Thuở ban đầu, Tưởng Thuần Tổ vốn không hiểu rõ mục đích và động cơ của chính mình; anh cảm thấy mơ hồ rằng mọi thứ phát triển quá nhanh, và anh cũng mơ hồ cảm thấy hối hận. Trải qua một cuộc đấu tranh nội tâm lâu dài, anh lại một lần nữa tự xé nát bản thân mình. Đêm hôm đó, trong phút chốc, khái niệm kết hôn đã trở thành đối tượng cho niềm nhiệt huyết và giấc mơ của anh, nhưng đến ngày thứ hai, ngày thứ ba, nhiệt huyết đã biến thành hoài nghi; ngày thứ tư, ngày thứ năm, anh bắt đầu trách mắng bản thân bị dục vọng làm cho mê muội, đến nỗi phản lại lý tưởng ban đầu. Nhưng những điều này thuở ban đầu vẫn còn rất yếu ớt, anh dùng các khái niệm như tình yêu, sự trung thành để chống lại chúng; thuở ban đầu, anh chỉ cảm thấy sự việc này phát triển quá nhanh, nhưng anh đau đớn cảm thấy sự hối hận, lại thêm cả sợ hãi. Cuộc đấu tranh nội tâm này cứ tiếp tục phát triển, mặt khác, tình yêu cũng tiếp tục phát triển, cho đến cuối cùng, anh lại chạm trán với tiêu điểm hiểm ác của mình.

Anh cảm thấy mình đã lừa gạt Vạn Đồng Hoa, không chung thủy với cô, anh vì điều này mà vô cùng phiền muộn. Nhưng anh lại không dừng lại; anh kéo Vạn Đồng Hoa đi tiếp, mãnh liệt đòi hỏi cô mọi thứ, công kích tình cảm và tư tưởng của cô, làm rối loạn cô bằng cuộc xung đột nội tâm đáng sợ của mình. Kể từ đêm đó, anh tránh nhắc đến chuyện kết hôn một lần nữa. Sau khi lá cờ kết hôn đổ xuống, lá cờ tình yêu liền hiên ngang phấp phới bay lên. Dựa vào lá cờ này, anh chống lại những lời phỉ báng ở Đá Kiều Tràng; anh thậm chí còn hung ác chuẩn bị dùng nó để chống lại gia đình của Vạn Đồng Hoa. Nhưng Vạn Đồng Hoa không thể thay đổi ý kiến của mình.

Vạn Đồng Hoa, ngay từ ngày đầu tiên, đã hành động vô cùng đường đường chính chính. Cô kể chuyện này cho mẹ mình nghe, sau đó lại dẫn Tưởng Thuần Tổ về nhà cô. Thế là, mọi người liền nhìn thấy vị Tưởng Thuần Tổ này, mang theo thái độ ngạo mạn của mình, ngồi xuống giữa sự vây quanh tầng tầng lớp lớp của những bà mẹ chồng già cỗi và những người chị người chị dâu hung ác ấy.

Thời gian trôi qua thật nhanh. Những bữa yến tiệc ngày Tết — những cỗ bàn ở vùng quê thật là phong phú — những công việc phức tạp ở trường học, cuộc đấu tranh hung ác tàn nhẫn ở chợ làng, đọc sách viết văn, khoác lác ở quán trà; bệnh tật, nghèo đói, sự tôn sùng triết học phương Tây đối với "thuyết hiện ra trực tiếp" phản đối chủ nghĩa thực tại mới, khẳng định chủ thể của con người, những biến đổi hồ đồ, những trận phát tác mãnh liệt, cùng với sự minh triết trong sáng trong một số ít khoảnh khắc... Cứ như vậy, những người như Tưởng Thuần Tổ lại trải qua thêm một năm nữa.

Nỗi đau khổ giữa Tưởng Thuần Tổ và Vạn Đồng Hoa đã bị phơi bày. Vạn Đồng Hoa vốn lạnh lùng và nghiêm khắc là thế, nhưng vào một ngày nọ, Tưởng Thuần Tổ mãnh liệt đã chiếm được cô. Tưởng Thuần Tổ đã nhẫn nhịn suốt một năm trời. Tưởng Thuần Tổ công kích sự lạnh lùng của Vạn Đồng Hoa, nói cô máu lạnh, ngu ngốc, mê tín. Trong đầu Vạn Đồng Hoa quả thực có chút mê tín nhỏ nhặt, chút mê tín nhỏ nhặt này, ở chốn đô thị, cộng thêm một bộ phong thái thời thượng, sẽ bị coi là thông minh và trí tuệ; nhưng ở chốn thôn quê đáng thương, nó lại bị phơi bày trần trụi. Loại mê tín này sản sinh từ một thứ tình cảm u muội. Vạn Đồng Hoa tin tưởng quyền chi phối của tất cả những gì đã thành hiện thực, tin tưởng lễ tiết và đạo đức của xã hội này, không phải vì cần đến chúng, mà vì bản năng cảm thấy chúng là thứ thần thiêng không thể xâm phạm. Cô tin tưởng mối quan hệ thiêng liêng giữa các gia đình, Tưởng Thuần Tổ bảo cô mở mắt ra mà nhìn cho kỹ tất cả các gia đình trên thế giới này, cô đã mở mắt ra nhìn, nhưng vẫn tin là thế. Cô tin rằng một người phụ nữ tuyệt đối không thể làm những việc giống như một người đàn ông, Tưởng Thuần Tổ dù thế nào cũng không thể thay đổi ý kiến của cô. Đối với nhiệt huyết và giấc mơ của thời đại này, cô hoàn toàn mù tịt. Đối với những lý thuyết của thời đại này mà cô từng đọc qua, cô mang một sự kính trọng mộc mạc.

Đối với cái gọi là tinh thần thời đại trong nội tâm Tưởng Thuần Tổ, đối với thế giới tinh thần ưu việt của anh, Vạn Đồng Hoa vô cùng lạnh nhạt; lúc thì kính trọng, lúc thì vô thức căm thù. Giả như cô có thể chứng minh được rằng tất cả những điều này chỉ là cái cớ cho dục vọng ích kỷ của Tưởng Thuần Tổ mà thôi, thì cô đã có thể yên tâm và yêu Tưởng Thuần Tổ nhiều hơn một chút. Tất cả những điều này đương nhiên thường là cái cớ, nhưng chúng bất cứ lúc nào cũng sừng sững đứng ở chốn cao cao tại thượng, trở thành một sự tồn tại tuyệt đối. Từng biểu cảm của Tưởng Thuần Tổ đều cho thấy, anh có thể từ bỏ cô — Vạn Đồng Hoa, nhưng không thể từ bỏ điều này. Rất rõ ràng, cho đến ngày hôm nay, Tưởng Thuần Tổ tuyệt đối sẽ không vì bất kỳ tình yêu dành cho người phụ nữ nào mà hy sinh tính mạng; anh thậm chí còn chẳng nỡ hy sinh dù chỉ là một quan điểm. Anh kiên cường và mãnh liệt yêu cầu Vạn Đồng Hoa từ bỏ tất cả để đi theo anh; Vạn Đồng Hoa kiên cường và lạnh lùng yêu cầu anh từ bỏ một chút — đối với Tưởng Thuần Tổ, một chút chính là tất cả — để thuận theo cô. Thế là giữa họ diễn ra một cuộc đấu tranh khiến người ta run rẩy. Có lúc họ xa lánh nhau, lạnh nhạt với nhau, căm thù nhau. Trong chớp mắt, họ lại khao khát lẫn nhau, thế là đấu tranh, xung đột. Tưởng Thuần Tổ hay thay đổi và mãnh liệt thường làm cho Vạn Đồng Hoa vốn lạnh lùng phải mê muội, dao động. Tưởng Thuần Tổ rất biết tận dụng điểm yếu trong tình cảm của một người phụ nữ. Vạn Đồng Hoa thường khuất phục, hết lòng yêu anh, đinh ninh rằng anh là một đứa trẻ ngây thơ và ích kỷ. Nhưng ngay cả trong những lúc như thế này, trong trái tim của đứa trẻ ngây thơ, ích kỷ ấy, cùng với khát khao nhục dục và đầy tính thần bí kia, cũng tràn ngập tất cả những gì dũng mãnh của thời đại này.

Tưởng Thuần Tổ, cứ thế mãnh liệt xông vào cuộc sống bình yên của Vạn Đồng Hoa, làm đảo lộn tất cả mọi thứ của cô. Anh nói anh sẽ chịu trách nhiệm, nhưng thực ra anh chẳng thể gánh vác nổi trách nhiệm nào. Vạn Đồng Hoa, gánh chịu những lời phỉ báng và mắng chửi ở Đá Kiều Tràng, hứng chịu cái nhìn lạnh lùng của người nhà và tiếng khóc than kể lể của người mẹ hiền — được chứng thực bởi kinh nghiệm, muốn cự tuyệt nó như một mệnh đề vô nghĩa — đang sống trong nỗi đau đớn khó chịu nổi. Cô cảm thấy mình đã bị hủy hoại, nhưng cô vẫn gồng mình chống đỡ bằng sức mạnh lạnh lùng vô song của cô. Tưởng Thuần Tổ đinh ninh rằng, nếu cô cũng có thể đạt được thế giới tinh thần ưu việt đó giống như anh, thì tất cả những nỗi đau khổ này sẽ lập tức chuyển hóa thành niềm vui của sự say đắm và nhận thức minh bạch của lý trí. Anh dùng sự hùng biện, những lời tâm sự và ví dụ vô tận để đối phó với cô, cho nên, đối với nỗi đau đớn của cô, anh rất ít khi cảm nhận được. Nỗi đau sản sinh từ sự mê tín nhỏ nhoi ấy, Tưởng Thuần Tổ hoàn toàn không thể thương xót nổi.

Vạn Đồng Hoa gồng mình chống đỡ bằng sức mạnh lạnh lùng vô song của cô, dùng nó để đối phó với sự theo đuổi vô tận của Tưởng Thuần Tổ. Tưởng Thuần Tổ vì thất vọng mà đau đớn, phẫn nộ; đến cuối cùng, anh không thể chịu đựng thêm được nữa. Trong tất cả mọi thứ dục vọng, việc chiếm được thân thể của Vạn Đồng Hoa đã trở thành dục vọng chủ đạo. Vô số mưu kế tình cảm đều thất bại thảm hại trước sự lạnh lùng của Vạn Đồng Hoa, thế là vào một ngày cuối hè, anh đã xông vào phòng Vạn Đồng Hoa vào lúc nửa đêm.

Buổi sáng họ từng cãi nhau, Vạn Đồng Hoa nói cô muốn về nhà ở, vì mẹ đang bị bệnh. Tưởng Thuần Tổ vô cùng căm phẫn chuyện này, bởi vì bản thân anh cũng đang đổ bệnh. Từ mùa xuân, sức khỏe của anh đã suy kiệt; ban đầu vô cùng nghiêm trọng: ho, đổ mồ hôi, ngất xỉu, ai nấy đều bảo là bệnh lao. Nhưng Tưởng Thuần Tổ, trong tâm trạng tuyệt đối không chịu vào thành để kiểm tra. Mùa hè đến, bệnh tình thuyên giảm đôi chút; sau khi đã trải qua mọi cảm giác cận kề cái chết, anh liền chẳng buồn bận tâm đến chuyện này nữa.

Anh nghĩ, trước khi chết, anh bắt buộc phải có được Vạn Đồng Hoa. Anh thừa biết tất cả những chuyện sẽ xảy ra sau đó, nhưng anh sẵn sàng gánh vác. Anh nghĩ mình sẵn sàng gánh vác: anh đã có một niềm tin định mệnh; anh đinh ninh rằng cuộc sống sẽ chẳng đem lại cho anh thứ gì tốt đẹp hơn nữa. "Trước đây, mọi người đều tin rằng loài người là vĩ đại, là do ý chí phân tách cắt gọt ra từ 'dòng ý thức'. Trong tâm lý học, chủ thể, danh xưng con người là vinh quang, tôi cũng tin như vậy," vào đêm hôm đó, trong lúc chờ đợi thời khắc nửa đêm điểm đến, ngồi trong căn phòng bừa bộn không tả xiết của mình, anh nghĩ, "Nhưng giờ đây tôi cảm thấy loài người sẽ không có bộ dạng thứ hai đâu, đúng vậy, loài người chỉ có thể là thế này mà thôi, cho nên chẳng có cái gọi là vĩ đại, cũng chẳng có cái gọi là nhỏ bé, chúng ta đều tin vào tương lai, nhưng chẳng ai trong chúng ta sống được vạn năm cả, chúng ta cần hiện tại, cho nên, trước khi khoảnh khắc cuối cùng đến — nó sắp đến rồi — những gì tôi cần làm chính là làm! Về mặt nguyên tắc, tôi tin vào tương lai, nhưng tôi hoài nghi liệu trong tương lai loài người có thể không u muội và ích kỷ hay không: bao nhiêu người đã tin theo, đã mấy trăm năm rồi, danh xưng của nó nhiều biết bao! Niềm tin đã biến thành sự u mê mù quáng, đại đa số con người vẫn ngu dốt, vô tri, đáng thương, tôi cũng thế. Lúc trước tôi từng nghĩ: làm gì cho phải? Phải yêu nhân dân thế nào? Giờ đây, đối mặt với điểm tận cùng, mọi thứ đều đã được giải quyết! Tôn Tùng Hạc phê phán tôi, nói rằng nhiệt huyết là điều không tốt đối với tôi — nhưng niềm tin tình yêu thấp kém, tê dại, tầm thường, mới là điều không tốt đối với hắn!" Anh phẫn nộ cười thành tiếng. "Nói là cách mạng đấy, nhưng vẫn là vua tôi, cha con, tôi chỉ đành bỏ chạy bán sống bán chết! Trong lòng tôi, thứ ngày càng trỗi dậy mãnh liệt, là một thứ xung động thầm kín và mập mờ! Hô Đức Phương thuần khiết của tôi đang ngồi ở căn phòng đằng kia đấy! Phải làm sao mới phải đây, dũng sĩ Kê Lợi Ơi!"

Anh đứng dậy, bước ra khỏi căn phòng nóng như thiêu đốt và chi chít muỗi. Anh bước vào khoảng sân phía sau, len lỏi giữa những tán lá xum xuê của cây hòe, sốt sắng cất tiếng hát. Dưới bầu trời đầy sao, có cơn gió nhẹ thoảng qua; ánh đèn ẩn hiện giữa những cành lá cây hòe bỗng chốc mang lại cho anh một ấn tượng kích thích và tươi đẹp. Ở cánh đồng lúa nước ngoài tường viện, tiếng ếch kêu râm ran. Có người ở ngoài cửa dùng giọng khàn khàn gào thét, hát hò. Anh vịn vào thân cây hòe, cúi đầu, đứng bất động.

