Từ mùa xuân đến mùa đông, có vô số sự kiện kích thích người dân Nam Kinh. Uông Tinh Vệ bị ám sát, Tang Bản mất tích. Pháo hạm Nhật Bản ở Yến Tử Ky đã tháo áo pháo, mọi người truyền tai nhau: Trừ Đội huấn luyện tổng đội ra, Nam Kinh không có quân đội. Thị trưởng và người dân Nam Kinh sống trong sự hưng phấn và sợ hãi, sống trong những lời đồn đại, họ lờ mờ cảm nhận được trong thành và vùng ngoại ô đang tiến hành các công trình quân sự một cách bí mật, bởi vì các nơi hiểm yếu như: Hoa Hoa Đài, Đài Thành, Tử Kim Sơn... đều đã bị phong tỏa. Còn tuyến đường sắt Kinh Hữu và Tô Gia thì đang xây dựng cái gọi là tuyến phòng thủ Hindenburg. Thiết kỵ của kẻ xâm lược đang đến gần.

Ở Thượng Hải, Quảng Châu, Bắc Phắc, đã dấy lên trào lưu phẫn nộ của phong trào học sinh: Thanh niên yêu cầu chính phủ lãnh đạo kháng chiến.

Trong niềm hưng phấn to lớn này, vào mùa đông, Tưởng Thiếu Tổ đã rời bỏ công việc của mình để đến Tô Châu giải quyết việc tư. Sự căng thẳng này khiến anh cảm thấy sự cần thiết phải giữ cho bản thân được tỉnh táo bằng chính nguyên nhân của mình, mà không cần phải dựa dẫm vào thứ gì khác để tồn tại. Việc phủ nhận những thứ siêu tự nhiên khiến anh cảm thấy những sự kiện vĩ đại mang tính bước ngoạt sắp đến, anh nên tìm một khoảng thời gian để trầm tư, đồng thời giải quyết các công việc riêng tư. Khế nhà ở Tô Châu đang nằm trong tay anh, việc kiện tụng hiện nay không còn cản trở việc bán ngôi nhà này nữa, đồng thời có người ở Tô Châu sẵn sàng trả một cái giá tương xứng để mua nó. Anh cảm thấy nếu bỏ lỡ cơ hội này, mọi thứ sẽ lại bị kéo dài và có thể phát sinh những rắc rối mới. Thế là vào giữa tháng Chạp, anh cùng Trần Cảnh Huệ đến Tô Châu.

Khi đến Tô Châu, anh cảm thấy kỳ lạ: Tại sao anh lại đến Tô Châu đúng vào lúc này, vào cái "đêm trước" đầy khói lửa nhiệt liệt và mùa đông giá rét có tuyết rơi trên khắp Trung Quốc này. Nhưng anh nghĩ, việc tạm thời rời khỏi tất cả những thứ nhiệt liệt và phiền nhiễu đó, đi dạo trong cổ thành ngập tuyết, tỉnh táo nhận thức được sự tự do của sinh mệnh, chính là một niềm vui.

Anh bồng đứa trẻ bước ra khỏi ga tàu trong tuyết, nhận thức được rằng thế giới này không phụ lòng anh, và anh cũng không phụ lòng thế giới này, trong lòng cảm thấy vô cùng thư thái.

Trần Cảnh Huệ mặc chiếc áo khoác ngắn mùa đông màu xám và đi đôi bốt da nam, tay đút trong túi áo, vui vẻ bước đi trên tuyết; lắng nghe thứ âm thanh tỉnh táo đó, mang theo vẻ mặt cảm động của triết gia người Đức Bruno Bauer (1809–1882) thời trẻ đầy nghiêm nghị.

"Em cảm thấy mãn nguyện, bây giờ là tuyệt nhất!" Cô mang theo vẻ mặt đó mà nói.

"Đúng vậy!" Tưởng Thiếu Tổ đáp.

"Anh nhìn đằng kia xem, tuyết đã vùi lấp tất cả..." Dừng lại một lúc, anh nói thêm.

Phát hiện ra những gì Trần Cảnh Huệ đang nghĩ, đang cảm nhận, cũng chính là những gì mình đang nghĩ và cảm nhận, Tưởng Thiếu Tổ vô cùng xúc động. Họ cảm thấy bây giờ là tuyệt nhất, bởi vì lúc này chỉ có hai người bọn họ, mà hai người bọn họ lại hòa hợp đến thế. Đây là điều đã lâu lắm rồi chưa từng có. Thế là cảm giác tân hôn ấy, tuần trăng mật ấy, một cách đặc biệt bao dung, lại quay trở lại với cặp vợ chồng này, ban thưởng cho họ sự thù lao — nhưng cả hai đều mang theo một sự nghiêm nghị lớn lao, bởi vì họ đã trải qua bao sương gió, hiểu thấu nhân thế; họ hiểu rằng những thứ này không thể tùy tiện động đến.

Họ tìm một khách sạn để ở lại, rồi ra ngoài tìm người liên hệ. Buổi chiều, có người mai mối dẫn đường, vị khách mua nhà đã đến khách sạn.

Lúc vị khách mua nhà này bước vào, Tưởng Thiếu Tổ đang nằm trên ghế mây đọc báo, một mặt suy nghĩ về tâm trạng u sầu khát khao chốn cũ của mình. Cánh cửa bị đẩy ra, Tưởng Thiếu Tổ đặt tờ báo xuống, kinh ngạc — anh tuyệt đối không ngờ rằng, người muốn mua ngôi nhà nổi tiếng này lại là một lão nhà quê có khuôn mặt đờ đẫn, ăn mặc luộm thuộm và rách rưới.

Người mai mối quen biết Tưởng Thiếu Tổ, bước vào phòng, hỏi một câu xem trên báo có tin tức gì không, bày ra thái độ cung kính của người thị trấn nhỏ đối với người ở đô thị, rồi nhẹ nhàng ngồi xuống. Thế nhưng lão già ấy, nước mũi dính trên chòm râu, lại đứng ngây ra ở cửa. Lão già này, hai tay đút trong chiếc áo lót bông, y như người ta thường thấy trong các bức tranh châm biếm về Trung Quốc, với một ánh mắt đờ đẫn, đầy vẻ không an tâm nhìn quanh trong phòng. Từ đôi giày đinh nặng nề của lão, tuyết và bùn hòa lẫn vào nhau, đang nhỏ giọt trên tấm thảm.

"Vào đi..." Người mai mối nói bằng một giọng điệu ra lệnh.

Trần Cảnh Huệ ngồi cạnh lò than, nghi ngờ và tức giận nhìn lão già bất kính này.

"Có phải... nhị công tử nhà họ Tưởng không?" Lão già nghi ngờ bước vào phòng, hỏi. "Nhà của các người, con trai nhà chúng tôi muốn mua... Có phải cậu làm chủ không?" Lão hỏi thẳng thừng, không hề ngồi xuống.

"Nhà của chúng tôi đấy!" Trần Cảnh Huệ tức giận đáp.

Cô liếc nhìn Tưởng Thiếu Tổ một cái, sau đó, trên khuôn mặt đã kẻ lông mày giả của cô xuất hiện một vẻ mặt khiêm tốn, vui vẻ vốn có của những người phụ nữ tháo vát. Cô đứng dậy, rót trà, rồi mời lão già ngồi xuống.

Người mai mối trẻ tuổi mặc áo mãng bào bày tỏ vẻ ngưỡng mộ: "Người Thượng Hải đúng là tháo vát làm sao!"

Trần Cảnh Huệ cười nói với người mai mối: "Thời tiết ở đây lạnh hơn nhiều!" Cô nói, rồi liếc nhìn lão già một cái. Năng lượng hoạt bát ấy hiện rõ trên dáng điệu của cô.

Nhưng lão già cứ như không nghe thấy câu nói ấy, ngồi im bất động như chốn không người.

Trần Cảnh Huệ lấy văn khế từ trong ví da ra — trong sự nghiệp của chồng mình, cô đã đứng ở một vị trí quan trọng.

"Ông xem đi." Cô mỉm cười đưa cho lão già, rồi khều lửa.

Trần Cảnh Huệ, đi đôi dép lê màu xanh lá tinh xảo, đi lại vô cùng thoải mái trong căn phòng ấm áp này, giống như con cá bơi trong làn nước mùa xuân; cô lại nhặt lấy thứ gì đó, thì thầm với Thiếu Tổ. Tưởng Thiếu Tổ nghiêm nghị gật đầu, rồi cầm tờ báo lên che mặt.

Lão già, lúc chộp lấy văn khế, đôi mắt sáng rực lên. Cổ tay lão run rẩy. Lão mở trang giấy ra, giơ lên trước mũi, ngắm nghía, trong cổ họng phát ra tiếng động đầy xúc động. Người ta có cảm giác như lão vừa chộp được cả một vương quốc.

Trần Cảnh Huệ đứng bên lò sưởi, hiền hậu mỉm cười như thể cô rất thích thú với cảnh tượng đó.

Xem xong văn khế, lão già ném cho Tưởng Thiếu Tổ một cái nhìn đầy cảm thán, trách móc và sắc bén.

