn ơi, ngài tha cho nó đi..."

"Mẹ ơi! Bà là ân nhân của cháu mà!" Đinh Hưng Vượng khóc lóc kêu lớn, mà từ khuôn mặt, quần áo và cử động của người đàn bà già này, bị cảm hóa bởi thứ tình cảm bi thương ấy, cảm thấy bà vô cùng nhân từ, thương xót, chính là bà, là mẹ của Đinh Hưng Vượng.

"Mày, một người lính của Trung Quốc, có gì để nói không?" Vị đoàn trưởng lạnh lùng hỏi, vén áo choàng lên.

"Quan trên, cháu là con nhà gia giáo mà!" Đinh Hưng Vượng quỳ xuống, khóc lóc nói. Vị đoàn trưởng cười nhạt một tiếng.

"Mày là một người lính của Trung Quốc không?" Ông ta hỏi bằng giọng run run. "Có gì để nói không?" Ông ta hỏi, rồi nhìn lính của mình, ra lệnh cho họ hiểu thế nào mới là một người lính của Trung Quốc.

"Tha mạng... Ơi mẹ ơi, mẹ nói đi, mẹ cứu con đi, mẹ ơi!" "Hành quyết." Vị đoàn trưởng liếc Đinh Hưng Vượng ngắn ngủi rồi ra ra hiệu tay đơn giản với lính của mình, nói.

Đinh Hưng Vượng thét lên một tiếng điên cuồng, sợ hãi, đứng bật dậy, ngơ ngác đảo mắt nhìn xung quanh trong sự im lặng ngắn ngủi. Nghĩ đến những người đồng đội của mình, hắn lại hét lên một tiếng, vang vọng cả vùng hoang dã.

Lại là sự im lặng ngắn ngủi, tuyệt đối. Những bông tuyết rơi dày đặc trên sông. "Mình đáng thương làm sao!" Đinh Hưng Vượng yếu ớt nghĩ, cảm thấy tên lính mặt bè tóm mình quá không thoải mái, bèn đẩy tay tên lính ấy ra khỏi cánh tay mình. Chân hắn máy móc cọ xát vào nhau, tựa như đang muốn tìm kiếm sự ấm áp. Hắn đờ đẫn nhìn chằm chằm vào hoang dã. Vào phút cuối cùng của sinh mạng, toàn thân hắn ngưng tụ lại, tìm kiếm thứ gì đó quan trọng trong cơn hoang mang lớn lao, rồi mưu toan mang nó rời khỏi cõi đời. Khi một tiếng nổ lớn bùng lên sau đầu, hắn lại nghĩ đến việc cầu cứu. Hắn ngã sụp xuống, úp mặt xuống nền tuyết, co giật, và máu tươi cuồn cuộn của hắn thấm đẫm lớp tuyết dày.

Là sự im lặng tuyệt đối, những bông tuyết bay lả tả trên sông. Vị đoàn trưởng, đại diện cho tổ quốc, lạnh lùng nhìn Đinh Hưng Vượng đang co giật. Hai tên lính cầm súng, vô biểu cảm đứng đó, đối với tất cả những chuyện trước mắt này, bọn họ không muốn đưa ra bất kỳ phán xét nào. Người đàn bà già đứng ngây dại.

"Trung Quốc không cần cái loại cặn bã này..." Vị đoàn trưởng nói, cười kỳ lạ, hiển nhiên là đang biện hộ cho chính mình. Hơn nữa hiển nhiên vì ông ta cảm thấy binh lính của mình đã nhìn thấu sự bất an của ông ta, ông ta mới thốt ra lời biện hộ này, rồi ông ta nhìn người đàn bà già bằng ánh mắt vô cùng lạnh lùng, gần như thù địch.

"Thấy chưa!" Ông ta lạnh lùng nói. "Đừng có chuyên môn trách cứ người đi lính, chính các người cũng phải chịu trách nhiệm đấy!" Ông ta nói.

Người đàn bà già liếc ông ta một cái, không dám nói gì, lủi thủi, nhanh chóng bước đi trong trận đại tuyết.

"Chỉ là một đồng tiền thôi mà! Chỉ là một đồng tiền thôi! Đáng đời, tao là người có con mà!" Bà ta đột nhiên đứng khựng lại, khóc òa lên như một đứa trẻ. Rồi bà ta sợ hãi nhìn đồng tiền trong tay. Bà ta liều mạng vung tay, như thể đang rũ bỏ thứ gì đó nóng bỏng, vứt tờ giấy bạc ấy xuống tuyết.

Tiếng thét đáng sợ của Đinh Hưng Vượng và phát súng sắc bén vang dội cô độc giữa hoang dã sau đó đã làm chấn động những người đang ẩn náu trên thuyền gỗ. Họ đồng thời ngẩng đầu, lắng nghe, đồng thời đứng dậy, không nói câu nào, ùa ra khỏi thuyền gỗ. Họ đứng cùng nhau, đứng trong đại tuyết, nhìn chằm chằm về phía xa. Những cá nhân cô độc, nôn nóng, mang sự chán ghét lẫn nhau ấy đã đoàn kết lại khi kẻ thù xuất hiện. Kẻ thù này đã sát hại đồng đội của họ, đe dọa sự sinh tồn của họ. Họ đứng cùng nhau, tựa như anh em, đăm đăm nhìn về phía xa trong sự im lặng ngắn ngủi, tuyệt đối. Bọn họ chỉ có bảy người, nhưng họ cảm thấy mình là một sự tồn tại hùng mạnh. Trong sự kết hợp ấy, ý thức vinh quang khiến mỗi người lộ ra biểu cảm anh dũng, mưu toan là người đầu tiên làm hành động anh dũng ấy.

Ai bị sát hại, không hề quan trọng: kẻ bị sát hại, chính là một phần da thịt của họ. Nhưng trong yêu cầu về vinh quang, họ lại cần phải bày tỏ tình cảm sâu sắc của mình đối với người bị sát hại này, coi đó là một động cơ cao cả. "Đinh Hưng Vượng!" Thạch Hoa Quý cất tiếng ngắn ngủi, đứng bất động.

Tình bạn bè đồng đội bùng nổ trước cả mối thù căm ghét kẻ thù. Đinh Hưng Vượng trẻ tuổi, thành thật, biết chèo thuyền, vào những buổi tối như thế còn biết hát. Trong tình bạn, tồn tại sự cạnh tranh hạnh phúc, lay động lòng người. Gương mặt Khâu Căn Cố run rẩy, trong biểu cảm vô cùng đau đớn ấy, tháo quả lựu đạn của mình xuống. Mọi người nhìn hắn; đăm đăm nhìn về phía trước, cảm nhận vinh quang.

Lý Vinh Quang, Lưu Kế Thành và Trương Thuật Thanh đồng thời tháo lựu đạn xuống. Thạch Hoa Quý bắt đầu cắm cổ chạy. Chu Cốc Lương, dưới tình cảm mãnh liệt, không thèm đếm xỉa đến sự kháng cự nào đó của lý trí bản thân, bắt đầu cắm cổ chạy. Đám đông ấy cắm cổ chạy nhanh trong đại tuyết. Tưởng Thuần Tổ chạy theo sau, nhưng hoảng hốt đứng sững lại khi tiếng súng vang lên, nhận ra mình không có vũ khí. Cậu nghĩ, giả sử có vũ khí, cậu nhất định sẽ không tụt lại phía sau, cậu có nhiệt huyết đó, cậu không thể đánh mất vinh quang ấy — ngã sụp xuống nền tuyết. Cậu thất vọng nhìn thấy trong số những đồng đội đang cắm cổ chạy phía trước, có một người ngã xuống. Giả sử là mình, mình chắc chắn sẽ không ngã xuống, cậu nghĩ.

“Thật căng thẳng làm sao!” Tưởng Thuần Tổ run rẩy trong tuyết, thầm nghĩ: “Thật bất ngờ, một thời gian thật đặc biệt! Giá mà tôi có một cây súng, thì chẳng có vấn đề gì cả! Và ba người mới dễ tiêu diệt làm sao!” Cậu ta hích động, cuồng ngạo thầm nghĩ. Cậu ta cảm thấy vinh quang và hạnh phúc vì bản thân có tình hữu nghị vô thượng với những anh hùng đang lao đi để trả thù cho đồng đội. Trận chiến tàn khốc trước mặt, đối với cậu ta, là một bức tranh đẹp đẽ, mê hoặc. Cậu ta run rẩy – bắt đầu bò về phía trước trong tuyết. Một viên đạn vút qua sắc lẹm, cậu ta kinh ngạc nhìn quanh. Cậu ta thấy những người anh hùng của mình đã áp sát bãi đá lộn xộn, và vài viên đá vụn bị tung lên không trung giữa đám đá lộn xộn. Cậu ta bật ra tiếng cười cuồng hỉ, run rẩy, rồi lại phủ phục xuống.

Cậu ta nhìn thấy những người anh hùng của mình đã cởi bỏ những chiếc chăn quân dụng hoặc khăn trải giường quấn trên người, mặc những bộ quần áo rách mỏng manh, đang ào ạt lao vào bãi đá lộn xộn. Cậu ta thấy những viên đá vụn bắn tung lên từ mặt đất, và nghe thấy tiếng nổ. Tiếng nổ lớn trong vùng hoang dã đầy tuyết rơi mang lại cho cậu ta ấn tượng cuồng hỉ, phấn khích. Người thanh niên, được nuôi dưỡng bởi nhu cầu về tình hữu nghị và vinh quang, không hiểu thế giới, lại có tâm trạng kỳ lạ và cuồng vọng nhường ấy.

Cậu ta cảm thấy họ đã chiến thắng, và mong rằng chiến thắng này sẽ không bao giờ kết thúc. “Giá mà tôi có thể hy sinh vì các anh!” Tưởng Thuần Tổ, run rẩy trong tuyết, thầm nghĩ. Nhưng vùng hoang dã đã trở nên tĩnh lặng. Tưởng Thuần Tổ không còn nhìn thấy những người anh hùng vinh quang của mình nữa; họ đã bị những tảng đá che khuất. Trời xám xịt, tuyết lớn lặng lẽ rơi xuống vùng hoang dã. Tưởng Thuần Tổ kinh ngạc cảm nhận thấy tuyết lớn đang lặng lẽ rơi xuống vùng hoang dã.

Cậu ta đứng dậy, nhìn thấy thi thể của Lý Rong Guang nằm ở nơi không cách phía trước bao xa. Cậu ta hoài nghi bước hai bước, thì một tiếng súng ngắn ngủi, giòn giã khiến cậu ta khựng lại. Trong trận tuyết mịt mờ, trước mặt là thi thể, tiếng súng ngắn ngủi, giòn giã ấy cậu ta sẽ mãi mãi ghi nhớ.

Trong lòng Chu Cốc Liang có sự kháng cự của lý trí, bởi vì cậu cảm thấy mình không nên hành động khi chưa rõ kẻ thù là ai. Nhưng sức mạnh to lớn từ tập thể của cậu đã khiến cậu hiểu rõ kẻ thù là ai. Cậu mang theo nỗi đau khổ sâu sắc mà lý trí mang lại cho mình, cùng mọi người lao về phía trước, và hoàn thành hành động của mình.