"Kê Lợi đáng thương ơi! Chúng ta lang thang cho đến khi nào? Tất cả những vì tinh tú từng dẫn đường cho tôi lúc trước, nay đều đã ảm đạm, hoặc rời xa rồi!" Anh nói, ngẩng đầu lên. "Thế nhưng, Kê Lợi ơi, dưới bầu trời tươi đẹp thế này, chúng ta bắt buộc phải yêu, phải làm việc, nếu không chúng ta sẽ hủy hoại! Sự hủy hoại của tôi chẳng có gì to tát, thế nhưng, Kê Lợi, còn cậu nữa! Cả người tình thuần khiết chốn trần gian khiến tôi nghiến răng nghiến lợi này nữa! Hãy trao đổi cho nhau những lời chúc phúc, chúc cho tôi đến được bến bờ của mình vào đúng lúc!"

Sự kích động tươi đẹp này, thứ thi hứng bộc phát này, tượng trưng cho một thứ khát khao thầm kín mang tính nhục dục, biểu thị cho danh tiếng sắp ập đến. Họ kiên quyết từ chối tiến hành những cuộc xung đột trần gian — theo cách nói đầy thi vị của chính Tưởng Thuần Tổ — tại Duma Quốc gia, các công đoàn, hợp tác xã cùng những tổ chức hợp pháp khác. Trong lòng anh, nhiệt huyết dâng trào. Mùa hè với bầu trời quang đãng, rộng lớn, nhiệt liệt, cùng anh thẩm thấu lẫn nhau, khơi gợi nên tuổi trẻ tươi đẹp.

Dần dần mọi thứ đều chìm vào tĩnh lặng. Gió mát thổi qua tán cây hòe. Tưởng Thuần Tổ nhẹ nhàng bước đi, cất tiếng hát; tiếng hát thường xuyên bị những tiếng ho cắt đứt. Cuối cùng anh đi ngược trở về phòng, tắt đèn, tay quạt chiếc quạt rách, ngồi giữa tiếng muỗi vo ve gầm rú. Anh lắng nghe, cảm nhận, suy nghĩ. Anh đau đớn, anh có tội — anh không biết mình đã phạm tội gì — anh đa cảm, anh thở dài nhiệt liệt.

Anh bước ra ngoài. Ánh sao chiếu rọi, xung quanh tĩnh lặng biết bao; trong phòng của Vạn Đồng Hoa, ngọn đèn đã tắt ngấm. Anh cảm nhận được nhịp đập kịch liệt trong lồng ngực mình, anh tiến lại gần ô cửa sổ, khẽ gõ cửa sổ. Anh nghĩ, thực ra lẽ ra anh nên làm điều này từ sớm rồi. "Ai đấy?" Vạn Đồng Hoa nhỏ giọng hỏi.

"Anh đây, Đồng Hoa."

Trầm mặc hồi lâu.

"Có chuyện gì thế?" Vạn Đồng Hoa dùng giọng điệu kinh ngạc, tức giận nói.

"Mở cửa! Mở cửa!" Tưởng Thuần Tổ nhỏ giọng nói.

Tưởng Thuần Tổ, trong chuyện tình yêu, là một thiên tài vượt trội. Anh có thể khiến Vạn Đồng Hoa có những lúc tuyệt đối khuất phục trước anh. Tình hình lúc này chính là như vậy. Vạn Đồng Hoa không đáp lời, cũng không từ chối, tiếng bước chân nhẹ nhàng vang lên, cánh cửa được mở ra. Tưởng Thuần Tổ bước vào, khép cửa lại.

"Em ngủ chưa?" Tưởng Thuần Tổ cất lời trong bóng tối.

"Em vừa mới ngủ."

"Anh đến, có làm phiền gì không?" Tưởng Thuần Tổ mỉm cười hỏi.

Vạn Đồng Hoa mặc áo ngắn, ngồi bên mép giường, nhìn anh bằng ánh mắt sáng rực và hoảng hốt. Cô càng hoảng hốt, càng trầm mặc, Tưởng Thuần Tổ lại càng phơi phới, càng sống động: dường như anh cố ý làm thế. Anh nhanh chóng tạo ra bầu không khí nhiệt thiết ấy, khiến Vạn Đồng Hoa mê muội.

Nhưng sự mê muội ấy không phải là tuyệt đối, cô con gái nhà quê hiểu chuyện đời, vào những lúc thế này, hoàn toàn hiểu rõ ý đồ của một người đàn ông. Đây không phải là lần đầu tiên Tưởng Thuần Tổ đến phòng cô vào ban đêm, vào những lúc như vậy, Vạn Đồng Hoa vẫn luôn ngồi im lặng, tuyệt đối không cho phép Tưởng Thuần Tổ bước lên giường mình. Nhưng lần này, Tưởng Thuần Tổ lại vô cùng sống động, tự nhiên và đầy tính thi vị, cô không thể khẳng định chắc chắn ý đồ của anh. Cô bắt đầu mặc quần áo vào. Tưởng Thuần Tổ nhìn cô, trầm mặc một lát, rồi lại rạng rỡ hẳn lên. "Anh có những lúc vui mừng đến thế; anh cũng chẳng biết tại sao nữa." Tưởng Thuần Tổ nói. "Vâng." Vạn Đồng Hoa đáp, rõ ràng có chút hoang mang.

"Chúng ta hãy quay lại chủ đề lúc nãy nhé! — Không, đừng thắp đèn! Đêm yên tĩnh làm sao!... Ý của em là em cho rằng hình thức là thứ thần thánh; nhưng chúng ta không thể coi cái xác chết là thứ thần thánh được! Em đang sống, tiếp xúc với những con người xung quanh đây, em đinh ninh rằng họ chính là toàn bộ thế giới sao? Em không thể nhìn xa hơn một chút hay sao? Em muốn sống mãi giữa họ ư? — Không, anh biết em định nói gì rồi!" anh dùng cử chỉ ngăn cô lại, "Em đã lãng phí thời gian, sinh mệnh, tuổi trẻ của mình vì người khác, em không dám có được thứ mình yêu! Em lúc nào cũng lạnh lùng, lạnh lùng! Xã hội này đã làm em tê dại rồi sao? Em biết mục tiêu của chúng ta, nhưng em thậm chí còn chẳng dám đọc một cuốn sách đầy nhiệt huyết! Em nói em tiêu cực, tại sao lại tiêu cực? Bao nhiêu người phụ nữ đã biến mất như vậy đấy, họ lấy chồng, có danh phận, thế là hết mọi chuyện! Em hãy nghĩ đến Hô Đức Phương đi! Một con người không thể gác chân lên hai con thuyền... Đến lúc đó rồi, sự đồng cảm và tiếng thở dài đều trở thành vô ích! Anh vẫn luôn nói: thời gian vô tình tàn nhẫn biết bao! Dựa vào đâu mà một con người phải nhẫn nhịn trước thực tại tầm thường chứ? Ai, anh phải nói với em thế nào cho phải đây, Đồng Hoa!"

"Nhưng anh cũng nên nghĩ cho em một chút chứ!" Vạn Đồng Hoa u sầu nói. "Tất cả những điều anh vừa nói, tất cả những gì anh từng nói trước kia, chẳng phải đều là nghĩ cho em hay sao? Trên thế giới này, còn ai khác ngoài em nữa chứ?" Tưởng Thuần Tổ nhiệt liệt nói, rồi ngồi xuống bên cạnh cô.

Anh rất hiểu rằng, anh càng nói nhiều, xung đột nội tâm của anh càng trở nên kịch liệt hơn; những lời này, đối với bản thân anh, xuất phát từ thứ tình cảm mang tính phân tích ấy; mỗi một câu nói đều mang đến một sắc thái tình cảm, soi sáng cho anh thấy một góc khuất nào đó của thế giới hiện thực: ẩn dưới sự phân tích tĩnh lặng hoặc lạnh lùng mà anh vẫn luôn làm lâu nay, thế giới hiện thực này trần trụi một cách xấu xí. Cho nên, anh tuyệt đối không thể mang lại cho Vạn Đồng Hoa dù chỉ một chút ít những thứ tốt đẹp hơn, trọn vẹn hơn. Anh đau đớn khuyết điểm của chính mình, cứ thế tiếp tục phân tích (hoặc có thể nói là biểu hiện sự phân tích của mình), nói nhiều hơn, nhiều hơn nữa. Dòng sông ngôn từ nóng bỏng rực lửa đã khiến Vạn Đồng Hoa mê muội. Ban đầu cô còn có thể chọn lấy một hai quan điểm để suy ngẫm, về sau thì hoàn toàn không tài nào theo kịp anh nữa. Nhìn dáng vẻ đau đớn và kịch liệt của anh, cô vô cùng bấn loạn: cô đinh ninh rằng nỗi đau đớn khủng khiếp này là do cô mang lại cho anh; cô đinh ninh rằng bản thân cô hoàn toàn chẳng mang lại sự an ủi nào cho anh cả; cô đinh ninh rằng nếu không phải vì cô mang lại cho anh nỗi đau đớn nhường này, anh đã có thể hiên ngang bước đi đến tận chân trời góc biển; từ những lời công kích dữ dội hơn của anh, từ ánh hào quang chói lọi của thế giới tinh thần ấy, cô đinh ninh rằng anh không hề thực sự yêu cô, anh chỉ ước ao như vậy mà thôi; cô đinh ninh rằng trong trái tim anh, cô chỉ là một sự tồn tại vô cùng nhỏ bé mà thôi.

Cô cảm thấy đau đớn vì điều này. Ở con người Vạn Đồng Hoa, tâm lý tự ti và lòng tự trọng phát sinh từ đó mạnh mẽ hơn bất cứ thứ gì: toàn bộ cuộc sống của cô, lễ tiết, sự nghiêm khắc và lạnh lùng của cô... chính là bằng chứng. Tưởng Thuần Tổ tiếp tục phân tích, công kích, khơi dậy nỗi đau đớn mãnh liệt trong lòng tự trọng của cô.

"Chỉ có con đường này thôi, hơn nữa nó cũng đầy rẫy chông gai, Đồng Hoa à!" Tưởng Thuần Tổ kêu lên, rồi trầm mặc.

"Có phải, tự anh nói ra đấy thôi, thực ra anh không cần em?" Vạn Đồng Hoa cẩn trọng hỏi.

"Cái gì? Kết luận kiểu gì thế này! Anh cần ai chứ?"

"Em đã mang lại cho anh cái gì?" Vạn Đồng Hoa hỏi, những giọt nước mắt tuôn rơi từ một nỗi dịu dàng bi thương, từ một số kỷ niệm của cuộc sống đau khổ.

"Em đã mang lại cho anh cái gì? — Ngược lại, anh đã mang lại cho em cái gì?" Tưởng Thuần Tổ nói, rồi trầm mặc. Sự trầm mặc kéo dài rất lâu. "Em hỏi câu hỏi này, bằng trái tim lạnh nhạt của em, chứng tỏ rằng em không cần anh!"

"Chúng ta vốn không hiểu nhau!" Dưới sự khơi mào này, Vạn Đồng Hoa lạnh nhạt nói; "Và em cũng chẳng biết làm thế nào mới có thể thỏa mãn hy vọng của anh!" Cô nói, rồi sụt sịt cái mũi.

"Cô ta lạnh lùng làm sao!" Tưởng Thuần Tổ nghĩ.

"Là thỏa mãn kỳ vọng của thời đại." Tưởng Thuần Tổ sửa lại lời cô, nói. "Em đinh ninh rằng mình mãi mãi không thể làm được sao?" Anh phẫn nộ hỏi.

"Em không biết!" Vạn Đồng Hoa nói.

"Vậy chúng ta sẽ thế nào đây?"

"Hoàn cảnh của em tồi tệ thế này! Em không biết!"

Tưởng Thuần Tổ trầm mặc, cúi gập người, vò đầu bứt tai.

"Có lẽ anh lại biết đấy!" Anh nói, rồi đứng dậy, đi qua đi lại trong phòng. Anh bước ra cửa rồi lại đi vào, thở dài, đồng thời phát ra một âm thanh đầy đau khổ. Hành động kỳ quái này khiến Vạn Đồng Hoa vừa bấn loạn vừa đau đớn. Sự trầm mặc lâu lắc của anh, nỗi đau đớn của anh — khi anh trở thành một đứa trẻ ích kỷ, ngây thơ như lúc này, trái tim Vạn Đồng Hoa liền mềm nhũn ra. Cô đăm đăm nhìn chằm chằm vào anh. Cô hiểu rõ ước muốn của anh.

"Được rồi, nhưng dù thế nào đi nữa, em yêu anh! Em khiến anh đau đớn thế này, suốt cả một năm trời, anh đáng thương biết bao!" Vạn Đồng Hoa thầm nhủ với bản thân. "Thuần Tổ!" Cô cất tiếng gọi.

"Thuần Tổ, sao anh lại thế chứ? Tệ quá đi mất!" Cô cầu xin nói. Tưởng Thuần Tổ đột ngột đứng sững trước mặt cô.

"Không có gì cả, anh ích kỷ, đáng thẹn! Anh khoác lác, anh ngạo mạn! Anh hiểu em, nếu không có anh, em sẽ có một cuộc sống bình yên! Tất cả lời nói, mọi hành động của anh, chẳng qua chỉ là muốn có được em! Anh biết sinh mệnh của mình chẳng còn bao lâu nữa, anh khao khát có được người mình yêu, chẳng có vấn đề đạo đức nào tồn tại ở đây cả; tình yêu của anh, sự trung thành của anh, cũng hoàn toàn không giả dối; sinh mệnh của em sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với nhiệt huyết của chính mình, nhưng em lại chẳng có nhiệt huyết nào cả, mà chỉ có trách nhiệm đầy đau khổ do anh trút lên người em mà thôi, như thế thì thật không tốt tóm lại, em hiểu anh chứ, anh hy vọng có được em, ngay lúc này, vào đêm hôm nay — nhưng anh đã sai, bởi vì em không cần anh;" anh dừng lại, nhìn cô. "Kẻ chết kéo lê kẻ sống: anh đã mất em rồi, vậy xin em hãy tha thứ cho anh!" Anh nói, trong lòng dâng lên một nỗi dịu dàng tự cảm kích, rồi quay người bước ra ngoài.

"Thuần Tổ!" Vạn Đồng Hoa kêu lên, nhưng anh không đáp lại, đã biến mất.