Ánh mắt ấy như đang nói: "Đứa con bất hiếu!"

Lão già cất lời: "Phải rồi, phải rồi!... Tưởng Tiệp Tam!" Nhưng ngay lập tức lão lại lộ ra vẻ mặt lạnh lùng, tay trái đút vào áo lót bông, nhìn chằm chằm vào đống lửa.

Trần Cảnh Huệ mỉm cười hỏi: "Có muốn đi xem qua ngôi nhà không?"

Lão già cuống quýt đáp, mặt bỗng chốc đỏ bừng lên: "À! À! Không cần, không cần đâu! Đã xem từ lâu rồi..."

Thế là lão già cứ trừng trừng nhìn chằm chằm vào người mai mối trẻ tuổi, bắt anh ta mở lời trước. Tưởng Thiếu Tổ biết rằng người mai mối này vốn là một tên dạy học tư thục, nghiện thuốc phiện, còn lão già tàn nhẫn này từng là gia nô của người cha quá cố của anh. Tưởng Thiếu Tổ nhớ có lần, người cha quá cố của anh từng mắng nhiếc lão già này thậm tễ giữa đại sảnh vì lão tham lam, ngu ngốc, gian lận trong công việc. Tưởng Thiếu Tổ luôn nhớ mãi, người cha quá cố của anh từng gầm lên với lão già này rằng: "Số mệnh mỗi người đã được định sẵn từ kiếp trước!" rồi đuổi lão đi. Nhớ lại điều này, lại nghĩ đến câu nói lúc lão già mới bước vào cửa — "Con trai nhà chúng tôi muốn mua!" — Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy vô cùng u sầu. Hiện tại anh không cần tiền, nhưng lại sợ chuyện điền sản sẽ lại phát sinh tranh chấp; anh không biết nên làm thế nào cho phải. Anh chìm đắm trong nỗi u sầu trầm tư, trong khi lão già đã bắt đầu thương lượng với Trần Cảnh Huệ.

Cái giá mà lão già đưa ra là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, ở phần tiền lẻ bảy nghìn đồng, Trần Cảnh Huệ và lão già đã xảy ra tranh cãi. Đến cuối cuộc tranh cãi, lão già nói rằng lão vẫn còn nhớ đến "lão thái gia", vì thế sẵn sàng cộng thêm một nghìn nữa. Trần Cảnh Huệ muốn nói gì đó nhưng không nói ra được; mặt cô đỏ bừng, vì sự nhục nhã và phẫn nộ, cô đã rơi nước mắt.

Tưởng Thiếu Tổ vứt tờ báo đi, tức giận nhìn lão già: "Có phải ông mua cho con trai ông không?"

Lão già cười ti tiện, khom lưng nói: "Dám đâu, dám đâu!"

Tưởng Thiếu Tổ run lên vì giận dữ, cầm lại tờ báo lên: "Nhà họ Tưởng chúng tôi từ trước đến nay không biết tính tiền lẻ, một là số chẵn, hai là dẹp luôn!"

Thế là dưới sự kiêu ngạo đó của Tưởng Thiếu Tổ, lão già đã phải khuất phục. Sau khi lão già và người mai mối đi rồi, Tưởng Thiếu Tổ liền vứt tờ báo xuống, nhìn ra cửa sổ. Sự khuất phục của lão già mang lại cho anh niềm vui, nhưng đồng thời trong lòng anh cũng vô cùng đau đớn.

Trần Cảnh Huệ cẩn thận im lặng, bước đến bên cửa sổ. Trời đã chạng vạng, trong sân, hoa trà đỏ rực, những bông hoa tuyết rơi dày đặc và nặng nề.

Trần Cảnh Huệ nói: "Thiếu Tổ, tuyết rơi lớn quá."

Cô mỉm cười đầy cảm động nói: "Thiếu Tổ... Người về đêm tuyết!"

Tưởng Thiếu Tổ đứng dậy nói: "Đúng vậy!" Anh bước tới sát bức tường. "Tại sao lại phải làm một người hiện đại? Tại sao lại phải làm một người Trung Quốc?"

Buổi sáng, giữa lớp tuyết dày hơn một thước, trong cơn gió Tây Bắc buốt giá, vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ bước vào cơ ngơi hoang tàn đã bán của họ. Cổng lớn đã bị chặn kín, trên bậc thềm tích đầy tuyết. Thế là họ vòng ra phía sau. Cửa ngách khép hờ, Tưởng Thiếu Tổ nhẹ nhàng đẩy ra, bước vào. Anh chú ý đến phần gỗ mới được chắp vá trên cánh cửa; hiển nhiên là ở đây, con người vẫn đang sinh sống.

Bước qua cửa, chẳng nhìn thấy đường đâu, đứng giữa tuyết, vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ tiếp xúc với một thế giới hoang vu, thuần khiết và tĩnh lặng. Ở gần đó, bên trái khu bếp đã sụp đổ của lũ gia nhân, một cây hoa trà vươn lên giữa tuyết trắng, bung nở những đóa hoa đỏ thắm. Cần kề căn lầu của dì, là cây mận phủ đầy tuyết, hoa đang nở rộ. Phía sau lầu, hòn non bộ đều bị vùi lấp trong tuyết — khắp nơi đều có những thân cây đen đúa, trơ trọi, khô héo đứng đó. Gió Tây Bắc thổi qua khu vườn tạo ra một âm thanh thê lương, oán giận. Những cành cây khô vương chiếc lá héo đang run rẩy. Một chú chim sẻ cô độc cất lên tiếng kêu đầy lo âu, thương hại, bay lượn trên tuyết.

Nhìn thấy tất cả những điều này, Tưởng Thiếu Tổ liền tin vào tất cả, vào khoảnh khắc những bức tranh quá khứ, thời thơ ấu lóe lên trong lòng, anh đứng đó với một thái độ nghiêm nghị, thần thánh và anh dũng. Tưởng Thiếu Tổ suốt hồi lâu không thể suy nghĩ, cũng không thể tri giác nổi trong lòng mình lúc bấy giờ đang có thứ cảm xúc gì, nhưng anh tin rằng nội tâm của anh lúc này là tất cả những gì trước đây chưa từng có, và là điều tốt đẹp nhất trong đời anh. Một vẻ mặt phong phú, vừa thâm trầm phản kháng lại mọi ý kiến của các nhà phê bình nhân cuộc đời, nhưng lại vừa phục tùng thế giới và số mệnh trước mắt, xuất hiện trên khuôn mặt anh.

Vào những ngày tháng còn quá trẻ, người ta thường hay đùa cợt và bất kính, bởi vì cuộc đời được bày biện ra một cách xa hoa trước mắt họ. Nhưng sau khi đã trải qua bao nỗi hoạn nạn trong tâm hồn, khi con người bắt gặp một thứ gì đó, ngay lập tức sẽ cảm thấy thứ này chính là những gì đã mất đi trong quá khứ — cất lên khúc vãn ca — là thứ mà tương lai không hề có — thế giới này đầy rẫy những sai lầm — là thứ mà bản thân đang tìm kiếm, và hơn nữa, là thứ khơi gợi sự sám hối chính trực, đo lường nhân cách. Cống như, phải nhìn chăm chú vào thứ này, đứng trước thứ này để đo lường lại chính mình rồi, con người ta mới có sức mạnh để đứng dậy lần nữa giữa tội ác và sự hèn nhát, bước đi trên thế gian này.

Tưởng Thiếu Tổ nghĩ: "Ta tin rằng bất kỳ con người cao quý nào khi đối mặt với điều này, cũng sẽ như vậy!"

Trần Cảnh Huệ mở to đôi mắt kinh ngạc, bất an, bồng đứa trẻ, nhìn mọi thứ trước mặt. Số mệnh của vô số thế hệ người Trung Quốc đều được phơi bày trong tất cả những điều này. Đứa trẻ vì sự tĩnh mịch và cái lạnh mà trở nên căng thẳng, kinh ngạc nhìn ngôi nhà lầu. Phía trên đó, hai cánh cửa sổ bằng kính treo nghiêng ngả trên cột cửa, một nửa phía trên của chúng bị tuyết che phủ.

Tưởng Thiếu Tổ cẩn thận dùng gậy chống dò đường, bước về phía tòa lầu. Anh ngoảnh lại nhìn những dấu chân rõ nét mà mình vừa dồn bước. Anh chú ý thấy ở bên cạnh mình có một thân cây đổ: Khi anh đi qua, một cành của thân cây này lặng lẽ nhưng đầy dẻo dai bật tung lên khỏi lớp tuyết, thế là hơi thở của đất và rễ cỏ lan tỏa trong không khí.

Mà ở phía bên phải thân cây, có những dấu chân nhỏ nhắn, lộn xộn dẫn vào tòa lầu, rõ ràng là dấu chân của hai đứa trẻ đi chân trần.

