Tưởng Tiệp Tam là một trong những phú hộ hạng nhất nổi danh ở Tô Châu, gia chủ là một quan lại hiển hách cuối thời Mãn Thanh. Vì con rể thứ ba là Vương Định Hòa, Tưởng Tiệp Tam đã đầu tư rất nhiều vào một nhà máy dệt nào đó ở Thượng Hải; ông từng tuyên bố muốn tự mình quản lý nhà máy đó, nhưng chưa bao giờ ra khỏi nhà. Tưởng Tiệp Tam từ lâu đã đinh ninh mình là chủ xưởng, ra lệnh cho Vương Định Hòa ngày ngày báo cáo mọi việc cho ông. Ông ghi chép tỉ mỉ mọi thứ, hạ lệnh, cấp tiền; nhưng thực ra ông chẳng biết gì về cái nhà máy dệt ấy.

Ông lão và người con dâu cả sống ở Tô Châu. Ông từng tát cựu huyện trưởng một cái, và ông đã đúng, chuyện đó khiến ông rất nổi tiếng ở Nam Kinh. Cuộc sống của ông rất cứng nhắc, giống như mọi ông lão khác. Trong gia đình cổ xưa bị bao trùm bởi bóng tối của quyền thế và sự giàu có thực tế này, cá tính mạnh mẽ của ông lão hiện diện khắp nơi, khiến người bước vào phải cảm thấy một luồng hơi lạnh; dường như họ đã chạm trán với thứ gì đó mà họ coi là tư liệu cho những cơn ác mộng của chính mình.

Tháng Sáu, Vương Định Hòa và người em rể Phó Bồ Sinh cùng đến Tô Châu. Phó Bồ Sinh nổi tiếng ở Bộ Công nghiệp là kẻ hay nghịch ngợm và chuyên làm hòa. Hắn định đến Thượng Hải chơi. Một số chuyện gặp phải ở Thượng Hải – nhất là chuyện tối hôm qua – khiến hắn phiền lòng; trong đó còn có nỗi phiền muộn của lương tâm, nhưng hắn vẫn vui vẻ và thỏa mãn.

Điều thực sự khiến hắn phiền là thời tiết quá nóng. Lúc xuống xe, toàn thân hắn ướt đẫm mồ hôi. Hắn kêu gào muốn đi ăn kem, nhưng đồng thời lại đứng yên không nhúc nhích. Vương Định Hòa đứng chờ hắn, dùng tay trái nắm lấy cổ tay phải, rồi uốn cong tay phải; Vương Định Hòa nhíu mày tỏ ý chán ghét.

"Cô nương Tô Châu đáng yêu không còn ở Tô Châu nữa rồi." Phó Bồ Sinh nói, ý hắn là người em vợ xinh đẹp: ý nghĩ này khiến hắn phấn khích. "Tội nghiệp quá, chà!" Hắn nhìn Vương Định Hòa, mong anh ta đồng tình.

Trong hẻm nhà họ Tưởng, hoa bìm bìm và tường vi trải dài trên những bức tường cao, đung đưa trong gió nhẹ; trên mặt đường đá xanh là những bóng râm dễ chịu. Buổi chiều, con hẻm rất vắng lặng, khắp nơi là uy nghiêm của nắng nóng. Dừng kiệu lại, Phó Bồ Sinh nhảy lên bậc thềm cao.

Nhưng hắn không gõ cửa ngay. Hắn giơ tay lên rồi lại hạ xuống, quay đầu nhìn Vương Định Hòa. Hắn làm một cái mặt méo mó sống động và buồn cười.

"Anh phải lau sạch bụi trên mặt đi." Hắn nói một cách vui vẻ, nhìn vào khe cửa, rồi vặn vẹo thân mình gõ cửa một cách quái đản.

Không ai trả lời, thế là hắn đẩy cửa. Cánh cửa sơn đen nặng nề dịch chuyển, trong sân nhỏ có tiếng bước chân.

Phó Bồ Sinh nhìn thẳng về phía trước, mỉm cười buồn bã.

"A! Phùng Gia Quý, ông đến đây, ông đến đây!" Hắn gọi to – rõ ràng là có chút làm bộ: "Xem tôi có béo lên chút nào không?"

Người lão bộc Phùng Gia Quý tóc hoa râm vội vàng che ngực (ông chưa cài khuy áo), để lộ vẻ kinh ngạc, vui mừng chạy vào hành lang, nhìn thấy Vương Định Hòa, khuôn mặt già nua đỏ bừng của ông trở nên cung kính.

Vương Định Hòa gật đầu, rũ mắt bước qua đại sảnh (như thể anh không muốn nhìn thấy), đi vào gian phòng, không ngước mắt, ném chiếc áo khoác cho Phùng Gia Quý, nhanh chóng ngồi xuống.

"Phùng Gia Quý, lão thái gia ngủ trưa à?" Anh hỏi khẽ, không ngước mắt lên. "Đang ngủ trưa, thưa cô gia."

Khi Phùng Gia Quý ra ngoài rót trà, Vương Định Hòa đứng dậy, đi đến trước chiếc ghế gỗ lim lớn, cúi người nhìn ra ngoài cửa sổ. Có bóng trắng lấp lánh giữa tán lá rậm rạp của cây hòe, chạy vào. Vương Định Hòa áp trán vào cửa sổ, hiện lên một nụ cười vui sướng và giễu cợt.

Tưởng Úy Tổ trẻ tuổi và xinh đẹp chạy vào. Chiếc áo dài bằng vải lanh trắng của cậu bay phấp phới: trong sắc trắng đó lộ ra đôi bàn tay nhỏ nhắn trắng trẻo và khuôn mặt hồng hào, vui vẻ đơn thuần. Phó Bồ Sinh chạy lại gần, nắm lấy tay cậu, rồi ấn mạnh vào vai cậu. Vương Định Hòa châm thuốc lá, đứng cạnh ghế gỗ lim, gật đầu mỉm cười với cậu.

"Khỏe không?" Vương Định Hòa hỏi bằng giọng trầm, ôn hòa. Như thể anh rất lo lắng, như thể Tưởng Úy Tổ thường ở trong tình trạng không tốt.

"A, là các anh!" Tưởng Úy Tổ cười lộ răng, không biết nói gì cho phải, chạy về phía chiếc ghế, rồi chạy về phía Vương Định Hòa, lại chạy về phía chiếc ghế. Cuối cùng đứng giữa phòng, thở dài vui vẻ.

"Tôi thấy trong vườn ngột ngạt." Cậu nói – rõ ràng là đã chọn câu này –, cười bắt đầu cởi áo dài, "Tôi định ra ngoài. A, may mà tôi chưa đi. Các anh ở lại mấy ngày chứ?" Cậu ngồi xuống, nhìn họ một cách vui vẻ, phấn khích.

"Phải ở lại uống rượu với cậu... Tố Ngân khỏe chứ?"

"A, không." Cậu cười. "Tôi nghĩ... nhị đệ khỏe chứ?"

"Nó thì có gì không khỏe chứ. Chiến tranh 1-28, nó và... nó bị đồn cảnh sát nhốt một đêm, bảo là làm cho... thú vị cực kỳ, nhốt một đêm đấy!" Phó Bồ Sinh nói, nháy mắt vui vẻ, ý nói chuyện này còn có điều đáng giá hơn, cần chờ lát nữa mới nói chi tiết.

"Nó muốn làm báo." Vương Định Hòa lạnh nhạt nói, thỉnh thoảng anh lại nhìn ra cửa.

Tưởng Úy Tổ lắc đầu, lại cười, rồi trở nên nghiêm túc, trầm tư nhìn cửa. "Nam Kinh họ...?" Cậu không biết nói gì. Cậu lại cười, nụ cười này không liên quan gì đến lời cậu nói.

"Vẫn vậy thôi."

"Tôi muốn đến Nam Kinh," cậu cắn môi, cười một cách đáng yêu, nhìn quanh hai người anh rể; "Các anh có chào đón không?"

"Đến rồi kìa." Phó Bồ Sinh nói, đứng dậy cười giễu cợt, Vương Định Hòa đứng dậy theo, khuôn mặt gầy gò nhăn lại, như thể đang cười, lộ vẻ cung kính, buồn rầu. "Quý khách lâm môn, từ xa không tiếp đón, tội lỗi, tội lỗi!" Giọng nói lảnh lót của phụ nữ vang lên trong hành lang. Kim Tố Ngân mặc chiếc áo ngắn bằng lụa tay rộng và đôi giày thêu màu xanh bước vào, dừng lại trước chiếc bàn vuông, lập tức đưa tay vén tóc.