Những lời của Tưởng Thuần Tổ, đã tạo ra ấn tượng sâu sắc biết bao trong lòng Vạn Đồng Hoa! Dưới thứ sức hút vô song mà những người yêu nhau đều có ấy, cô cảm thấy anh hoàn toàn đúng, hoàn toàn đúng, cô ngẩn người ra, đứng bất động. Cô đáng thương cất tiếng gọi anh. Cô yêu anh xiết bao, tuyệt đối không thể chịu đựng được sự sụp đổ mà anh vừa tuyên bố. Thế là, thứ nhiệt huyết ấy đã bùng phát. Trong tuổi trẻ của cô, đây là lần đầu tiên, thứ nhiệt huyết ấy bùng phát. Dưới ngọn lửa nhiệt huyết ấy, mọi sự e dè thực tế đều tan biến. Cô bước nhanh và dũng mãnh vài bước trong phòng, như thể đang khảo nghiệm chính mình. Đối với bài khảo nghiệm này, cô cảm thấy vô cùng hài lòng, cô đứng sững lại.

"Đúng vậy, em yêu anh, thế nhưng anh chưa bao giờ biết được tình yêu của em! Tại sao lại không thể để anh ấy biết chứ? Em tự chịu trách nhiệm với chính mình, tại sao em không thể được tự do?" Cô nghĩ, khép cửa phòng lại, bước ra ngoài một cách nhanh chóng và rón rén. Cô gõ cửa phòng anh.

Anh mở cửa, nghiêm nghị nhìn cô.

"Sao thế?" Anh dịu dàng hỏi, như thể anh đã quên sạch mọi chuyện vừa nãy. Cô không đáp, bước thẳng vào trong.

"Em đồng ý với anh." Cô nghiêm nghị, bình tĩnh nói.

Tưởng Thuần Tổ bước đến trước mặt cô, trầm mặc, cúi đầu đầy đau khổ. "Em đồng ý với anh."

"Không."

"Không! Thuần Tổ của em ơi!" Cô thì thầm gọi, lồng ngực phập phồng chấn động.

Trong lòng cô vô cùng thanh tịnh, khoan khoái, vui sướng. Cô đã trao trọn bản thân mình cho Tưởng Thuần Tổ đầy đau khổ.

Tưởng Thuần Tổ, từ trong sinh mệnh phong phú của mình, thường mang theo thái độ vui vẻ, giễu cợt ấy; so với niềm vui, tính cách của anh thực ra không hề gần gũi với sự đau khổ hơn là bao. Thế nhưng cuộc sống hiện thực, sự nghèo đói, bệnh tật lại sản sinh ra quá nhiều nỗi đau đớn. Trong cuộc sống hiện thực, nhu cầu của con người vô cùng rõ ràng: Tưởng Thuần Tổ cần tiền bạc, sự chăm sóc, sức khỏe — bản thân anh không biết tự chăm sóc mình. Rất có thể, tất cả những nỗi đau khổ về mặt tinh thần, sự căng thẳng và tính khí thất thường ấy, hoàn toàn chỉ vì thiếu tiền mà thôi. Rất rõ ràng, nếu có tiền, anh sẽ chẳng phản đối chuyện kết hôn đâu, anh sẽ có cách hành xử hoàn toàn khác: mặc dù bản thân anh chưa bao giờ nhận thức được điều này. Anh biến mọi thứ thành tuyệt đối, và từ sự tuyệt đối ấy, sản sinh ra niềm vui cùng sự giễu cợt kỳ lạ đối với hiện thực.

Hầu như luôn là như vậy: sự nghèo đói, bệnh tật, hoàn cảnh gian khổ, đã kích thích đời sống tinh thần vô cùng phong phú. Một người thanh niên, khi đã có được tiền bạc và địa vị xã hội, thường sẽ trở nên bình thản với thế giới này, cuối cùng cảm thấy mọi thứ đều tốt đẹp, dịu dàng hòa hợp với thế giới này: những chuyện như thế này, người ta đã thấy không biết bao nhiêu mà kể. Tưởng Thuần Tổ đau đớn đứt ruột đứt gan, anh sẽ không đời nào thừa nhận mình cần thứ này, trừ phi anh đã có được nó. Đối với tất cả những thứ hiện thực mà anh cần ấy, anh lại kịch liệt, hồ đồ công kích. Anh nhìn thấy Hô Đức Phương ở trong đó; anh nhìn thấy trên xà nhà khắc những câu thơ nổi tiếng: "Những ai bước vào đây, hãy từ bỏ mọi hy vọng".

Những người bạn của anh, vô cùng quan tâm lo lắng cho anh. Mọi người, đặc biệt là Vương Tĩnh Hiền, rất muốn giúp anh kiếm chút ít tiền, thế nhưng anh lại tỏ ra vô cùng đạm bạc, thờ ơ trước chuyện này. Người mẹ nghèo khó của Vạn Đồng Hoa vốn có thể kiếm được chút ít tiền; thế nhưng anh lại vì chuyện này mà công kích Vạn Đồng Hoa, anh cảm thấy vô cùng đau đớn. Anh nói anh muốn đi con đường của riêng mình. Cứ như thế, họ cứ kéo dài mãi.

Bởi vì thái độ này của anh, Vạn Đồng Hoa liền tỏ ra vô cùng tiêu cực: lòng tự trọng khiến cô trở nên trầm mặc. Mọi người đều quan tâm đến họ, thế nhưng đối với sự quan tâm này, Tưởng Thuần Tổ thường chẳng mảy mai biết ơn lấy một chút. Tôn Tùng Hạc trong khoảng thời gian đầu vô cùng lạnh nhạt với anh, cho đến khi Vạn Đồng Tinh rụt rè bước vào cuộc sống của Tôn Tùng Hạc, tình cảm giữa họ mới xảy ra chuyển biến.

Tôn Tùng Hạc vô cùng bất mãn với thái độ sống của Tưởng Thuần Tổ. Tưởng Thuần Tổ khinh thường hắn, luôn luôn kích động hắn, khiến hắn cảm thấy ghen tị và căm thù. Tôn Tùng Hạc đinh ninh rằng, trong tình cảm của chính mình, yếu tố cá nhân rất ít: hắn đứng vững trên lập trường lý thuyết của thời đại này một cách nghiêm ngặt. Cuộc sống của Tôn Tùng Hạc, những công thức lý thuyết và đạo đức của hắn, tuyệt đối không thể dung dung thứ cho thái độ này của Tưởng Thuần Tổ. Do thứ tình cảm nhạy cảm giữa những người bạn thâm giao với nhau, trong khoảng thời gian này, họ thường xuyên xảy ra xung đột với nhau. Tưởng Thuần Tổ, trong những cuộc xung đột và cạnh tranh ấy, lần nào cũng vượt lên cao hơn hẳn người bạn của mình — bản thân anh cảm thấy là như vậy. Cho nên Tôn Tùng Hạc vô cùng ghen ghét đố kỵ.

Về mặt tinh thần, Tôn Tùng Hạc dù thế nào cũng không thể vượt trội hơn được, Tưởng Thuần Tổ thỉnh thoảng thì đồng cảm với hắn, nhưng phần lớn thời gian là khinh thường hắn. Những lời phê phán và công kích của Tôn Tùng Hạc, luôn luôn khiến Tưởng Thuần Tổ bước vào thế giới cao siêu của chính mình: anh chưa từng mảy mai chịu chút tổn thương nào. Thuở ban đầu, Tôn Tùng Hạc giữ im lặng, sự im lặng ngày càng trở nên khó chịu, thế là Tưởng Thuần Tổ lạnh lùng cười nhạt: anh cảm thấy mình hiểu rõ người bạn của mình đang suy nghĩ những gì, anh đinh ninh rằng điều đó thật tầm thường và cổ hủ. Một ngày nọ, Trương Xuân Điền đột nhiên trở nên lạnh nhạt với Tưởng Thuần Tổ, bắt đầu công kích. Trương Xuân Điền ngay trước mặt Tưởng Thuần Tổ nói với Tôn Tùng Hạc rằng, anh ta cảm thấy, một số kẻ gọi là bạn bè, cứ có người yêu là bỏ bạn bè.

"Này, lão Tưởng, tôi không có nói anh đâu nhé!" Trương Xuân Điền đột nhiên quay sang Tưởng Thuần Tổ, cười, ẩn chứa sự thù địch cay đắng.

Tưởng Thuần Tổ đau đớn cười lạnh, lạnh lùng đăm đăm nhìn Tôn Tùng Hạc. Tôn Tùng Hạc nghiêm khắc giữ im lặng.

"Cậu thấy thế nào?" Tưởng Thuần Tổ mang theo sự thù địch hỏi.

"Tôi thấy rất đúng! Có những chuyện, vốn dĩ nên khiến người ta nổi giận!" Tôn Tùng Hạc phẫn nộ nói, sắc mặt trở nên tái nhợt.

Tưởng Thuần Tổ đứng dậy, bỏ đi.

"Có một loại người, bọn họ tầm thường, cổ hủ, bảo thủ, đắc ý với cuộc sống đạo đức của mình!" Buổi tối, Tưởng Thuần Tổ đến nhà máy bột mì, bắt đầu công kích Tôn Tùng Hạc. "Bọn họ sùng bái thần tượng, trong đầu bọn họ toàn là công thức và giáo điều; cuộc sống đã đến nhường này rồi, bọn họ vẫn nơm nớp lo sợ, chỉ sợ bản thân phạm phải giáo điều, công việc duy nhất mà bọn họ có thể làm chính là uốn nắn mọi thứ cho phù hợp với giáo điều! Bọn họ bóp chết mọi thứ sinh động trên thế giới này, tôi công kích loại người này!"

"Đúng vậy, anh công kích loại người này!" Tôn Tùng Hạc dùng giọng điệu sắc bén nói. Sau đó là một khoảng trầm mặc dài đằng đẵng. Giữa họ không hề có sự hòa hợp, không thể hiểu nổi nhau. Thế nhưng tất cả những điều này của Tưởng Thuần Tổ lại để lại ấn tượng kích động biết bao trong lòng Tôn Tùng Hạc. Con người tươi đẹp, bay lượn trên chốn trời cao ấy của Tưởng Thuần Tổ, đã chấn động Tôn Tùng Hạc, khiến hắn mê muội — Tôn Tùng Hạc dần dần có chút tin rằng, một kẻ như Tưởng Thuần Tổ, tuyệt đối không thể dùng bất kỳ lý thuyết nào để trói buộc, để phê phán được nữa. Tôn Tùng Hạc có những lúc thậm chí còn sinh lòng ngưỡng mộ cực độ đối với Tưởng Thuần Tổ, xuất phát từ một sự khiêm tốn đờ đẫn, cảm nhận một cách sâu sắc sự khiếm khuyết trong sinh mệnh của chính mình cùng sự khô héo trong tuổi trẻ của bản thân mình. ... Tưởng Thuần Tổ kiêu ngạo nhận ra điều này, thế là liền đè bẹp Tôn Tùng Hạc — bản thân anh cảm thấy là như vậy.

Sinh mệnh đơn thuần của Tôn Tùng Hạc, sớm đã bị quãng đời thời trẻ của hắn, bị sự hiến thân quyết liệt và nghiêm túc ấy đóng khung lại rồi. Mọi tư tưởng và tình cảm đều hướng về cái lối sống mà hắn đã hiến thân, thứ sức mạnh bên ngoài mãnh liệt ấy, đã tạo nên một tính cách nghiêm nghị, khắc kỷ. Vào thuở ban đầu khi cuộc sống đó sụp đổ, hắn cảm thấy đơn giản là mình không thể sống tiếp nổi nữa. Môi trường xung quanh nói với hắn rằng hắn đã phản bội, thế là hắn khiêm tốn và nghiêm túc tin rằng mình đã phản bội. Cho đến tận bây giờ, hắn vẫn chìm đắm trong sự khủngếp này; thứ nhiệt huyết siêu thoát của Tưởng Thuần Tổ đối với hắn là điều xa lạ, sức mạnh bên ngoài mãnh liệt lúc trước đã cấm tuyệt thứ nhiệt huyết này, đồng thời nhổ tận gốc nó. Hắn đang sống, từng phút từng giây đều khiêm tốn hoài nghi chính mình, đồng thời đối xử nghiêm khắc với người khác theo thói quen của hắn. Đối với bất cứ thứ gì trên thế giới này, hắn đều dùng những nguyên tắc đơn thuần của mình để đối xử. Những công thức của thời đại này, khi Tưởng Thuần Tổ đùa giỡn với chúng, thì chúng đã ngấm sâu vào trong máu của hắn rồi. Ba năm nay, hắn trải qua nỗi phiền muộn trầm trọng do hoài nghi bản thân, bởi vì, ngoại trừ trong cái lối sống đã sụp đổ kia ra — trong lối sống đó, hắn là một thiên tài vượt trội — hắn chẳng hề có thứ tình cảm nhiệt huyết hay tài năng nào khác hơn.

Hơn nữa, trong chuyện tình yêu, hắn đang khao khát đến cháy lòng. Ở chốn thôn quê cô quạnh, sự khao khát này không sao kìm chế nổi. Đối với cuộc sống gia đình, hắn ôm ấp những lý tưởng vô cùng nghiêm túc. Tấm gương tươi đẹp của thời đại này, đã trở thành mô hình lý tưởng của hắn. Trái tim bị tổn thương và đơn thuần của hắn cần được an ủi; hắn hy vọng có một mái ấm gia đình yên bình: một người vợ ưu tú, cùng làm việc với chính mình. Những điều này, Tưởng Thuần Tổ đã sớm công kích qua rồi: Tưởng Thuần Tổ đinh ninh rằng đây là sự hư vinh tầm thường và tệ nạn sùng bái thần tượng. Cho nên, tất cả mọi thứ của Tưởng Thuần Tổ, đặc biệt là tuổi trẻ mãnh liệt và phong phú của anh, đã khiến Tôn Tùng Hạc run rẩy sâu sắc. Đến cuối cùng, Tôn Tùng Hạc đành phải thừa nhận rằng Tưởng Thuần Tổ là một kiểu người hoàn toàn khác, không phải thứ mà lý thuyết của hắn có thể trói buộc nổi. Ẩn chứa trong sự khiêm tốn mộc mạc ấy là biết bao sự run rẩy đau đớn! Bởi vì, từ sự ngưỡng mộ và khiêm tốn này, hắn không thể không hoài nghi sự trung thành của chính mình. Trong mắt hắn, việc cúi đầu trước chuyến bay tươi đẹp của dục vọng chẳng khác nào sự phản bội đối với thời đại này. Tưởng Thuần Tổ và Tôn Tùng Hạc, dùng hai tư thế hoàn toàn khác nhau để cảm nhận thời đại này.