Tưởng Thiếu Tổ nghĩ: "Trẻ con ở đâu ra nhỉ? Nhưng mà ta đã bán nó đi rồi! Tuy nhiên, tất cả những gì thuộc về quá khứ thì không thể bán được, mà trong lòng ta thì đó là điều đường hoàng. May mà ta đến, nếu không thì sẽ tổn thất lớn biết bao!... Đúng vậy, những cây thông đó cao hơn, không ai động đến chúng, nhưng liệu tương lai có còn tồn tại nữa không? Một cành cây bật lên, bật lên từ trong tuyết, mặc dù cây đã ngã, nhưng cành cây vẫn bật lên, đó chính là cuộc sống, không có tiêu chuẩn đạo đức nào có thể đo lường được ta! Nhưng ở đây, có một sự đo lường — và lý tính này là tài sản tốt nhất, cũng là duy nhất của ta, trải qua tội ác, ức hiếp, định kiến... Dù thế nào đi nữa, bây giờ ta mới bình yên làm sao!" Anh nghĩ. Anh nhìn thấy từ cánh cửa mở rộng của tòa lầu phụ bên cạnh, hai đứa trẻ nghèo khổ, đi chân trần đang chạy ra. Mỗi đứa kẹp nách mấy khúc ván gỗ rách nát. Rõ ràng chúng nhặt những thứ này mang về để nhóm lửa.

Nhìn thấy vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ, lũ trẻ lộ vẻ sợ hãi, đứng trân trân tại chỗ. Tưởng Thiếu Tổ nhìn chúng rồi cau mày, bởi vì chúng đã ngắt quãng dòng suy nghĩ của anh, đồng thời bày ra trước mắt anh sự bất hạnh của chính anh mà anh không hề mong muốn, cùng với sự bất hạnh của người khác. Anh bước về phía tòa lầu, thế là một nỗi u sầu thâm trầm ập đến tấn công anh, khiến anh quên mất lũ trẻ. Anh dự đoán rằng mình sắp sửa nhìn thấy gì trong tòa lầu, dự đoán rằng một lượng lớn sự bất hạnh sắp khiến anh kinh ngạc và đau đớn. Nhưng việc nhìn thấy mới chính là hiện thực, anh tiến về phía tòa lầu. Tòa lầu này từng có những khoảng thời gian ngập tràn tiếng khóc của một người phụ nữ suốt cả ngày. Tự nhủ với bản thân: "Những ai bước vào đây, hãy vứt bỏ mọi hy vọng!" Nhưng những gì anh nghĩ không phải là sự thật của anh. Bởi vì, ở phía trước anh, là con đường vô cùng lừng lẫy...

Hai đứa trẻ nhìn thấy anh đi vào cửa, liền cắm cổ chạy vụt đi trên nền tuyết, trốn mất.

"Đây chính là nhà họ Tưởng!" Anh bước vào cửa, đứng khựng lại. Anh quan sát, rồi đập vào mắt sự kinh ngạc, bởi vì ngoại trừ căn phòng bên trái chất đống đồ đạc gia dụng rách nát và ván gỗ ra, các gian phòng còn lại và cái sảnh giữa nơi họ đang đứng không hề bẩn thỉu cho lắm, rõ ràng cách đây vài ngày vẫn có người quét dọn. Đồ đạc thì không còn nữa. Nhưng bên bức tường cạnh cầu thang, lại có một chiếc ghế cũ, trên đó đặt hai bắp cải. Tưởng Thiếu Tổ nhớ đến Phùng Gia Quý,âm thầm cảm thấy bất an.

"Sao ông ta lại ở bên này nhỉ? Không thể nào! Nhưng sao lũ trẻ lại không trộm mất bắp cải? Ông lão này đang ở đâu? Sống bằng cách nào?" Anh nghĩ. Anh bước đến cửa căn phòng bên phải, nhìn vào trong một lát rồi đứng khựng lại.

Trần Cảnh Huệ kinh ngạc nói: "Thiếu Tổ, không có ai cả!"

Tưởng Thiếu Tổ nhìn cô, bởi vì cảm thấy đằng sau giọng nói của cô có một sự tĩnh mịch chưa từng thấy đang bao trùm xung quanh. Ngay sau đó, anh nín thở bước về phía cầu thang. Anh cầm một bắp cải lên xem xét, cau mày bước lên cầu thang. Anh nghĩ: "Phải rồi, chắc chắn là vậy! Nhưng ông ta sống bằng cách nào? Sao lại không biết có người trộm đồ?" Anh cảm thấy như ngửi thấy một thứ mùi: Mùi của Phùng Gia Quý và cái mùi ấm áp mà mục rữa của đời người — thế nhưng, lại có một cái lạnh thấu xương khiến sống lưng anh run lên.

Khi anh lên đến chỗ tay vịn cầu thang cong cong chạm trổ nhưng đã bị bám bẩn đen sì, qua khe lan tràn, anh nhìn thấy bên bức tường ám khói có một chiếc lò nấu nhỏ, trên mặt đất còn có tro tàn và những khúc củi cháy dở đen thui. Rõ ràng ông lão sống ở đây, nấu nướng ở đây. Anh bước lên, quay đầu liếc nhìn Trần Cảnh Huệ một cái, rồi tiến về phía chiếc lò. Anh phát hiện ra đằng sau chiếc lò có một cái nồi sắt nhỏ mẻ vành, bên trong còn sót lại một ít nước.

Một cách vô thức, do tiếng gọi từ tận đáy lòng, anh khẽ gọi tên Phùng Gia Quý — giống như hồi nhỏ mỗi khi bị oan ức anh vẫn thường gọi như vậy.

Anh bước tới, mang theo lòng kính sợ và nỗi sợ hãi — anh rất hiếm khi có cảm xúc này đối với cuộc đời của người khác — nhẹ nhàng đẩy cửa phòng ra.

Trong phòng, ngoài một chiếc giường cũ ra thì không có đồ đạc nào khác. Phùng Gia Quý — Phùng Gia Quý già nua, nhợt nhạt, nghiêm nghị đang nằm trên giường, đắp một tấm chăn bông rách rưới đáng thương; một nửa tấm chăn đã rơi xuống đất. Chính giữa sàn nhà đặt chiếc đèn lồng đỏ viết chữ to đã vá chắp vá của nhà họ Tưởng. Từ khung cửa sổ dán giấy, thứ ánh sáng trắng ngần, thuần khiết và lạnh lẽo ấy xuyên thấu vào trong.

Tưởng Thiếu Tổ bước đến bên giường, cúi người kéo tấm chăn bông dưới đất lên, nhưng ngay lập tức đứng thẳng người dậy — anh phát hiện ra Phùng Gia Quý đã chết.

Phùng Gia Quý nằm đó, nhợt nhạt và nghiêm nghị trong ánh sáng trắng thuần khiết, lạnh lẽo và trong suốt. Rõ ràng ông vừa mới qua đời không lâu, bởi vì trên sàn nhà bên cạnh giường vẫn còn đặt một bát nước. Hơn nữa, Tưởng Thiếu Tổ cảm nhận được cái mùi ấm áp mà mục rữa của đời người ấy vẫn vương vấn trong không khí.

Phùng Gia Quý lạnh lùng, nghiêm khắc. Thế nhưng lại có sự bình an, thế nên Tưởng Thiếu Tổ nhìn ông, cảm thấy như ông vẫn còn sống. Trần Cảnh Huệ bước đến gần cửa, nhìn thấy tư thế của Tưởng Thiếu Tổ, lo lắng cho đứa trẻ nên liền tránh ra xa. Một sự tĩnh mịch lớn lao bao trùm. Nội tâm Tưởng Thiếu Tổ chìm trong tĩnh lặng. Thế rồi, như thể là vừa vặn đang đợi chờ anh vậy, anh cảm thấy cái mùi ấm áp mà mục rữa của cuộc đời đã tan biến, hơi lạnh và hơi thở của cái chết từ người Phùng Gia Quý tỏa ra. "Nhị thiếu gia, cuối cùng cậu cũng đến rồi, cuộc đời tôi không còn gì tiếc nuối nữa, tôi đi đây!" Tưởng Thiếu Tổ có cảm giác Phùng Gia Quý đang nói như vậy.

Mang theo lòng kính sợ, Tưởng Thiếu Tổ nhẹ nhàng vén tấm chăn bông rách lên. Anh nhìn thấy Phùng Gia Quý mặc chiếc áo bông và quần bông rách được cài cúc chỉnh tề, chân đi giày dép. Hiển nhiên là ông lão đã mặc quần áo tươm tất rồi mới ra đi.

Khuôn mặt Tưởng Thiếu Tổ tái mét, run rẩy, anh cảm thấy sự tĩnh mịch chết chóc này thật đáng sợ, đồng thời cảm thấy rằng giữa cõi đời này, anh thật cô độc, mà sự cô độc, đặc biệt là sự tĩnh mịch không tiếng động — sự tĩnh mịch ấy cũng nuốt chửng cả anh — thật là đáng sợ, thế nên anh đã bật khóc thành những tiếng nấc ngắn ngủi, nóng bỏng.

Anh kìm nén tiếng khóc, bỗng ngẩng phắt đầu lên, cảm thấy vạn vật xung quanh đã thay đổi, cảm thấy xung quanh đã có bầu không khí sinh động, ấm áp và tiến thủ.