"Em trách các anh đấy, quên mất Tô Châu rồi! ...Mời ngồi, a!" Cô nói lớn, đồng thời vung tay áo rộng đến khuỷu tay bước về phía Phó Bồ Sinh, bắt đầu nói bằng giọng trầm, vui vẻ và trịnh trọng, như thể cô thừa nhận những lời trước đó chỉ là khách sáo, bây giờ mới là chính văn, là điều cô đã mong đợi từ lâu. Phó Bồ Sinh gật đầu loạn xạ, lộ vẻ sùng bái tỏ ý cực kỳ chú ý, tỏ ý hiểu từng chữ một. Vương Định Hòa nhón chân đi về phía Tưởng Úy Tổ, ngồi cạnh cậu xem thư, nghe thấy từng chữ của Kim Tố Ngân.

"A, anh xem, cái này không giả chút nào, ông lão nói vậy đấy." Kim Tố Ngân vui vẻ nói nhỏ, nhíu mày tăng thêm ý nghĩa cho câu nói. "Ông lão luôn thích lo chuyện bao đồng," (Phó Bồ Sinh gật đầu.) "Nhưng ông không chú ý đến việc của chính mình; chuyện ở Nam Kinh rối tung lên như vậy, không ai thu tiền thuê, mọi người lừa dối... Em bàn với Úy Tổ, bọn em đến Nam Kinh, em đi học, Úy Tổ làm việc ở Bộ Công nghiệp, tiện thể... tóm lại bọn em không muốn dựa vào Tô Châu, bọn em sẽ cố gắng. Bồ Sinh, nhà họ Tưởng còn ai có thể cố gắng được chứ?" (Phó Bồ Sinh gật đầu sùng bái.) "Chuyện nhà họ Tưởng là vấn đề nghiêm trọng nhất trên thế giới này, Thiếu Tổ đệ nói thế đấy. Cậu ấy đang trêu chọc bọn em thôi. Định Hòa anh rể là cánh tay đắc lực, em hy vọng nhà máy của anh thuận lợi," cô cười với Vương Định Hòa. Vương Định Hòa gật đầu một cách chừng mực (anh tự thấy rất chừng mực). "Rồi bọn em ở bên bờ sông của bọn em... A, em nói nhiều quá, bọn em phải đến Nam Kinh thôi. Chị khỏe không? Mẹ sức khỏe thế nào? Mẹ lớn tuổi rồi..." (Phó Bồ Sinh gật đầu, như thể hắn hiểu ý nghĩa câu nói "Mẹ lớn tuổi rồi". Kim Tố Ngân nói xong, khuôn mặt hài hước của hắn được giải phóng khỏi vẻ sùng bái; hắn cười lộ răng.)

"Úy Tổ, em tiếp anh rể nhé, chị đi thăm A Thuận..." Cô đi về phía cửa. Ở bên cửa quay người gật đầu, vung vẩy tay áo rộng xinh đẹp bước ra ngoài.

"Hay thật, tai tôi đây này; vừa rồi cứ như chim sáo ấy!..." Phó Bồ Sinh thở dài, nháy mắt với Tưởng Úy Tổ: "Có phúc lắm, vợ giỏi đấy, em vợ!"

Tưởng Úy Tổ cười ngượng ngùng, cố gắng kìm nén nụ cười này, môi cậu run rẩy. Trong suốt thời gian Kim Tố Ngân nói, Tưởng Úy Tổ không hề cử động, trầm tư nhìn cửa sổ. Rõ ràng những gì Kim Tố Ngân nói, những điều chính yếu, thái độ của cô thể hiện, rất quan trọng đối với cậu, và là nỗi phiền muộn của cậu.

Vương Định Hòa đứng dậy, đi lại u ám, cuối cùng đứng trước mặt Tưởng Úy Tổ.

"Hai người định đến Nam Kinh à?" Vương Định Hòa hỏi: rõ ràng là quan tâm đến việc này.

Tưởng Úy Tổ gật đầu, cắn môi, định nói gì đó thì Phùng Gia Quý bước vào, thông báo ông lão muốn tiếp kiến.

Tưởng Úy Tổ đứng dậy, dẫn các anh rể vào phòng bên cạnh, ông lão thường tiếp người ở căn phòng này, vì đồ đạc ở đây – không phải quý giá nhất, mà là nặng nề nhất, nhiều nhất. Đặc điểm của căn phòng này là, ghế nhiều nhất, nhưng người bước vào lại cảm thấy không có chỗ để ngồi. Ông lão không muốn người khác thấy thoải mái. Chữ viết và tranh vẽ treo đầy tường, nhưng khách vừa bước vào lại không thể xem, và không dám xem chúng, những chữ tranh này cũng khiến người ta gò bó. Trong phòng có mùi hương đàn hương và một loại mùi hôi thối nào đó. Phó Bồ Sinh lâu rồi không đến, lúc bước vào khuôn mặt vui vẻ đột nhiên u ám. Hắn khịt mũi, theo Vương Định Hòa ngồi xuống; ngồi bên phải, từ đây có thể nhìn rõ hành lang.

Vương Định Hòa mặc áo khoác vào, lộ vẻ nghiêm túc, lạnh nhạt. Phó Bồ Sinh thẫn thờ suy tư nhìn cửa.

Bóng dáng màu trắng cao lớn và khom lưng khiến ánh sáng mờ ám trong hành lang thay đổi. Tưởng Tiệp Tam nghiêng người, bước dài chậm chạp băng qua hành lang, đi vào phòng, không nhìn những đứa con rể đang đứng dậy cung kính, gật đầu, đưa cuộn giấy lớn trên tay cho Tưởng Úy Tổ, đi về phía chiếc ghế cạnh bàn ngồi xuống: ông quen ngồi ở đây.

Ông lão hói đầu, góc đầu bạc trắng, có vầng trán cao, cằm rộng, và đôi mắt nhỏ nghiêm nghị, thông minh. Khuôn mặt hơi vàng và nhăn nheo, nhưng đôi môi tươi nhuận. Ông gác chân lên, ngước mắt nhìn các con rể. Ông mỉm cười, an ủi con rể: ông cảm thấy mình đang từ bi an ủi con rể.

Khi cười, những nếp nhăn trên vầng trán cao của ông chồng lên nhau. Không cười, hai túi thịt ở má ông rủ xuống không sức sống, tăng thêm vẻ nghiêm khắc.

"Ở lại hai ngày?" Ông nói, lấy khăn tay ra lau mũi, hai má rủ xuống. "Không. Định mai về Nam Kinh ạ." Vương Định Hòa cung kính nói: "Lúc chiến tranh nhà máy bị lỗ, tháng này phục hồi được chút ít. Nhờ uy lực của lão thái gia, kiểu gì cũng phải duy trì. Ở Thượng Hải mọi người đều hỏi thăm lão thái gia." Anh nói.

"Lão thái gia có muốn đến Thượng Hải xem một chút không?"

"Ta đi Thượng Hải, a!" Ông lão cười khinh bỉ, rồi cười lơ đãng, "Đồ đạc mang đến, ta xem, tối xem, tiền của anh, tháng này ta không cấp được. Đã nói rồi, không được nhắc lại...!"

"Lão thái gia, người quá coi con là trẻ con rồi!" Vương Định Hòa mừng rỡ vì cơ hội này, vui vẻ nói.

Ông lão nhìn anh, như muốn tận mắt nhìn thấy những gì anh nói. Rồi nhìn Phó Bồ Sinh.

"Cậu, thế nào?" Ông hỏi với sự vui vẻ rõ rệt. Sau bữa trưa thoải mái và giấc ngủ trưa ngon lành, ông lão rõ ràng đang ở trong tâm trạng vui vẻ, mặc dù ông coi trọng Vương Định Hòa hơn, nhưng niềm vui này chỉ thể hiện trước mặt Phó Bồ Sinh. Ông lão thường tỏ ra thân thiện một cách quái đản với Phó Bồ Sinh, bởi vì Phó Bồ Sinh tầm thường, như thể người ta thường yêu thích những kẻ yếu kém hơn mình vậy.

Phó Bồ Sinh mỉm cười trả lời gì đó, ông lão cười lớn khinh bỉ.

"Hồ đồ!" Ông lão quát, nhìn quanh, đoạt lấy chiếc quạt từ tay Phùng Gia Quý, nhấc áo lụa lên ra sức quạt: "Ta muốn bắt bọn chúng chạy cho ta xem. Cậu xem mặt cậu đầy mồ hôi kìa—"

Phó Bồ Sinh cười vui vẻ, lau mồ hôi. Vương Định Hòa nhìn hắn, nhìn ông lão, nãy giờ anh đang trầm tư, chưa nghe rõ ai tại sao phải chạy cho ai xem.