Từ sự khao khát tình yêu, đã bộc lộ ra những khiếm khuyết của một người đàn ông nghiêm túc và chân thành. Vào mùa hè, Vương lão phu tử lại đến làm mai cho anh, lấy Tưởng Thuần Tổ làm gương, giới thiệu Vạn Đồng Tinh. Tôn Tùng Hạc lúc đó tỏ ra vô cùng lạnh nhạt, bởi vì Vương Tĩnh Hiền quá mức sùng bái Tưởng Thuần Tổ. Thế nhưng sang ngày thứ ba, khi tất cả bọn họ cùng đến huyện thành chơi, Triệu Thiên Tri đã vun vén cho chuyện này.

Triệu Thiên Tri hết lời khơi mào kích động Tôn Tùng Hạc, không ngừng nhắc đến Vạn Đồng Tinh bên tai hắn, khiến hắn động lòng. Thế là hắn liền viết một bức thư. Triệu Thiên Tri ép hắn viết bức thư này, vừa viết xong, hắn liền cảm thấy luống cuống, định xé đi: hắn cảm thấy từ trước đến nay mình chưa từng làm thế bao giờ; lòng tự trọng của hắn cảm thấy vô cùng phiền muộn. Thế nhưng Triệu Thiên Tri gào lên giật lấy, đem bức thư này gửi thẳng đến Đá Kiều Tràng.

Bức thư này được viết dài tới mấy trang giấy. Trong nội tâm Tôn Tùng Hạc đã xảy ra những biến đổi nghiêm trọng. Cảm giác đầu tiên chính là tinh thần trách nhiệm; một khi đã bắt đầu, thì bắt buộc phải làm cho đến nơi đến chốn một cách trung thành và nghiêm túc. Đây là một cuộc phê phán tàn khốc đối với Tưởng Thuần Tổ, Tưởng Thuần Tổ sau khi biết chuyện, liền lạnh lùng nhìn chằm chằm. Anh cảm thấy vô cùng sảng khoái, bởi vì người bạn của mình cũng sa chân vào vũng bùn này rồi; anh đinh ninh rằng, ở trong cùng một vũng bùn, anh nhất định sẽ càng giành phần thắng lợi hơn.

Triệu Thiên Tri hớn hở kéo theo Tôn Tùng Hạc, như một vị tướng khải hoàn trở về Đá Kiều Tràng. Vương Tĩnh Hiền vô cùng mừng rỡ, chạy đôn chạy đáo suốt cả buổi sáng, cuối cùng cũng tìm được Tưởng Thuần Tổ và đem tin tức này kể cho anh nghe.

Tưởng Thuần Tổ đang ngồi trên tảng đá bên bờ sông rửa chân. Lão già gù lưng và đầy phấn khích này mồ hôi nhễ nhại, thở hồng hộc, tay nắm chặt chiếc điếu cày chạy ào xuống. Tưởng Thuần Tổ quay đầu lại, vừa mang theo vẻ giễu cợt vừa vui mừng nhìn ông ta. Lão phu tử lộ vẻ bí mật, đem chuyện kể cho Tưởng Thuần Tổ nghe.

"Cậu vui mừng thế làm gì cơ chứ!" Tưởng Thuần Tổ nói, bình thản lau chân.

Vương Vương Tĩnh Hiền cười ngượng ngùng như kẻ có tật giật mình. Sau đó lại bắt đầu huyên thuyên. Ông nói, hai chị em giờ đây đều có được những người đàn ông tốt nhất trên đời này, ông cảm thấy vui mừng biết bao. Ông không mảy mai do dự mà khẳng định Tưởng Thuần Tổ và Tôn Tùng Hạc là những người tốt nhất trên thế giới này. Đặc biệt là Tưởng Thuần Tổ, tuổi trẻ phong phú của anh, sự mãnh liệt và thi hứng của anh đã làm ông cảm động sâu sắc. Ông không hiểu hết tất cả những nội dung ấy, nhưng một người già mang trên mình những vết thương lòng của quá khứ, luôn có một nhu cầu: giữ lại tuổi trẻ tươi đẹp trên mặt đất này bên cạnh mình, đó chính là một thứ hạnh phúc. Ông đơn giản là chiều chuộng Tưởng Thuần Tổ đến hư hỏng. Ông thường xuyên mang cho Tưởng Thuần Tổ chút ít tiền. Ông sùng bái Tưởng Thuần Tổ sát đất, gọi anh là thiên tài có một không hai trong năm trăm năm qua.

Tưởng Thuần Tổ vui vẻ và giễu cợt nhìn lão già đầy phấn khích này. Tưởng Thuần Tổ tin chắc rằng, đối với bất kỳ hậu bối mới nào, ông ta cũng sẽ nói đối phương là thiên tài có một không hai trong năm trăm năm qua mà thôi. Tưởng Thuần Tổ biết rằng, vào thời niên thiếu, trong trào lưu cấp tiến ấy, Vương Tĩnh Hiền từng có một khoảng thời gian làm ăn rất lẫy lừng. Ông bán cả ruộng đất, đưa người yêu đến Thượng Hải học tập, thế nhưng người phụ nữ này sau đó đã đến Mát-xcơ-va và ruồng bỏ ông. Ông thường hay kể câu chuyện này, mang theo biểu cảm sinh động và sự tiếc nuối vô hạn. Ông ngây thơ biết bao, Tưởng Thuần Tổ thường hay nghĩ, thế giới này đã lừa gạt con người vô tri, đơn thuần này như thế nào nhỉ.

"Đều là cái dạng này cả đấy!" Vương Tĩnh Hiền sinh động lớn tiếng nói, "Thời đại của chúng ta qua rồi, nhìn hai cặp các cậu thế này, còn ai mà không vui mừng cho được chứ! Hè, tôi phải mở tiệc thết đãi mới được!"

"Thôi đi tính gì!"

Tưởng Thuần Tổ lắc đầu, đột nhiên hào hứng cất tiếng hát. Ngọn thác đổ ào ạt ở gần đó, xung quanh vang lên tiếng ve sầu trầm đục, bóng cây di chuyển trên mặt nước, Vương Tĩnh Hiền cười vui vẻ rồi im lặng.

Cuộc gặp gỡ giữa Tôn Tùng Hạc và Vạn Đồng Tinh dưới mối quan hệ mới, cùng với thái độ và cuộc trò chuyện của họ, dưới cái nhìn của Tưởng Thuần Tổ, là "vô cùng thú vị". Đây đương nhiên là nhãn quan ưu việt của Tưởng Thuần Tổ; thế nhưng cuộc gặp gỡ ấy quả thực cũng vô cùng thú vị. Tưởng Thuần Tổ, xuất phát từ lập trường thuộc phạm vi mỹ học, với một cảm xúc thẩm mỹ tinh tế và sâu sắc, chăm chú dõi theo; nhưng rất nhanh chóng, anh lại nhảy vọt sang lập trường của nhân sinh, từ trong nội tâm phát sinh một sự nghiêm túc chân thành, cúi đầu bày tỏ sự kính trọng sâu sắc đối với người bạn của mình.

Tôn Tùng Hạc, chìm đắm trong cảm xúc mới, mang theo biểu cảm thiết tha và căng thẳng đến gặp Tưởng Thuần Tổ, khiến Tưởng Thuần Tổ cảm nhận được rằng mọi bóng tối giữa họ đã tan biến sạch. Tôn Tùng Hạc nhiệt tình, mang theo vẻ biểu lộ đau đớn và hối hận bắt tay Tưởng Thuần Tổ. Rõ ràng sự căng thẳng trong nội tâm khiến hắn vô cùng đau khổ. Trong thái độ hào sảng và đầy vẻ nghiêm túc chân thực của hắn, Tưởng Thuần Tổ cảm nhận được hắn đang nói: "Chuyện này đối với tôi vô cùng nghiêm trọng đấy, cậu biết rõ mà! Cậu phải giúp tôi! Tôi nói cho cậu mọi thứ, và sắp tới sẽ kể cho cậu tất cả, không giấu giếm cậu điều gì!" Tưởng Thuần Tổ trong nỗi phiền muộn ngắn ngủi cảm thấy bản thân mình chưa từng làm thế trong chuyện tình yêu của chính mình, và cũng không thể làm thế được.

Triệu Thiên Tri đã thay mặt Tôn Tùng Hạc truyền đạt lại, thế là họ cùng nhau đến trường học. Họ bước vào phòng của Tưởng Thuần Tổ. Triệu Thiên Tri, Vương Tĩnh Hiền đều ngồi đó, trầm mặc. Tôn Tùng Hạc mồ hôi đầm đìa, mặt cắt không còn giọt máu, hai bên má chốc chốc lại giật giật. Hắn vô cùng đau khổ: nhận thức rõ ràng rằng chuyện này, xét về độ tuổi của hắn, thì đến quá muộn màng rồi; hắn sợ hãi rằng bản thân đã trở nên chai sạn, không thể thích ứng nổi nữa. Hắn đột nhiên cảm thấy là do người khác ép buộc mình làm chuyện này; thế là hắn phẫn nộ nói gì đó với Triệu Thiên Tri. Tưởng Thuần Tổ mỉm cười đầy sinh động. Lúc này chị em Vạn Đồng Hoa bước vào, Tôn Tùng Hạc nghiêm nghị và kính cẩn đứng dậy. Hắn đứng dậy như muốn phẫn nộ tuyên bố: "Là tôi, không phải ai khác, tôi không sợ, tôi sẽ chịu trách nhiệm!"

Cửa đang mở. Vạn Đồng Hoa bước vào trước tiên, mỉm cười vui vẻ với mọi người. Sau đó cô quay người gọi em gái. Cô tỏ ra có chút bực bội, gọi hai tiếng, trong mắt lóe lên ánh sáng giễu cợt. Vạn Đồng Tinh nép mình bên mép cửa, mặt đỏ bừng lên. Cuối cùng cô dồn hết can đảm, cười ngốc nghếch, dùng khăn tay che miệng, nhảy cẫng lên một cái — cô hoảng hốt biết bao — rồi bước vào. Cô gật đầu chào Tưởng Thuần Tổ, không thèm nhìn Tôn Tùng Hạc, bám chặt lấy chị gái, bước đi một cách luống cuống trong phòng, trông giống như những bức tranh cổ vậy.

"Mời ngồi." Tưởng Thuần Tổ nói, mỉm cười một tiếng, rồi nhìn sang Tôn Tùng Hạc.

Tôn Tùng Hạc với sắc mặt tái nhợt vẫn giữ nguyên tư thế ấy, nhìn thấy Vạn Đồng Tinh vô cùng thuần khiết này, hắn cảm thấy thất vọng về bản thân. Trong nỗi thất vọng ấy, lúc này hắn mới nhận thức được rằng ước mơ lãng mạn và tươi đẹp về tình yêu trong lòng mình, trước đó hắn tuyệt đối không hề thừa nhận trong lòng mình sẽ tồn tại những thứ như vậy. Hắn vô thức hy vọng sự xuất hiện của Vạn Đồng Tinh sẽ mang lại một điều kỳ diệu cho tâm hồn cô độc và khô cạn của hắn: kỳ tích ấy đã không xuất hiện, hắn cảm thấy vô cùng thất vọng về bản thân. Hắn ngồi xuống, nội tâm vận động căng thẳng, mưu cầu kỳ tích ấy xuất hiện. Hắn ép mình nhớ lại quá khứ, "cơn tiểu hà tươi đẹp dưới ánh sao ấy", và ép bản thân nhớ về những ngày xuân tươi đẹp cùng đêm mưa xuân cô quạnh, thê lương. Thế nhưng tất cả đều chẳng mang lại hiệu quả gì. Trái tim hắn nghiêm khắc chống lại chính mình. Hắn nhìn Tưởng Thuần Tổ cầu cứu.

Tưởng Thuần Tổ mỉm cười nhìn Vạn Đồng Hoa của mình, rồi vui vẻ, giễu cợt nhìn Vạn Đồng Tinh đang lúc trắng lúc đỏ; cô ngồi bên mép giường, đôi tay đặt chặt lên vai chị gái.

Tưởng Thuần Tổ cảm thấy điều này vô cùng thú vị, thế là anh liền đứng ra giúp đỡ người bạn của mình.

"Tiên sinh Tôn nhờ tôi gửi lời hỏi thăm đến cô." Anh nói, bước đi duyên dáng; "Cậu ấy cảm thấy bức thư đó có lẽ đã ủy khuất cô rồi, nhưng đó là trò quỷ do Thiên Tri giở ra đấy!" "Là tôi đấy!" Triệu Thiên Tri vui vẻ nói.

"Thế nhưng, tiểu Vạn tiên sinh của chúng ta sẽ tha thứ chứ nhỉ!"

Vạn Đồng Tinh liền rụt rè cúi gằm đầu xuống: trên khuôn mặt trắng ngần của cô chẳng biểu lộ chút cảm xúc nào.

Tôn Tùng Hạc vẫn cảm thấy đau khổ, nhưng thầm cảm ơn Tưởng Thuần Tổ, bởi vì Tưởng Thuần Tổ đã giúp hắn phá vỡ cục diện bế tắc rồi. Thế là hắn đột nhiên ngẩng đầu lên, nghiêm nghị và căng thẳng nhìn Vạn Đồng Tinh. — Sắc mặt hắn tái nhợt y như ngọn lửa.

Hắn cảm thấy cô chẳng biết gì cả, hắn cảm thấy đau khổ. Kì tích đó, hoàn toàn không có khả năng xuất hiện; thế nhưng một sức mạnh phẫn nộ và vui vẻ đã xuất hiện trong lòng hắn.

"Giống như lời tiên sinh Tưởng vừa nói, tôi nghĩ tiên sinh Vạn sẽ tha thứ cho tôi!" Hắn nói, ánh mắt run rẩy nhìn cô. ... "Chúng tôi đến Đá Kiều Tràng đã ba năm rồi," dừng lại một lát, hắn nói, "Trong mấy năm nay, thời gian đều trôi qua một cách hoài phí, cách đây mấy ngày tôi vẫn còn trò chuyện với tiên sinh Tưởng rằng, mục đích của chúng ta chính là phải sống trung thực với chính mình." Hắn nói bằng giọng trầm thấp và đầy phấn khích, tạo ra một bầu không khí nghiêm trang mang tính hội nghị, hiển nhiên là chỉ trong bầu không khí như thế này, hắn mới không hoài nghi chính mình.

"Trước kia chúng tôi không hay tiếp xúc với tiên sinh Vạn, từ nay trở đi, chúng tôi muốn cùng học tập với tiên sinh Vạn!"

"À, công tác chính trị đây!" Tưởng Thuần Tổ thầm nghĩ. Anh suýt chút nữa thì kêu lên. Vạn Đồng Tinh cúi gằm đầu im phăng phắc, chốc chốc lại ngước nhìn xung quanh, mong người khác tha thứ cho mình. Thế là Tôn Tùng Hạc liền lấy Vạn Đồng Hoa làm đối tượng để trò chuyện. Tôn Tùng Hạc luôn miệng nói "chúng ta", cứ như thể đây là một công việc tập thể mang tính nghiêm túc lắm vậy.