Anh ngẩng mặt lên lẩm bẩm: "Ta tin tưởng lý tính!"

"Vậy thì, Phùng Gia Quý, người cha của tôi, để tôi chôn cất ông! Tôi không muốn nói gì thêm, cũng không muốn nghĩ gì thêm, bởi vì trước mặt ông, tôi không dám giả dối!"

Phùng Gia Quý nằm đó — nhợt nhạt, nghiêm nghị và bình an — cái chết của ông đơn giản giống như cuộc đời ông vậy.

"Tôi đã chôn cất ông ấy!" Khi hoàng hôn buông xuống, Tưởng Thiếu Tổ rời khỏi ngôi mộ của Phùng Gia Quý và nghĩ. Những người thợ đào huyệt đã rời đi. Tuân theo di chí của tổ tiên đời đời, Tưởng Thiếu Tổ đã tự tay mua tiền vàng mã và pháo nổ, tự mình xách trên tay để tiễn Phùng Gia Quý ra chân núi. Lúc này, tiền vàng mã vẫn đang bốc khói. Trên lớp tuyết đọng vương vãi những đốm đen. Ngôi mộ mới, gò đất đen, nhô lên giữa lớp tuyết trắng xóa. Phía sau ngôi mộ là những gốc táo dại thấp lè tè phủ đầy tuyết và những búi gai góc hung hãn.

Tưởng Thiếu Tổ trầm tĩnh, u ám nhìn chiếc quan tài hạ xuống huyệt đất, nhận lấy cây cuốc từ tay người thợ, là người đầu tiên vun những nhát đất đầu tiên xuống hố... Sau khi những người thợ rời đi, anh đứng thẫn thờ trên nền tuyết, nhìn ngôi mộ bên cạnh. Ngôi mộ này không hề có bia mộ. Hai bên anh là vùng hoang dã trải dài ngập tuyết, phía trước anh, thành phố Tô Châu nhà cửa chi chít, phủ đầy tuyết bắt đầu thắp lên những ngọn đèn.

Khắp chốn vùng hoang dã, có những đầm lầy đang ánh lên lấp lánh, có sương mù đang tụ lại, có những trang viên đang bốc khói. Ở bên trái là đường nét xám vàng của nhánh sông vận hà, vào mùa xuân và mùa hạ có thể nhìn thấy những cánh buồm của tàu thuyền viễn chinh. Xa hơn nữa, nơi tiếp giáp với bầu trời u ám, có thể nhìn thấy đường nước xám xịt của Thái Hồ.

Ánh đèn của thành phố Tô Châu bừng sáng và trở nên dày đặc hơn trong bóng tối đang dần buông xuống, thứ ánh sáng trắng mờ ảo hắt lên bầu trời đêm thấp thoáng. Đứng giữa chốn hoang vu, ánh đèn của bất kỳ ngôi làng nào của nhân loại cũng đều mang lại cảm giác ấm áp, thê lương và an ủi. Con người ta ngay từ thuở tình đầu đã trải nghiệm thứ cảm xúc khao khát này.

Tưởng Thiếu Tổ hai tay đút túi áo, đứng ngay sát bên ngôi mộ. Anh có rất nhiều thứ, giống như mọi người, bất cứ lúc nào anh cũng mang những thứ đó trong lòng; nhưng lúc này, anh cảm thấy tất cả những điều này cực kỳ không đáng tin, anh cô độc và u sầu.

"... Bất kỳ bia mộ nào cũng không thích hợp với ngôi mộ này. Hãy nói với Sparta rằng chúng ta ngủ ở đây chăng? Hoặc là, chúng ta đã sống, đã lao động, và bây giờ đang yên nghỉ? Hay là, kẻ đang ngủ ở đây là một người cần cù? Sai lầm duy nhất của thời đại này chính là đã phớt lờ vô số sinh mệnh, để rồi khi họ kết thúc — lại chẳng tìm được một cái tên! À, thật u sầu làm sao! Cuộc đời của con người này, có điểm nào khác biệt so với cuộc đời của ta? Phải rồi, cuộc đời của con người này, khác gì so với cuộc đời của ta? Ai tha thứ cho ai? Ai có ý nghĩa? Ai mới là người đúng?" Khuôn mặt cười khổ, hài hước của Phùng Gia Quý hiện lên trong tâm trí anh, nói với anh rằng: "Cậu thấy chưa, nhị thiếu gia, đá vào chân tôi này!" — Anh cau mày, nhìn ngôi mộ. Anh nhìn ngôi mộ với sự kính sợ nhưng cũng đầy hoài nghi. "Ông ấy không còn nữa, ông ấy không còn từ bao giờ? Tất cả những chuyện này bắt đầu từ khi nào? Bây giờ ra sao rồi?" Anh nghĩ — bỗng nhiên đứng chơ vơ giữa khoảng không vô tận. Thế nên theo bản năng, Tưởng Thiếu Tổ trốn chạy khỏi khoảng không ấy, bước xuống sườn dốc. Khi ra đến con đường lớn, Tưởng Thiếu Tổ nghĩ: "Tôi đã chôn cất ông ấy! Mọi chuyện cứ ngẫu nhiên như thế đấy. Mấy ngàn năm sinh sống, đến bây giờ ngay cả một cái tên cũng không có! Nhưng tôi hiểu được sai lầm của thời đại này, tôi cho rằng cái chết như thế này là vô cùng cao quý!" Trốn chạy khỏi sự trống rỗng đó, anh nghĩ: "Có ai hiểu được sự cao quý này không? Ai cũng có ý nghĩa riêng của mình! Cho nên thời đại này, cuộc cách mạng này, chìm đắm trong những định kiến đáng xấu hổ! Một sinh mệnh chính là một thế giới phong phú, sao có thể máy móc gom lại với nhau như thế. Mà cái chết trầm mặc, hèn mọn này lại là cao quý nhất!" Anh nghĩ, cảm thấy vô cùng chân thực, nhưng trong lòng lại không hề tín nhiệm. Thế nhưng anh lại không hề nhận thức được sự không tín nhiệm ấy.

Đặc biệt là những kẻ yêu thích sự nghiệp anh hùng cá nhân, vào những lúc như thế này thường có những tư tưởng này, ca tụng sự trầm mặc hèn mọn. Hoặc là bởi vì họ đã sớm rời xa sự trầm mặc hèn mọn ấy nên cảm thấy đau đớn, hoặc là bởi vì họ mưu toan trốn chạy nỗi đau. Nỗi đau ấy trong thời cận đại không thể giải thích lên lương tâm, hay bất kỳ tình cảm đạo đức nào được, nỗi đau ấy là do con người ta cảm thấy cuộc đời mình có khiếm khuyết — họ nghĩ đến sự trầm mặc hèn mọn để trốn chạy cái khiếm khuyết đó.

Nhưng trong lòng họ lại không thể tin tưởng nổi. Họ ôm tư tưởng này bên cạnh mọi sự trầm mặc hèn mọn, bởi vì họ mãi mãi chiến tranh, và sợ hãi thất bại. Sự trầm mặc hèn mọn thường mang lại cho những kẻ tự xưng là anh hùng sự ủy an; nó giúp họ có được một thứ vũ khí. Họ cho rằng thứ vũ khí này mang tính chí mạng đối với đương thời. Mà cái gọi là đương thời ở đây lại ám chỉ kẻ thù của họ, chứ không bao gồm chính bản thân họ. Họ, sau những xúc cảm phong phú ban đầu của tâm hồn, tiến hành suy biện triết học, để rồi tận khả năng vơ vét thứ vũ khí "sự trầm mặc hèn mọn" ấy vào tay. Và chính vì thế, họ càng cảm thấy thứ vũ khí này chân thực hơn, mà không thèm nhận thức về sự không tín nhiệm trong lòng mình.

"Chúng ta tin tưởng lý tính, nhưng cũng cảm nhận được nội dung cực kỳ cao quý của sự sống và cái chết trầm mặc ấy." Bước qua cổng thành, nhìn thấy ánh đèn ấm áp cùng dòng người đông đúc đang đi trên tuyết, Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy bản thân đã nắm bắt lại được tất cả, thế nên tư tưởng của anh trở nên hoạt bát, "Con người ta sống trong định kiến, tôi cũng vậy, nhưng rất rõ ràng, mọi ý nghĩa không vì định kiến mà tiêu diệt. Con người không thể nhìn thấy đời sống nhân dân thực sự — cái nội dung ấy! Trung Quốc quá đau khổ, nhưng chính vì thế, chúng ta không thể vùi dập mọi giấc mơ, mọi sự an ủi, mọi nghệ thuật và văn hóa; ở tận sâu thẳm đời sống nhân dân, loại nào cũng chứa đựng thi ca và nghệ thuật, tựa như vô cùng thần bí! Cách mạng phải tôn trọng thi ca! Loại nào cũng đau khổ, nhưng cũng cao quý, không có sự phân biệt về chất, nhưng về lượng thì cái nào nhiều hơn? Xin các vị hãy hiểu cho là tôi đúng!" Anh phẫn nộ nghĩ ngợi, bước qua những con phố chốn quê nhà.