"Mới qua ba tháng, mọi người quên rồi, chiến tranh cái gì! Lấy người trẻ ra làm trò khỉ! Ta muốn nhìn thấy," ông lão nói lớn, nếp nhăn trên trán chồng lên nhau, "Chúng ở bên nhau, các cậu," ông suy tư, vứt quạt đi, "Trung Quốc và Nhật Bản là oan nghiệt trăm năm!..." Ông giận dữ nói lớn, rồi rũ mắt, đặt tay lên đầu gối, làm ra tư thế thất vọng, nghiêm khắc. Hai má ông rủ xuống. Nhưng rõ ràng ông khá vui vẻ. Ông bắt đầu suy nghĩ.

"Không có việc gì đáng làm cả, có một việc, ăn tát! ...Các cậu cứ tin vào những cái đó! Này, nhìn thấy nỗi khổ của bách tính chưa! Nước sôi lửa bỏng, hàng ngàn hàng vạn, mấy đời mạng sống! Giao trong tay ai?" Ông lão nổi giận, chống khuỷu tay lên bàn: đôi mắt nhỏ dưới hàng lông mày rậm lóe lên như sao sa. "A, không xa nữa rồi, không xa nữa rồi!" Đột nhiên ông xúc động quát, đứng dậy, đánh rơi chiếc quạt trong tay Phùng Gia Quý, đi về phía cửa sổ. "Đây không phải sức của cá nhân nào có thể cứu vãn được." Vương Định Hòa nói bằng giọng thấp run rẩy.

Rõ ràng lời này chọc giận ông lão. Ông lão khỏe mạnh mà cô độc, cần phải nổi giận. "Sức của ai? Đất Trung Quốc lớn thế này, nhiều người thế này, mấy vạn năm nay sống sót thế nào? Cứ nhằm vào tay các cậu! Lũ súc vật tội nghiệp!"

"A, lão thái gia, không cần tức giận, đáng đời chúng phải chịu." Phó Bồ Sinh ôn hòa nói.

Ông lão không trả lời, khuôn mặt lớn đẫm mồ hôi. Phùng Gia Quý tiến lại gần quạt cho ông, ông hắng giọng lớn tiếng, má trái rung lên.

"Đứa nào đáng chịu tội? Là cậu? Là ta? Là bách tính nghèo khổ? Là lũ thanh niên sạch sẽ của chúng? Tội nghiệp thay!" Tưởng Tiệp Tam hét lên bằng giọng quái đản, hai má rủ xuống không sức sống, lộ ra vẻ già nua, vung tay về phía Tưởng Úy Tổ, rồi bước ra ngoài. Đứa con cau mày đi theo ông. Phùng Gia Quý đi phía sau ra sức quạt.

Ông lão về phòng, chống khuỷu tay nằm trên sập cao, gọi dì ba đến đốt thuốc, và dạy dỗ con trai: ông phản đối con trai đi Nam Kinh. Ông bảo đàn bà muốn đi thì cứ để nó đi, nó lấy cớ nhà ngoại ở Nam Kinh để đi chơi, vì nó là đàn bà. Khi nói chuyện, ông ném quạt lông ngỗng cho dì ba, nhưng lập tức lại giật lấy, nhìn chằm chằm vào mặt dì, dọa lui nụ cười giả tạo vui vẻ, ngu ngốc của dì. Thế là người đàn bà gầy yếu lộ vẻ u sầu, khuôn mặt gầy gò của dì trông thật thà và chân thành. Sau khi vẻ vui tươi giả tạo biến mất trái với ý muốn, hoặc khi chỉ có một mình đối diện với những đứa con của mình, khuôn mặt u bệnh của dì luôn là như vậy, trung hậu, nhân từ và chân thành.

Kim Tố Ngân sai người hầu bế đứa con trai hai tuổi A Thuận đến, cô biết điều này có thể cắt ngang lời cuồng ngôn của ông lão. Tưởng Úy Tổ bế đứa bé qua, buồn bã im lặng, ngồi trên ghế. Ông lão nhìn chằm chằm cháu trai, rồi nhìn cửa sổ.

"Nó tự không bế được con sao? A!"

Ông nhìn Tưởng Úy Tổ và đứa bé như thế, không nhìn mặt chúng, mà nhìn đỉnh đầu chúng: ông lão khi không vui nhìn người luôn nhìn cao hơn. Luôn là như vậy, Tưởng Úy Tổ không biết liệu mình có bị nhìn hay không, trở nên bất an. Ánh nhìn xám xịt sáng ngời của ông lão lâu rồi vẫn tĩnh lặng bất động. Và toàn thân ông bất động, trừ lồng ngực to lớn, đầy thịt của ông đang phập phồng.

Dì ba nhìn đứa bé, rồi nhìn ông lão, cảm thấy nên khen ngợi đứa bé, lộ ra nụ cười giả tạo, ngu ngốc.

"Đưa đây ta bế!" Ông lão đột nhiên nói, nhưng đồng thời nghiêng người hút thuốc. Tưởng Úy Tổ nhíu mày đặt đứa bé lên sập, như thể nó là một món đồ, đứa bé không chịu nổi khói thuốc, sợ hãi, bắt đầu khóc.

Dì ba bế đứa bé, đồng thời cười giả tạo nhìn ông lão.

"A, khóc rồi, đồ ngốc, tội nghiệp!" Ông lão đẩy tẩu thuốc ra ho, nói lớn, ông khinh bỉ nhưng nhân từ nhìn đứa bé. Đứa bé nín khóc, ông lão dùng đôi môi mập mạp, đầy gai nhọn hôn nó trên đèn thuốc, nó lại khóc.

"Râu đâm..." Dì ba nhỏ giọng nói.

Ông lão ngồi xếp bằng trên sập, co giật chiếc mũi lớn một cách khinh bỉ, từ ái, cố gắng trêu đứa bé cười.

"Được rồi, bế ra, đồ ngốc con!" Ông đột nhiên nổi giận nói lớn: "Nhà họ Tưởng toàn lũ ngốc!"

"Muốn đi Nam Kinh thì tự kiếm tiền mà đi!" Ông vung tay, nói với Tưởng Úy Tổ đang bế đứa bé đi ra cửa: "Đi rồi đừng quay lại, toàn lũ ngốc, toàn lũ lừa đảo!"

Dì ba hiểu câu nói sau chỉ Tưởng Thiếu Tổ. Ông lão hiếm khi nhắc đến đứa con trai này, nhưng những lời đó luôn chỉ nó, dì ba hiểu rất rõ. Dì trầm tư, quên mất nghĩa vụ vui vẻ của mình, lộ vẻ mặt buồn bã, lương thiện.

Rời khỏi ông lão, nỗi buồn của dì ba càng nặng nề hơn, những nếp nhăn trên khuôn mặt khô héo chồng chất sâu hơn, bốn đứa con vây quanh dì; trên mặt bọn trẻ có thứ gì đó nghiêm túc, nhưng người mẹ yếu đuối và u uất, buồn khổ một cách đơn thuần như vậy, khiến người nhìn thấy cảm thấy tất cả bọn họ cộng lại nhiều nhất cũng chỉ bằng hai người, mà hai người lại bằng một người. Nhóm người này khi đi qua đại sảnh luôn im lặng. Mặc dù ông lão đôi khi rất tốt với bọn trẻ, nhưng chúng luôn sợ hãi. Ông lão đối với chúng là nguồn gốc của tất cả những sự vật nghiêm cẩn đáng sợ: đọc sách, lễ nghi, phạt quỳ, âu yếm... vân vân.

Người mẹ dắt đứa nhỏ nhất (cô bé ba tuổi) đi giữa bọn họ, nhân từ mà nghiêm cẩn, dùng ánh mắt làm ám hiệu, dẫn chúng qua đại sảnh và hành lang; bọn trẻ thường chỉ chơi ở góc vườn sau, lúc đó mới có những tiếng động lớn hơn, có sức sống hơn. Rõ ràng người mẹ có một sự tự giác: tai họa tương lai của bọn trẻ đã rất rõ ràng, chúng sẽ phải chịu nhục nhã và bất hạnh, vì vậy dì, người mẹ tội nghiệp, phải làm cho chúng biết sự cần thiết của sự nghiêm cẩn, đồng thời làm cho chúng có thể nhận được nhiều bảo vệ và từ ái nhất có thể khi còn có thể, những thứ này tương lai chúng (không biết lúc nào) đều sẽ mất đi, người mẹ ở giữa những đứa con của mình là nhân ái và u sầu, đôi khi dì cười kiểu cười chân thành đó, nụ cười mà chỉ một người mẹ mới cười được, và vào lúc này khuôn mặt mềm mại của dì bộc lộ: dì từng xinh đẹp đến nhường nào.