Tôn Tùng Hạc nói tiếp, hắn càng cảm thấy bất mãn với bản thân, càng thất vọng trước vẻ lơ đễnh của Vạn Đồng Tinh — hắn rất hoài nghi không biết cô có đang lắng nghe mình nói hay không — thế là hắn nói càng lúc càng kịch liệt, càng lúc càng nghiêm trọng.

"Chúng ta thường xuyên cảm thấy thất vọng về bản thân, xã hội công kích chúng ta, người khác hoài nghi chúng ta, bản thân chúng ta trước đây từng trải qua những chuyện đau khổ nhất, thế nhưng chúng ta không hề đánh mất lý tưởng của mình!" Hắn nói, Vạn Đồng Hoa chăm chú lắng nghe từng lời. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy đối với Vạn Đồng Tinh mà nói, đây quả là một thứ nghĩa vụ mộc mạc. Mọi người đều chìm vào im lặng, bầu không khí trong phòng trở nên nghiêm trọng. Vương Tĩnh Hiền ngồi ở đó, lộ rõ vẻ chú ý tột độ, lắng nghe lời tỏ tình này của thời đại, vô cùng mãn nguyện, sống mũi lấm tấm mồ hôi, đầu không ngừng gật gật, ngẩn ngơ đến độ ngốc ra. "Chúng ta thường hay nghĩ, ý nghĩa của sinh mệnh là gì!"

"Hỏng bét rồi!" Tưởng Thuần Tổ vui vẻ thầm nghĩ.

"Chúng ta thường xuyên rất đau khổ!" Tôn Tùng Hạc bước đến bên chiếc bàn, xoay người lại, cất lời. "Bây giờ đương nhiên chúng ta không cần phải hoài niệm quá khứ nữa, cũng chẳng cần phải bận tâm đến tương lai... Ít nhất là đối với cá nhân tôi là vậy. Ở nhân gian này, tôi cứ như kẻ đang lang thang giữa hoang mạc, khát nước, hoa mắt chóng mặt, chẳng có lấy một giọt nước, sở dĩ tôi vẫn đang bước đi, là vì tôi buộc phải bước đi. Tôi nhìn về phía trước, ở tận chân trời kia chính là mục tiêu của tôi, tôi cũng tin rằng, trên con đường của tôi là vết máu của thế hệ đi trước, đằng sau có vô số người, thế nhưng tôi đã mệt mỏi rồi, cảm thấy cô độc! Phải, cô độc, tôi nghĩ, tôi chỉ biết cắm cổ bước về phía mục tiêu ấy, cho đến khoảnh khắc kiệt sức, tôi sẽ lại gắng gượng tiến lên một bước nữa, rồi ngã xuống, để những người đến sau bước qua thi thể tôi! Tôi hiểu mình chỉ là một kẻ bình thường, nhưng ít nhất không phải là kẻ xấu, tôi cùng những người bạn của mình nương tựa vào nhau mà sống, tôi chẳng có lấy nửa ý nghĩ vinh quang nào, vì dân tộc, vì nhân dân, tôi sẵn sàng ngã xuống, tôi sẵn sàng trở thành một viên đá lát cầu, hoặc một nhúm bùn đất!" Hắn đột nhiên dừng lại: khuôn mặt càng thêm tái nhợt, đôi mắt không ngừng run rẩy.

Vương lão phu tử gật đầu, trong mắt ngấn lệ. Thế nhưng Vạn Đồng Tinh kia lại đã nằm dài ra giường từ lúc nào rồi. Cô không hiểu lắm những lời của Tôn Tùng Hạc, nhưng lời nói của hắn đối với cô lại là một đòn giáng đau đớn. Cô tưởng tượng một cách vô cùng chân thực về lời nói của hắn, đến mức tinh thần phân tán, không tài nào theo kịp nữa. Khi Tôn Tùng Hạc nói đến câu "ở trong hoang mạc...", cô liền có đối tượng để tưởng tượng; cô nghĩ, trong hoang mạc, ánh mặt trời thiêu đốt chiếu rọi, một người đàn ông cô độc bước đi, lảo đảo vấp ngã, cuối cùng ngã gục xuống, chẳng có lấy một ai cho anh ta ngụm nước, chẳng có ai đến cứu anh ta cả. Cô thầm nghĩ, vô cùng đau xót vì điều này. Thế nhưng dù cô có đồng cảm, đau xót đến thế nào đi nữa, cô vẫn cảm thấy Tôn Tùng Hạc là một kẻ xa lạ, cô độc và cao siêu, cô không tài nào tưởng tượng bản thân mình đứng chung một chỗ với hắn được. Thế là cô lại nghĩ đến gia đình mình, nghĩ đến việc "người khác sẽ nói những lời cay độc", và sinh lòng sợ hãi.

Vẻ mặt thẫn thờ của cô khiến Tôn Tùng Hạc vô cùng đau khổ. Hắn phẫn nộ trầm mặc.

"Chúng tôi tuyệt đối không muốn ủy khuất bất kỳ ai! Sinh mệnh của mỗi một con người đều là tự do!" Hắn đột nhiên nghiêm khắc nói.

Vạn Đồng Tinh hoàn toàn không biết hắn đang nói về mình, vẫn cứ nằm lì ra đó. Vạn Đồng Hoa có chút bối rối, vội quay người kéo em gái ngồi dậy.

Người ta đang nói chuyện với em kìa!" Cô vừa nói vừa cười bực bội.

Vạn Đồng Tinh ngồi dậy, cúi gằm đầu, nghịch ngợm mấy ngón tay. Mọi người đều im lặng.

"Tiên sinh Vạn có ý kiến gì không?" Tôn Tùng Hạc hỏi, cứ như đang hỏi Vạn Đồng Hoa vậy. "Không có ý kiến gì ạ." Vạn Đồng Hoa khiêm tốn nói.

"Ấy, chị ơi, chị nhìn móng tay em này!" Vạn Đồng Tinh đột nhiên kêu lên, đẩy chị gái, rồi giưa mấy ngón tay ra trước mặt chị.

Tôn Tùng Hạc nghiêm nghị im lặng.

"Không có ý kiến gì cả." Vạn Đồng Hoa gạt tay em gái ra, lặp lại một lần nữa, hy vọng em gái hiểu rõ địa vị của mình.

Khuôn mặt Tôn Tùng Hạc run rẩy.

"Vậy còn Vạn Đồng Tinh Vạn tiên sinh thì sao? Có ý kiến gì không?" Hắn hỏi. "Tiên sinh Tôn đang hỏi em kìa!" Vạn Đồng Hoa nói.

Thế là Vạn Đồng Tinh đành từ bỏ móng tay của mình, ngẩng đầu lên. Rõ ràng là cô chẳng hiểu gì sất. Mặt cô đỏ bừng, đưa mắt nhìn quanh, cười đáng thương.

"Chị ơi, chị nói đi!" Cô nói.

"Tiên sinh Tôn đang hỏi em đấy!"

"Có ý kiến gì không?" Tôn Tùng Hạc nghiêm nghị hỏi. Đối với sự nghiêm túc của hắn, Tưởng Thuần Tổ cảm thấy tiếc nuối.

"Không có... ý kiến gì ạ." Vạn Đồng Tinh nói, giống như đang trả bài học thuộc lòng vậy.

Sau đó, cô đỏ mặt, lại cầm bàn tay nhỏ bé xinh xắn đáng yêu của mình lên nghịch.

"Tôi có một ý kiến: không được phép nhìn móng tay." Tưởng Thuần Tổ cười nói. Thế là Vạn Đồng Tinh lập tức buông ngón tay xuống; phiền muộn vì sơ suất của mình, lại có chút căm ghét Tưởng Thuần Tổ, thấp thỏm đưa mắt nhìn quanh.

Sau khi chị em Vạn Đồng Hoa bước ra ngoài, mọi người đều nhìn Tôn Tùng Hạc với ánh mắt đầy đồng cảm. Đoạn lời nói vừa rồi của Tôn Tùng Hạc đã để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc trong lòng Tưởng Thuần Tổ. Buổi tối, họ bước ra bờ nước, tâm sự thân mật đến tận khuya khoắt. Tôn Tùng Hạc bày tỏ nỗi bất mãn của mình đối với Vạn Đồng Tinh, đồng thời nói rõ kế hoạch tiến hành hôn sự của hắn: hắn nói, cha nhất định sẽ đồng ý với "người vợ tốt" này của hắn, hắn có thể tơi bời "chặt chém" một vố. Hắn nói, nếu thuận lợi, hắn dự định sẽ kết hôn vào mùa xuân năm sau, rời khỏi Đá Kiều Tràng. Tưởng Thuần Tổ, trong lòng mang theo nỗi dịu dàng bi thương và thân thiết, hoàn toàn tán thành hắn; thế nhưng lại hy vọng hắn thoát khỏi "công tác chính trị" để đi bàn chuyện yêu đương. Tưởng Thuần Tổ hoàn toàn không hề đả động gì đến bản thân mình, đồng thời tránh né trả lời câu hỏi của Tôn Tùng Hạc. Cuối cùng anh nói, nếu có thể, anh cũng sẽ kết hôn. "Tốt quá! Hãy trao đổi cho nhau những lời chúc phúc nào!... Nhưng còn hoàn cảnh của tôi thì thế này: 'Những ai bước vào đây, hãy từ bỏ mọi hy vọng!'" Tưởng Thuần Tổ vui vẻ, sinh động nói, rồi bật cười ha hả.

Tôn Tùng Hạc mang theo nỗi phiền muộn đinh ninh rằng, kẻ có thể vui vẻ thốt ra những lời này nhất định là một kẻ ngạo mạn; thế nhưng hắn vẫn từ đáy lòng chúc phúc cho người bạn của mình.

Giữa hai chị em nhà họ Vạn là Vạn Đồng Hoa và Vạn Đồng Tinh tồn tại một tình cảm vô cùng cảm động. Giữa họ, cũng giống như những người bạn thân thiết nhất, không hề có bí mật; giữa họ thường xảy ra những trận giận hờn nho nhỏ, những sự bướng bỉnh đáng yêu, nhưng tuyệt đối không bao giờ trở nên nghiêm trọng. Họ hoàn toàn không biết đến sự khoa trương ngôn từ của thời đại này, họ kể cho nhau nghe chuyện của chính mình bằng chính ngôn ngữ của cha mẹ họ. Họ một cách mộc mạc bày tỏ cho nhau thấy nỗi khổ tâm, niềm hy vọng và những điều thầm kín của mình. Họ tạo ra một bầu không khí dịu dàng, thân thiết, nơi đong đầy những xao động tuổi trẻ của những thiếu nữ, những lời châm chọc hiền lành, sự trêu ghẹo và những trò đùa vui. Họ trân trọng cuộc sống của chính mình.

Vạn Đồng Tinh biết bí mật của chị: ngoại trừ cô ra, không một ai khác biết chuyện này. Vạn Đồng Tinh cảm thấy vô cùng đau lòng thay cho chị, và vì thế mà sinh ra chút căm ghét Tưởng Thuần Tổ. Rất lâu, cô không thèm nói chuyện với Tưởng Thuần Tổ, Vạn Đồng Hoa cảm thấy phiền lòng vì điều này nhưng vẫn im lặng: không nghi ngờ gì nữa, cô cảm thấy đứa em gái không phải là không có lý. Trước mặt em gái, Vạn Đồng Hoa luôn cảm thấy cõi lòng bình yên: cô biết tình cảm kính trọng và thân thiết mà em gái dành cho mình; cô lại càng biết rõ lòng tin tưởng và sự dựa dẫm của em gái đối với cô. Chỉ có một lần, vì chuyện của Tưởng Thuần Tổ mà em gái tỏ rõ sự tức giận, cô cũng nổi giận theo; nhưng rồi ngay lập tức họ lại làm hòa, lại bàn về lầu vọng gác, rừng trúc, con chó giữ vườn, chuyện nhân sự trong làng, cùng vô số thứ khác.

Vạn Đồng Tinh, khi đứng trước mặt mẹ thì càng thêm phần tin tưởng chị; còn giữa chốn họ hàng thì luôn bênh vực Tưởng Thuần Tổ, đồng thời ca ngợi "gia đình giàu có" của anh ta. Cô cho rằng làm như vậy là có thể bảo vệ được người chị đang gặp hoạn nạn của mình. Nhưng cô lại quá đỗi ngây thơ, người ta rất dễ dàng nhận ra động cơ lo âu và thiện lương của cô. Vạn Đồng Hoa thường bảo cô, khi người ta không hỏi thì hãy cứ cố gắng đối xử ôn hòa với mọi người, đừng nói gì cả; nhưng cô mãi mãi chẳng thể làm được điều đó — cô là người dạt dào cảm xúc nhường ấy — nên họ thường xuyên cãi nhau vì chuyện này.

Nhận được thư của Tôn Tùng Hạc, cô liền mang cho chị xem ngay, đồng thời nhờ chị giải thích xem một số đoạn trong bức thư này rốt cuộc có ý gì. Vạn Đồng Hoa bảo cô rằng Tôn Tùng Hạc là một người rất tốt. Nhưng họ chẳng vì thế mà cảm thấy được an ủi, cả hai đều láng thoáng nhìn thấy sự gian nan ở con đường phía trước. Vạn Đồng Tinh cảm thấy, từ nay về sau gánh nặng trên vai chị lại càng thêm trĩu trịt. Vạn Đồng Tinh thuần khiết chưa từng tính toán gánh nặng của chính mình vào trong đó: cô trút toàn bộ lên đôi vai chị, và đau khổ thay cho chị. Cũng vì lý do này — cô cảm thấy là vì chị — cô hy vọng có thể trốn chạy khỏi Tôn Tùng Hạc. Trở về sau những lời lẽ nghiêm khắc của Tôn Tùng Hạc, cô cứ miên man nghĩ mãi về điều này trong sự im lặng. Cô lo lắng cho chị, chính vì thế mà đột nhiên trở nên lạnh nhạt với chị. Cô lơ mơ nghĩ rằng chuyện của mình thì mình phải tự chịu trách nhiệm: chị không nên xen vào. Cô dường như quên mất rằng chính mình đã trút gánh nặng đó lên vai chị. Sự lạnh nhạt này của cô thể hiện một nguyện vọng độc lập mơ hồ, Vạn Đồng Hoa cảm thấy rằng từ khi có người yêu, em gái đã nổi loạn và rời xa mình. Vạn Đồng Hoa cảm thấy ghen ghét và đau đớn.