Khoảnh khắc Lý Rong Guang bị tên lính của vị đoàn trưởng kia bắn hạ, một lòng căm thù địch mạnh mẽ bùng phát giữa bọn họ, họ nhanh chóng lao về phía trước, hiểu rằng bản thân chắc chắn sẽ chiến thắng. Vào khoảnh khắc này, Chu Cốc Liang đột nhiên thoát khỏi gánh nặng mà lý trí áp đặt lên mình, mà cảm nhận được một thứ tình hữu nghị ngọt ngào, thứ mà cậu chưa từng cảm nhận được ở nhóm người này trước đây. Cậu cảm thấy nhiệm vụ của mình là cứu vớt những người đồng đội khỏi sự mù quáng, cứu vớt những kẻ thù của mình khỏi thù hận, bất kể kẻ thù đó là ai. Cậu đã sinh lòng trắc ẩn, cảm thấy cuộc chiến này là không cần thiết; trong sự kích động mạnh mẽ của mình, cậu cảm thấy thế giới này nhất định có thể được cai trị bởi sự hài hòa và ánh sáng. Chính sự biểu hiện của sự đoàn kết và tình hữu nghị từ tập thể của cậu đã khiến cậu cảm thấy thế giới này nhất định có thể được cai trị bởi sự hài hòa và ánh sáng. Thế là cậu mãnh liệt lao về phía trước. Quả lựu đạn đầu tiên của Thạch Hóa Quý đã thổi bay hai tên lính duy nhất của vị đoàn trưởng kia thành mảnh vụn. Chu Cốc Liang và Thạch Hóa Quý cùng nhau lao vào đống đá lộn xộn. Vị đoàn trưởng ấy, nhìn thấy thất bại của chính mình, bình tĩnh đứng dậy từ phía sau những tảng đá, cầm súng lục, hiện diện với vẻ mặt sắc lạnh trước kẻ thù của mình, trước kẻ thù của tổ quốc mình. Nhanh chóng nhìn thấy điều này, tình cảm kính trọng liền khởi sinh trong lòng Chu Cốc Liang. Chu Cốc Liang đứng lại, thế là Thạch Hóa Quý đứng lại.

Vị đoàn trưởng ấy, đứng giữa đống đá lộn xộn, lạnh lùng đăm đăm nhìn kẻ thù của mình trong những bông tuyết mịt mờ. Chu Cốc Liang đã siết chặt khẩu súng lục của mình, nhưng chẳng hiểu sao cậu cảm thấy mình không thể nổ súng; và giả sử viên sĩ quan lạnh lùng này bắn về phía cậu, cậu không thể phản kháng, và cái chết mà cậu nhận được sẽ là kiểu hy sinh anh dũng mà cậu mong muốn, mặc dù cậu chưa từng nghĩ mình sẽ thực hiện sự hy sinh anh dũng theo cách thế này. Chu Cốc Liang bình thản và yên lặng, cầm súng lục nhìn vị đoàn trưởng.

Thạch Hóa Quý bước lên một bước, nhưng tiếng gầm giận dữ của vị đoàn trưởng đã khiến cậu khựng lại. "Bỏ súng xuống!" Vị đoàn trưởng thét lên bằng giọng nghiêm khắc, kích động. "Các người, các người cũng là quân nhân Trung Quốc sao?"

Thông thường, trong khoảnh khắc nghiêm trọng chĩa súng vào nhau này, ai lên tiếng trước, người đó sẽ bị bắn hạ; việc lên tiếng thường phá vỡ sự tĩnh lặng nặng nề ở phía kẻ thù, khiến họ ý thức được hành động cần thiết. Nhưng vị đoàn trưởng này đã lên tiếng, và Thạch Hóa Quý lại không nổ súng. Chu Cốc Liang cảm thấy, mình đã gặp được một thứ thiêng liêng. "Có lẽ tôi sẽ bị hắn bắn chết, nhưng điều này thật đơn giản!" Chu Cốc Liang nghĩ, "Người quân nhân này làm được, tôi cũng làm được, tín ngưỡng của chúng ta thật thiêng liêng!" "Bỏ súng xuống!" Vị đoàn trưởng nghiêm giọng thét.

Chu Cốc Liang tình cờ thoáng thấy vẻ bối rối trên khuôn mặt Thạch Hóa Quý, bị vẻ mặt này làm cho chấn động, liền nghĩ rằng Thạch Hóa Quý đã bị khuất phục. Dưới một cảm giác thỏa mãn nào đó, Chu Cốc Liang sinh lòng đồng tình với Thạch Hóa Quý, nghĩ đến việc giải cứu anh ta. Nhưng Chu Cốc Liang vẫn đứng trong sự căng thẳng đáng sợ đó. Những người đồng đội đứng rải rác phía sau họ. Trời chập tối, tuyết lớn mịt mờ.

Vị đoàn trưởng ra lệnh lần thứ ba yêu cầu họ hạ vũ khí. Ông đứng đó không nhúc nhích, kiên định nắm chặt khẩu súng, tin rằng chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng.

"Phải, ông ấy làm được, tôi đã làm được rồi!" Trong lúc vị đoàn trưởng gầm lên, Chu Cốc Liang thảy nghĩ. Chu Cốc Liang cảm thấy mình đã bái lạy thứ thiêng liêng kia rồi, mà sự thật đã chứng minh cậu cũng thiêng liêng không kém. Thế là, lòng trắc ẩn đối với các đồng đội, và sự kiêu hãnh lớn lao ấy, đã khiến Chu Cốc Liang thực hiện một hành động đơn giản và cần thiết vào lúc vị đoàn trưởng ra lệnh nghiêm khắc. Đó chính là tiếng súng ngắn ngủi, giòn giã mà Tưởng Thuần Tổ đã nghe thấy.

Vị đoàn trưởng ngã gục lên những tảng đá, giãy giụa đầy đau đớn. Thạch Hóa Quý lao lên, nhanh chóng đá văng khẩu súng lục của ông.

"Các người! Có lỗi với Trung Quốc rồi!" Người quân nhân sắp chết này đau đớn thét lên, ngã sấp xuống bãi tuyết.

Chu Cốc Liang buông thõng tay, trong mắt lóe lên ánh sáng kỳ lạ, nhìn người quân nhân sắp chết này: Cậu đã đấu với ông ta rồi; trên vùng hoang dã tuyết rơi này, Chu Cốc Liang đã thực hiện được nhân cách của mình. Nhưng tiếng thét đau đớn, sắp lìa đời, mang ý nghĩa như một di chúc cao cả ấy lại khiến Chu Cốc Liang rơi nước mắt, khóe miệng nở một nụ cười thê thảm.

Thạch Hóa Quý kiểm tra khẩu súng lục, phát hiện không có đạn, nghi hoặc nhìn vị đoàn trưởng ngã trên bãi tuyết.

"Mày làm gì thế?" Chu Cốc Liang chán ghét hỏi.

"Ông ta không có đạn, tao cũng chẳng có đạn." Thạch Hóa Quý cười bối rối, nói, rồi bước tới gần.

Thạch Hóa Quý chú ý thấy, khi nghe thấy lời mình nói, khuôn mặt xám ngắt của Chu Cốc Liang bắt đầu run rẩy, nước mắt chảy đầm đìa trên má.

"Đại huynh, người đã chết rồi!" Thạch Hóa Quý cười khinh bỉ, nói.

Chu Cốc Liang liếc nhìn anh ta, rồi nhìn quanh vùng hoang dã mịt mờ, xám xịt. Chu Cốc Liang, chẳng vì lý do gì, cảm thấy bản thân thật cô đơn ở cõi đời này. Chu Cốc Liang đăm đăm nhìn những tên lính đang đứng giữa đám đá lộn xộn và những thợ thi thể bằng ánh mắt thương xót. Tưởng Thuần Tổ mang theo vẻ mặt bấn loạn, kinh ngạc bước tới gần, Chu Cốc Liang thương xót đăm đăm nhìn Tưởng Thuần Tổ.

Tưởng Thuần Tổ, trong sự kinh ngạc, nhìn Chu Cốc Liang bằng ánh mắt ảm đạm, bi thương. Chẳng biết vì sao, Tưởng Thuần Tổ đã khóc.

"Lý Rong Guang chết rồi!" Cậu ta nói, xòe hai tay ra, trên tay dính đầy vết máu. Rõ ràng là trong lúc bấn loạn, cậu ta đã dính phải vết máu của Lý Rong Guang.

Tưởng Thuần Tổ ngấn lệ nhìn thi thể của vị đoàn trưởng và đám lính, rồi đăm đăm nhìn thi thể của Đinh Xingwang bên bờ sông. Đám lính đưa mắt nhìn quanh trong trận tuyết mịt mờ, bọn họ, đối với tất cả những chuyện trước mắt này, không muốn đưa ra bất kỳ phán xét nào. Đôi mắt của Khâu Gen Gu sáng một cách đặc biệt, Tưởng Thuần Tổ cảm thấy nó thật nghiêm khắc. Thạch Hóa Quý muốn nói gì đó, nhưng lại kìm lại. Chu Cốc Liang thấp bé, gầy gò đứng không nhúc nhích.

Chu Cốc Liang lặng lẽ, như trong mơ bắt đầu bước đi. Mọi người di chuyển, bước qua những thi thể, hố đạn và đám đá lộn xộn, đi đến bãi cát hoang vắng, rộng lớn. Trong sự tĩnh lặng tuyệt đối, tuyết lớn bay xuống từ vòm trời xám xịt.

Bọn họ lặng lẽ, nặng nề bước đi trong tuyết, lại một lần nữa quấn chặt những tấm chăn quân dụng và khăn trải giường rách rưới của mình. Họ rất vui khi nhớ lại rằng, khi xuất phát hướng về chiến trường này, họ đã đoàn kết trong tinh thần hữu nghị chưa từng có và tình cảm vinh quang. Họ vui mừng nhớ lại lòng dũng cảm hy sinh và sự kích động mạnh mẽ ấy, và vui mừng nhớ lại tiếng kêu đau đớn của người quân nhân sắp lìa đời trong trận tuyết lớn.

Bọn họ lúc này đang chán nản, nặng nề, trong vùng hoang dã chập choạng tuyết rơi, giống như những tên tù nhân. Họ chưa từng nghĩ rằng, trong vùng hoang dã này, lại có cuộc sống thế này. Bọn họ đã bị cách ly khỏi thế giới loài người, cuộc sống này đã tròng lên họ những chiếc xiềng xích nặng nề.

Ngày hôm sau, trong nỗi sợ hãi tột cùng, họ đã vứt bỏ chiếc thuyền gỗ nhỏ đó. Họ vứt bỏ mái nhà của mình, vứt bỏ tất cả những gì họ đã nhọc công gầy dựng, vứt bỏ chăn bông, rượu thịt, củi lửa, cũng như gà vịt, nhanh chóng rời khỏi bờ sông. Các loại đề phòng và thù địch lại sinh ra giữa họ, ai nấy đều cảm thấy bản thân cô đơn một cách đặc biệt.

Vùng hoang dã phủ đầy tuyết tích, một màu trắng trang nghiêm kéo dài đến tận chân trời. Rừng cây, trang viên, làng mạc đều hoang vắng; trên con đường, những dấu chân do họ giẫm ra từ trong tuyết là những dấu chân đầu tiên. Sâu trong vùng hoang dã, trên lớp tuyết in lại những dấu chân sắc nét, tinh xảo, tựa như những đóa hoa của dã thú. Rừng cây phủ đầy tuyết, lộ ra màu đen loang lổ. Rét đậm suốt đêm, đến rạng sáng thì tuyết ngừng rơi, trong bầu không khí lạnh giá, trong suốt, thoang thoảng một mùi vị chua cay, thanh đạm. Gió lốc nhỏ thổi cuộn tuyết tích khắp nơi, những khối tuyết rơi xuống từ cành cây cong cong, đi đâu cũng có thể nghe thấy âm thanh rơi xuống trầm tĩnh, sâu lắng ấy.