Hoàng hôn, bọn trẻ sau khi tắm xong hồng hào và tinh nghịch, do người hầu dẫn đi qua đá giả sơn, con sông nhỏ và cây cầu nhỏ. Người hầu vô cùng gọn gàng, cài hoa lan trắng trên đầu; người hầu Tô Châu luôn tinh tế như vậy. Nam bộc rưới nước trên đường đá, và quét dọn bãi cỏ, gom những chiếc lá rụng ít ỏi thành đống. Bọn trẻ dừng lại trước đình cỏ đợi người mẹ đang tắm.

Người mẹ đi qua cầu đá, với vẻ trang trọng của người mới tắm xong kéo quần áo, tỏa ra hương thơm, đôi môi đỏ mọng và nhăn nheo.

Người đàn bà gầy gò, trang trọng tiến lại gần bọn trẻ. Cô bé nhỏ nhất chạy về phía trước, cô nâng mắt lên, để lộ nụ cười buồn bã mà an ủi gần như không thể nhận ra. "A Phương à, xem chân của con kìa, có bẩn không!" Cô ôm cô bé nhỏ, gọi cô con gái lớn nhất, 12 tuổi.

"Đệ đệ đá con!"

"Đá, đá! A!" Cô cười nói, lấy khăn tay lau mắt, bước vào đình cỏ. "Nghe mẹ, A Phương, con đừng có," đột nhiên cô nắm lấy cánh tay gầy gò của cô con gái lớn, cầu khẩn mỉm cười nói; trên vầng trán sạch sẽ đã có những nếp nhăn, "Đệ đệ vẫn là đệ đệ, đệ đệ của mình, mẹ vất vả! Tối qua nói thế nào, con có phải lớn nhất không? Mười hai tuổi phải học làm người, phải biết nhìn sắc mặt, phải biết làm việc; cung kính với bề trên, không phải là đệ đệ... A!" Cô nói, cô gái buồn rầu không biểu cảm, cô lắc đôi vai của con bé, nhìn nó với vẻ vui mừng giả tạo: "A, con đồng ý đi, đồng ý... con gật đầu, nói là!" Cô dùng sức lắc đôi vai gầy của cô gái, kiên nhẫn, phấn chấn thì thầm vào tai nó. Cô thường luôn thì thầm với bọn trẻ.

Người mẹ thì thầm với con gái rất lâu, tha thiết và phấn chấn nói đi nói lại những câu đó vào tai con gái, cầu khẩn con gái trả lời một tiếng "là". Cuối cùng cô dừng lại, khuôn mặt nghiêm trọng, áp tai mình vào miệng con gái. Nhưng cô gái sợ hãi sự nghiêm túc chứa đựng trong lời cầu khẩn này; sự nghiêm túc này đòi hỏi nó hiểu ý nghĩa của cái chữ mà mẹ bảo nó trả lời, và ý nghĩa của tất cả những việc này hiện tại. Nó rõ ràng không thể hiểu được ý nghĩa này. A Phương 12 tuổi đã có sự hiểu biết sớm về nỗi đau, nhưng vẫn không thể hiểu lời thì thầm và yêu cầu của mẹ, tại sao lại nghiêm trọng như vậy. Nó không dám trả lời. Nó sợ sai, nó biết mẹ sẽ vì sai lầm mà đau khổ. Nó đỏ mặt, hơi thở gấp gáp. Các em đứng nghiêm túc bên cạnh.

Lồng ngực gầy gò với xương ức nhô ra của nó phập phồng khó nhọc. Tai người mẹ không rời.

"A Phương, A Phương ngoan, con có ngoan không, con tội nghiệp, con nói một câu, nói đi, a!" Người mẹ lại thì thầm.

Đôi mắt xinh đẹp của A Phương đau khổ chớp động, khuôn mặt nó trắng bệch. Nó nhìn chằm chằm vào tai mẹ, môi run rẩy.

"Mẹ, là..." Nó nói bằng giọng nghẹn ngào, mặt càng trắng hơn, rơi lệ.

Người mẹ thở dài, nâng khuôn mặt xung huyết, đỏ bừng và rạng rỡ lên, chị cả rơi lệ, cậu con trai lớn mắt đỏ hoe, vì cảm thấy tất cả điều này là do mình, cậu đã đá chị gái. Bọn trẻ nghiêm túc đứng bất động, còn khuôn mặt người mẹ tràn đầy an ủi và từ ái. Rõ ràng trạng thái này là đặc trưng của nhóm người bọn họ, mà nhóm người này là chỗ dựa duy nhất mà số phận để lại cho Tưởng Tiệp Tam lúc tuổi già.

Nhìn thấy Phó Bồ Sinh và Vương Định Hòa, khuôn mặt người mẹ thay đổi. Hai người đàn ông tiến lại gần đình cỏ, dì ba nhanh chóng gật đầu, bước về phía trước, lộ ra nụ cười giả tạo vui vẻ, ngu ngốc.

"Cô gia, cô gia... hiếm lắm mới thấy!" Dì vui vẻ nhìn quanh, cố gắng khen ngợi hoàng hôn. "A Phương A Ngũ, gọi anh rể đi!" Dì trang trọng nói, nhường chỗ cho bọn trẻ.

Cô bé gầy gò 12 tuổi tiến lên, – nó đã được huấn luyện khắc nghiệt – buông tay xuống cúi chào. ...

"Được, được!" Phó Bồ Sinh đưa tay đến cằm cô bé, nâng khuôn mặt tái nhợt của nó lên, rồi cười.

"A, gió mát quá!" Dì ba nói lớn. Âm điệu này và sự cung kính cùng lúc, bất ngờ gọi ra sự phẫn nộ, điều này có vẻ không thể hiểu nổi, nhưng đây đúng là do tiếng cười lãnh đạm của Phó Bồ Sinh và khuôn mặt bối rối, bất an của A Phương: những điều này khiến dì đau khổ. Dì cười đầy kích động, và nhìn quanh, giả vờ không nhìn con gái.

Dì ba dẫn bọn trẻ xuyên qua đá giả sơn đi mất, gió thổi bay chiếc áo lụa trắng của cô bé lớn. Phó Bồ Sinh và Vương Định Hòa đứng dưới bậc thềm đình cỏ nhìn theo bọn họ, rồi nhìn nhau, cùng lộ ra nụ cười thương hại nhưng không vui.

Gia đình này vào hoàng hôn mùa hè có cuộc sống khá vui vẻ hơn: khi ông lão sau khi tắm xong bước vào hậu hoa viên sẽ nghe thấy tiếng cười đùa và tiếng gọi của bọn trẻ, người từng đến nhà họ Tưởng tuyệt đối sẽ không quên hai thứ: đồ cổ và hậu hoa viên. Thứ trước là trò giải trí cá nhân của ông lão, mà điều này không nghi ngờ gì là rất quan trọng; những người bà con nghèo đến vay tiền đều biết ông lão lúc mân mê đồ cổ có tâm trạng tốt, thì họ hiểu nên nói vào lúc nào, và nói gì. Hậu hoa viên thì đối với những người cả tộc họ Tưởng là sự tồn tại thê lương ai oán, con cháu của gia đình cổ xưa cực kỳ yêu thích tông màu này; cũng như sau khi rời đi, sau khi bước vào kiểu cuộc sống khác là suối nguồn thần bí của hồi ức. Điều này đặc biệt thể hiện rõ ràng trên người phụ nữ nhà họ Tưởng.

Sân sau rộng khoảng nửa dặm vuông, gần hai bên trái phải đại sảnh xây những lâu các kiểu cũ, dì ba và các con của dì sống ở bên trái, vợ chồng Tưởng Úy Tổ sống ở bên phải, nhưng vẫn còn trống rất nhiều phòng, như thể người xây chúng có trí tưởng tượng và ý chí mạnh mẽ đối với sự phồn vinh, như thể cánh tay mạnh mẽ của ông muốn hoàn thành những thứ lớn hơn những tòa lâu các và trang viên lớn hơn: chúng ban ngày tỏa sáng hùng vĩ dưới ánh mặt trời Giang Nam, ban đêm thì đèn đuốc huy hoàng như cung điện – khiến ông, người chủ an tâm lập mệnh nặng nề và nghiêm cẩn này, có được sự tồn tại lớn nhất mà một người trên thế giới có thể có. Nhưng ông không hoàn thành. Ông làm được một phần ngàn, sau đó liền đem sức lực thiên tài của mình tiêu tốn vào cuộc đấu tranh bi thảm, đổ máu với cõi trần gian không chịu buông tha ông.

Nhưng những tòa lâu các này không hề suy tàn, người chủ này vẫn còn sức lực để bảo vệ thứ cuối cùng của ông. Những tòa lâu các này, những cột tròn màu xám khổng lồ của chúng, những hành lang nghiêm cẩn và những mái hiên khí phách hùng vĩ của chúng, khiến trang viên này trở thành kiến trúc tốt nhất Tô Châu, trở thành một trong những kiến trúc cổ kính tốt nhất Trung Quốc.