"Chúng ta đi chuyến xe lửa tối đến Trấn Giang." Đẩy cửa bước vào, anh u sầu hạ giọng nói với Trần Cảnh Huệ. Nghĩ đến việc anh và Tô Châu đã hoàn toàn không còn vướng bận gì nữa, gương mặt nhợt nhạt của Phùng Gia Quý lại hiện lên trước mắt anh, thế là vùng hoang dã, con phố, ánh đèn mà anh vừa đi qua bỗng mang một ý nghĩa đặc biệt trong lòng anh. Anh cảm nhận được nỗi thê lương đậm đặc. "Tiểu Ký ngủ chưa? Chúng ta phải trân trọng thời gian." Anh xốc lại tinh thần, vừa nói vừa nhìn ánh đèn.

Khi vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ đến ga tàu, đoàn người học sinh Thượng Hải đến Nam Kinh thỉnh nguyện đang bị chặn lại ở nhà ga. Ánh nến trong nhà ga đã tắt ngấm hoàn toàn, dường như đất nước này đã rơi vào trạng thái giới nghiêm, chiến tranh. Đoàn tàu dừng lại ở đoạn ngoài ga không xa, trên sân ga, khu vực lân cận sân ga và đường ray đông nghịt người, phát ra những âm thanh hỗn tạp. Khi vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ đến gần nhà ga, cảnh sát đang dùng báng súng xua đuổi đám đông trên sân ga. Còn từ phía đoàn tàu, vang lên tiếng hát hào tráng của học sinh tựa như tiếng sấm.

Giữa vùng đồng bằng phủ đầy tuyết, trong cơn gió lạnh gào thét, đoàn tàu đen sì đang đỗ, từ các ô cửa sổ chìa ra vô số lá cờ dày đặc. Cờ bay phấp phới, tiếng hát bùng lên bất chợt, đám đông trong ga im bặt. Cảnh sát chạy về phía đoàn tàu. Tiếng va chạm vũ khí vang lên. Từ trên đường ray chiếu tới luồng sáng của hai chiếc đèn pin, thế rồi, tựa như một trò đùa, vô số luồng ánh sáng từ đoàn tàu phóng thẳng vào hai chiếc đèn pin ấy, khiến hai tên cảnh sát tội nghiệp phơi bày trọn vẹn trong ánh sáng trắng lóa.

Đầu máy xe lửa đã bị học sinh chiếm giữ. Họ kéo còi. Sau đó, họ cho xe di chuyển — đoàn tàu chuyển bánh chầm chậm, chở theo tiếng hát phẫn nộ. Cảnh sát bắn súng chỉ thiên, thế là đoàn tàu lại dừng lại.

Học sinh từ trên đoàn tàu chạy ùa về phía nhà ga. Họ lập tức vây kín lấy đám cảnh sát. Ban đầu là những tiếng la hét hỗn loạn, cuối cùng, một giọng nói sang sảng, đầy bi phẫn đã lấn át tất cả.

"Các người có thể bắn chúng tôi! Có thể nổ súng vào anh chị em của mình, bởi vì người ta bảo các người bắn! Nhưng, đồng chí ơi, người Nhật cũng đang bắn chúng tôi, bắn vào anh chị em của chúng tôi, bắn vào các người!"

"Tránh ra! Tránh ra!" Cảnh sát hét lên.

"Lái đi!" Từ trên đoàn tàu phát ra tiếng gầm.

"Chúng tôi có chết, cũng chết dưới làn đạn của kẻ thù!" Người thanh niên gào thét như một con thú hoang trong cơn cuồng phong.

"Chúng tôi yêu cầu các người nhường đường!" Một giọng nói bình tĩnh và dũng cảm của người con gái vang lên.

Trong cơn gió lạnh gào thét, tiếng còi tàu phát ra tiếng thét chói tai đầy thách thức. Học sinh chạy ngược lên tàu, đoàn tàu tiếp tục lăn bánh, tiếng hát lại bùng lên. Cảnh sát bắn súng lên trời, nhưng đoàn tàu vẫn điềm tĩnh tiến vào nhà ga, lao vút qua nhà ga. Những lá cờ trên đầu tàu và bên cửa sổ tung bay trong gió lạnh, quật phấp phới đầy giận dữ.

"Tôi cảnh cáo các người, phía trước có xe lửa đang chạy tới!" Từ trên sân ga, một giọng nói nghiêm khắc vang lên.

"Tôi cảnh cáo các người, sinh mệnh của các người đang nằm trong tay người Nhật và Hán gian!" Từ khung cửa sổ, một giọng nói nghiêm khắc đáp trả.

"Sinh mệnh của các người..." Viên quan chức trên sân ga lớn tiếng kêu lên đầy phẫn nộ và kích động, nhưng bỗng khựng lại, phẫn nộ quay người bước qua người Tưởng Thiếu Tổ để đi vào ga.

Đoàn tàu khựng lại, bởi vì có người phát hiện ra đường ray phía trước đã bị đào đứt. Từ phía đầu tàu phát ra tiếng hô vang dội, thế là những người thỉnh nguyện tràn xuống xe. Họ im lặng, đối mặt với cơn gió lạnh căm căm, chạy ùa về phía vùng hoang dã ngập tuyết. Trong toa tàu, tiếng hát vang dội vẫn tiếp tục. Say sưa trong tiếng hát ấy, giữa cánh đồng tuyết, một nhóm người im lặng chạy về phía xa.

Tiếng hát ngân vang, mọi âm thanh đều chìm vào im lặng. Ngoại trừ đám đông đang chạy về phía xa giữa vùng tuyết trắng mà mọi người đang đăm đăm dõi theo, mọi hành động đều dừng lại. Bão tuyết rít gào trên tầng không.

Cho dù con người trong thời loạn lạc có từng chứng kiến sự anh dũng tương tự đi chăng nữa, thì cũng chưa từng chú ý đến khung cảnh này, tiếng hát này, hành động này, sự im lặng vĩ đại này — bão tuyết đang gầm thét trên cao. Cảnh sát và quần chúng đứng trên sân ga và đường ray, chăm chú nhìn theo nhóm người đang chạy, có thể nhìn thấy những chiếc khăn quàng cổ và chiếc sườn xám của phụ nữ tung bay trên nền tuyết trắng.

Nhưng rất nhanh thôi, có một thứ gì đó lạnh lẽo đã xâm chiếm nhà ga trong khoảnh khắc không ai để ý. Mọi người dường như cảm thấy cô độc vì nhóm người đã chạy xa kia, cảm thấy cô độc vì thiếu đi nhiệt huyết và ý chí ấy; cảnh sát và quan chức cảm thấy cô độc vì không thể thực thi bất kỳ cuộc chiến đấu nào. Những người bên trong đoàn tàu cảm thấy cô độc vì phải chia tay các đồng chí của mình, vì giữa tiếng hát, họ bỗng nhiên cảm thấy mọi loại đời sống đều thật khó lòng lay chuyển.

Tưởng Thiếu Tổ nhìn đoàn tàu, cảm thấy cô độc, cảm thấy cái Tô Châu này, vùng đồng bằng này, với sinh hoạt ngoan cố và bình thường của nó đang dửng dưng đối xử với sự anh dũng của những người trẻ tuổi.

Tưởng Thiếu Tổ, ngay khoảnh khắc đầu tiên bước vào đám đông, đã đạt được sự tĩnh lặng trang nghiêm, anh cảm thấy mối liên kết giữa mình với thế giới mới này thật kiên cố. Khi sự cô độc ấy ập đến tấn công, anh sinh lòng thương xót dịu dàng.

Anh nhớ đến thời kỳ cộng hòa La Mã, có một triết gia nổi tiếng vì bênh vực một kẻ vô tội chống lại bạo chúa — sự bênh vực ấy vừa hấp tấp lại vừa nhiệt tình — nên đã bị lưu đày. Ông mặc chiếc áo mỏng manh bước ra khỏi thành La Mã, bên mình không mang theo thứ gì ngoài một cuốn sách của Plato. Ông lưu lạc đến tận vùng biên giới xa xôi, chịu đựng đủ mọi lăng nhục và tổn hại. Nhưng cuối cùng ông cũng đã trở về La Mã, trở về với những chiến công rực rỡ, bước vào đấu trường hình tròn bằng đá, trước mặt hoàng đế, nguyên lão viện và các công dân, phát biểu bài diễn văn chiến thắng của mình, dạy dỗ cách cứu rỗi nhân loại khỏi tội ác, định kiến và sự vô minh.

"... Cuối cùng chúng ta cũng sẽ chiến thắng, mặc dù hiện tại đang phải chịu đựng sự lăng nhục và tổn hại! Ta đã tận mắt chứng kiến sự anh dũng của thanh niên rồi, nhưng nhất định phải khiến họ cảm thấy họ không hề cô độc!" Anh nghĩ, chẳng hề nghĩ ngợi xem mình phải làm gì, bước xuống sân ga. "Mình phải giúp đỡ họ thế nào đây?" Đứng giữa tuyết, anh nghĩ. Cảm giác vinh quang ấy run rẩy trong lòng anh, mặc dù anh không hề nhận thức được. Cuồng phong lay động anh, anh đứng đó, cảm thấy bản thân mình thật kiên cường, tĩnh lặng và tuyệt mỹ.