Khuôn mặt và tứ chi của mọi người đều sưng tấy vì lạnh. Vết cước và vết thương trên chân là nỗi đau đớn lớn nhất. Những ngôi làng, ngọn đồi, dòng sông tĩnh lặng trải qua trong sợ hãi và thất vọng, con người sẽ mãi mãi ghi nhớ. Mọi người không còn cảm thấy chúng là làng mạc, ngọn đồi, dòng sông nữa, mọi người cảm thấy, họ đang được ý trời sắp đặt trên những ký hiệu đáng sợ của con đường hủy diệt. Mọi người thường cảm thấy bản thân chắc chắn sẽ bỏ mạng đằng sau ngôi làng này, hoặc con dòng sông nọ. Chẳng hiểu sao, Tưởng Thuần Tổ chợt sợ hãi những con sông nhỏ uốn khúc, mọc đầy cỏ nước, đóng băng ấy, cậu cảm thấy mỗi con sông đều đang nói với cậu rằng cậu chắc chắn sẽ chết sau khi qua sông. Chu Cốc Liang tin rằng, đằng sau những khu rừng hoang vắng, nghèo nàn, tỏa ra mùi hủ thực ấy, cậu nhất định sẽ gặp được điểm kết thúc của cuộc đời gian khổ của mình. Chu Cốc Liang đang thầm chuẩn bị tinh thần để băng qua khu rừng. Lý trí đang dần trở nên yếu ớt của con người không thể chống lại những khu rừng và con sông nhỏ này. Giả như con đường nơi hoang dã là vô tận, thì sinh mệnh của con người thật nhỏ bé và vô thường.

Mọi người đang thầm chuẩn bị tinh thần để vượt qua sông và băng qua rừng. Thạch Hóa Quý nghiêm nghị nghĩ đến việc anh ta từng suýt bị Trương đại soái bắn chết; vô số viên đạn từng bay qua đầu anh ta, anh ta không nên kỳ vọng vào một điểm kết thúc nào tốt đẹp hơn sự hủy diệt đằng sau dòng sông kia. Khâu Gen Gu, người lính vụng về, trầm lặng này, người trong những năm tháng hòa bình vốn là một người anh cả nghiêm khắc, đang mang trong mình thứ tình cảm hư vô mà người ta thường gặp ở những vùng quê hoang vắng, mà một mặt lại dùng thái độ của một tên lính để lạnh lùng nghĩ về gia đình nghèo khó của mình. Hai người thanh niên, Lưu Ji Cheng và Trương Shu Qing, đang chìm trong sự mơ hồ mà nghĩ rằng cái chết là không thể tránh khỏi, mà thê lương trốn vào trong trí tưởng tượng ôm lấy vòng tay người thân của mình. Tưởng Thuần Tổ cũng trốn vào vòng tay người thân của mình như thế, nhưng đồng thời lại nghĩ rằng, trên thế giới này, cậu ta sẽ không bao giờ có được tình yêu và vinh quang nữa. Mọi người mang theo những suy nghĩ riêng của mình mà lao về điểm kết thúc mà họ tưởng tượng ra. Điểm kết thúc này đang đến gần; lại đến gần; thế là mọi người đầy sợ hãi mong cho nó mau đến gần. Vùng hoang dã được phủ một lớp tuyết tích trang nghiêm.

Buổi chiều, họ dừng chân nghỉ ngơi tại một ngôi làng. Được khích lệ bởi những ngôi nhà và tiếng chó sủa, Thạch Hóa Quý dẫn đầu đám lính đi tìm kiếm thức ăn, để lại Chu Cốc Liang và Tưởng Thuần Tổ ngồi trên bậc thềm trước cửa một ngôi nhà. Chu Cốc Liang vẫn mang theo những suy nghĩ ở vùng hoang dã, co ro người ngồi trên bậc thềm, đăm đăm nhìn bầu trời.

"Cậu không đói sao?" Tưởng Thuần Tổ hỏi. Tưởng Thuần Tổ hy vọng được an ủi. Chu Cốc Liang liếc nhìn cậu ta, không trả lời. Tưởng Thuần Tổ khẽ thở dài. "Tôi thà chết trong sự hoang vắng này... Tôi nghĩ đến việc tôi, tôi," Tưởng Thuần Tổ nói bằng giọng khàn đặc, bất ngờ òa khóc cay đắng. Chu Cốc Liang nhìn cậu ta bằng ánh mắt lạnh lùng, mệt mỏi, u tối, cậu nghẹn ngào, che kín mặt. Đôi vai cậu run rẩy. Chu Cốc Liang, trong tâm trạng tồi tệ, đã bị Tưởng Thuần Tổ chọc giận. Bởi vì Tưởng Thuần Tổ đã bộc lộ sự tuyệt vọng đó một cách trần trụi, Chu Cốc Liang – kẻ đã kiên trì đến cùng với sự tuyệt vọng này – bỗng nổi giận đùng đùng đến đáng sợ, lộ ra vẻ mặt dữ tợn.

"Đồ vô sỉ!" Chu Cốc Liang rít lên nguyền rủa. Tưởng Thuần Tổ im lặng, đứng dậy, nhanh chóng bước ra giữa khoảng trống rồi đứng lại.

"Mày có giá trị gì chứ! Đồ ngu ngốc, tê liệt!" Tưởng Thuần Tổ tức giận nghĩ, giống như tất cả những thanh niên khác, nhanh chóng có được những suy nghĩ hào hùng, không sợ hãi. "Mày đối xử với tao thế này, tao nhất định sẽ đối xử với mày như thế! Mày luôn làm tổn thương trái tim tao, tao nhất định sẽ làm tổn thương trái tim mày gấp trăm ngàn lần, trong tương lai của tao!" Tưởng Thuần Tổ nghĩ, nở một nụ cười nhạt.

Chu Cốc Liang nhìn Tưởng Thuần Tổ, cảm thấy mình đã sai; không hiểu tại sao loại tình cảm này lại phát sinh, trong lòng sinh ra phiền muộn.

"Vừa rồi tôi nghĩ, dù thế nào đi nữa, nhân sinh thật mơ hồ, chúng ta vừa không thể hiểu nổi chính mình, lại vừa không thể hiểu nổi bạn bè của mình, càng không thể hiểu nổi ai mới là bạn bè của chúng ta, tất cả chúng ta đều vì chính mình! Ai cũng thế cả! Vậy thì, tại sao ngay trước mắt chúng ta lại không thể yêu thương nhau chứ?" Chu Cốc Liang nghĩ, "Chúng ta còn có thể sống được bao nhiêu thời gian nữa? Vậy tại sao không sống đơn giản một chút? Đơn giản thôi, bất kỳ ai cũng là người chúng ta cần trong lòng, đều là bạn bè... Tại sao lại tàn sát lẫn nhau chứ?"

Con người hiểu rõ nhất lý do tại sao con người tàn sát lẫn nhau này, kẻ quen tìm kiếm con đường từ trong sự tàn sát lẫn nhau ấy, trong sự thất vọng, trong một nỗi phiền muộn nhỏ nhoi, đã thuần khiết hoài nghi về sự tàn sát lẫn nhau ấy. Con người này mang trong mình những suy nghĩ mà người ta thường cho là chỉ phụ nữ mới có; cậu ta mang trong mình khát khao thầm kín, đau khổ ấy. Cậu đứng dậy, cười một nụ cười giản dị, chuẩn bị bước đến trước mặt Tưởng Thuần Tổ. Nhưng Tưởng Thuần Tổ quay người đi; nhìn thấy khuôn mặt dè dặt, lạnh lùng của Tưởng Thuần Tổ, cậu bèn đứng khựng lại không tiến bước.

"Chúng ta đi xem thử đi." Cậu khẽ nói, trong sự bất an mới mẻ do khuôn mặt của Tưởng Thuần Tổ mang lại, theo bản năng mưu cầu bày ra thái độ từng trải sự đời. Trong cuộc xung đột nội tâm, cậu bước về phía bên trái bậc thềm, giả vờ phóng tầm mắt quan sát vùng hoang dã, và trong cuộc xung đột nội tâm ấy tạm thời chưa thể nhận thức được sự giả vờ này. Sau đó cậu bước về hướng con phố.

Mặc dù gương mặt của Chu Cốc Liang là thứ không thể dò thấu, nhưng từ hành động kỳ lạ này của cậu, Tưởng Thuần Tổ đã nhận được sự an ủi, Tưởng Thuần Tổ sụt sịt mũi, bước theo sau cậu. "Tôi hỏi cậu, Tưởng Thuần Tổ, Thạch Hóa Quý đêm hôm đó ở bãi cát đã làm những gì với cậu?" Khi đi qua con phố, Chu Cốc Liang hỏi.

"Anh ta cướp tiền của tôi đi... còn có một chiếc nhẫn vàng." Tưởng Thuần Tổ được an ủi đáp lời, hoàn toàn không suy nghĩ gì.

"À!" Chu Cốc Liang nói, đứng lại nhìn quanh.

Thạch Hóa Quý dẫn dắt các đồng đội của mình thăm dò trong ngôi làng hoang vắng, băng qua các cửa hàng, nhà dân, chuồng lợn và bãi lúa phủ đầy tuyết. Thực hiện hành động này trong sự hoang vắng, Thạch Hóa Quý nhận thức rõ ràng rằng mấy người đồng đội này của anh ta, trước khi Chu Cốc Liang xen vào, là những kẻ cùng sinh tử với anh ta, nghĩa là họ phục tùng anh ta, và anh ta, Thạch Hóa Quý, có thể chết vì họ. Nhận thức này trong tâm hồn đang thất vọng của anh ta đã nảy nở trở lại cảm giác về sự tôn kính đối với quyền uy của chính mình. Thế là trên một gò đất dốc thoai thoải, anh ta đứng lại, trầm ngâm đối diện với sườn dốc phía trước, và nhìn xuống con dòng sông nhỏ uốn khúc đang đóng băng ở chân dốc. Những người đồng đội của anh ta ở phía sau lưng, cùng đứng lại theo anh ta.

Thông thường, những kẻ có uy tín thực sự là những kẻ bắt bạn bè mình phải thấu hiểu tâm trạng của họ – bạn bè của họ buộc phải làm như vậy. Thạch Hóa Quý đứng lại, lộ ra vẻ mặt khinh bỉ vốn có của những kẻ phản bội thế giới tinh thần hoặc những tên cướp, đăm đăm nhìn con dòng sông nhỏ đóng băng ấy, mọi người liền đứng lại, lo lắng nhìn anh ta từ góc nghiêng.

Thạch Hóa Quý cảm thấy mọi người đang chú ý đến mình, liền kéo dài cái nhìn đăm đăm vào con sông nhỏ đó; ánh mắt hung ác của anh ta biểu thị rằng, nhờ vào sức mạnh không sợ hãi của mình, trong số bọn họ sẽ có người vĩnh viễn không thể vượt qua dòng sông này. Gió lốc thổi cuộn trên lớp tuyết, làm bay mái tóc dài dơ bẩn của anh ta.

Biểu cảm này của anh ta, trước đây, đối với mấy kẻ này mà nói có sức mạnh tuyệt đối; nhưng giờ đây, mọi người lại có những suy nghĩ khác. Hai người thanh niên nhìn ra thái độ này nhắm vào Chu Cốc Liang, vì sự phản kháng nên mang theo sự phấn khích, xem thái độ ấy là một sự hèn nhát. Họ bắt đầu rạch ròi đứng về phía Chu Cốc Liang, mà muốn lên tiếng đòi hỏi sự tồn tại và quyền lợi của mình.

Khâu Gen Gu tỏ ra vô cùng lạnh lùng, thái độ của anh ta cho thấy dù Thạch Hóa Quý có thế nào đi nữa cũng không thể cản trở được anh ta. Anh ta cảm thấy, trên vùng hoang dã này, con người chính trực và mạnh mẽ không có sự cần thiết phải khuất phục trước bất kỳ quyền lực nào. Con người này từ trước đến nay vẫn luôn dùng thái độ từng trải, bình tĩnh đó để xoay xở giữa Thạch Hóa Quý và Chu Cốc Liang; anh ta không có yêu cầu gì với họ; cuộc sống gia trưởng nhiều năm nay khiến anh ta rất giỏi trong việc đối phó với chính mình; anh ta không hề có sự gắn kết nội tâm sâu sắc nào với bất kỳ ai trên vùng hoang dã này.

Thạch Hóa Quý đột ngột quay người trong một trận gió lạnh, đăm đăm nhìn Khâu Gen Gu. Khâu Gen Gu chăm chú nhìn anh ta.

"Đại huynh, chúng ta chỉ còn bốn người thôi! Chúng ta chết mất ba người rồi!" Thạch Hóa Quý cười lạnh, nói.