Nhưng đến buổi tối, Vạn Đồng Tinh đột nhiên bước vào phòng chị. Cô ngồi xuống bên mép giường, tha thiết và đau đớn nhìn chằm chằm vào chị. Toàn bộ con người cô toát lên thứ nỗi đau đớn nghiêm trọng không thể giũ bỏ. Vạn Đồng Hoa đau lòng nhìn cô.

Vạn Đồng Hoa hỏi cô trong lòng cảm thấy thế nào. Cô lộ ra vẻ mặt phiền muộn căm hận, quay đầu đi chỗ khác. Vạn Đồng Hoa chú ý thấy cô đã khóc.

"Thật là đau đầu, mình còn cách nào nữa đây?" Vạn Đồng Hoa nghĩ.

"Khóc lóc cái gì chứ, em gái?" cô nói. Vạn Đồng Tinh không đáp, lấy tay che mặt. "Em gái, em thử nghĩ xem, nếu em là chị, em lấy đâu ra ngần ấy nước mắt mà khóc!" cô phiền muộn nói.

"Em gái, có gì thì nói ra, đừng khóc nữa mà!" cô đau xót nói.

"Chị ơi, em không cần anh ta, em không ưng anh ta đâu, chị ơi, chị phải bảo anh ấy đi, chị ơi, á á!" Vạn Đồng Tinh khóc nức nở.

"Thế này mới buồn cười chứ!"

"Không, chị ơi, anh ấy nói rứa... Không, chị ơi, cứ thế này thì ai nấy cũng sẽ trách chị đấy!"

"Chúng ta có làm chuyện gì xấu đâu... Em gái, chị không sợ người ta trách!" Vạn Đồng Hoa nói, khóe môi mang theo một nụ cười lạnh.

Vạn Đồng Tinh ngừng khóc, nhìn xuống mặt đất. Họ trầm mặc.

"Rốt cuộc thì em nghĩ thế nào hả? Người ta Tôn tiên sinh là một người rất tốt cơ mà!" Vạn Đồng Hoa lo âu nói.

"Em biết chứ!" Vạn Đồng Tinh cao giọng đáp, rồi khựng lại. "Chẳng phải anh ta cũng giống y như Tưởng Thuần Tổ hay sao? Không phải thế à?"

Vạn Đồng Hoa cười gằn một tiếng, trở nên nghiêm nghị.

"Không, chị ơi, không phải nói thế!" Vạn Đồng Tinh lớn tiếng nói, "Có đôi khi... trong lòng em vui biết bao... Không, không phải nói thế!" cô nói, cười nhẹ một tiếng, mặt đỏ bừng, trong mắt lóe lên tia sáng, trầm ngâm suy nghĩ.

"Có phải nói cho mẹ biết không?" cô nhỏ giọng hỏi.

Vạn Đồng Hoa gật đầu.

"Chị ơi, chị đi nói đi!"

"Nói nhảm!"

Vạn Đồng Tinh thở dài một tiếng thật to. Cô đinh ninh rằng mình căm ghét Tôn Tùng Hạc: còn vì nể chị nên mới yêu mến Tưởng Thuần Tổ thêm một chút.

Vạn Đồng Hoa dùng toàn bộ sức mạnh bình tĩnh của mình để cứu vãn cảm giác khủng khiếp và hủy diệt trong lòng. Cô tận dụng sự hiểu biết bình tĩnh của mình về xã hội và nhân sinh để giành lấy dũng khí. Từ sự thấu hiểu ấy đã sinh ra niềm tin vào sự tự do trong cô. Trước kia, bên trên sự hiểu biết bình tĩnh ấy từng tồn tại một thứ cảm giác thiêng liêng, nhưng khi đối mặt với tình cảnh ngặt nghèo hiện tại, thứ cảm giác thiêng liêng ấy đã biến thành một sự chiêm nghiệm tích cực, biến thành sự đồng cảm thiết thực với những điều chân thực và thiện lương; sự hiểu biết bình tĩnh ấy đã soi rọi cho cô thấy cái xã hội phân băng rã đám này, đồng thời khai sáng cho cô về sự tự do. Cô cảm nhận sự tự do theo cách riêng của mình, đó là những điều tốt đẹp và thiện lương không nên khuất phục trước những thứ tồi tệ và xấu xa; những điều tốt đẹp thiện lương có quyền tự do định đoạt lấy chính mình. Nhưng đây chỉ là một nguyên tắc mộc mạc tiếp cho cô dũng khí, trong thẳm sâu tâm hồn cô vẫn tồn tại một vài sự mê tín nhỏ nhoi. Dù thế nào đi nữa, trong cuộc sống hiện tại này, cô không thể vượt qua nổi gia đình mình và những người hàng xóm dẫu không làm chuyện ác nhưng lại hay bàn tán điều thị phi.

Câu chuyện của bọn họ cứ thế tiếp diễn, hay nói cách khác là cứ bị kéo dài ra; nỗi đau có lúc dịu đi, có lúc lại đột ngột trở nên vô cùng dữ dội. Ai nấy đều chần chừ do dự, ai nấy đều tự ngẫm về bản thân và hoài nghi đối phương. Giữa Tôn Tùng Hạc và Vạn Đồng Tinh vẫn chẳng có tiến triển gì; Vạn Đồng Tinh nhút nhát, trong mỗi lần gặp gỡ đều kéo chị đi cùng cho có bạn. Vạn Đồng Tinh lúc nào cũng thẫn thờ mất tập trung, còn Vạn Đồng Hoa luôn trở thành tâm điểm của cuộc trò chuyện, điều này khiến Tôn Tùng Hạc vô cùng khổ sở. Khi Vạn Đồng Tinh nhớ lại lời khuyên của chị, lấy lại tinh thần và muốn nói dẫu chỉ một hai câu, thì kết quả luôn vô cùng tệ hại: lời nói của cô so với bầu không khí lúc bấy giờ, so với cảm xúc của Tôn Tùng Hạc, lúc nào cũng khoảng cách xa vời vợi. Vào mùa đông, được sự đồng ý trong thư của người cha, Tôn Tùng Hạc bắt đầu thường xuyên ra vào nhà họ. Sau Tưởng Thuần Tổ, Tôn Tùng Hạc lại trở thành đối tượng bàn tán của mấy bà cô bà bác cùng mấy mợ mấy thím. Hành vi của Tôn Tùng Hạc so với Tưởng Thuần Tổ thì hoàn toàn không có điểm nào chê trách được, thế là mấy bà cô mấy mợ ấy bèn xoi mói đến bối cảnh xã hội của anh ta — về anh ta, có những lời đồn thổi vô cùng cay độc — gia thế và tuổi tác. Họ thậm chí còn hoài nghi không biết anh ta đã kết hôn hay chưa.

Đối với sự hồ đồ của Vạn Đồng Tinh, Vạn Đồng Hoa dần dần cảm thấy vô cùng bất mãn. Tôn Tùng Hạc đã thông qua Triệu Thiên Tri và Tưởng Thuần Tổ gửi vô số thư từ cho cô, lần nào cô cũng chẳng màng kiêng kị gì mà đem ra cho mấy bà cô thím bác xem — chỉ cần họ hỏi một câu là cô công khai ngay. Cô, Vạn Đồng Tinh, tỏ rõ mình không có chút bí mật nào, tỏ rõ bản thân trong chuyện này đứng chung một chiến tuyến với tất cả mọi người, tỏ rõ rằng nếu mình có làm sai thì mong mọi người lượng thứ. Cứ như thế, mọi gánh nặng đều trút hết lên đôi vai Vạn Đồng Hoa. Vạn Đồng Hoa phớt lờ bày tỏ sự bất mãn của mình trước mặt Tôn Tùng Hạc, khiến cho Tôn Tùng Hạc hoài nghi rằng chính cô đang là kẻ phá hoại chuyện của mình. Vạn Đồng Hoa đem tất cả sự bất mãn đối với chuyện của em gái nói cho Tưởng Thuần Tổ biết, Tưởng Thuần Tổ lại kể lại cho Tôn Tùng Hạc nghe; mặc cho Tưởng Thuần Tổ có giải thích thế nào đi nữa, Tôn Tùng Hạc vẫn không thể xóa bỏ được tình cảm tồi tệ mà hắn dành cho Vạn Đồng Hoa. Cứ như thế, giữa hai người bạn lại có một khoảng thời gian lạnh nhạt và trầm mặc. Trong quãng thời gian này, nhìn những hoạt động nghiêm túc của bạn mình, Tưởng Thuần Tổ đau khổ đến cực điểm, để rồi hy vọng người bạn ấy sẽ lụi tàn trong sự tầm thường, từ đó trở nên lạnh lùng.

Tưởng Thuần Tổ đang, nói theo những mỹ từ của các nhà thơ, thực hiện cuộc phiêu lưu của tâm hồn. Có lúc, nhiệt huyết ngút trời, nhưng có lúc lại lạnh lùng, quái dị khôn cùng. Có lúc, anh ta ở trong trạng thái bừng bừng cháy bỏng ấy, trong lòng ngập tràn niềm vui, trong mắt vương nụ cười, đăm đăm nhìn bầu trời chập chùng mây trắng, từ tận đáy lòng sâu thẳm nghe thấy mệnh lệnh hùng tráng của thời đại này: "Tiến lên!" Tựa như một con tuấn mã tràn trề sinh lực, tự nhận mình đẹp đẽ và ngập tràn lòng hư vinh, dưới mệnh lệnh tiến lên, toàn thân Tưởng Thuần Tổ run rẩy vì phấn khích. "Tiến lên!" Con tuấn mã ấy bắt đầu cất vó phi nước đại, lao thẳng về phía những cứ điểm, những pháo đài kia. "Từ nay về sau tôi đã rứt bỏ được cái vỏ bọc cũ kỹ, ngu muội, đen tối ấy rồi. Bao quanh tôi là ngọn lửa cuồng nộ của chiến tranh, hỡi Krika yêu dấu, tối cao!" Tưởng Thuần Tổ nghĩ. Có lúc, anh ta đi ngang qua những xóm làng nông thôn quen thuộc, đột nhiên vui hớn hở, ôm lấy những đứa trẻ nhà nông bẩn thỉu, xấu xí, dùng chính vạt áo của mình lau nước mũi cho chúng, đứng dưới giàn dưa tỏa hương ngào ngạt, đinh ninh rằng bản thân đã xóa bỏ mọi thành kiến, trở thành người anh hoặc người cha của những đứa trẻ này — tận hưởng những giấc mơ bình yên, đậm chất thơ. Có lúc anh ta bông đùa với những cô thôn nữ quen thuộc, vui vẻ ngắm nhìn tuổi trẻ đáng yêu, ngốc nghếch của họ; có lúc anh ta ngồi bàn chuyện đậu nãi với mấy bà già, nói nhiều đến mức nhiều như đậu vậy. Có lúc, anh ta giở trò trêu chọc Vạn Đồng Hoa một cách kì cục, khiến Vạn Đồng Hoa không khỏi từ đáy lòng mà từ bỏ đi ý kiến của chính mình. ...Nhưng có những lúc khác, mọi thứ lại hoàn toàn thay đổi: anh ta u ám, cáu kỉnh, lạnh lùng và không bao giờ thấy đủ. Khi Tôn Tùng Hạc một cách nghiêm túc, đầy khổ sở bộc bạch gan ruột với anh ta, tiến hành chương trình của riêng mình, thì Tưởng Thuần Tổ lại vô cớ, đột ngột sinh ra chán ghét chuyện yêu đương, kết hôn, sinh con đẻ cái, giúp đỡ người khác và tất cả những thứ tương tự thế, trong một phương thức quen thuộc nhưng lại nghiêm trọng hơn, nghe thấy mệnh lệnh tiến lên của thời đại này, khao khát được bỏ chạy. Chuyện này diễn ra một cách vô cớ và đột ngột: anh ta đi trên phố, nhìn thấy những người phụ nữ phanh ngực bồng con nhỏ, anh ta cảm thấy những người phụ nữ này chắc chắn là những người mà anh ta đã từng nhìn thấy từ rất nhiều năm trước — có lẽ là hai mươi năm trước — anh ta mập mờ tin là như vậy, dẫu cho anh ta chẳng thể nhớ nổi rốt cuộc mình đã nhìn thấy họ vào lúc nào. Anh ta nghĩ, đã từng ấy năm trôi qua rồi mà mọi thứ vẫn y nguyên như cũ. Thật đáng sợ hoảng! Anh ta có một thứ cảm giác hồi ức mơ hồ, hoặc là dự cảm về tương lai: anh ta nói không rõ rốt cuộc đó là gì, giống như anh ta không nói rõ nổi rốt cuộc mình đã nhìn thấy những người phụ nữ ấy vào lúc nào. Anh ta đinh ninh rằng mình muốn rời khỏi chốn này để đi, anh ta lạnh lùng đinh ninh rằng mình muốn rời khỏi Vạn Đồng Hoa mà đi; anh ta tin rằng, giả sử Vạn Đồng Hoa đột nhiên biến mất khỏi cõi đời này, thì chắc chắn anh ta sẽ được giải thoát. Cứ thế, anh ta trở nên lạnh nhạt một cách kỳ quái với Vạn Đồng Hoa, trong khi Vạn Đồng Hoa vừa mới hạ quyết định về một kế hoạch kết hôn trong lòng, chuẩn bị ngỏ lời với anh ta; chạm phải sự lạnh lùng của anh ta, vì lòng tự tôn nên cô đành đau đớn im lặng.

Tưởng Thuần Tổ từ chối đi cùng Tôn Tùng Hạc đến nhà họ. Tôn Tùng Hạc, đã nhận được sự đồng ý của cha, nói cách khác là đã nhận được sự đồng ý của "tiền tài" và "xã hội", nên đã tích cực tiến hành. Tiểu học Thạch Kiều đã nghèo túng đến mức không thể duy trì nổi nữa, Tôn Tùng Hạc chuẩn bị sang xuân năm sau sẽ dẫn Vạn Đồng Tinh rời đi. Anh ta nghĩ, sau khi kết hôn, bản thân có thể cải tạo Vạn Đồng Tinh trong một môi trường thuận lợi: ý nghĩ này, dẫu bị Tưởng Thuần Tổ ghét bỏ, nhưng lại an ủi tâm hồn đang đau khổ của Tôn Tùng Hạc. Tôn Tùng Hạc đinh ninh rằng hành vi của mình là tuân theo những nguyên tắc của thời đại này: cứu rỗi một người thiếu nữ thuần khiết khỏi chốn u tối phong kiến; anh ta nghiêm túc tuân thủ nguyên tắc này, lấy ví dụ tươi đẹp của thời đại này làm khuôn mẫu. Nhưng Tưởng Thuần Tổ lại cảm thấy tất cả những điều này thật là nhàm chán.