Hoa viên hoa lệ, nhân tạo, nhưng hòa hợp với kiến trúc của ngôi nhà, giống như động tác cơ thể không tự nhiên, cao độ của ông chủ cũ và cái đầu trang nghiêm của ông hòa hợp. Trong vườn tràn ngập đồ đạc hoa quý, mỗi thứ đều biểu hiện ra một sự tinh tế thô đại và một sự khinh bỉ đối với cõi trần, như thể Tưởng Tiệp Tam xây dựng núi non và sông ngòi giả, rừng cây và hồ nước giả trong vườn của chính mình, là để biểu thị sự khinh bỉ của chính mình đối với núi non và sông ngòi, rừng cây và hồ nước thật mà ông đã trải qua trong cuộc phiêu lưu thời niên thiếu; ông khinh bỉ chúng, vì chúng bị người khác chiếm hữu, tràn ngập những dấu chân không sạch sẽ.

Gần tường vườn là nơi ở của người hầu, trước nơi ở có ruộng rau, nhưng một hòn giả sơn che khuất chúng, người ta chỉ có thể nhìn thấy mái nhà của những ngôi nhà phẳng của người hầu, trên mái nhà thường xuyên bốc khói. Đi dọc tường vườn sang phải là một dải thông cao lớn, giữa những cây thông là bãi cỏ hoang vu, và có những cái ao nhỏ. Ở đây thường không có người; ông lão chỉ đứng từ xa nhìn chằm chằm nó, sự nhìn chằm chằm này thường là bi lương tĩnh mịch. Ông lão càng không đi lên phía trước. Ông không cho phép trồng hoa bên trong, không cho phép trang trí mảnh đất âm lương này. Đối với toàn bộ hoa viên, đối với trái tim tuổi già của Tưởng Tiệp Tam, mảnh đất tự nhiên, sâu thẳm âm lương này là một sự cần thiết. Nhưng những người họ Tưởng rất ít hiểu điều này, phần lớn họ không vui với mảnh đất này, cho rằng sự tồn tại của nó là do sự lập dị của ông lão.

Nhưng mảnh đất này lại làm tăng thêm sự thần bí của hoa viên, mà điều này đối với những người có tình cảm tinh tế nhà họ Tưởng là quan trọng. Họ gọi hoa viên là hậu hoa viên, trong cách gọi này họ cảm thấy mình là con cháu thế gia. Phụ nữ trở về nhà luôn tìm cách chạy vào hoa viên sớm nhất có thể, đôi khi họ cười chạy vào, rồi nghiêm túc dừng lại, đứng trong hương hoa rơi lệ; đôi khi họ trang nghiêm quý phái đi vào, đứng dưới bóng liễu, hiện lên nụ cười mộng ảo. Người nhà họ Tưởng dường như đều có khí chất này. Người ngoài gọi họ là lũ ngốc, chính họ cũng gọi như vậy. Chị cả Tưởng Thục Trân sau khi lấy chồng lần đầu về nhà từng gây ra trò cười nổi tiếng: cha đang ngủ, chị không gọi ông dậy, cứ thế chạy vào hoa viên, chạy về phía bể cá vàng bên ao sen, nhưng trượt chân rơi xuống ao sen. Phó Bồ Sinh kéo chị lên, chị lại toàn thân ướt sũng vẫn chạy về phía bể cá vàng, và che mặt sụt sùi. Ông lão cưới ba người dì, hai người kia đã lần lượt qua đời từ năm năm trước. Rất lâu trước đó ông từng cưới một ca nữ, vì điều này ông đưa vợ cả đến Nam Kinh, sau đó bà ấy cứ ở Nam Kinh. Lúc đó con gái lớn mới năm tuổi, Tưởng Tiệp Tam cùng ca nữ đó sống ở Tô Châu, yêu đương, và hùng tráng kinh doanh sản nghiệp. Đây quả nhiên là một cuộc tình, mặc dù là cuộc tình kỳ lạ, và thời gian rất ngắn ngủi. Tưởng Tiệp Tam trong đời chỉ có lần si cuồng này, ông hung mãnh tiến hành, như thể muốn bù đắp sự mất mát của phần này trong thời thanh xuân vậy. Điều này đối với Tưởng Tiệp Tam quan trọng đến mức, ông không cho phép người khác khinh rẻ người phụ nữ xuất thân không sạch sẽ này, ông cố gắng hết sức nâng cao địa vị của dì trong gia tộc; nếu có thể, ông muốn đặt dì lên thiên đường, nơi đó mọi tổn hại đều không thể chạm tới; ông tuyên bố sản nghiệp của mình là vì dì mà thiết lập, ông muốn vì dì mà phung phí.

Người phụ nữ này không đẹp, thực dụng, và ốm yếu. Nhưng sự si cuồng không thể ngăn cản, sau đó nó tự kết thúc. Người phụ nữ này gây ra hành vi không danh dự, chết ở Tô Châu. Dì kiếm được nhiều tiền, nhưng một đồng cũng không mang đi được. Tưởng Tiệp Tam tỉnh dậy từ nỗi bi ai ăn mòn và lòng căm thù, nhưng chính vì sự bàn tán của tộc nhân và sự tấn công của giới thượng lưu Tô Châu, ông thay đổi ý định, sắp xếp cho người phụ nữ bất hạnh này một lễ tang xa hoa nhất, và ép buộc người thân của mình đến Tô Châu đưa tang... Thế là lễ tang này làm chấn động Tô Châu.

Năm sau ông đón vợ cả về nhà một lần, sau đó bắt đầu lấy dì ba. Làm tất cả những điều này chỉ vì mài mòn vết thương và an ủi tuổi già. Tuổi già đã đến, trong cuộc sống sẽ không bao giờ có những thứ mới mẻ, ngoài cơn bão cuối cùng, mà điều này sẽ lật tẩy những vết thương cũ... Nghe nói ca nữ đó để lại cho Tưởng Tiệp Tam rất nhiều kỷ niệm, quan trọng nhất chính là rừng thông có ao nước ở cuối vườn, nghe nói rừng cây đó là vì bệnh của dì mà trồng, những cây thông đều từ núi cách mười dặm chuyển đến. Lần si cuồng đó may mắn không khiến ông mất mát tài sản. Nghĩ đến điều này ông đều run rẩy. Ông trước đó và sau đó đều là người nổi tiếng nghiêm khắc trị gia, ông không thể tưởng tượng nếu sự si cuồng khiến ông mất mát tài sản, con cái của ông sẽ sống như thế nào, hy vọng của cây ở quả, vì vậy sức lực tuổi già của ông toàn hóa vào con cái, ông giáo dục chúng, âu yếm và trừng phạt chúng, cảm thấy sóng gió đã trôi qua không để lại dấu vết. Nhưng gia đình này luôn dường như có sự kích động sâu lớn ẩn giấu bên trong, con cái của nó đa tình và ưu mỹ như vậy, đây chính là bất hạnh. Những gặp gỡ sau này khiến Tưởng Tiệp Tam thà rằng lật đổ tất cả trong rủi ro ban đầu, bởi vì hủy diệt chính mình trong si cuồng luôn tốt hơn là đổ gục khi hiểu rõ sự thất bại của chính mình.

Rừng thông thành rừng, che phủ bãi cỏ hoang vu và ao nước lấp lánh, ông lão đứng sau đá giả sơn nhìn chằm chằm nó. Người nhà họ Tưởng mỗi người yêu một phần của hậu hoa viên này: con gái cả Tưởng Thục Trân yêu bể cá vàng lớn, con gái thứ ba Tưởng Thục Viện yêu giàn nho, Tưởng Úy Tổ yêu thích ao sen, Tưởng Thiếu Tổ, trước khi anh rời nhà (anh 16 tuổi rời nhà) thì yêu thích một cách nữ tính cái ao nhỏ trong rừng thông. Mỗi người có lý do của mỗi người, những lý do này rất đơn giản, nhưng đối với chính họ là thần bí và thê lương.

Ông lão sau khi tắm xong bước vào hoa viên, sai người mở bữa tối dưới giàn nho lớn. Ông lão mân mê chiếc đồng hồ quả quýt vàng lớn bước về phía bụi hoa hồng.

Ông cúi người ngửi hương hoa, và dùng ngón tay búng đi những chiếc lá úa treo ngược trên cành, hài lòng với nước mới tưới, bước qua bãi cỏ ẩm ướt hướng về phía bồn hoa kim ngân. Ông không muốn đứa con trai cả đến Nam Kinh, và nghi ngờ con dâu, cảm thấy chúng vì những lý do kỳ lạ mà tranh cãi; ông trầm tư. Ông xuyên qua hang động giả, nhíu mày nhìn chằm chằm vào rừng thông sau một hòn giả sơn khác, đỉnh rừng thông được ánh sáng vàng đỏ của mặt trời lặn chiếu vào. Dưới túi mắt của ông lộ ra những nếp nhăn bi thương. Biểu cảm loại này rất ít khi để người khác nhìn thấy.