Khâu Gen Gu nở một nụ cười sầu khổ, thấu hiểu, nhìn anh ta. "Chẳng phải vẫn còn..." Lưu Ji Cheng hoài nghi nói, chớp chớp đôi mắt đỏ ngầu, đang sưng tấy của mình.

"Còn, còn cái gì?" Thạch Hóa Quý đe dọa hỏi.

Người lính trẻ tuổi, ốm yếu im lặng, lau tay lên quần, sợ sệt nhìn Thạch Hóa Quý.

"Ý tôi là có nhóm họ Chu đi cùng mà!" Cậu ta cười ngượng ngùng, nói.

"Họ Chu!" Thạch Hóa Quý đảo mắt nhìn quanh. "Đồ khốn kiếp! Mày không phục à!" "Tôi nói có sai đâu nào!... Tôi vẫn có quyền nói chứ!" Lưu Ji Cheng cười bấn loạn, nói.

Thạch Hóa Quý rõ ràng cảm thấy quyền lực của mình đã mất sạch, run rẩy trong nỗi đau đớn sắc nhọn mà chỉ những anh hùng đã mất đi quyền lực mới có thể thấu hiểu, nở một nụ cười mê muội. Anh ta buông thõng tay, thở dốc, đôi mắt lóe lên vẻ đáng sợ. Thế là anh ta sải bước tiến về phía người lính trẻ tuổi, đau mắt, ốm yếu này, giơ nấm đấm lên.

Lưu Ji Cheng cười bấn loạn, ngượng ngùng, lách người tránh đi. Trương Shu Qing tái nhợt và sưng húp bước theo một bước; cậu ta có một lòng trung thành bản năng, huynh đệ đối với Lưu Ji Cheng, hy vọng người đồng đội trẻ tuổi của mình biết rằng kẻ mà Thạch Hóa Quý muốn đánh chính là hai người bọn họ.

Khâu Gen Gu, người gia trưởng ấy, đã rơi vào hoàn cảnh khó khăn. Trên khuôn mặt quen giữ vẻ bình tĩnh, mệt mỏi của anh ta hiện lên nụ cười nghiêm nghị, đầy muộn phiền. Anh ta xác định tất cả những chuyện này không liên quan gì đến mình, anh ta quyết định không nhúng tay vào, nhưng khi Lưu Ji Cheng bị Thạch Hóa Quý đánh ngã xuống tuyết, mà hoài nghi, bối rối cười nhìn anh ta, anh ta cảm thấy lương tâm bất an.

Thạch Hóa Quý thở dốc, đứng không nhúc nhích, đầy đe dọa nhìn cậu ta trong gió lạnh và bụi tuyết. Thế là, cảm thấy sự mịt mờ của chặng đường, anh ta cảm thấy lạnh giá trong lòng. Và một sự nhiệt tình bùng phát trong lòng anh ta, khiến anh ta quên đi hai kẻ thanh niên yếu đuối kia, mà nịnh nót người anh hùng dã man trước mặt này.

"Thế nào?" Thạch Hóa Quý nói.

Khâu Gen Gu, trong nỗi bất an đó, nịnh hót, cười cúi đầu khom lưng. "Đại huynh, tha cho cậu ta đi." Anh ta nói, cảm thấy vui mừng vì bản thân không gặp vạ lây. "Cách làm việc của tao, Thạch Hóa Quý, rất sòng phẳng! tụi mày nói với thằng họ Chu rằng tao chửi nó là đồ khốn!" "Đương nhiên! Đương nhiên!"

Thạch Hóa Quý cười lạnh, quay người nhìn hai kẻ thanh niên đứng cạnh nhau bằng tình cảm huynh đệ, rồi hiên ngang hất tóc, sải bước rời khỏi bãi lúa.

Hai kẻ thanh niên đứng song song, nhìn Khâu Gen Gu. Trong thái độ ấy chứa đựng niềm tin vào tình hữu nghị của chính mình, và sự khinh bỉ không lời đối với Khâu Gen Gu. Hai kẻ thanh niên yếu đuối, u mê, đơn giản đứng trong tuyết, dựa vào tình hữu nghị của họ để thử thách sự sắc bén của mình. Ánh mắt của hai người đồng điệu đến mức dường như vào khoảnh khắc này, bất kỳ sức mạnh nào cũng không thể hủy hoại được sự gắn kết của họ. "Này các chú, các chú nhường anh ta một chút đi." Khâu Gen Gu, vì cảm thấy sự thù địch từ những người trẻ tuổi, trở nên trang nghiêm, mang chút ngạo mạn nói.

"Mày tính là cái thá gì!" Trương Shu Qing nói, cười lạnh một tiếng, rồi kéo cánh tay người bạn của mình bước ra khỏi bãi lúa.

Khâu Gen Gu chợt đỏ bừng mặt, run rẩy, trong mắt rưng rưng nước mắt. Nỗi đau đớn này mãnh liệt đến mức khiến anh ta chán nản, nghĩ rằng chẳng còn hy vọng gì nữa, oán trách bản thân sao không chết đi cho rồi. Nhưng ngay sau đó anh ta nổi giận, nguyền rủa hai kẻ thanh niên này, nhanh chóng bước ra khỏi bãi lúa. Việc không xem trọng bất kỳ mối quan hệ con người nào đều sẽ chuốc lấy nỗi đau đớn thế này; Khâu Gen Gu từ trước đến nay vẫn cho rằng những người này không nằm trong cuộc sống của mình, mà cuộc trốn chạy nơi hoang dã không thuộc về cuộc sống thực sự của anh ta, giờ đây lại hoàn toàn chìm đắm trong cuộc sống này. Thế là, mang theo những suy nghĩ nặng nề của mình, anh ta trải qua nỗi đau đớn, sự sỉ nhục và thất vọng, giãy giụa trong nỗi sợ hãi đối với Thạch Hóa Quý và sự căm hận đối với hai kẻ thanh niên này. ...

Thạch Hóa Quý bước ra khỏi bãi lúa, cảm thấy thất vọng, cảm thấy xung quanh trống trải, bèn dừng chân ở hiên cửa một ngôi nhà, thẫn thờ chìm vào trầm tư. Cuối cùng anh ta quyết định một mình bước đi, anh ta thẫn thờ bước vào hiên cửa, đi qua ngôi nhà mục nát và khoảng sân vắng lặng. Khi chuẩn bị quay đầu lại, anh ta nghe thấy có tiếng động phát ra từ căn phòng bên trái. Anh ta bước tới đó, hy vọng kiếm được chút thức ăn.

Anh ta gõ cửa. Phát hiện cửa bị chận lại, anh ta nổi giận. Anh ta dùng hòn đá đập vỡ cửa sổ, trèo qua cửa sổ. Anh ta nhảy xuống sàn nhà, nghe thấy tiếng kêu hoảng sợ của một người phụ nữ, liền khựng lại. Vào khoảnh khắc này, Thạch Hóa Quý – kẻ chuẩn bị chơi canh bạc liều lĩnh một mình – hoàn toàn thô bạo, hoàn toàn tự buông xuôi. Anh ta đứng lại, run rẩy vì phấn khích, nghĩ đến việc bản thân là kẻ lang thang cô độc sắp sửa diệt vong, cảm nhận được một luồng cảm xúc ngọt ngào trào dâng. Anh ta đi ra sau chiếc tủ đựng chén đĩa, phát hiện ra người phụ nữ béo múp míp đang run lẩy bẩy.

Thạch Hóa Quý đút tay vào túi quần, đắm chìm trong cảm xúc ngọt ngào của mình, mỉm cười an ủi như thể anh ta quen biết người phụ nữ này.

"Đừng sợ," anh ta nói.

Người phụ nữ đột nhiên đứng bật dậy, đứng nghiêm nhìn anh ta. "Đừng sợ, hả!" Người lính ngọt ngào nói, mỉm cười.

"Mày! Mày, cút ra ngoài!"

"Hả!"

"... Tao là quả phụ đấy nhé! Tao là kẻ mệnh khổ đấy nhé!" Người phụ nữ bỗng giậm chân thét lên, giơ tay che mặt.

Trên khuôn mặt tái nhợt của Thạch Hóa Quý lộ ra một nụ cười khinh bỉ. Sau đó anh ta rút khẩu súng lục không có đạn của mình ra, lao mạnh tới. Kẻ đã hủy hoại tất cả, không có tình yêu, không có bạn bè này đã lao thẳng về phía vực thẳm của mình.

Người phụ nữ bị dọa đến mức ngất xỉu, ngã xuống đất. Chính vì cảm thấy mọi thứ thân thiết xung quanh mình từ nay đã rời xa cô ta, nên cô ta mới ngất xỉu ngã xuống đất. Thạch Hóa Quý, trong nỗi đau đớn và ngọt ngào tựa như lửa đốt, mang theo đủ mọi ấn tượng điên cuồng, cất tiếng kêu đau đớn. Người phụ nữ chợt bừng tỉnh, hét lên chói tai, đồng thời đấm đá anh ta. Thế là tên say rượu lang thang này bật ra tiếng cười cuồng vọng, khinh bỉ.

Những âm thanh này đã thu hút Chu Cốc Liang và những người khác đến. Chu Cốc Liang nhìn vào trong cửa sổ, rồi nhìn quanh những người đồng đội. Chu Cốc Liang, vì muốn hành động của mình được cả thế giới nhìn thấy, muốn có vinh quang cao nhất, đã rút súng lục ra dưới ánh mắt chăm chú của các đồng đội.

Tưởng Thuần Tổ nhìn thấy khẩu súng lục, nghe thấy tiếng kêu bất thường, đau đớn của Thạch Hóa Quý, liền trở nên căng thẳng đến đau đớn.

Thạch Hóa Quý bị ngập chìm trong những ấn tượng điên cuồng của mình, trong lòng mang nỗi buồn lớn lao, cảm thấy bản thân đang tiêu vong, đã tiêu vong rồi, phát ra thứ âm thanh kỳ lạ trong hành động tuyệt vọng; Thạch Hóa Quý cảm thấy mọi thứ của anh ta đã lật nhào toàn bộ, anh ta đang ngồi giữa đống gạch vụn của công trình sụp đổ ấy với vẻ mặt dữ tợn và đau thương. Anh ta nhìn thấy bản thân đang ngồi trong đống gạch vụn, mang theo nụ cười tuyệt vọng, khinh bỉ như điều anh ta hằng trông mong ở cuộc đời mình, và toàn thân đẫm máu. Thế là anh ta bỗng trở nên tĩnh lặng, quên đi người phụ nữ đang bị đè dưới đầu gối mình, nở nụ cười khinh bỉ. Tiếng thét lạnh lùng của Chu Cốc Liang khiến anh ta rùng mình; anh ta ngẩng đầu lên với nụ cười khinh bỉ; nhìn thấy thứ vũ khí chí mạng đang chĩa vào ngực mình, trên khuôn mặt anh ta liền xuất hiện ánh sáng dịu dàng đặc biệt ấy; anh ta đờ đẫn đứng dậy.

Người phụ nữ nhanh chóng bò dậy, kinh hãi nhìn cửa sổ một cái, rồi trốn ra sau chiếc tủ gỗ.

Trong sự tĩnh lặng, Thạch Hóa Quý mang theo vẻ bi thương và khinh bỉ đăm đăm nhìn Chu Cốc Liang, buông thõng tay đứng không nhúc nhích. Trước mặt kẻ thù của mình, Thạch Hóa Quý lại bất ngờ dịu dàng và yên tĩnh đến thế, anh ta cảm thấy Chu Cốc Liang không hiểu nhân sinh, không hiểu anh ta – Thạch Hóa Quý, không hiểu được sự cay đắng bi thương và thê lương của kẻ lang thang; anh ta cảm thấy Chu Cốc Liang không có quyền nổ súng vào lồng ngực nóng bỏng mà bi thương của anh ta. Anh ta cảm thấy bản thân đã hy sinh tất cả vì thế giới này, giờ đây đứng ở đây, anh ta không thẹn với lòng, bi tráng và thuần khiết. Giống như sự bốc đồng của những đứa trẻ chịu đựng sự bất công nhưng quyết tâm chịu đựng trong nỗi buồn, Thạch Hóa Quý rơi nước mắt.