Sự tin tưởng ngây thơ, nghiêm túc, không một chút hoài nghi và khiêm nhường đối với thời đại này đã tạo nên niềm xác tín ấy. Ở đây, sinh mệnh của cá nhân theo một phương thức khiêm nhường nào đó đã vô thức nhường bước. Hành động nghiêm túc đã củng cố thêm niềm xác tín ấy: cứu rỗi một người con gái. Nhưng Tưởng Thuần Tổ cảm thấy, trong thời đại này, không một người đàn ông nào có quyền nói rằng bản thân đang cứu rỗi một người con gái; anh ta cảm thấy sự vô thức tầm thường đối với sinh mệnh của chính mình như thế này thật là nhàm chán. Ở chỗ Tưởng Thuần Tổ, thứ đang cảm nhận chính là sinh mệnh cá nhân.

Mỗi khi Tôn Tùng Hạc đến nhà Vạn Đồng Tinh, anh ta luôn bị vây quanh bởi mấy bà cô mấy mợ ấy. Họ quan sát anh ta để rồi sau lưng chê bai phán xét. Họ chê anh ta quá lùn, quá gầy, ăn mặc không đẹp, vân vân và vân vân. Vạn Đồng Tinh không nghi ngờ gì nữa, đang bị chi phối bởi ý kiến của họ; người đứng ra chống lại những lời chê bai ác ý này chính là Vạn Đồng Hoa. Thế nhưng Tôn Tùng Hạc lại trách móc Vạn Đồng Hoa. Cứ thế trong khoảng thời gian này, đối với chuyện của em gái, Vạn Đồng Hoa lại trở nên lạnh nhạt.

Vạn Đồng Tinh cùng chị đọc từng bức thư của Tôn Tùng Hạc, nhờ chị giải thích và nhờ chị giúp viết thư hồi âm. Đối với những từ ngữ trừu tượng và câu văn dài dòng nghiêm túc trong thư của Tôn Tùng Hạc, Vạn Đồng Tinh cảm thấy nhức đầu; nhưng chính những từ ngữ ấy và những câu văn dài dòng ấy lại khiến mấy bà cô mấy mợ kia nhanh chóng lùi bước: họ cảm thấy thư tình của Tôn Tùng Hạc chẳng có nghĩa lý gì cả; họ quả thực muốn nhìn thấy vài từ ngữ động trời, nghe rợn tóc gáy, dẫu cho họ vẫn tin mình là những người phụ nữ đoan chính. Bất ngờ là họ lại bắt đầu tung tin đồn nhảm, nói rằng cách viết này của Tôn Tùng Hạc chính là lối viết lưu hành trong "loại người đó". Thế là kìa, trong thế giới mục đồng chốn thôn quê, cuối cùng họ cũng tìm được một thứ khiến người ta giật mình thon thót.

Trong thế giới mục đồng ấy, vai chính lĩnh ấn tiên phong chính là người chị họ ở nhà ngang bên cạnh và người bác dâu của Vạn Đồng Tinh, cả hai đều là những người phụ nữ rất "mốt", bởi vì chồng của họ đều là những người đàn ông sành điệu ở thị trấn huyện lỵ. Chị thì mập mạp, bác dâu thì lanh lợi, cả hai người đều xinh đẹp. Người anh cả của mấy chị em Vạn Đồng Hoa chính là bậc vua chúa trong nhà, đại ca ác ôn chốn hương thôn, và là một tay trượng nghĩa trong đám bạn bè, người bác dâu này chính là người vợ thứ ba của hắn ta, sở dĩ cô ta được hắn sủng ái, theo lời hắn tự khoe thì là vì cô ta từng là một kỹ nữ từng được quân phiệt Lưu Tương nổi tiếng sủng ái. Những câu chuyện đồi trụy ấy bỗng chốc trở thành điểm xuyết tuyệt vời cho thế giới mục đồng này.

Đây là một tòa trang viện lớn, có biết bao nhiêu là đứa trẻ; ồn ào đến thế, hỗn tạp đến thế. Thế hệ trước, ông nội đầu bạc râu phơ, yếu đuối đã lui về ở ẩn, không còn bất kỳ quyền lực nào đối với chuyện chung thân đại sự của các cô gái nữa. Người mẹ của mấy chị em Vạn Đồng Hoa vì cô độc, nghèo khổ và nhân hậu nên chẳng thể có bất kỳ tiếng nói nào trong chuyện của các con gái mình. Quyền lực đều nằm trong tay những kẻ dâm loạn là anh cả, anh rể, các bà chị và các bà bác dâu. Đối phó với họ, tranh giành một chỗ đứng giữa họ chính là công việc nhọc nhằn của Vạn Đồng Hoa từ khi trưởng thành. Ho cảnh gian nan, sự đời chua chè, cùng những mối lợi hại nhân thế đã tôi luyện nên một người con gái nhà quê điềm tĩnh, nghiêm ngặt và chăm chỉ; dưới sự che chở của cô, người em gái thuần khiết đã lớn khôn.

Trong căn phòng thoải mái của bác dâu treo bức ảnh phóng to chụp trang phục nhảy múa thời kỳ làm kỹ nữ của chính bác dâu; bởi vì chồng cô ta lấy làm hãnh diện về điều này nên cô ta lại càng hãnh diện hơn nữa. Cô ta cực kỳ xa hoa, vô cùng coi thường những người như Tưởng Thuần Tổ. Nhưng khi đứng trước mặt Tưởng Thuần Tổ, cô ta cũng tỏ ra kích động, khách sáo, bàn luận về đời sống thành thị để phô trương sự hiểu biết của mình. Ở những điểm này, cô ta có phần kính trọng nhóm Tưởng Thuần Tổ; từ sự hư vinh của cô ta lại lấp ló một vẻ thiện lương có chút động lòng người nào đó. Thêm vào đó, khi đem ra so bì với người chị béo tốt, cô ta còn có phong thái hiếu khách của gia đình nhà quê. Nhóm Tưởng Thuần Tổ đã được ăn rất nhiều món vô cùng quý giá ở chỗ cô ta; sự hư vinh lương thiện của người phụ nữ này đã khiến nhóm Tưởng Thuần Tổ gặp chút thuận lợi.

Người chị béo tốt có chút rụt rè, thường hay đỏ mặt. Chị ta chưa từng trải sự đời, nhưng vì nhan sắc của mình nên đinh ninh rằng bản thân vô cùng thông minh. Mỗi lần cất lời, mong người khác chú ý là chị ta lại đỏ mặt. Đặc biệt là đối với Tưởng Thuần Tổ — người có chút ngượng ngùng — chị ta sinh ra sự hứng thú nồng nhiệt. Ngay trong bóng râm của người chị béo tốt và ánh hào quang chói lọi của người bác dâu lanh lợi ấy, Vạn Đồng Hoa vẫn ngồi bất động, lắng nghe Tôn Tùng Hạc "tán chuyện".

Họ luôn ngồi trong căn phòng ẩm ướt và tối tăm hệt như cái hang nghèo nàn của mẹ Vạn Đồng Hoa; đôi khi ít ỏi hơn thì ngồi trong căn phòng xa hoa của bác dâu. Trong mùa đông đằng đẵng, gió lạnh gào thét ngoài đồng nội, trong phòng đốt củi thông, mọi người cùng quây quần bên bếp lửa sưởi ấm.

Những người con gái nhà quê đã tiễn đưa năm tháng bình yên bên bếp lửa của họ. Vào dịp năm mới, dẫu nghèo khó nhưng nhờ sự vun vén thiện chí của các chị và bác dâu nên vẫn có đủ món ăn phong phú, náo nhiệt vô cùng. Có một dạo, Tưởng Thuần Tổ trò chuyện vô cùng thân thiết với mẹ của Vạn Đồng Hoa, nhưng giờ đây, Tưởng Thuần Tổ nhất quyết không chịu đến nữa. Tôn Tùng Hạc bước vào trong gió lạnh, mẹ vừa nhìn thấy liền cất câu đầu tiên hỏi về Tưởng Thuần Tổ. Cụ già có thể coi họ như con cái, Tôn Tùng Hạc bỗng cảm thấy vô cùng xót xa.

Bên cạnh đống lửa của mình, Vạn Đồng Hoa đã chẳng còn chút niềm vui vẻ của những năm trước nữa. Lòng cô ngập tràn nỗi buồn. Tưởng Thuần Tổ không đến khiến cô thất vọng.

"Tôn tiên sinh, sưởi lửa đi!" Vạn Đồng Tinh lên tiếng, tỏ ý mình đã nghe theo lời khuyên của chị và trở nên dũng cảm hơn.

Mẹ pha cho Tôn Tùng Hạc một quả trứng gà đập vào, bỏ thêm đường trắng, rồi ngồi xuống bên bếp lửa, mỉm cười hiền hòa. Nụ cười của cụ ngầm ý rằng: cụ chẳng có lời nào để nói cả. Rõ ràng là, nếu không vì sự soi mói của mấy người phụ nữ kia thì trong thâm tâm cụ đã sớm thừa nhận cậu con rể này từ lâu rồi. Bọn trẻ con lập tức bu lại lấp kín cửa phòng. Âm thanh hào hứng vang lên, chị và bác dâu bước vào, cười cười nói nói cực kỳ khách sáo.

"Sao tiên sinh Tưởng không đến thế!" họ hỏi.

"Anh ấy hơi khó chịu trong người." Tôn Tùng Hạc đứng dậy, cung kính đáp.

"À, thế thì nên đi khám bác sĩ sớm chứ!" "Các anh người vùng hạ lưu các anh, không chịu nổi khí hậu trong Tứ Xuyên đâu!" "Hôm nay trời lạnh thế này, à, ở trong thành phố thì vẫn dễ chịu hơn!" "Chỗ chúng tôi chẳng có gì để tiếp đãi cả đâu!" vân vân và vân vân. — Chị và bác dâu lần lượt lên tiếng. Chị cứ đỏ mặt không ngừng, bác dâu thì cười cười mãi, xua đuổi bọn trẻ con ra chỗ khác. Họ ngồi xuống, phủ bóng râm của mình lên người Vạn Đồng Tinh, tôn lên ánh hào quang của Vạn Đồng Hoa.

Sự im lặng và câu nệ nhanh chóng bao trùm. Cuối cùng thì chị và các bác dâu cũng lui ra: họ bảo Tôn Tùng Hạc trưa nay lên nhà ăn cơm. Vạn Đồng Tinh có vẻ hoạt bát hơn một chút, không ngừng thì thầm to nhỏ điều gì với chị. Chị đẩy cô một cái, trêu chọc cô. Họ lại thì thầm to nhỏ với nhau.

Thế là Vạn Đồng Tinh đột ngột tràn ngập hứng khởi, trở nên hoạt bát hẳn lên.

"Chúng ta chơi đếm đi!" cô vui vẻ lớn tiếng nói. Cô cố tình không nhìn Tôn Tùng Hạc. "Đứa nào lòng dạ xấu xa em biết thừa! Chúng ta chơi đếm đi!" cô nói, dùng chân đá đống than hồng đồng thời ôm đầu gối đung đưa cơ thể.

Rõ ràng là ban nãy họ vừa bất chợt bàn tán về vấn đề xem trong hai người bọn họ, ai là kẻ lòng dạ xấu xa hơn.

"Khỏi cần đếm, em chính là kẻ lòng dạ xấu xa!" Vạn Đồng Hoa bị lây nhiễm sự hoạt bát của em gái, lên tiếng.

"Đếm đi chứ!" Vạn Đồng Tinh nói, cảm thấy Tôn Tùng Hạc đang nhìn mình nên mặt đỏ bừng. "Chị chịu chưa nào?"

Thế là họ bắt đầu đếm: hai người đồng thanh cất lời ca, luân phiên chỉ tay vào ngực; khi hát đến chữ cuối cùng mà chỉ trúng ai thì người đó chính là kẻ lòng dạ xấu xa.

"Một gốc tre mười bốn đốt!" Vạn Đồng Tinh lớn tiếng hát, tiện tay vung tay ra hiệu coi thường chị. "Nói nhỏ thôi cái đồ quỷ sứ này! Một gốc tre mười bốn đốt," Vạn Đồng Hoa hát tiếp, "Đứa nào lòng dạ xấu xa tao biết, lòng dạ xấu xa chặt làm củi đốt, không phải đốt này thì đốt đốt kia;" họ càng hát càng nhanh, càng đếm càng dồn dập, "Một gốc tre mười bốn đốt, đứa nào lòng dạ xấu xa tao biết, không phải chủ quán thì là tá điền!"

"Là chị, là chị — Vạn Đồng Hoa là tá điền!"

Họ cười lớn, nhưng Tôn Tùng Hạc không cười, khóe mắt anh giật giật. Tâm tư của anh quá nặng nề, anh không cảm thấy trò chơi này có ý nghĩa gì. "Một người càng chẳng biết gì cả thì lại càng vui vẻ! Sự vui vẻ và nỗi ngu muội vốn dĩ là một!" anh nghĩ.

Vạn Đồng Tinh đi ra ngoài, mẹ cũng đi ra phía sau nhà, chỉ còn lại một mình Vạn Đồng Hoa. Vạn Đồng Hoa ngồi im không nhúc nhích, trông vô cùng lạnh lùng. Tôn Tùng Hạc mang theo vẻ mặt đầy kích động bắt đầu câu chuyện của mình.

"Mọi chuyện thế nào rồi?" anh hỏi.

Vạn Đồng Hoa nhìn anh, không đáp. Tôn Tùng Hạc thầm nghĩ, có lẽ sự lạnh nhạt vừa rồi của anh đối với trò chơi đã làm Vạn Đồng Hoa nổi giận.

"Thế nào?"

"Họ nói anh thế nọ thế kia, nói anh đã kết hôn rồi, lại còn chê anh ăn mặc không ra gì!" Vạn Đồng Hoa nói một cách đầy đột ngột và căm phẫn, giáng một đòn đau vào Tôn Tùng Hạc. Tôn Tùng Hạc im lặng, mặt tái mét, run lẩy bẩy.

“Thế cô ấy có tin không?” anh nghiêm giọng hỏi.

“Cô ấy đương nhiên là tin rồi!” Vạn Đồng Hoa khinh bỉ đáp.

“Hay lắm!” Tôn Tùng Hạc phẫn nộ gào lên trong lòng.

“Thế thư của tôi cô ấy đã xem chưa?” anh lại nghiêm giọng hỏi.

“Cô ấy đem cho người khác xem đấy!” Vạn Đồng Hoa lạnh nhạt đáp.

“Thế còn cô, cô có tin không?”