Nhưng vào lúc này, anh nghe thấy một tiếng thét chiến thắng, sắc bén và cuồng hỉ. Một người phụ nữ chạy từ trên đường ray tới, phát ra tiếng thét ấy giữa cơn bão táp. "Tôi nói cho các anh biết..." Vừa chạy cô vừa giơ cao cánh tay, "Tôi nói cho các anh biết, chúng ta tìm thấy rồi! Chúng ta lắp lại xong rồi!" Cô la lên, chạy cuồng cuồng, tựa như chỉ cần hét lên những điều mình muốn hét là cô có thể chết ngay lập tức.

Một tên cảnh sát cất tiếng hét. Nhưng tiếng thét cuồng nhiệt chiến thắng bên trong toa tàu đã lấn át tất cả. Tưởng Thiếu Tổ rơi nước mắt.

"Tôi đã trải qua quãng thời gian đẹp nhất trong đời mình! Tôi nói cho các anh biết, chúng ta tìm thấy rồi!" Anh tự nhủ với bản thân.

Từ bãi tuyết, nhóm người reo hò chạy quay lại, rồi đoàn tàu lăn bánh. Đoàn tàu phát ra những âm thanh nhịp nhàng, lanh lảnh và vui tươi để lăn bánh — khi nó tăng tốc, thứ âm thanh nhịp nhàng, lanh lảnh ấy liền biến thành tiếng bánh xe chậm chạp và nặng nề, tựa như tiếng sấm gầm dưới mặt đất. Từ những người trẻ tuổi không bao giờ biết mệt mỏi, tiếng hát sảng khoái bùng lên. Một cách hết sức bất ngờ, đám đông kích động trên sân ga cất tiếng hò reo.

Thế là những người trẻ tuổi cất tiếng hò reo, cảm ơn cái Tô Châu đã ngược đãi họ.

Sau khi đoàn tàu phóng vụt qua, trên sân ga trở nên náo loạn, ánh đèn bừng sáng — trong phòng trực điện thoại, tiếng người nhốn nháo. Lúc này, bỗng nhiên, các học sinh Tô Châu tràn vào nhà ga — nhưng họ đến quá muộn rồi.

Họ chần chừ một chút, ồn ào đầy căng thẳng. Họ mang theo đồ ăn đến, khi đã hạ quyết tâm, họ liền vứt lại đồ ăn, lao xuống sân ga, chạy cắm cổ về phía vùng đồng bằng phủ đầy tuyết, miệng không ngừng la hét.

Một quý ông đứng bên cạnh Tưởng Thiếu Tổ nói: "Đồ ngốc, chúng đuổi theo kịp chắc?"

"Chúng đuổi theo kịp đấy." Tưởng Thiếu Tổ bình tĩnh đáp, nhìn theo đám đông đang chạy khuất cho đến khi biến mất.

Trên sân ga, những kẻ phu khuân vác và lũ trẻ con đang tranh giành những chiếc bánh bao do học sinh vứt lại. Cảnh sát đang xua đuổi chúng. Giữa sự hỗn tạp ấy, Tưởng Thiếu Tổ lạnh lùng đứng im bất động.

Gió thổi lồng lộng, sân ga dần trở nên yên tĩnh. Trần Cảnh Huệ ôm đứa trẻ bước đến bên Tưởng Thiếu Tổ.

"Anh có nghe thấy giọng của nữ sinh kia không? Hay biết mấy!" Cô nói.

"Anh có nghe."

Trái với dự đoán của Trần Cảnh Huệ, Tưởng Thiếu Tổ bỗng cất giọng lanh lảnh, đầy phấn khích: "Anh cảm thấy mình chẳng thể nói được gì cả! Anh không thể thốt lên cảm xúc của mình. Thỉnh nguyện sẽ không thành công đâu. Có đến được Nam Kinh hay không lại là một chuyện khác — chuyến xe này phải vượt qua bao nhiêu là phòng tuyến. Nhưng hành động này, đối với bản thân học sinh mà nói, đối với Trung Quốc mà nói, chính là thần thánh! Con người cần phải trưởng thành, nhiệt huyết cần phải được tôi luyện! Anh cảm thấy bình yên, cảm thấy tươi đẹp, cảm thấy kiên cường! Anh thậm chí còn có thể cảm thấy bản thân mình thật thuần khiết! Hành động của quần chúng chính là lý tính của dân tộc!" Anh lấy Trần Cảnh Huệ làm đối tượng cho ngọn lửa nhiệt huyết của mình, hào hứng nói lớn, nhưng rồi bỗng nhiên im bặt.

"Cô ấy có nghĩ đến những điều này không?" Anh thầm nghĩ.

Anh lại nghĩ đến Phùng Gia Quý. Trong thứ tình cảm lương thiện, anh cảm thấy mình có tội. "Chúng ta đến Nam Kinh đi. Xem xét... giao tiền cho chị Thục Trân, để chị ấy giữ hộ cho mấy đứa em — anh quyết định đưa cho họ, bởi vì chúng ta không cần." Anh nói một cách ôn hòa nhưng kiên quyết, đồng thời bồng lấy đứa trẻ, trong thứ tình cảm nhân ái và lương thiện, nhẹ nhàng hôn lên đứa trẻ — đứa trẻ mở to đôi mắt sáng rọi, nhìn chằm chằm vào ánh đèn. ...

Phó Chung Phân lớn tiếng nói với Lục Tích Ngọc: "Nói cho em biết, chuyện gì thế? Cậu biết đấy, tớ vẫn luôn nói thế này, vui vẻ, chính là không vui vẻ; không vui vẻ, chính là vui vẻ! Hạnh phúc, chính là bất hạnh, bất hạnh, chính là hạnh phúc, hiểu chưa?"

Đêm giao thừa, Lục Tích Ngọc ở nhà chịu đựng ấm ức, bị chi phối bởi thứ tư tưởng thê lương đơn giản, hy sinh tất cả ấy, cô bước ra con phố ngập tuyết, sương mù bao phủ và tiếng pháo đì đùng nổ vang, rồi đi đến nhà của Tưởng Thục Trân. Nhìn thấy vẻ lộng lẫy và hoạt bát của Phó Chung Phân, cô lặng lẽ đứng thẫn thờ, cảm thấy bản thân chính là cái đêm tối sương mù ngập tuyết bên ngoài kia — cảm thấy cuộc đời vào đêm mùa đông đặc biệt thê lương, liền rơi nước mắt. Phó Chung Phân chạy ra, nghiêm trang và đầy xúc động đứng lại nhìn cô, rồi chầm chậm áp sát lại, lộ ra vẻ kiên quyết và tình hữu ái, cất lời nói với cô. Tưởng Thục Trân gánh chịu mọi tư tưởng ảm đạm, đứng bên chiếc bàn nhìn các thiếu nữ. Nghe thấy những lời của Phó Chung Phân, trong mắt cô ánh lên tia sáng, đồng thời một nụ cười giễu cợt, dịu dàng và e thẹn xuất hiện bên khóe môi khô héo của cô. Tựa như những lời này khiến cô vô cùng e thẹn. ...

Cô bước tới, nhét một bao giấy đỏ vào tay Lục Tích Ngọc. Lục Tích Ngọc đỏ bừng mặt, bối rối, cúi gằm đầu xuống.

Tưởng Thục Trân bình lặng, thành kính và nghiêm nghị. Dưới ánh sáng rực rỡ, chập chờn của ngọn nến, chiếc áo khoác bằng gấm đen của cô lấp lánh ánh hào quang, bản thân cô cũng cảm nhận được thứ hào quang đó.

"Chung Phân, tiễn Tích Ngọc tỷ tỷ về nhà — đi rồi về ngay nhé, gọi cửu cữu đến đây!"

"Nhưng mà, con không có ô. Con không cần ô đâu, mẹ!"

Phó Bồ Sinh uống say đang nghêu ngao hát trong phòng, đi vòng quanh giữa đám khách: "Ta tựa như con chim trong lồng, có cánh cũng khó mà xòe ra..."

Bước ra đường, Phó Chung Phân nói: "Tuyết rơi đẹp quá!" Tay phải cô ôm lấy cổ Lục Tích Ngọc, tay trái xách vạt áo bào. Họ bước đi trong tuyết.