Nước mắt chảy trên khuôn mặt và lồng ngực dơ bẩn của người lính, lặng lẽ lăn xuống đất, Thạch Hóa Quý đẫm lệ nhìn Chu Cốc Liang. Những giọt nước mắt này không phải là sự sợ hãi, thất vọng hay hối hận, những giọt nước mắt này là của những người yêu nhau mang theo tình yêu đầy bi thương. Tưởng Thuần Tổ bị cảm động toàn tập.

Vì giọt nước mắt của Thạch Hóa Quý, Chu Cốc Liang lộ ra vẻ mặt kiêu ngạo. Cậu xác định kẻ này đang hối hận trong tuyệt vọng; biểu cảm của cậu thể hiện rằng đối với sự hối hận này, cậu thấu hiểu, và cậu sẽ không bị lay động bởi nước mắt. Đối với một kẻ vô giá trị, làm điều ác như thế này, cậu quyết không dung thứ; chính giọt nước mắt của Thạch Hóa Quý mới có thể khiến cậu bộc lộ hoàn toàn tinh thần kiên quyết của mình. Cậu hy vọng mọi người đều kinh ngạc thán phục trước tinh thần này, mà tôn kính hành động của cậu. Thời gian trả thù vì chính nghĩa của cậu đã đến. Đây là một động cơ cao cả, động cơ này sẽ tạo nên một anh hùng cao thượng; Chu Cốc Liang, nghĩ đến người con gái thắt cổ tự tử kia, lạnh lùng nhìn Thạch Hóa Quý.

"Mày còn gì để nói nữa không?" Chu Cốc Liang hỏi.

Tưởng Thuần Tổ giật mình, nhìn Chu Cốc Liang, rồi lại nhìn Thạch Hóa Quý đang mỉm cười kỳ lạ. Tưởng Thuần Tổ bỗng cảm thấy trong khung cảnh này, cậu ta là người quan trọng nhất, thế là bị đánh thức bởi ý thức vinh quang. Tưởng Thuần Tổ, trong sự nhiệt tình của tuổi trẻ, vươn tay ngăn Chu Cốc Liang lại, và nhanh chóng chen người vào, dùng lồng ngực của mình chặn khẩu súng lục.

Hành động này mang lại cho cậu ta sự cảm động vô bờ bến, cậu nức nở trước khi kịp cất lời. Cậu giơ tay lên, nhìn khuôn mặt giận dữ của Chu Cốc Liang, nức nở như một đứa trẻ. Cậu có một nhu cầu; cậu – Tưởng Thuần Tổ, yêu tất cả mọi người, quyết tâm chết vì tất cả mọi người.

"Chu Cốc Liang... đừng làm thế!"

Chu Cốc Liang tức giận nhìn cậu ta, đồng thời lùi lại một bước để tiện giám sát Thạch Hóa Quý. "Tôi là bạn của các anh... tôi là huynh đệ! Tôi yêu các anh, hãy tin tôi!" Tưởng Thuần Tổ vừa khóc vừa lớn tiếng nói.

Chu Cốc Liang, bị phiền nhiễu bởi sự nhiệt tình này, nghiêm nghị nhìn cậu ta. Tưởng Thuần Tổ im lặng, bỗng cảm thấy trống trải, đăm đăm nhìn khoảng sân: Bụi tuyết cuộn xoáy trong gió lạnh. Tưởng Thuần Tổ giơ tay lên, vô cớ run rẩy, rồi lại nhìn Chu Cốc Liang. Chu Cốc Liang đang lạnh lùng mỉm cười. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy cậu ta thật xấu xí, đáng sợ.

Bầu không khí căng thẳng đó đã được giải tỏa, Chu Cốc Liang quyết định vì lòng kính trọng và để dạy dỗ Tưởng Thuần Tổ, tạm thời tha cho Thạch Hóa Quý. Chu Cốc Liang liếc nhìn Thạch Hóa Quý đang đứng sau cửa sổ, hạ súng xuống, quay người bước ra khỏi sân.

Chu Cốc Liang cô độc bước đi trong gió lạnh đến bên bãi lúa mà đám người Thạch Hóa Quý từng đi qua, đứng giữa những dấu chân ấy, đăm đăm nhìn con sông nhỏ đóng băng dưới triền dốc. Chẳng hiểu sao, Chu Cốc Liang rơi nước mắt trong cơn gió lạnh cô độc.

"Đúng vậy, đúng vậy, tôi từng yêu người khác, từng có sự nhiệt tình đó, đúng vậy, tất cả đã qua rồi! Đúng vậy, tôi đã suy sụp rồi! Tôi thực sự suy sụp rồi! Từ nay tôi không muốn làm gì nữa! Đúng vậy, từ nay! Còn có thể có được gì? Còn có thể nhận được gì? Con người tôi, từng được ai thấu hiểu chứ? À, chỉ cần có một người con gái có thể yêu tôi, có thể yêu tôi, chúng ta hãy bay đi trên bãi tuyết này đi! Cứ thế đi! Giống như vùng hoang dã này vậy, lạnh lẽo, trống trải, những cái cây kia thật hoang vắng! Những ngôi mộ kia! Vậy thì hãy để bọn thanh niên tìm kiếm giữa những ngôi mộ của chúng ta đi! Và mãi mãi..." Chu Cốc Liang nghĩ, đăm đăm nhìn vùng hoang dã phủ đầy tuyết, u ám, hoang vắng; tưởng tượng bản thân đang cô độc đi mãi đi mãi trong sự hoang vắng, để tìm kiếm sự an nghỉ.

Khâu Gen Gu và hai người thanh niên, vì sợ Thạch Hóa Quý trả thù do sự lạnh nhạt của họ, đã lặng lẽ rời khỏi sân sau Chu Cốc Liang. Tưởng Thuần Tổ đờ đẫn đứng trước cửa sổ. Một chú chim sẻ đậu xuống khoảng sân phủ đầy tuyết, rồi chú thứ hai đậu xuống, khi chú thứ nhất bay đi, chú thứ hai liền kêu thê thảm hai tiếng, nhanh chóng bay theo. Chúng bay lên mái hiên, rồi lại rượt đuổi bay xuống như thế, phát ra những tiếng kêu mà chỉ có chúng mới hiểu rõ, rõ ràng chúng đang yêu nhau trong sự gian khổ chưa từng có. Tưởng Thuần Tổ ngẩn ngơ nhìn chúng. Thạch Hóa Quý nhảy từ cửa sổ xuống, lũ chim sẻ bay đi, Tưởng Thuần Tổ quay đầu lại với vẻ mặt dè dặt.

Thạch Hóa Quý đứng không nhúc nhích, không nhìn Tưởng Thuần Tổ, u ám chìm vào trầm tư. Bỗng anh ta thò tay vào túi áo, mò ra chiếc nhẫn vàng đó.

"Cái này trả cho cậu." Anh ta lạnh lùng nói.

Tưởng Thuần Tổ bất an nhìn anh ta vì sự lạnh lùng của anh ta.

"Cái này trả cho cậu." Thạch Hóa Quý đơn điệu nói.

"Không, tôi không cần... Anh tưởng tôi còn cần thứ này sao? Tôi cần làm gì..." Tưởng Thuần Tổ ngượng ngùng nói, bỗng đỏ bừng mặt. Cậu cầu xin nhìn Thạch Hóa Quý, hy vọng anh ta đừng lạnh lùng như thế; sau đó cậu ngước nhìn lên mái hiên, hy vọng khiến Thạch Hóa Quý nhìn thấy những chú chim đang yêu nhau trong gian khổ ấy.

Thạch Hóa Quý khinh bỉ cười nhìn cậu ta.

"Cầm lấy!"

"Tôi không cần!"

"Cầm lấy!" Thạch Hóa Quý nghiêm khắc nói. "Cậu không cần, tao vứt đi đấy! Nói cho cậu biết, tao cũng chẳng cần đâu, hôm đó tao chỉ đùa với cậu thôi." Anh ta nói thêm. "Anh vứt đi đi, thật đấy." Tưởng Thuần Tổ thành khẩn nói, sợ lộ vẻ ngạo mạn, bèn bày ra vẻ mặt hớn hở.

Bọn họ đều xấu hổ khi nhận lại chiếc nhẫn này. Rõ ràng, Thạch Hóa Quý đã hạ quyết tâm trả hết nợ, hạ quyết tâm trả thù. Quyết tâm này khiến anh ta trở nên dũng mãnh và kiên quyết. Nhưng Tưởng Thuần Tổ không thể hiểu nổi; cậu tưởng rằng Thạch Hóa Quý chỉ vì chiếc nhẫn này mà mới tỏ thái độ như thế. Thạch Hóa Quý liếc nhìn Tưởng Thuần Tổ, vô cảm ném chiếc nhẫn lên mái nhà. Tưởng Thuần Tổ sợ lộ vẻ ngạo mạn, bèn làm ra vẻ mặt hớn hở nhìn Thạch Hóa Quý ném đi. Chiếc nhẫn rơi không một tiếng động xuống mái nhà phủ đầy tuyết, Thạch Hóa Quý đảo mắt nhìn quanh với sắc mặt ủ dột, rồi sải bước bước ra ngoài.

"Tôi hỏi cậu," anh ta dừng lại, hỏi, "Chu Cốc Liang còn đạn không?" Tưởng Thuần Tổ kiên quyết lắc đầu.

"Tôi không biết." Cậu nói, kinh ngạc nhìn Thạch Hóa Quý.

Thạch Hóa Quý cười lạnh một tiếng, bước ra cửa.

Thế là Thạch Hóa Quý bắt đầu trả thù. Anh ta hành động không cần tính toán, dũng mãnh và nhanh chóng. Anh ta bước vào bãi lúa, nhìn thấy Chu Cốc Liang thấp bé đang đứng giữa đám lính.

Mọi người nhìn anh ta. Chu Cốc Liang đón lấy anh ta bằng một cái nhìn đăm đăm kéo dài. Dưới những ánh mắt này, anh ta đưa mắt nhìn quanh. Anh ta nghĩ, mình có thể lấy một quả lựu đạn từ Khâu Gen Gu, tiện thể nổ tung giết chết Chu Cốc Liang khi hành động; đồng thời anh ta nghĩ, Chu Cốc Liang sẽ không cho anh ta nhiều thời gian đến thế; ánh mắt sáng ngời của Chu Cốc Liang chính là bằng chứng. Trong những suy nghĩ chớp nhoáng này, anh ta tiến lại gần Chu Cốc Liang.

Anh ta đột ngột dừng lại, ngửa mặt đăm đăm nhìn Chu Cốc Liang, mang theo sức mạnh của người anh hùng ấy, kéo tung áo mình ra, để lộ lồng ngực vạm vỡ mọc đầy lông đen. "Bạn tôi ơi, mượn cậu một viên đạn!" Anh ta lớn tiếng nói, cười khinh bỉ. Chu Cốc Liang im lặng nhìn anh ta.

"Bạn tôi ơi, lính trát đi đến đâu cũng trông chờ vào viên đạn này." Anh ta lớn tiếng nói; lồng ngực anh ta run rẩy; anh ta đã nhận được sự an ủi vô thượng.

Chu Cốc Liang đăm đăm nhìn lồng ngực trần trụi của con người này, trong chốc lát dâng lên cảm giác phiền muộn. Nhưng ngay sau đó cậu cười lạnh.

"Đồ vô sỉ! Tao sẽ nổ súng đấy!" Cậu nghĩ, nhìn lồng ngực này.

Ánh mắt của họ thoáng chạm nhau, giải thích tất cả. Vào khoảnh khắc Chu Cốc Liang rút súng lục ra, Thạch Hóa Quý lao tới với sức mạnh mãnh liệt, chộp lấy cổ tay Chu Cốc Liang. Đám lính tản ra. Tưởng Thuần Tổ chạy tới, đứng lại vì sợ hãi.