Cạnh lâu các gần nhất có tiếng gọi của trẻ con và tiếng cười già nua, vui vẻ của Phùng Gia Quý. Ông cười như tiếng gọi. Ở một chỗ khác, cạnh bồn hoa thủy tiên có tiếng nói vui vẻ, trầm tư của đàn ông, ông lão nghe ra là Vương Định Hòa và Tưởng Úy Tổ. Ông lão trong bụi hoa, đi về phía giàn nho.

Vương Định Hòa rất chân thành với Tưởng Úy Tổ, anh yêu cậu; Vương Định Hòa chưa từng như vậy với người khác. Rõ ràng bọn họ đang mật đàm, hương thơm nồng của hoa, gió tối ẩm ướt, tiếng trò chơi của trẻ con gần đó, ánh sáng đỏ chiếu rọi trên rừng thông và lâu các – buổi hoàng hôn vàng óng của Giang Nam đã ban cho cuộc trò chuyện của bọn họ sự thơ mộng sâu sắc.

Tưởng Úy Tổ tựa vào một cây hòe mềm mại, ôm đầu, bằng đôi mắt mỉm cười, u sầu nhìn Vương Định Hòa. Vương Định Hòa cuộn tay áo sơ mi lên rồi vuốt xuống – lặp đi lặp lại động tác này – nhẹ nhàng đi lại trên bãi cỏ; miệng có nụ cười cố định, mắt nhìn mặt đất. Đây là tư thế đặc thù của người đàn ông tự tin.

"A, mục đích của tôi không ở đây. Tôi có thể nói là không có mục đích, hơn nữa tôi làm việc, mà không thích theo đuổi trống rỗng..." Anh trầm tư mỉm cười, cúi người bước những bước dài trên bãi cỏ. "Nghe, chim cuốc, a!" Nghe thấy tiếng chim cuốc gọi, anh ngẩng đầu, vuốt tay áo xuống, vui vẻ nhìn Tưởng Úy Tổ.

"Còn có một loại chim sẻ, vào lúc này..."

Vương Định Hòa bi thương lắc đầu.

"Tôi không hiểu chim sẻ; trừ khi ở Tô Châu... Anh không có gì khó chịu chứ?" "Tôi, tôi rất khỏe." Tưởng Úy Tổ trả lời, như thể buổi hoàng hôn tươi đẹp này yêu cầu cậu trả lời như vậy.

Họ vốn đang nói về việc Tưởng Úy Tổ đến Nam Kinh, nhưng họ đột nhiên nói những điều này; như thể là, nếu không phải trong buổi hoàng hôn đáng kinh ngạc này, họ sẽ không nói những điều này. "Vậy anh làm thơ chứ?" Vương Định Hòa cười, uốn cong tay trái. "Tôi đưa anh xem có được không?"

"Không, bây giờ không xem. Họ nói Thiếu Tổ sắp làm quan rồi, nhưng không tin được. Ông lão gần đây nhắc đến nó không?"

Tưởng Úy Tổ không trả lời, cậu chưa nghe rõ. Cậu lắc thân mình, khiến cây hòe phát ra tiếng động vui vẻ, và cười.

"Tô Châu, a," Vương Định Hòa nói. Tưởng Úy Tổ gật đầu.

Ánh ráng chiều trên đỉnh lâu các biến mất. Không khí trong trẻo sạch sẽ, hoa kim ngân hiện ra màu trắng thanh đạm, u sầu, Vương Định Hòa kinh ngạc nhìn chúng, cảm thấy chúng vào ban ngày không có màu sắc (anh vào ban ngày không chú ý chúng), mà chỉ vào lúc này mới có màu, màu trắng này, màu trắng buồn khổ, thẹn thùng. Có phụ nữ đi qua hoa, phát ra tiếng nói, tiếng nói đặc biệt lảnh lót. Buổi hoàng hôn này, như thể mọi thứ đều cô độc mà tự do, nhưng lại âu yếm và hòa hợp với nhau. Tiếng của bọn trẻ không nghe thấy nữa, chim chóc kêu trong nơi u tối. Bóng của cây cối và bụi hoa trở nên phong phú, một loại cảm giác bi ai và khao khát huyền vi lan tỏa trong không khí. Từ kẽ lá u tối có thể nhìn thấy ngôi sao đầu tiên trên bầu trời. Trong bóng tối của lâu các, những con suối giả lấp lánh ánh trắng.

"A, ông lão ông lão! Đây là thiên đường của ông ấy mà! Tôi hiểu nhà họ Tưởng các anh!" Vương Định Hòa giễu cợt nói, vui vẻ cười ra tiếng.

Tưởng Úy Tổ rời cây hòe, nhẹ nhàng thở dài, dịu dàng cười. Cậu chỉnh lại áo ngắn lụa trắng, chậm rãi bước về phía bồn hoa kim ngân; nghe thấy tiếng gọi ăn cơm của phụ nữ trong bụi hoa gần đó, cậu đứng lại.

Vương Định Hòa với tốc độ khiến cậu kinh ngạc bước về phía anh.

Vương Định Hòa cuộn tay áo lên, nắm lấy cánh tay cậu, vội vàng cười, lộ ra răng, và liếm môi.

"Điều này đối với anh có lẽ rất hữu ích, tôi tin, anh phải suy nghĩ một chút; là anh gánh vác nhà họ Tưởng, không phải tôi, ý kiến của phu nhân cần suy xét chi tiết, anh quá si tình, sự si tình của nhà họ Tưởng, mà chúng ta là... là người ngoài, đến lúc đó chỉ có các anh thôi!" Anh ngậm một sự kích động nào đó dừng lại. Anh nắm lấy cánh tay Tưởng Úy Tổ, nhìn chằm chằm rừng cây; "Đối với hai vợ chồng anh, người ngoài không có tư cách nói chuyện, nhưng tôi nhìn thấy... A, anh đến Nam Kinh. Để ông lão một mình ở Tô Châu, không phải không được. Công tử nhà giàu đi làm việc nhỏ, có thể, đây là xã hội hiện đại, chúng ta là người hiện đại! Nhưng Tố Ngân nói đi học, muốn học luật, tôi không thể hiểu! Cha cô ấy là luật sư!" Anh nói, buông cánh tay của em vợ, rời ra một bước, nghiêm túc nhìn cậu.

Tưởng Úy Tổ u uất nhìn Vương Định Hòa rất lâu, lạnh nhạt lắc đầu, đi về phía con đường nhỏ.

"Đến Nam Kinh... rồi xem sao." Trong bụi hoa cậu nói.

Người thân đối với Tưởng Úy Tổ nói đến sự kiện gia đình luôn dùng giọng điệu này, như thể họ đang biểu thị, mặc dù rất thông cảm, nhưng không thể chịu trách nhiệm, tất cả đều ở Tưởng Úy Tổ; nhưng Tưởng Úy Tổ còn chưa phải là chính, chính là Kim Tố Ngân, họ biểu thị sự đáng tiếc đối với hôn nhân của Tưởng Úy Tổ. Thái độ này ở những người càng thân thiết thì càng rõ ràng, như thể Tưởng Úy Tổ là đứa trẻ; họ nói: "Anh phải quyết định tất cả!" Tiếp đó họ thở dài, dùng tiếng thở dài diễn đạt phần còn lại. Tưởng Úy Tổ rất chán ghét điều này. Tưởng Úy Tổ là vô điều kiện, hài lòng với hôn nhân của chính mình, yêu Kim Tố Ngân.

Tưởng Úy Tổ trong mối quan hệ của anh và Kim Tố Ngân đang diễn một loại tình yêu đơn thuần, nồng nhiệt mà khổ não, đây là thứ số phận an bài cho người đàn ông đơn thuần khi gặp người phụ nữ đầu tiên, anh tìm thấy tất cả ở người phụ nữ đó, anh cảm thấy cô là không thể với tới, anh cảm thấy, anh sẽ hoàn toàn hạnh phúc, nếu như trên thế giới này ngoài họ ra không có ai khác.

Đi gần giàn nho, và cùng lúc nhìn thấy chiếc đèn lồng chụp vải sáng rực, nghe thấy tiếng cười hào sảng của Kim Tố Ngân: Phó Bồ Sinh đang nói đùa với cô. Phó Bồ Sinh gãi đầu, kể chuyện của Vương Quế Anh, nhưng không nhắc đến Tưởng Thiếu Tổ, và không ngừng lén nhìn ông lão. Ông lão ngồi trong ghế mây lớn, tay đặt trên đầu gối, trên mặt không biểu cảm.