Đường phố vì đêm giao thừa mà trở nên hoang vắng, ngập tràn khói sương. Ánh đèn chiếu rọi lên lớp tuyết đồng đều và trắng tinh. Những bông tuyết nhẹ nhàng rơi xuống, khắp nơi vang lên tiếng pháo nổ. Một chiếc xe ngựa xóc nảy chạy qua, ngựa chồm lên, thở ra hơi nóng. Các thiếu nữ bước đi dọc theo những vết xe lăn bánh còn mới tinh. Phó Chung Phân nói: "Cậu nhìn xem, mọi người đều đang ăn tết kìa! Tích Ngọc, cậu thế này nhé! Phải rồi, thế này này!" Phó Chung Phân ép Lục Tích Ngọc ôm lấy cổ mình, "Tớ nghĩ, thế này mới thích làm sao! Nếu như không có tết, tớ chẳng buồn sống nữa! Ngày mai chúng ta đến Phếu Tử Miếu nhé, cậu đi không?" Thế rồi Phó Chung Phân hưng phấn chìm vào im lặng. Cô lắng nghe tiếng bước chân rõ mồn một phát ra từ đôi giày da mới của mình. Trong âm thanh ấy, cô gửi gắm toàn bộ hạnh phúc của mình; nếu như có ai dám cản trở âm thanh này, kẻ đó tuyệt đối không thể tha thứ. Cô nghiêm nghị nhưng đầy ngẫu hứng dậm dậm chân mấy cái để thử nghiệm âm thanh ấy, "À, tớ sợ thời gian trôi đi quá! Thời gian sẽ trôi mất!" Cô nghiêm trang nhỏ giọng kêu lên, rồi lại im bặt.

Lục Tích Ngọc tâm sự nặng nề. Cô cảm thấy chân lạnh ngắt, thấy đôi giày cao su đã thấm nước, nghĩ đến việc nếu như mình có một đôi giày da thì... nhưng cô lại lập tức cảm thấy xấu hổ. Sau đó, trên khuôn mặt ngẩn ngơ, phiền muộn của cô, lại phảng phất một nét nhẫn nhịn và kiên quyết.

"Từ ngày mai trở đi, tớ tròn mười sáu tuổi rồi. Nếu như không cho tớ đi học nữa, tớ sẽ chết cho xem. Phải, chết luôn, bởi vì sống cũng là chịu tội, con người đằng nào cũng phải chết — nếu như vào một đêm tuyết rơi, nghe thấy tiếng pháo nổ này mà chết thì tuyệt biết bao! Tựa như tất cả mọi người đều đến tiễn biệt cậu, cậu ngấn lệ, mọi người chạy đến bên giường cậu, cậu sẽ không còn cô độc nữa!" Lục Tích Ngọc thầm nghĩ, chẳng nghe thấy Phó Chung Phân đang nói gì nữa.

Phó Chung Phân lắc đầu nói: "Họ nói thế nào đi nữa thì người Nhật sớm muộn gì cũng đánh đến Nam Kinh — tớ không tin đâu." Phó Chung Phân vui vẻ kêu lên: "À, tớ nhớ ra rồi! Mẹ tớ bảo, hồi nhỏ mẹ cậu từng đắp người tuyết trên mặt đất đấy! Mẹ bảo đắp xong trông giống y như đục! Vui biết bao, hồi nhỏ mẹ cậu ấy! Biết đắp người tuyết, vui biết bao cơ chứ!" Phó Chung Phân lải nhải nhắc đi nhắc lại, bởi vì cảm thấy việc mẹ biết đắp người tuyết là một điều kỳ tích. Lục Tích Ngọc ra điều từng trải nói: "Trước kia mẹ tớ cái gì cũng thích náo nhiệt hết." Trong lời phê bình ấy, cô cảm nhận được một thứ tình cảm thân thiết, xót xa và che chở. Khi các thiếu nữ nhắc đến mẹ của họ bằng giọng điệu ấy, các thiếu nữ đã thực sự trưởng thành. Lục Tích Ngọc nghiêm trang cảm nhận điều này, và cảm giác ấy làm tăng thêm ý nghĩa của cái chết mà cô hằng tưởng tượng.

Cô nghĩ đến thế giới bao la rộng lớn, tuyết rơi dày đặc từ bầu trời tối tăm xuống; trong phòng có lò sưởi, rất nhiều người đang ôm mặt khóc thầm, thế nhưng đã muộn mất rồi. Cô thầm mô phỏng lại giọng điệu đau thương của rất nhiều người trong lòng: "Đáng thương biết bao, đáng tiếc biết bao, từ nay đã đi mất rồi!"

Phó Chung Phân nói: "Chúng ta đi nhẹ nhàng thôi, đi nhẹ nhàng thôi, thích biết bao!" ... "Ơ, tớ hỏi cậu nhé, tớ nghĩ — liệu bà cậu có bắt tớ dập đầu không? Tớ ghét nhất là dập đầu, đặc biệt là lúc ăn tết lại càng phải dập đầu nữa chứ!" Phó Chung Phân ghét bỏ nói. Lúc này từ đằng sau họ, vang lên một tiếng thét chói tai, điên cuồng. Họ giật mình nhảy tránh sang một bên, thế rồi cái tên Lục Minh Đống nghịch ngợm nấp nghe lén đã lâu chạy vụt qua, vừa dậm tuyết vừa nhảy cót ca cót két.

Phó Chung Phân ngồi thụp xuống, khóc thét lên: "Đồ chết giẫm! Đồ tù tội! Hù chết tao rồi! Đồ ra trận chịu đạn thay cho người ta!"

Lục Tích Ngọc vì sự tưởng tượng của chính mình về cái chết bi thương, tươi đẹp, lại thêm vì tuyết rơi dày đặc từ bầu trời tối tăm xuống, nên đã tha thứ cho tên nhóc nghịch ngợm đáng ghét ấy, đồng thời dùng đôi mắt đau thương, dịu dàng nhìn Phó Chung Phân. Phó Chung Phân vào khoảnh khắc này, đối với cô mà nói thật đáng thương, nhưng đồng thời cũng thật xa lạ. Ngã tư đường đang đốt pháo hoa, những cửa tiệm phía sau đang đốt pháo, khói đặc cuồn cuộn lan tỏa trên lớp tuyết. Từ bầu trời đen thẫm, tuyết lớn vô thanh vô thức rơi xuống, bay lảng vảng qua những ánh đèn tĩnh mịch, ngọt ngào...

Tưởng Thục Trân tiễn Tưởng Thiếu Tổ và Tưởng Thuần Tổ ra cửa. Đứng lại ở cửa, cô dùng ánh mắt ngăn Tưởng Thiếu Tổ lại.

Tưởng Thục Trân nhiệt liệt và đáng thương nắm lấy tay áo Tưởng Thiếu Tổ, hạ giọng nói: "Nhìn thấy vợ chồng các em, nhìn thấy Tiểu Ký, nhìn thấy hai em trai, chị mừng lắm, chị thật sự không sao diễn tả được niềm vui sướng trong hai ngày nay của chị, ví dụ như thế này nhé, chị cảm thấy trái tim mình như được hồi sinh vậy!" Ở Trung Quốc hiện nay, cuộc sống của mỗi người mỗi khác, đây là chuyện không còn cách nào khác, nhưng chúng ta sống vì ai chứ? Cho nên nhất định phải nhớ đến chúng chị, gửi thư cho chị, lại còn phải cẩn thận nguy hiểm nữa chứ, việc các em làm nguy hiểm đỉnh điểm ấy, em có biết hai nữ sinh kia thảm đến mức nào không!" Cô nhắc đến hai nữ sinh bị hai tên cảnh sát lăng nhục mà cô nhìn thấy mấy ngày trước. "Chuyện của Úy Tổ, chị vẫn luôn ghi khắc trong lòng, lúc trước chị — có lỗi với cha rồi! Chị chỉ mong cậu ấy sớm được giải thoát! Tính ra đã một năm rồi, thật khó khăn lắm mới lại thêm một năm! Úy Tổ đáng thương đang ở trên thiên đường, em ấy là một người thuần khiết! Chị vẫn luôn ghi nhớ trong lòng, chị cũng không phải muốn báo thù! Tại sao lại phải báo thù chứ? Nỗi khổ của mỗi người đã đủ rồi, chị chỉ muốn chúng ta tìm cách đòi lại A Thuận từ tay Kim Tố Ngân! Lại ví dụ như Phùng Gia Quý nữa, nếu như không nhờ em đến Tô Châu! Thiếu Tổ, em tốt quá!" Cô im bặt, nhìn chằm chằm ra giữa lòng đường. Cô đã tha thứ cho mọi lỗi lầm của em trai mình rồi. Tưởng Thục Trân vừa khóc vừa nhỏ giọng hỏi: "Nói cho chị biết, Tô Châu dạo này thế nào rồi?"

Tưởng Thiếu Tổ nở nụ cười u sầu, dịu dàng và ngoan ngoãn, giống hệt như hồi thiếu niên khi đứng trước người chị này vậy.

Trong một trạng thái houyễn hoặc, Tưởng Thục Trân mỉm cười thê lương nói: "Thời gian trôi nhanh thật đấy! Không ngờ các em đều lớn khôn thế này cả rồi!"

Trên khuôn mặt Tưởng Thiếu Tổ xuất hiện vẻ phản kháng — anh không muốn chị mình nói như vậy.

Anh mỉm cười nói: "Chị, chị cứ yên tâm."

"Ở Trung Quốc hiện nay, chuyện gì có thể khiến người ta yên tâm được chứ? Có ai quan tâm đến số mệnh của chúng ta đâu? — Nhưng chị không nên nói nhiều nữa! Ngày mai em lại đến nhé! Thế nhé, Thuần Tổ, sáng mai em qua đây!" Cô quay sang nói với Tưởng Thuần Tổ đang đứng nghiêm nghị bên cạnh.