Thế là trên bãi tuyết hoang vắng, Chu Cốc Liang và Thạch Hóa Quý bắt đầu trận quyết chiến cuối cùng. Cả hai đều vì sự sỉ nhục và tổn thương trong tâm hồn, cả hai đều vì chính nghĩa và sự sinh tồn. Họ im lặng một cách đáng sợ, lăn lộn trên mặt đất, tranh giành thứ vũ khí chí mạng đó. Tưởng Thuần Tổ hoảng sợ chạy lại. Nhóm Khâu Gen Gu căng thẳng đứng sang một bên. Phát hiện Chu Cốc Liang yếu thế hơn, mọi người đều hoảng sợ vì sự hèn nhát của chính mình. Ai nấy đều hy vọng Chu Cốc Liang chiến thắng, nhưng ai nấy đều hèn nhát đứng không nhúc nhích; đối với tất cả những người có mặt trên bãi tuyết, đây là một khoảng thời gian tàn khốc, đáng sợ!

Chu Cốc Liang bị đè ở phía dưới, một viên đạn bay vút lên trời! Bỗng Thạch Hóa Quý phát ra một tiếng thét đáng sợ: Anh ta đã cướp được khẩu súng lục. Chu Cốc Liang nhanh chóng lăn đi, đứng dậy chạy về phía bức tường, phát hiện không còn đường lui, bèn quay người đứng lại. Đồng thời Thạch Hóa Quý đứng dậy, hất tóc mái, cầm súng lục đăm đăm nhìn Chu Cốc Liang. Cổ tay anh ta đang rỉ máu, run rẩy.

Chu Cốc Liang khom người xuống, trên mặt nở nụ cười đáng sợ, chăm chú nhìn Thạch Hóa Quý. Tưởng Thuần Tổ đưa mắt nhìn đám lính. Khâu Gen Gu, trong một sự kích động nào đó, bước lên một bước.

Chu Cốc Liang nghĩ, thời gian còn lại ngắn ngủi tựa chớp mắt. Chu Cốc Liang nghĩ đến sinh mệnh sắp kết thúc, thế là đau đớn; mọi hy vọng và lý tưởng đều run rẩy. Trong chốc lát, Chu Cốc Liang chìm vào sự hỗn loạn của tuyệt vọng, cong người, đứng trước bức tường với tư thế chuẩn bị chồm tới, chăm chú nhìn kẻ thù của mình: Kẻ thù này không hiểu ý nghĩa cuộc đời cậu, không hiểu sự yếu đuối và kiên cường, hy vọng và đau đớn của cậu. Chu Cốc Liang đau đớn nghĩ trong sự hỗn loạn rằng, nếu được thấu hiểu, Thạch Hóa Quý ắt sẽ cúi đầu, còn cậu ắt sẽ đứng trong sự trang nghiêm huy hoàng. Cậu lại chồm tới lần nữa!

Thạch Hóa Quý nhe răng như dã thú, dùng tiếng thét chặn Chu Cốc Liang lại. Anh ta muốn kéo dài hình phạt đau đớn này đối với Chu Cốc Liang. Chu Cốc Liang đứng lại, cong người, khuôn mặt tái nhợt đang run rẩy.

Thạch Hóa Quý kéo dài hình phạt đối với Chu Cốc Liang, đồng thời cũng kéo dài hình phạt đối với những người khác. Bọn họ hèn nhát đứng bên cạnh, chứng kiến người bạn của mình diệt vong, mà theo bản năng ăn mừng sự bình an của chính mình, sự ăn mừng này là một trong những hình phạt đáng sợ nhất trên đời. Con người ngay lúc đó đã có thể nhận thức được sự đáng sợ của sự ăn mừng này, nhận thức này tăng lên đồng thời với tình cảm ăn mừng, trốn chạy, u mê. Ai nấy đều hy vọng bản thân có thể tránh khỏi, và trong thế giới của lương tâm không bị phán xét, đồng thời ai nấy đều hy vọng có thể lao tới, dùng lồng ngực của mình chặn khẩu súng lục lại.

Việc kéo dài khoảng thời gian đáng sợ này khiến mọi người dần thoát khỏi sự run rẩy u mê, mà bước vào nội tâm của Chu Cốc Liang, thấu hiểu Chu Cốc Liang. Đối với đám lính, trong quá khứ, Chu Cốc Liang là một nhân vật lạnh lùng, có ý chí kiên cường, hoặc là một người anh hùng tàn khốc, nhưng giờ đây, Chu Cốc Liang là nhân vật bi thảm nhất cõi đời này, cuộc đời cậu mang sự thê lương vô tận. Mọi người cảm thấy Chu Cốc Liang hy sinh bản thân vì những người phụ nữ bị Thạch Hóa Quý giày vò ấy. Mọi người cảm thấy, họ từng hèn nhát trong quá khứ, lại hèn nhát ở hiện tại, tương lai của họ thật đáng sợ.

Trong suy nghĩ của những người này, cục diện trước mắt đã trở nên minh bạch. Những con người này cực kỳ thành khẩn đến đáng sợ, đứng trong bãi tuyết. Hai người lính trẻ tuổi được gắn kết bằng tình cảm huynh đệ liếc nhìn Khâu Gen Gu bằng ánh mắt sáng ngời. Khâu Gen Gu bị kích động bởi sự sỉ nhục gánh chịu trên bãi lúa này và nỗi kinh hoàng của lương tâm lúc trước, đôi mắt anh ta trống rỗng nhìn Chu Cốc Liang; đôi chân anh ta run rẩy.

Tưởng Thuần Tổ nhìn Chu Cốc Liang bằng ánh mắt như người chết, phát ra tiếng rên rỉ yếu ớt. Mọi người nhìn Chu Cốc Liang, vì sự dũng cảm và bất hạnh của Chu Cốc Liang, chủ yếu là vì sự hèn nhát của chính mình, mà cảm thấy Chu Cốc Liang là người bạn quý giá nhất, thân thiết nhất của họ – mọi người nhìn Chu Cốc Liang bằng ánh mắt đáng sợ ấy, hy vọng Chu Cốc Liang tha thứ.

Cơn gió lốc nhỏ thổi cuốn bụi tuyết. Xung quanh tĩnh lặng, u ám, hoang vắng. Nhưng mọi người cảm thấy xung quanh dường như có ngọn lửa đang cuồng nhiệt cháy rực.

Ai nấy đều hèn nhát đến thế! Ở đây, chẳng còn cơ hội nào có thể tạo nên một tâm hồn vinh quang nữa! Thạch Hóa Quý cầm súng, nắm giữ thế giới này rồi. Chu Cốc Liang thoáng liếc nhìn đám đồng đội, rồi đăm đăm nhìn Tưởng Thuần Tổ trong chốc lát. Tưởng Thuần Tổ này chính là đối tượng tình yêu của cậu ở vùng hoang dã này, từng mang lại cho cậu sự khích lệ thầm kín, dịu dàng.

"Tha thứ cho tôi!" Ánh mắt Tưởng Thuần Tổ nói.

Tưởng Thuần Tổ tìm kiếm ánh mắt của Chu Cốc Liang, hy vọng nhận được câu trả lời. Cảm thấy không được tha thứ, không thể được tha thứ, Tưởng Thuần Tổ tuyệt vọng bước lên phía trước.

"Thạch Hóa Quý, thôi đi!" Khâu Gen Gu thất vọng lớn tiếng nói. Thế là Tưởng Thuần Tổ đứng lại.

Tưởng Thuần Tổ không cảm thấy bản thân có khả năng cất lời hay hành động. Cậu nhìn thấy, và sẽ mãi mãi ghi nhớ, dưới tiếng thét thất vọng của Khâu Gen Gu, nghe thấy một tiếng thét khác, Chu Cốc Liang chợt đứng thẳng người, nắm chặt tay đăm đăm nhìn Thạch Hóa Quý, gương mặt nghiêm nghị mà bình tĩnh. Chu Cốc Liang không hề nghĩ đến chuyện tha thứ cho người khác, không hề nghĩ đến chuyện tha thứ cho chính mình, không còn cần được thế giới trước mắt thấu hiểu nữa, đột nhiên đứng trong sự trang nghiêm cao cả, lạnh lùng đăm đăm nhìn kẻ thù của mình.

Cậu chợt nghĩ một cách minh bạch về tất cả những gì mình đang có, nghĩ rằng dù sức mạnh có thế nào đi nữa cũng không thể hủy hoại tất cả những điều đó, giống như điều cậu hằng trông mong ở điểm kết thúc cuộc đời mình, trong lòng có ánh sáng, đứng trong sự trang nghiêm lớn lao. Cậu không cần phải trả thù Thạch Hóa Quý vì sự sỉ nhục trong nội tâm nữa, cũng giống như cậu sẽ không trả thù trẻ con hay dã thú vậy. Con người trả thù dã thú, chủ yếu là vì trong sự nhiệt tình đó, cho rằng dã thú cũng thuộc về thế giới đạo đức của chính mình mà thôi. Chu Cốc Liang vẫn luôn cho rằng vạn vật đều thuộc về thế giới đạo đức của chính mình, từ đó mà chiến đấu giữa chốn này, giờ đây đã thu được thứ chân thật nhất đối với chính cậu, nghiêm nghị cảm nhận được vinh quang, cảm nhận được bản thân đang được cả thế giới dõi theo.

Chu Cốc Liang đang ở trong sự trang nghiêm; Chu Cốc Liang đang sống, không còn nghĩ đến cái chết nữa. Cậu đăm đăm nhìn Thạch Hóa Quý, hiểu rằng bản thân cũng thường đắm chìm trong nọc độc giống như Thạch Hóa Quý, trong lòng dâng lên niềm vui thích. Cậu muốn rời xa Thạch Hóa Quý, mang theo nhận thức mới để sống một cuộc sống phong phú nhất, tốt đẹp nhất, dũng cảm nhất. Cậu cảm thấy đây là điều tất yếu.

Dưới sự điềm tĩnh này của Chu Cốc Liang, giống như tình huống thường thấy, Thạch Hóa Quý dao động.

"Thằng họ Chu, mày có phục không?" Anh ta nghiêm khắc nói.

Chu Cốc Liang nhìn anh ta, không đáp.

"Giả như tao tha cho mày, mày có phục không?" Thạch Hóa Quý nói, cười dữ tợn hai tiếng.

Chu Cốc Liang bình thản lớn tiếng đáp: "Nói cho anh biết, Thạch Hóa Quý! Tôi là tôi! Anh còn làm điều ác, tôi sẽ lại đánh chết anh; anh sẽ vĩnh viễn không biết tôi là người như thế nào! Trên thế giới này, không ai có thể khuất phục được tôi!"

"Cảm ơn biết bao đau đớn mà tôi từng gánh chịu! Thật tuyệt vời làm sao!" Chu Cốc Liang nghĩ.

Trong khoảng thời gian căng thẳng vừa rồi, ánh nắng rực rỡ chiếu rọi xuống từ những đám mây sáng ngời, nặng trĩu; ban đầu là một luồng ánh sáng trắng nhạt rọi lên sườn dốc gần đó, sau đó là toàn bộ sức mạnh huy hoàng, vùng hoang dã phủ đầy tuyết được bao phủ bởi một sắc hồng nhạt, khắp nơi lấp lánh ánh hào quang chói lọi. Chu Cốc Liang ngẩng đầu lên, chú ý đến bầu trời xanh trong và những đám mây sáng ngời đang cuồn cuộn. Thế là Chu Cốc Liang phát hiện ra ánh nắng mùa đông đầy vui mừng, phấn khích đang chiếu rọi lên người mình.