Người hầu đứng sau chỗ ngồi quạt, xua đuổi muỗi. Trong bóng tối dưới giàn nho có mùi hương không xác định, mê người. Có mấy chùm nho từ tán lá rậm rạp trĩu nặng hạ xuống, hiện ra trong ánh đèn. Kim Tố Ngân phát ra tiếng cười, ông lão nhàn nhã ngước mắt lên nhìn chằm chằm nho.

"Bồ Sinh kể cho tôi nghe chuyện Quế Anh, a!" Vương Định Hòa và Tưởng Úy Tổ đi gần đến khi, Kim Tố Ngân dịu dàng nói: "Cô em gái tốt này của anh giống anh thật đấy, tôi càng nghĩ càng thấy thật!" Cô đưa tay lấy đũa, nhịn cười, miệng đáng yêu nhô lên. Biểu cảm ở miệng của cô ám chỉ trong câu chuyện này còn có một loại bí mật nào đó mà vì lý do lễ nghi cô không muốn nói ra; nhưng ánh mắt của cô lại tuyên bố bí mật này. Cô vung đôi bàn tay trắng, nhẫn vàng lấp lánh dưới ánh đèn.

"Đến Nam Kinh tôi phải hỏi Lệ Anh! Cô ấy bảo là thiên thần! Cô ấy giấu cô ấy đi, a!" Cô nghiêng đầu, nói với Tưởng Úy Tổ.

Tưởng Úy Tổ e dè mỉm cười, nhìn cha.

"Nếu không có bảo bối này, bữa cơm này phải ăn khó chịu đến mức nào!" Phó Bồ Sinh nghĩ.

"Ăn đi, a!" Ông lão bằng giọng vang dội, lãnh đạm nói với các con rể, dùng đũa chỉ thức ăn.

Trong suốt thời gian ăn cơm ông lão không nói thêm một câu nào, Kim Tố Ngân thì nói không ngớt. Hai vị khách rất khó xử, họ không biết có nên đồng tình với cô không, vì vậy thỉnh thoảng nhìn ông lão. Sự khó khăn này, là điều những người thân đến nhà họ Tưởng thường phải cảm thấy.

Sau bữa cơm, người hầu dọn bát đũa đi, ông lão bưng lên điếu thuốc nước, lãnh đạm và yên tĩnh nhìn quanh mọi người, rồi ngước đầu nhìn chùm nho hạ xuống. Động tác này của ông biểu thị ông sắp nói chuyện. Ông dùng móng tay dài và uốn cong của ngón út rỉa răng, phát ra tiếng động, và ho, mọi người biết tiếng ho này là cố ý.

"Các cậu, ngày mai đi à?" Ông hỏi bằng giọng khàn, mệt mỏi, già nua. Rồi ục ục hút thuốc nước.

Rõ ràng ông muốn dùng giọng điệu và thái độ này tạo ra ấn tượng nghiêm khắc, đóng kín cái miệng lanh lợi của Kim Tố Ngân. Mọi người im lặng, nghe thấy tiếng người hầu quạt. Ông lão tiếp tục hút thuốc nước, không ngước mắt lên.

Ông ngước mắt nhìn chùm nho, trên trán lộ ra nếp nhăn.

"Cha, đừng để họ ngày mai đi, giữ họ chơi, a!" Kim Tố Ngân đột nhiên vui vẻ nói, nghiêng người về phía ông lão; thái độ của cô tự nhiên và thân thiết đến thế; Vương Định Hòa mỉm cười hiểu ý, nhìn chằm chằm ông lão.

Ông lão rũ mi mắt, trên đầu gối búng ngón tay. Rõ ràng ông đang nhẫn nại.

"Cha, con nhớ ra một chuyện," Kim Tố Ngân nói, mỉm cười. "Tố Ngân!" Tưởng Úy Tổ sốt ruột quát, cố gắng ngăn cô lại.

"A..." Kim Tố Ngân liếc nhìn cậu, nhưng mỉm cười đứng dậy, "Con đến ngay!" Cô nói.

Ông lão làm thủ thế ngăn cô, cô cười, ngồi xuống lại.

Thái độ của cô thường khiến người ta kinh ngạc, vì giới hạn nhẫn nại của ông lão rất nhỏ. Nhưng cô rất tự biết mình; thái độ của cô rất hài hòa. Cô thường dùng những thái độ này để phá hủy ấn tượng nghiêm khắc mà ông lão tạo ra. Và tự tin nắm chắc. Cô hiểu rồi, có người có hàng trăm lý do muốn lật đổ cô, nhưng có hàng ngàn lý do muốn nhẫn nại với cô. Ông lão hai má rủ xuống, trên đầu gối búng ngón tay.

"Các cậu, ngày mai về Nam Kinh à?" Ông lặp lại hỏi, dùng cùng giọng điệu. "Vâng," Vương Định Hòa trả lời. Nhanh chóng nháy mắt.

Ông lão trầm tư.

"Chuyện tiền thuê ruộng, Phùng Gia Quý giao cho cậu, cậu dọn dẹp xong chưa?" Ông hỏi Tưởng Úy Tổ.

"Dọn dẹp xong rồi ạ."

"Có bao nhiêu nợ?"

"Khoảng... năm trăm."

"A Thuận thế nào?"

"Nó ngủ rồi." Kim Tố Ngân trả lời.

Ông lão lần lượt, chậm rãi hỏi những điều này, đột nhiên nhíu mày nhìn quanh mọi người. "Ta vừa nghĩ, chiến tranh sẽ không kết thúc, tai họa của người Trung Quốc sắp đến rồi!" Ông mạnh mẽ nắm chặt tay ghế, ngước đầu nhìn trời. "Các cậu có sức gánh vác không?" Ông trầm thấp hỏi, nhìn quanh những người đàn ông.

Vương Định Hòa, không biết vì lý do gì, trong lòng xảy ra sự run rẩy trang nghiêm. Anh trong thế hệ của mình, cái gọi là người hiện đại chưa từng nghe thấy lời nói nào như thế này được hỏi bằng giọng điệu như thế, mà anh lại có sự khao khát này. Đây là như thế này: nếu Phó Bồ Sinh lúc này cũng cảm thấy điều này, đó chỉ là vì bị sự cảm nhiễm của tâm trạng này, nhưng Vương Định Hòa lại cảm thấy lấy được sức lực từ ông lão.

Biểu cảm của Vương Định Hòa mạnh mẽ và sâu sắc, anh im lặng nghiêm khắc.

Tưởng Úy Tổ nhíu mày.

"Vậy Úy Tổ," ông lão nói, dừng lại, đợi ánh mắt của con trai, "Con muốn đi Nam Kinh à?"

Tưởng Úy Tổ nhìn ông, không trả lời.

"Con nên tự mình nói!" Ông lão dùng giọng nặng nề nói hai chữ "tự mình", rồi mỉm cười tha thứ. Nụ cười lập tức biến mất.

Tưởng Úy Tổ kiên trì không nhìn Kim Tố Ngân, nhưng cảm thấy ánh mắt của cô, và cảm thấy ánh mắt này là nhiệt liệt.

"Con muốn đi học?" Ông lão đột nhiên hỏi con dâu.

Con dâu cười.

"Không nhất định ạ. Xem ý cha. Cha thấy thế nào?"

"A, a, hừ! Hừ!" Ông lão nói, rồi đứng dậy, vung tay về phía Tưởng Úy Tổ, bước ra khỏi giàn nho.

"Các cậu xem," ông lão và con trai rời đi sau, Kim Tố Ngân ngồi vào ghế mây lớn, vui vẻ nói: "Tính khí của cha kỳ lạ thật đấy! A, Tô Châu thật ngột ngạt. Mình đầu thai nhầm chỗ rồi!" "Cô là người tài trí song toàn." Vương Định Hòa với nụ cười không thể xuyên thấu cung kính nói.

"Đùa đấy, anh này!" Kim Tố Ngân vung quạt lông ngỗng, ưỡn ngực, nói lớn.

"Hôm qua tôi đọc cuốn 'Nỗi đau của chàng Werther'. Tôi ở Tô Châu đọc loại sách này!" Cô cười ra tiếng, một biểu cảm ngây thơ xuất hiện trên mặt cô; "Bồ Sinh, anh hái cho tôi một chùm nho!"

Phó Bồ Sinh vui vẻ vứt thuốc lá, nhảy lên bàn.

"Tôi muốn một chai rượu!" Hắn đứng trên bàn nói lớn với người hầu, rồi hái nho xuống.

"Đêm này đẹp biết bao!" Kim Tố Ngân tay phải nhận nho, tay trái che trên đèn chụp, với nụ cười kinh ngạc, có chút ngây thơ nói với Vương Định Hòa. Vương Định Hòa ngửa người trong ghế hút thuốc, gật đầu, và mỉm cười.