Tưởng Thuần Tổ đáp: "Em đến."

"Em nghĩ xem, vấn đề học hành đã được giải quyết rồi! Cấm tuyệt đối không được tham gia mấy phong trào nháo nhiệt gì đấy." Tưởng Thuần Tổ im lặng, cười giễu cợt.

Cô bước ra lề đường, đứng giữa tuyết và nói: "Được rồi, các em trai, chúc mừng nhé!"

Tưởng Thiếu Tổ đáp: "Chúc mừng chị." Đoạn bước ra giữa lòng đường.

Tưởng Thiếu Tổ và Tưởng Thuần Tổ im lặng hồi lâu. Họ cảm thấy xa lạ với nhau, ôm nỗi bất an trong lòng. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy người anh trai đi bên cạnh mình đang cản trở sự cô độc nhiệt liệt mà thê lương của cậu. Cậu đã chuẩn bị sẵn sàng từ lâu để tận hưởng sự cô độc ấy trong đêm giao thừa ngập tuyết này. Cậu cần sự tự do, bước thật sâu vào trong tuyết. Trên khuôn mặt của Tưởng Thiếu Tổ và Tưởng Thuần Tổ, đều mang theo vẻ mặt khách sáo như nhau.

Tưởng Thiếu Tổ câu nệ hỏi, vừa phủi tuyết bám trên vai: "Thời gian rảnh rỗi ở trường, em đọc những sách gì?"

Tưởng Thuần Tổ đáp cứ như đã chuẩn bị sẵn từ trước: "Bài vở nặng quá, sách gì cũng chẳng đọc nổi." Cậu nói, ánh lên niềm tự hào thỏa mãn đối với tình cảm thân thiết dành cho người anh trai: "Em muốn anh gửi từ Thượng Hải cho em ít sách — sách gì cũng được!"

"Được thôi. Đọc nhiều sách lên chút."

"Em muốn đến Thượng Hải học."

Tưởng Thiếu Tổ im lặng.

“Tạm thời không cần đi thì hơn.”

“Ở trong trường học của chúng ta, chúng ta chẳng thu được gì cả. Em cùng với mấy bạn học ở với nhau...” Nó nói, cười phấn khích phát ra tiếng, mà không thể nói rõ ràng.

“Tạm thời, nên an tâm thì hơn.” Tưởng Thiếu Tổ nói, rõ ràng đang suy nghĩ chuyện khác.

Tưởng Thuần Tổ liếc nhìn anh trai một cái, cảm thấy sự phấn khích của mình bị lạnh nhạt, cảm thấy sự đáng hổ thẹn của mình đã bị anh trai phát hiện, thứ cảm xúc thù hận đối với tất cả mọi người ấy, bùng phát nhắm vào người anh.

“Em đến chỗ Thục Viện tỷ tỷ à?” Đi đến ngã tư đường, Tưởng Thiếu Tổ hỏi. “Hắn ghét mình.” Tưởng Thuần Tổ đầy nhục nhã nghĩ.

“Em đi đây.” Nó nói. Nó quay người bước đi, nhưng lại dừng lại bên vệ đường, nhìn anh trai khuất dạng. Nó cảm thấy có chút cô quạnh, nhưng đồng thời lại cảm thấy anh trai thật đáng sợ.

“Một con người, sao lại có thể biến thành dạng đó chứ? Nhưng mà em hiểu, trong lòng anh ấy phủ đầy nỗi cô quạnh. Phải, phải chứ! Thế nhưng, một con người, chẳng lẽ nên kiêu ngã mà không nhân từ? Mình mới cô độc làm sao!” Nó nhìn về phía xa xa. Trên phố mờ mịt tuyết và sương mù, chẳng có lấy một bóng người qua lại. Thế là nó hoàn toàn quên mất anh trai cùng tất cả mọi người, chỉ cảm nhận lấy chính mình — một sinh mệnh nhiệt liệt. Nó cảm thấy tuyết và sương mù mờ mịt, ánh đèn nơi xa, bầu trời sâu thẳm, sâu thẳm kia, tất cả đều tồn tại vì nó, mang ý nghĩa đặc biệt. Nó cởi dây áo khoác, buông xõa áo khoác, bước đi trong tuyết. “Ta đi, đi, đi, đi đến một nơi thật xa xôi! Ta muốn tìm một nơi hoàn toàn hoang vắng, ngoại trừ tuyết và trời ra, thì chỉ có mỗi mình ta.” Thế là, để tách rời khỏi tất cả thực tại xung quanh, nó dùng phương pháp quen thuộc để hành hạ bản thân, nghĩ về sự cô độc của nó, sự bất hạnh của nó, sự cô quạnh của nó. Cuối cùng, một thứ nhiệt tình, mang theo niềm hân hoan, bùng cháy lên trong lòng nó. Nó cảm thấy tất cả những gì nó nhìn thấy đều đáng yêu, xinh đẹp và phong phú. Tất cả đều đang run rẩy, tất cả đều đang ca hát, còn nó, Tưởng Thuần Tổ, đang kiêu hãnh bước đi trong tiếng ca, bước đi trong tuyết, tựa như thiếu nữ kỳ diệu, u sầu, xinh đẹp, mặc chiếc tạp dề lớn màu trắng, ôm bó hoa ở nơi xa xa kia. Nó nghĩ đến, một bó diêm được quẹt sáng trong bóng tối, soi rọi làn tuyết trắng; khi que diêm sắp tắt, vị thiếu nữ áo trắng ấy bước tới; diêm tắt, hoa rơi từ trên trời xuống. Sau đó, thiếu nữ ấy chạy trong tuyết, tìm kiếm một người, đương nhiên, người này chính là Tưởng Thuần Tổ. “Cô ấy chạy nhanh làm sao! Tà váy bay phần phật, thế nhưng, ta ở đây! Đúng vậy, ta phải trung thành, phải chết trước mặt cô ấy, máu chảy trên tuyết! Thế là cô ấy chất đầy hoa lên người ta. Nhưng ta nhìn thấy cửa sổ lại sáng lên, soi rọi làn tuyết, làn tuyết mịt mùng! Ta nghe thấy tiếng ca, ta bước vào cung điện, ta rút thanh kiếm của ta ra, tựa như thanh kiếm của Na-pơ-lê-ông! Ta muốn cứu vớt thế giới này, mà trừ phi chúng phục rạp dưới chân ta, bằng không ta quyết không tha thứ!... Thật tuyệt làm sao! Ánh đèn mới tuyệt làm sao! Tuyết mới tuyệt làm sao! Thế giới mới tuyệt làm sao! Nhưng mà, cô ấy, đến từ Xibia, tên gì ấy nhỉ? Phải rồi, gọi là Xô Phi Á! À, Xô Phi Á, Xô Phi Á của ta!” Nó nói, gật đầu.

Nó bước lên đại lộ. Con đường rộng lớn, tuyết, khói sương và ánh đèn, đã tạo ra cho nó một thế giới mỹ lệ, thuần khiết. Nó ném người một cái, trượt đi trên tuyết. Sau đó, phần lớn là do cố ý, nó ngã xuống tuyết, lăn lộn trong tuyết, phục sát đất trong tuyết.

“Lạnh biết bao! Tuyệt quá!” Nó nghĩ, phục mình trong tuyết nhìn ánh đèn nơi xa. “Bây giờ đã là đêm sâu rồi! Mọi người lại qua đi một năm nữa rồi! Còn thiếu mấy phút nữa thôi, mọi người lại tiễn đưa một năm đi rồi! Trong năm nay, bọn họ đã làm những gì chứ? Tương lai, bọn họ sẽ ra sao đây?” Nó đầy bi thương suy nghĩ, đã quên mất Xô Phi Á của mình rồi. “Ngày ngày khóc lóc, cãi vã, mắng chửi, hy vọng, củi gạo dầu muối, cuộc sống là thế này sao? Tương lai mình cũng phải sống qua ngày thế này sao?” Nó chống cằm trong tuyết, nghĩ ngợi.

“Trung Quốc đã tràn ngập nguy hiểm rồi! Rất nhiều người đã chết! Rất nhiều người vì tổ quốc của họ, mà chịu đựng hết thảy những sủi nhục! Bão tố sắp đến rồi! Ta muốn vĩnh viễn rời khỏi nơi này, những con người này! Thế nhưng, thì sao chứ? Ta sẽ phải sống thế nào, chết ra sao đây?” Nó nói, tuyết nhẹ nhàng rơi xuống, phủ lên người nó, nó cảm thấy hạnh phúc. “Nghe những tiếng pháo nổ này đi, à, à! Đến rồi, trên phố không có một bóng người! Tiếng pháo nổ mới vang dội làm sao! Mới dày đặc làm sao! Tuyết mới dày làm sao! Mà Nam Kinh mới rộng lớn làm sao, rộng lớn làm sao! Đêm mới sâu thẳm làm sao! Cuối cùng ta cũng phải rời xa các người rồi, nhưng mà biết làm sao đây? Nam Kinh! Nam Kinh! Nam Kinh!” Nó nói, đứng dậy.