Sự huy hoàng, phấn khích và niềm vui trên bầu trời và vùng hoang dã này đã khiến Chu Cốc Liang chấn động. Thế là, vì ánh nắng này – vừa huy hoàng, vui mừng lại vừa phấn khích – Chu Cốc Liang mãnh liệt chồm về phía Thạch Hóa Quý. Thạch Hóa Quý nổ súng, Chu Cốc Liang ngã gục, co giật, run rẩy trên tuyết, máu tươi đỏ rực tuôn chảy trên nền tuyết.

Trong ánh nắng, Thạch Hóa Quý khoanh tay, khinh bỉ nhìn vũng máu, khuôn mặt anh ta đang co giật vì đau đớn và phấn khích. Mọi người tạm thời hoảng sợ đứng không nhúc nhích. Chu Cốc Liang cong chân phải, đột ngột quay người, giãy giụa trong tuyết, ném ánh mắt căm ghét, đau đớn về phía trước; máu tươi tuôn trào từ lồng ngực cậu.

Tưởng Thuần Tổ chạy về phía trước, quỳ sụp xuống vũng máu.

"Chu Cốc Liang!" Cậu ta đau đớn thét lên chói tai, giơ tay ôm đầu.

"Chu Cốc Liang!" Cậu ta thê lương, khẽ gọi.

Chu Cốc Liang đau đớn, im lặng nhìn cậu ta. Sau đó nghiến chặt răng, kiên nghị dời ánh mắt đi, đăm đăm nhìn bầu trời.

"Chu Cốc Liang... tha thứ cho tôi, là tôi..." Tưởng Thuần Tổ nức nở.

"Đừng khóc! Khóc làm gì?" Chu Cốc Liang mơ màng, dịu dàng nghĩ – Chu Cốc Liang vô cùng dịu dàng, đăm đăm nhìn bầu trời huy hoàng. Thứ gọi là cái chết dần dần kéo đến, ban đầu cậu cảm thấy căm ghét và đau đớn, nhưng sau đó liền có một cảm giác mơ màng, nhẹ bẫng, tâm hồn và thể xác cậu dịu dàng như nhau, tựa như đứa trẻ ngủ trong nôi. Hoạt động nội tâm này ở khoảnh khắc cuối cùng đã làm giảm bớt nỗi đau thể xác do cái chết mang lại, và làm giảm bớt sự kinh hoàng của con người đối với sự diệt vong của tinh thần. Chu Cốc Liang, trong suốt cuộc đời mình, vì tín ngưỡng mà ôm ấp hoài bão nhiệt huyết đối với nhân sinh, nhưng đồng thời lại kiên trì và lạnh lùng – cậu không ngừng đấu tranh giữa những điều này. Thế nhưng ở khoảnh khắc cuối cùng này, cậu đã lao vào sự dịu dàng và khát khao ấy.

"Chu Cốc Liang! Chu... Chu Cốc Liang!" Tưởng Thuần Tổ bi thiết gọi.

Nhóm Khâu Gen Gu tiến lại gần, đứng sau lưng Tưởng Thuần Tổ. Chu Cốc Liang mơ màng nhìn họ, cảm thấy mình yêu họ. Trong mắt Chu Cốc Liang rưng rưng nước mắt.

“Đúng vậy, cuộc đời tôi đã kết thúc rồi! Tôi có thể gặp lại Liên Liên đáng thương, cả A Quý và A Trì nữa! Họ đã đi từ rất lâu rồi!” Chu Cốc Liang dịu dàng nghĩ đến người vợ và những đứa con đã khuất của mình, cảm thấy họ đang ở trong ánh hào quang rực rỡ. “Mọi người sẽ biết, cả thế giới sẽ biết cuộc đời tôi là có giá trị,…… chính tôi biết! Tôi cảm thấy được an ủi! Tốt! Mơ màng! Thật dễ chịu làm sao! Tốt! Dựa rất gần, vậy thì lại gần chút nữa, lại gần chút nữa!…… Nhẹ nhàng thôi, nhẹ nhàng thôi, tín ngưỡng của tôi, nhẹ nhàng thôi,…… Liên Liên, em hãy đến gần, giống như năm đó, chúng ta đều còn trẻ, lại rất dư dả…… Em vẫn còn trẻ, không bị ức hiếp, không bị áp bức, không bị bệnh tật, không bị nghèo khó, không có công việc mệt mỏi nhường ấy, em còn trẻ, anh còn trẻ…… Nhẹ nhàng thôi…… chúng ta đều hy vọng ánh sáng,…… chúng ta đều là những con người bình thường…… chúng ta đều có tình yêu…… Mười năm nay anh có thay đổi một chút, nhưng vẫn thế thôi…… Anh rất trung thành, rất trung thành, tín ngưỡng của tôi!…… Lại gần chút nữa…… Tại sao: Đúng vậy, anh trung thành, lòng anh mềm yếu…… À, nhìn thấy rồi!”

Đôi mắt của Chu Cốc Lương mờ đi, cảm thấy có một thứ gì đó rực rỡ, dịu dàng đang khẽ run rẩy mà tiến lại gần, rơi lên khuôn mặt anh. Thế rồi anh cảm thấy thứ rực rỡ và dịu dàng ấy mềm mại mà nặng nề phủ lên người anh. Anh cảm thấy có nhiều nước mắt hơn cần phải tuôn trào. Anh cảm thấy mình phải khóc vì cái thế giới không hiểu được sự dịu dàng rực rỡ ấy — cái thế giới đầy rẫy sự ức hiếp và tàn bạo. Trên khuôn mặt tái nhợt của anh, sự tĩnh mịch cao cả và nỗi khổ tâm lớn lao đang đấu tranh với nhau; ánh sáng tĩnh mịch ấy, còn đáng sợ hơn cả nỗi khổ tâm, lúc thì hiện lên trong đôi mắt anh, lúc thì hiện lên bên khóe môi anh. Không ngờ lại vứt bỏ sinh mạng ở nơi này, nhưng anh không mảy may nghi ngờ, bởi vì ở đây, cho dù kẻ thù là ai, anh cũng giống như ở những nơi khác mà làm tất cả mọi thứ với chính mình. Anh đã kịp làm tất cả những điều này, bất kỳ ai, kể cả bản thân anh, đều không thể cản trở anh. Anh, Chu Cốc Lương, cứ thế suy yếu dần.

Thạch Hoa Quý, nụ cười khinh miệt và kỳ lạ đã biến mất, để trần lồng ngực vạm vỡ, ngẩn ngơ đứng trong vũng bùn do họ dẫm ra. Ánh nắng mùa đông chiếu rọi trên người hắn, chiếu rọi trên tuyết. Mọi người chưa từng nhìn hắn, mọi người đứng trong sự tĩnh lặng, cảm thấy chốn hoang vu thật chân thực, lại ấm áp. Tình cảm nghiêm túc và tư tưởng thành thật nơi đáy lòng đã mang lại cảm giác ấy. Những đám mây sáng rực rỡ, với tốc độ kỳ lạ, bồng bềnh dâng lên trong bầu trời quang đãng.

Khi mọi người ném ánh mắt sợ hãi và nghi ngờ về phía hắn, Thạch Hoa Quý liền hiểu rõ, thứ mà hắn phá hủy, cũng như thứ mà hắn sinh ra, rốt cuộc là loại gì. Sự kinh hãi của lương tâm ẩn giấu trong lòng mọi người, chìm xuống, khơi dậy một cơn run rẩy sâu sắc nhất. Mọi người cảm thấy, nếu như vẫn còn sống, thì không thể nào đi chung đường với Thạch Hoa Quý trên thế giới này được. Giả như còn sống, thì nên làm một nghìn hành động anh dũng, lương thiện, để bù đắp cho tội ác hèn nhát lần này. Dưới tâm nguyện ấy, như mọi người hằng mong muốn, Chu Cốc Lương đã trở thành một người bạn thân thiết, an giấc trong vinh quang. Thường thì vì mọi người đã phạm tội với người này, cũng giống như thường vì mọi người từng có hành vi quang minh chính đại với người này, mà người này đã trở thành người bạn thân thiết của mọi người.

Tưởng Thuần Tổ đã phạm tội gì, tự trong lòng hắn hiểu rõ; hắn thành thật, và dốc sức mưu cầu sự thành thật. Sợ bản thân không thành thật, Tưởng Thuần Tổ quỳ lâu trong vũng máu, làm ra cái tư thế thành kính ấy. Tư thế này có khả năng giả dối, cảm giác này chính là điều khiến hắn cảm thấy khiếp sợ nhất trên thế giới này vào khoảnh khắc ấy. Thế nên dưới nỗ lực ấy, không một thế lực nào có thể cản trở hắn, con người trẻ tuổi nhiệt huyết và nghiêm túc này.

Hắn mang theo một đống hỗn độn cùng những thứ tình cảm ngây thơ mà người ta gọi là mỹ đức ấy đến thế gian này để tìm kiếm con đường. Sự ngây thơ và lòng thành kính của hắn, trong nỗi sợ hãi đối với tội ác ấy, đã nhanh chóng biến hắn thành kẻ thù đáng sợ nhất của Thạch Hoa Quý.

Hắn quỳ đó, cúi đầu, lặng lẽ ngắm nhìn Chu Cốc Lương. Ánh nắng chiếu lên mái tóc rối bù của hắn.

“Tôi muốn báo thù cho anh, Chu Cốc Lương, tôi hiểu rõ sự ô nhục của mình, tôi hiểu rõ thân thế của anh, tôi hiểu anh là người thế nào, hiểu tấm lòng của anh, chỉ một mình tôi hiểu anh, tôi nhất định sẽ báo thù cho anh! Tôi nhất định làm được! Xin anh hãy yên nghỉ! Trong thời đại này, chốn hoang vu chính là phần mộ tốt nhất của chúng ta! Tất cả chúng ta đều hiến dâng cho thời đại này, hoàn toàn hiến dâng, giống như anh vậy! Xin anh hãy yên nghỉ, người đời sau sẽ tưởng nhớ anh, sẽ biết ơn anh, tôi không thể nói gì hơn nữa, nhưng mặt trời đang chiếu rọi lên anh, trong thời đại vĩ đại này, xin anh hãy yên nghỉ!” Tưởng Thuần Tổ nghĩ, cảm thấy bản thân đang ở trong thời đại hào hùng. Cảm giác này chưa từng mãnh liệt đến thế.

Thế là hắn đứng dậy, liếc nhìn con sông nhỏ đang lấp lánh kia, nở một nụ cười sầu muộn, được an ủi, quay người nhìn Thạch Hoa Quý. Hắn cảm thấy mình cố ý nở nụ cười như vậy, đồng thời hắn cảm thấy, trước đó một giây, hắn tuyệt nhiên không hề nghĩ tới khả năng sẽ nở nụ cười này. Vùng hoang vu phủ đầy tuyết lấp lánh ấy đã truyền cho hắn một thứ linh cảm, khiến hắn bất chợt cảm thấy niềm vui sướng khôn tả, mà nở ra nụ cười này. Trong niềm vui sướng tận đáy tâm hồn, hắn cảm thấy vùng hoang vu phủ tuyết dưới ánh nắng trông thật tao nhã và đài các. Nhưng hắn lại nghĩ rằng mình cố ý làm như vậy.

Người bạn của hắn đã chết dưới chân hắn; hắn đã giành được ý chí và sự trang nghiêm; hắn nhất định sẽ chiến thắng; tương lai của hắn vô hạn — cảm giác của hắn chính là như vậy. Hắn chưa từng trải qua cảm giác thế này. Nhưng hắn nghĩ rằng mình cố ý làm như vậy.

Thế là, âm mưu của một thanh niên đơn thuần, lại trở thành điểm yếu chí mạng của một kẻ phiêu bạt từng trải.

Những người đơn thuần, trong âm mưu của họ, lại mang một sức mạnh kỳ lạ. Tưởng Thuần Tổ cười một cách sầu muộn và được an ủi với Thạch Hoa Quý, tựa như hắn cảm thấy mọi thứ đều đành chịu, tựa như hắn cảm thấy Thạch Hoa Quý là đúng, tựa như gánh nặng trong lòng hắn đã được trút bỏ, tựa như hắn đã tự an ủi mình và hy vọng Thạch Hoa Quý hiểu rằng hắn là kẻ yếu đuối, để rồi hai bên cùng an ủi lẫn nhau. Thạch Hoa Quý nghi ngờ nhìn hắn, nhưng lại không thể không tin hắn.