Tưởng Tiệp Tam tâm trạng nôn nóng, trong căn phòng ngột ngạt, giữa đồ đạc nặng nề đi lại bước dài, dạy dỗ con trai.

"Con ngồi xuống," ông nói, "Con ngồi xuống nghe ta nói. Con nghe xong liền quên mất, con phải suy nghĩ, không có nhiều thời gian để chúng ta lãng phí, ta là người già rồi!..." Ông nhìn con trai một cái, "Con lại muốn đi Nam Kinh à? A! Ý kiến Thiếu Tổ đưa ra hay là Định Hòa?" Ông kịch liệt vung tay; "Thiếu Tổ hỗn cũng khá đấy, đồ lưu manh nhỏ, được, được! Hừ! Hừ! Nó muốn tham gia chiến tranh? Con là anh nó, hơn nó một tuổi, con phải dạy dỗ nó!" Ông đứng lại trước bàn, uống trà, rồi lộ ra biểu cảm đần độn. "Vậy, là ý của Tố Ngân rồi?"

"Ý của con ạ, cha."

"Không lạ, không lạ! Vợ con muốn đi học, đồ lừa đảo! Đồ ngốc!" Ông cười độc địa.

Tưởng Úy Tổ sợ hãi nhìn ông.

"Vợ con xinh đẹp thế nào! Con liền bám lấy cô ta cả đời, cô ta cao minh hơn con!" "Cha!" Tưởng Úy Tổ xua tay, đau khổ nói. "Không phải tự con kết hôn!" Cậu trang nghiêm nói.

"Hồ đồ!"

Tưởng Úy Tổ nhìn chằm chằm mặt đất, đôi môi mím chặt co giật.

Ông lão đi lại.

"Thục Viện, các con!" Ông nói. "Phim hay, bài dễ đánh... Sông Tần Hoài có đèn hoa!" Ông phát ra tiếng suy nghĩ, rồi chắp tay đứng lại trước cửa sổ mở rộng, im lặng rất lâu. Ngoài cửa sổ, nơi sâu thẳm dưới tán lá rậm rạp có ánh đèn. Gió mát thổi bay chiếc áo lụa Ấn Độ trắng của ông lão. "Vậy, con chết tâm rồi, con đi à?" Ông hỏi bằng giọng già nua.

"A, mới nghỉ được nửa năm! Nhà ở Hạ Quan là mua cho con! Lúc đó sao con lại muốn quay về?"

Tưởng Úy Tổ nghi ngờ nhìn cha một cái.

"Mày đi đi, được!" Lão nhân dùng giọng đầy đe dọa nói lớn. Lão đã thừa nhận. Tình thế đã rất rõ ràng, lão không thể giữ đứa con trai lớn của mình, đứa con trai lão yêu thương nhất, ở lại Tô Châu. "Thời buổi loạn lạc hấp dẫn..." Lão nói câu này, rồi đi tới cạnh giường, ngồi xuống, cởi giày, khoanh chân lại, rồi rũ đầu xuống.

Lão bắt đầu nói bằng một giọng điệu trầm tĩnh, u sầu, cô độc, những nếp nhăn mềm nhũn hằn lên nơi đuôi mắt.

Tưởng Úy Tổ đau đớn nhìn cha, chú ý đến ánh sáng dịu dàng trong mắt ông, dần dần lộ ra vẻ mặt thâm trầm, thê lương, thấu hiểu nhân tình thế thái một cách sắc sảo. Hắn chống cằm bên bàn, gật đầu, rồi thở dài. Lão nhân nói xong, hắn trượt tay khỏi mặt bàn với tư thế đầy vẻ nữ tính, thở dài thành tiếng. Tiếng thở dài này cho thấy, hắn hiểu hết thảy, nhưng sự việc thường là tình thế tiến thoái lưỡng nan. Việc hắn rời nhà là không thể tránh khỏi. Sự cô độc và đau khổ của cha, nhiệt huyết và khát vọng của vợ, nhu cầu của chính bản thân hắn... tất cả những điều này đều không thể tránh khỏi.

Nghe thấy tiếng thở dài của hắn, lão nhân nhìn chằm chằm vào hắn vài giây. Hy vọng và nỗi cô độc của tuổi già đang giằng xé, và bị lừa dối, khoảng thời gian này đối với trái tim lương thiện yếu đuối của Tưởng Úy Tổ mà nói thật là đau đớn. Nhưng lão nhân đột nhiên nhảy xuống giường, sốt sắng xỏ giày bước về phía hắn, không cho hắn thời gian để kinh ngạc hay thấu hiểu, vươn tay chộp lấy hai cánh tay hắn, kéo hắn đứng dậy từ trên ghế.

Hơi nóng mang tính ăn mòn của lão nhân phả lên mặt hắn.

"Vậy mày nói đi," lão nhân nói.

Cằm Tưởng Úy Tổ run rẩy.

"Chị sinh nhật con sẽ đi. Mùa thu về thăm cha."

"Mày cần tiền, tao cho mày!" Lão nhân hét lớn, đẩy hắn ngồi xuống, chạy về phía cửa sổ. "Cẩn thận vợ mày cầm tiền đi mua phấn son đấy..." Lão nhân giận dữ nói.

"Con tự biết chi tiêu..." Tưởng Úy Tổ đau đớn, yếu ớt nói. Lão nhân im lặng, nhìn trời.

"Vậy, tao hỏi mày," lão nói, "Hôm qua hai đứa cãi nhau thế nào? Nói đến một cuốn sách, sách gì?"

Cuộc cãi vã là thế này: Tưởng Úy Tổ phát hiện cuốn "Nỗi đau của chàng Werther" của Kim Tố Ngân, phát hiện trên đó có dòng chữ đề tặng của ai đó, thế là lén xem cuốn sách này, rồi giấu đi. Kim Tố Ngân tìm lại được cuốn sách trong thư phòng của hắn, tối đến vợ chồng liền khẩu chiến. Tưởng Úy Tổ nổi giận, tuyên bố mình không đi Nam Kinh nữa; nhưng cuối cùng hắn lại khóc, cầu xin vợ tha thứ cho mình. Đây là đặc điểm của thứ tình yêu chí mạng này: điều người đàn ông này hy vọng không phải là sự tha thứ, mà là sự thương hại: hắn mãi mãi là như vậy. Sắc mặt Tưởng Úy Tổ tái nhợt, nhìn cha, rồi hạ tầm mắt xuống, lắc đầu phủ nhận. "Hừ! Hừ! Đi đi!" Lão nhân nóng nảy nói. Ngay sau đó lão gọi Phùng Gia Quý. Phùng Gia Quý mang theo thái độ hoạt bát vốn chẳng phù hợp với cái cơ thể già nua ấy (hắn lúc nào cũng vậy), chạy vào, rồi lại chạy ra, gọi dì trong hậu viện đốt thuốc cho lão nhân. "À, mày cứ ở Tô Châu một tháng xem, nếu mày không tin. Và tao cảnh cáo mày..." Tưởng Úy Tổ gặp Kim Tố Ngân và khách khứa bên ngoài hành lang; Kim Tố Ngân hơi say, kiều mị nói lớn: "Anh sẽ không tin kiểu cuộc sống này ngoại trừ lão già sáu mươi tuổi..." Thấy chồng, cô mỉm cười dừng lại, rồi đứng yên, đứng trong bóng cây, ánh đèn từ sương phòng chiếu lên cái cây. Phó Bồ Sinh khoác áo trên vai, mặt mày rạng rỡ, nở nụ cười hạnh phúc vui vẻ.

Bóng cây đổ lên người Kim Tố Ngân. Cô thật đáng kinh ngạc—đẹp đến thế! Mái tóc cô xõa xuống hoặc uốn lượn rối bời, che khuất vầng trán trắng ngần. Đôi tay trắng của cô ôm lấy bộ ngực đầy đặn, rõ ràng là đang vui vẻ và cố ý, một cách rất tinh tế, làm ra cái tư thế hơi kinh ngạc ấy. Cô cười nói rạng rỡ, không muốn che giấu niềm vui của mình, và rõ ràng đang cố gắng chia sẻ niềm hân hoan này cho người khác. Tưởng Úy Tổ kinh ngạc mà u ám nhìn cô, cuối cùng dừng mắt lại trên cổ tay trần của cô. "Mọi người uống rượu?" Hắn hỏi Vương Định Hòa.

"Bồ Sinh chịu trách nhiệm!"

"Đúng, tôi chịu trách nhiệm. Sao, cấm à?"

"Thề với trời!" Kim Tố Ngân bật cười.

Mắt Tưởng Úy Tổ chớp động. Hắn gật đầu, bước qua họ, giơ tay che mắt, bước vào bụi hòe.