Tưởng Thuần Tổ cười lắc đầu, bước về phía Thạch Hoa Quý.

“Anh ấy chết rồi.” Hắn hạ thấp giọng nói, “Tôi đã sớm nói rồi…… À!”

Hắn bỗng trở nên nghiêm túc, nỗi kinh hoàng thoáng qua ngắn ngủi, cảm thấy bản thân vì những thứ tình cảm này mà đã sa đọa như kỹ nữ. Hắn chưa từng nghĩ mình lại có loại tình cảm này, hắn cảm thấy sợ hãi. Đây là lần đầu tiên hắn như vậy. Hắn nghĩ, thứ tình cảm này hoàn toàn là do sự hèn nhát mà ra. Lòng tin của hắn đã dao động. Nhưng Thạch Hoa Quý không thể nào biết được.

Thế là Tưởng Thuần Tổ đau đớn thừa nhận sự sa đọa của bản thân, thừa nhận rằng mình muốn sinh tồn, rồi xốc lại tinh thần. Mà thứ tình cảm được an ủi, đau đớn kia, dẫu đã mất đi phần thành phần vui sướng, lại càng trở nên mãnh liệt hơn. Những con người chân thực, trong âm mưu của họ, thường hay vấp ngã, thậm chí chìm đắm ngay trên những thứ tình cảm mà những người khác coi đó là thủ đoạn. Họ bỗng nhiên phát hiện ra thành phần kỹ nữ trong nhân cách của chính mình, cảm thấy bản thân đã sa đọa rồi. Và thường thì, nếu không đạt được mục đích của họ, họ sẽ thực sự sa đọa. Hoặc là, cho dù thực sự đạt được hay không, trong những thứ tình cảm ấy, họ thực sự vì hèn nhát và ích kỷ mà sa đọa; những con người chân thực, trong sự đa tình của họ, thường giống như kỹ nữ, đây chính là điều khiến họ kinh hãi.

Tưởng Thuần Tổ thấy rõ một cách rõ ràng rằng, nếu mục đích của hắn không đạt được, hắn sẽ tiêu đời. Thế là hắn trở nên tàn nhẫn.

Thạch Hoa Quý khinh bỉ cười với hắn một tiếng — Thạch Hoa Quý không hề tán thành sự yếu đuối và ti tiện bộc lộ trên người Tưởng Thuần Tổ, mặc dù hắn ta vô cùng hài lòng với biểu cảm sầu muộn và được an ủi của Tưởng Thuần Tổ — bèn cài khuy áo lại, vì sợ hãi đau đớn mà làm ra vẻ hiên ngang của một kẻ cô độc.

“Muốn đi thì đi theo tao!” Hắn nói, cười lạnh một tiếng rồi sải bước rời khỏi bãi lúa.

Tưởng Thuần Tổ ra hiệu cho các binh lính, nhanh chóng chạy theo, bắt kịp Thạch Hoa Quý ở bên lề đường.

“Thạch Hoa Quý!” Hắn nói, nở nụ cười hèn mọn — hắn không thể nào cảm thấy mình cố ý làm thế nữa. “Tôi hỏi anh, Thạch Hoa Quý, anh có thật lòng muốn chúng ta đi cùng đường không?” Thạch Hoa Quý nhìn chằm chằm hắn bằng ánh mắt trong veo, hắn run rẩy trong nỗi đau đớn. “Tôi là tuân lệnh anh mà!” Ánh mắt của Tưởng Thuần Tổ nói vậy. Hắn không có quyền cảm thấy mình cố ý làm thế. Hắn cảm thấy mình đã sa đọa như kỹ nữ rồi.

“Muốn đi thì cứ đi, sẽ không đánh chết mày đâu, học sinh!” Thạch Hoa Quý khinh miệt đáp, bước qua con phố.

Tưởng Thuần Tổ quay đầu chạy ngược lại, gặp đám binh lính ở lối ra bãi lúa.

“Khâu Căn Cố, Thạch Hoa Quý nói, nếu các anh không đi cùng đường với hắn, không nghe lời hắn, hắn sẽ đánh chết các anh!” Hắn nói, cảm thấy mọi chuyện thực sự là như vậy, căng thẳng nhìn quanh quẩn; “Nhưng nếu đi cùng đường ấy à, tôi thấy cũng nguy hiểm lắm, thế nào đây, Khâu Căn Cố? Thạch Hoa Quý nói, chúng ta đều là bạn của Chu Cốc Lương!”

Khâu Căn Cố nghiêm nghị nhìn khuôn mặt đơn thuần và căng thẳng của Tưởng Thuần Tổ. Im lặng hồi lâu.

“Nói với hắn ta, chúng ta chính là bạn của Chu Cốc Lương!” Khâu Căn Cố tức giận, lạnh lùng nói.

“Đúng vậy, tất cả chúng ta đều……” Tưởng Thuần Tổ thỏa mãn, cười nịnh nọt. “Chúng ta không sợ hắn!” Lưu Kế Thành nói.

“Đúng vậy, tất cả chúng ta đều là b... bạn của anh ấy!” Tưởng Thuần Tổ nói, nước mắt lưng tròng — hắn đã sa đọa rồi sao! — nhìn chằm chằm thi thể của Chu Cốc Lương đang nằm trên nền tuyết, được ánh nắng chiếu rọi.

“Chúng ta…… báo thù!” Tưởng Thuần Tổ kiên quyết nói.

Khuôn mặt Khâu Căn Cố giật giật, ngoảnh lại nhìn một cái rồi bước về phía con phố.

Tưởng Thuần Tổ quay người, nhanh như cắt chạy dọc con phố, rẽ ngang rồi đuổi kịp Thạch Hoa Quý.

“Thạch Hoa Quý, anh đứng lại một chút đi, bọn họ nói, muốn đi cùng đường với anh!” Thạch Hoa Quý kỳ lạ liếc hắn một cái.

“Nói nhảm!”

Tưởng Thuần Tổ cười nịnh nọt.

“Chúng ta qua An Khánh rồi chứ, Thạch Hoa Quý?” Hắn nói, “Tôi hy vọng…… vậy thì, Thạch Hoa Quý, tôi đi nói với bọn họ, bọn họ sợ anh, đứng lì ở đó không chịu đi!”

Tưởng Thuần Tổ quay người chạy về. Hắn đã trở nên căng thẳng, đang giăng ra tấm lưới âm mưu của mình. Thạch Hoa Quý tin lời Tưởng Thuần Tổ, tưởng rằng mọi người thực sự vô cùng sợ hãi mình, cảm thấy vô cùng đắc ý, bèn ngồi phịch xuống bậc thềm bên cạnh. Tưởng Thuần Tổ chặn Khâu Căn Cố lại, xua xua tay về phía anh ta.

“Thạch Hoa Quý nói, hắn ít nhất phải giết thêm hai người nữa! Hắn nói hắn biết hết mọi chuyện! Khâu Căn Cố,” hắn trầm trọng im lặng. “Chúng ta mau trốn thôi.” Hắn hạ thấp giọng nói.

Lưu Kế Thành và Trương Tổ Thuật Thanh trở nên căng thẳng, đứng im tại chỗ, Khâu Căn Cố lộ ra vẻ mặt phẫn nộ và kiên quyết, nhìn ra con phố trống trải, phủ đầy tuyết và ngập tràn ánh nắng. Những ngôi nhà ở đó đều đóng kín cửa, có những ngôi nhà đã đổ nát, dưới ánh nắng lộ rõ vẻ hoang vu vô hạn.

Hai người thanh niên gắn bó với nhau như anh em ấy, bắt đầu có ý định trốn chạy. Khâu Căn Cố cảm thấy mọi người đang hoài nghi mình, giận dữ đứng im không nhúc nhích.

“Cái con người như ta đây, chẳng lẽ đến chút khí phách cũng không có sao? Cái thứ tồi tệ Thạch Hoa Quý đó, ta cứ thế mà khuất phục hắn sao?” Anh ta phẫn nộ nghĩ, nhớ đến hành động anh dũng, cao thượng của Chu Cốc Lương, “Chúng ta đều là những con người đáng thương, nhưng thế giới này rốt cuộc vẫn có chính nghĩa!” Anh ta nghĩ.

“Còn ngẩn ra đấy làm gì! Định trốn à?” Anh ta nghiêm khắc quát hai người thanh niên kia. Trương Tổ Thuật Thanh và Lưu Kế Thành cười nhạt một cách ảm đạm.

“Sao hắn không tự qua đây?” Khâu Căn Cố tức giận hỏi, nhanh chóng tháo quả lựu đạn xuống.

Tưởng Thuần Tổ căng thẳng, run rẩy.

Hai người thanh niên gắn kết bằng tình cảm huynh đệ ấy, run rẩy tựa như đang cởi y phục, nhìn về phía con phố đằng trước, tháo lựu đạn xuống.

“Hắn ta ở chỗ khúc rẽ ngôi nhà trắng ấy……” Tưởng Thuần Tổ thì thầm.

“Được!” Khâu Căn Cố nói, bắt đầu chạy nhanh và uyển chuyển trên nền tuyết. Bóng dáng gầy gò và linh hoạt của anh ta lướt qua con phố. Hai người thanh niên nọ bắt đầu cắm cổ chạy. “Thật đáng sợ làm sao!” Tưởng Thuần Tổ nghĩ, mơ màng bắt đầu chạy.

Thạch Hoa Quý cảm thấy kỳ lạ vì sự im ắng kéo dài, bèn đứng dậy. Lúc này đội ngũ báo thù đã xuất hiện. Thạch Hoa Quý, đặc biệt là vì vẻ mặt kiên quyết và lạnh lùng trên gương mặt Khâu Căn Cố — Khâu Căn Cố, kẻ khiến Thạch Hoa Quý cảm thấy bất ngờ khi bước ra khỏi sự dửng dưng từng trải để chính thức đứng vào thế giới này, nhằm bảo vệ sự sinh tồn, nỗi nhục nhã của chính mình, và báo thù cho Chu Cốc Lương — liền hét lên một tiếng đầy kinh hãi và phẫn nộ. Cuộc mưu phản này, cuộc báo thù này, đặc biệt là cuộc mưu phản và báo thù do Khâu Căn Cố dẫn đầu, là điều mà tên phiêu bạt hung hãn này chưa từng nghĩ tới. Khâu Căn Cố, kẻ từng nịnh bợ hắn, giúp hắn cướp bóc và chinh phục.

Thạch Hoa Quý phát ra tiếng thét đau đớn và phẫn nộ, nhưng trước khi kịp hành động, hắn đã bị một quả lựu đạn thổi bay. Tiếp theo lại là một quả nữa. Quả bom hất tung đất cát, phá sập tường nhà, máu tươi và thịt vụn văng tung tóe lên bầu trời.

Khâu Căn Cố đứng khựng lại, đờ đẫn, có phần hoang mang nhìn chằm chằm đống thịt vụn và máu tươi ấy. Tưởng Thuần Tổ nhìn thấy chiến thắng, trong cơn cuồng hỉ và say sưa liền nhanh chân chạy tới. Khâu Căn Cố quay người lại, mọi người đều nhìn Tưởng Thuần Tổ.

Thế rồi, rất nhanh chóng, trong sự xúc động và biết ơn, Tưởng Thuần Tổ lao về phía Khâu Căn Cố, úp mặt vào vai Khâu Căn Cố mà òa khóc. Cánh tay Khâu Căn Cố run rẩy, ôm chặt lấy Tưởng Thuần Tổ bằng sự nhiệt tình của một người cha, nhìn về phía trước rồi bỗng nhiên bật khóc nức nở. Hai người thanh niên kia đứng đó rơi nước mắt, rồi cũng cất tiếng nghẹn ngào.