Vạn Đồng Hoa không đáp. Môi cô khẽ run rẩy. Cô mang theo vẻ mặt trầm ngâm lạnh lùng đăm đăm nhìn đống than hồng. Mi mắt cô rủ xuống, hơi run run, khiến Tôn Tùng Hạc tưởng rằng cô đã khóc. Nhưng anh, Tôn Tùng Hạc, vẫn không thể tha thứ cho sự phá phách của cô — anh đinh ninh là thế. Vẻ mặt ấy của Vạn Đồng Hoa vẫn tiếp diễn, Tôn Tùng Hạc nghĩ đến Tưởng Thuần Tổ và cảm thấy khó chịu: anh chẳng biết mình đang khó chịu thay cho ai. Im lặng, khúc củ thông khẽ nổ lách tách trong đống than hồng. Từ khe cửa lùa truyền đến tiếng gió rít sắc bén, vọng lại từ nơi xa xăm.

“Tôi căm ghét tất cả đàn ông, bọn họ chẳng chịu trách nhiệm gì cả! Bọn họ chỉ biết trách móc người khác!” Dưới vẻ mặt ấy, Vạn Đồng Hoa căm phẫn nghĩ; “Thứ tình yêu này khiến trái tim tôi nguội lạnh hoàn toàn! Anh không thể nói anh ta không chung thủy, bởi vì anh ta lúc nào cũng có lý! Nhưng không có chuyện này cũng chẳng sao cả, tôi cứ ngồi thế này đây, ngồi trong sự nhục nhã cho đến chết!” Cô liếc nhìn Tôn Tùng Hạc.

“Thế cô đang nghĩ gì thế?” Tôn Tùng Hạc dịu giọng hỏi hơn một chút. “Tôi chẳng muốn nói gì cả... Tôi chẳng thấy sống có gì thú vị nữa,” cô nói, nở một nụ cười thê lương.

“Tôi cầu xin cô hãy tin chúng tôi,” Tôn Tùng Hạc nói, cười một cách đầy đau khổ.

Cô không đáp, lại hạ mi mắt xuống. Đúng lúc này cửa mở ra, gió lạnh ùa vào, Vạn Đồng Tinh ra vẻ e ấp bước vào. Cô mỉm cười với chị, không nhìn Tôn Tùng Hạc. Cô hoàn toàn không hề hay biết sự bất mãn mà chị dành cho mình.

Cô còn chưa kịp ngồi xuống, Tôn Tùng Hạc đã mang theo nụ cười đau khổ nhìn chằm chằm vào cô. Cô hốt hoảng đứng chôn chân bên chiếc bàn.

“Ban nãy chúng tôi đang bàn,” Tôn Tùng Hạc khẩn thiết nói, má giật giật, “Tôi cảm thấy trên thế giới này, loài chó dùng ánh mắt loài chó để nhìn người, con người dùng ánh mắt con người để nhìn người, Vạn tiên sinh cảm thấy có đúng không?” anh nói một cách dữ dội, khiến Vạn Đồng Tinh giật mình hoảng sợ. “Tôi nghe nói có người — tạm gọi người đó là người đi — nói rằng tôi đã kết hôn rồi, đối với sự lăng mạ này, tôi vô cùng căm phẫn! Tôi cảm thấy bản thân mình chưa đến nỗi tồi tệ đến mức đi lừa gạt một người con gái! Thêm nữa, gia đình tôi không phải là không có tiền, cứ để họ biết đi!” anh phẫn nộ nói, “Nói tôi ăn mặc không ra gì, đương nhiên là tôi ăn mặc không ra gì, nhưng tôi không hề cho rằng người ăn mặc đẹp thì mới là người có giá trị! Tôi không có ý nói mình là người có giá trị, nhưng tôi tin rằng, đối với một con người, chỉ có tri thức và lý tưởng mới là tài sản quan trọng nhất!...” Anh run rẩy — thái độ kịch liệt và nghiêm khắc của Tôn Tùng Hạc gầy gò hệt như ngọn lửa, đây dường như là thái độ duy nhất của anh: anh luôn nói chuyện như thế, dẫu cho đôi khi trái tim anh lại vô cùng dịu dàng và tràn ngập niềm khao khát. Ở đây, bản năng tinh thần của anh cảm nhận được rằng xung quanh anh toàn là kẻ thù. Dẫu cho lúc này anh vô thức cũng coi Vạn Đồng Tinh như kẻ thù, nhưng anh vẫn hiên ngang tin rằng mọi hành động của mình đều là để cứu rỗi cô.

Cứ thế, anh càng trở nên gay gắt hơn. “Vạn tiên sinh nghĩ thế nào?” anh hỏi.

Vạn Đồng Tinh im lặng không cảm xúc. Vạn Đồng Hoa nghiêm nghị nhìn họ. Đối với lời nói của Tôn Tùng Hạc, Vạn Đồng Hoa cảm thấy không thể đồng tình: cô thấu hiểu em gái, cô theo bản năng cảm thấy mọi chuyện không hề đơn giản như những gì Tôn Tùng Hạc nói.

Tôn Tùng Hạc nói, trên thế giới này có hai loại người, một loại là người tốt, một loại là kẻ xấu, đối với người tốt thì chúng ta nên đồng cảm, đối với kẻ xấu thì chúng ta phải vô tình đả kích. Anh nói, mục đích nhân sinh hiện tại của anh là làm người: làm người rất khó. Đây quả thực là cảm giác đau thấu tâm can của anh. Nhưng cảm giác mộc mạc hay triết lý này của anh lại vấp phải sự châm chọc nhiệt tình và sự công kích tàn nhẫn của Tưởng Thuần Tổ.

Tôn Tùng Hạc đau đớn cảm thấy rằng giữa gia đình, bạn bè và xã hội, muốn làm một người chính trực thật quá khó. Làm người mà không từ bỏ lý tưởng của mình, đồng thời lại không tổn hại đến những người lương thiện, thật quá khó. Anh cảm nhận vấn đề tình cảm phức tạp một cách mộc mạc như thế, nhưng cảm giác của Tưởng Thuần Tổ thì hoàn toàn ngược lại.

“Vạn tiên sinh cảm thấy người nhà có đồng ý chuyện này không?” Tôn Tùng Hạc hỏi. Vạn Đồng Tinh liếc nhìn chị một cái.

“Chắc là sẽ đồng ý thôi,” cô đáp, cảm thấy chị yêu cầu mình đáp như vậy. “Giả sử không đồng ý thì sao? Giả sử không đồng ý, có thể phản kháng không? Có cách nào không?” Tôn Tùng Hạc khẩn thiết hỏi. “Giả sử không đồng ý, chúng ta lao ra ngoài, có cách nào không?” “...Chắc là có cách.” Vạn Đồng Tinh nhỏ giọng đáp, mặt đỏ bừng. Cô vịn lấy chiếc bàn, bồn chồn di chuyển cơ thể. Cô nhìn chị, rồi lại lè lưỡi. Vạn Đồng Hoa cười nhạt một tiếng.

“Cô ấy thuần khiết đến mức khiến người ta đau lòng!” Tôn Tùng Hạc thầm nghĩ khi nhìn chiếc lưỡi của cô. Từ ý nghĩ ấy, Tôn Tùng Hạc đột nhiên bước vào thế giới nội tâm và cảm xúc của Vạn Đồng Tinh, cảm nhận được một thứ cảm xúc dịu dàng, tao nhã và đượm chất thơ, ánh mắt phấn khích đến run rẩy của anh dịu lại, nụ cười dịu dàng và sáng ngời ấy xuất hiện. Anh không tự nhận ra sự thay đổi này. Anh nhìn Vạn Đồng Tinh. “Cô ấy đẹp biết bao, thuần khiết biết bao, tốt biết bao! Giả sử có một người đàn ông như thế, có thể hy sinh vì cô ấy, vì cô ấy mà càng thấu hiểu hơn về cuộc sống và lý tưởng của mình, đồng thời trở nên dũng cảm hơn — tại sao phải sợ hãi thế giới này chứ? — thế thì anh ta, người đàn ông ấy sẽ hạnh phúc biết nhường nào!” anh nghĩ. Anh dùng toàn bộ sự tồn tại của mình để nghĩ như vậy. Anh xúc động, xúc động vì người đàn ông mà anh vừa nghĩ tới — anh nhìn thấy rõ mồn một người đó, vì một thứ cao cả, thuần khiết mà đang hiên ngang chiến đấu trong một thế giới u tối. Anh bất giác rơi nước mắt. Anh giật mình, mang theo gương mặt đầy vẻ kích động đảo mắt nhìn quanh. “Quả nhiên đã xảy ra chuyện gì sao? Quả nhiên là thế sao?” anh tự hỏi mình. “Đúng vậy, mọi thứ đều khác rồi, đã được xác định, đã xảy ra rồi, tôi không thể mất cô ấy!” anh đáp.

Hai chị em Vạn Đồng Hoa kinh ngạc nhìn anh.

“Tôi cảm thấy xót xa thay cho Tưởng Thuần Tổ!” anh đột nhiên cất lời, yêu quý Tưởng Thuần Tổ biết bao; trong khoảnh khắc này, anh tuyệt nhiên không hề nghĩ rằng mình sẽ nói câu ấy. “Cậu ấy là một người tốt biết bao, nhất là, cậu ấy... cậu ấy phong phú biết nhường nào! Đương nhiên, ai mà chẳng có nhược điểm của riêng mình, nhưng cậu ấy lại trung thực và chân thành nhường ấy...” Anh lại rơi nước mắt. Vạn Đồng Hoa đau xót rủ mi mắt xuống.

“Cậu ấy trò chuyện với tôi nhiều lắm, chúng tôi thường bàn luận đủ thứ! Cậu ấy báo cho tôi biết cậu ấy chuẩn bị kết hôn vào mùa xuân năm sau — giờ thì cậu ấy phải dưỡng bệnh. Tôi nghĩ, chỉ cần có một môi trường tốt là cậu ấy có thể phát huy tài năng của mình rồi! Cậu ấy chăm chỉ biết bao, đương nhiên là cậu ấy có hơi kiêu ngạo, nhưng cái này chỉ có thể trách hoàn cảnh thôi, bởi vì chẳng ai hiểu được giá trị của cậu ấy...” Tôn Tùng Hạc trông thật lương thiện làm sao, cảm thấy một niềm vinh quang, ngập tràn tình yêu và lòng biết ơn đối với cuộc sống, đang ở đây ca ngợi người bạn của mình. Nhưng Vạn Đồng Hoa nghiêm nghị ngước mắt lên, cắt ngang lời anh. Vạn Đồng Hoa tin rằng Tôn Tùng Hạc nói những lời này chỉ để an ủi cô mà thôi, nhưng cô chẳng thể nhận được sự an ủi nào từ điều đó. Những lời này đối với cô chỉ càng phơi bày rõ nét nỗi đau đớn giữa cô và Tưởng Thuần Tổ mà thôi.

“Tôn tiên sinh, đừng nói chuyện này nữa!” cô nói, ẩn giấu sau nụ cười nhạt của cô là nỗi đau đớn dữ dội — biểu hiện này chính là nét đặc trưng của cô — rồi cô đau đớn đăm đăm nhìn đống than hồng.

Tôn Tùng Hạc xúc động, im lặng. Anh tin rằng mình vừa có một biểu hiện cao cả.

Lúc Tôn Tùng Hạc rời đi, Vạn Đồng Hoa đưa cho anh một bọc đồ, nhờ anh mang giao cho Tưởng Thuần Tổ; bên trong là một chiếc áo len và hai mươi quả trứng gà.

“Không có thư để mang theo à?” Tôn Tùng Hạc hỏi.

Vạn Đồng Hoa không đáp, tiễn anh đi xuống sườn dốc đá: cô đứng lại dưới dốc, gật đầu chào tạm biệt anh. Cô đứng giữa cơn gió rét cắt da cắt thịt. Cô đứng im lặng, buông thõng hai tay, tà áo của cô phần phật bay phần phật trong gió bấc. Sự im lặng, sức chịu đựng cùng nỗi buồn sâu sắc ấy, mãi về sau Tôn Tùng Hạc vẫn không bao giờ quên. Khi sau này anh trải qua nỗi buồn không thể kìm nén ấy, anh liền lập tức nhìn thấy Vạn Đồng Hoa đang đứng trong tư thế như vậy, đồng thời lại một cách thân thiết cảm nhận lại buổi hoàng hôn ảm đạm mây mù giăng kín, sườn đồi, cây cô mộc, ao nước và chốn hoang dã tiêu điều của mùa đông. Anh kỳ lạ tin rằng, bất cứ lúc nào, giữa những nỗi đau thương không thể cứu chữa của nhân loại, luôn có một Vạn Đồng Hoa hiên ngang đứng giữa chốn hoang dã và gió lạnh. Thời gian càng lâu, anh lại càng thích nghĩ đến điều này. “Cho dù thất bại, cho dù tan vỡ, cho dù không có được Vạn Đồng Tinh, tôi cũng sẽ mãi mãi biết ơn, mãi mãi ghi nhớ. Bởi vì, giả sử những thứ thuần thuần khiết bị lăng mạ, bị tổn thương, thì đó chính là minh chứng cho thấy trên thế giới này, thứ đó có giá trị cao quý nhường nào! Lý tưởng và niềm tin của chúng ta huy hoàng biết bao! Dù thế nào đi nữa, như lời Tưởng Thuần Tổ nói, chúng ta đã được ban phước rồi! Trong lòng tôi bất chợt tràn ngập hy vọng! Thế thì nào! Hãy để quá khứ trôi qua, hãy để vạn vật bắt đầu lại từ đầu! Thế thì nào, đúng vậy, đúng vậy, thế thì nào!” Tôn Tùng Hạc phấn khích nghĩ, rảo bước nhanh trên con đường núi lúc hoàng hôn.

Tưởng Thuần Tổ khốn khổ vừa mới tỉnh giấc sau giấc ngủ ban ngày. Anh ta ngồi trên mép giường, vô lực buông thõng đôi chân. Ngẩn ngơ nhìn xung quanh một cõi tối tăm mập mờ. Anh ta chẳng có ham muốn cử động, không biết nên làm thế nào cho phải, cứ thế ngẩn người ngồi thừ ra. Tôn Tùng Hạc tràn đầy sức sống mang theo bầu không khí giá lạnh xồng xộc xông vào phòng anh ta. Sự tươi mới này của Tôn Tùng Hạc, dù bản thân có che giấu thế nào khi bước vào phòng Tưởng Thuần Tổ đi chăng nữa, thì Tưởng Thuần Tổ vẫn cảm nhận được một cách sắc bén. Tưởng Thuần Tổ cảm nhận được, và sinh lòng địch ý. “Cậu ta mang đồ ngọt tới đây rồi!” Tưởng Thuần Tổ nghĩ.

“Vạn Đồng Hoa nhờ tôi mang đồ đến cho cậu, ở đây này!” Tôn Tùng Hạc nói. Giọng điệu của anh ta đã vô tình vạch trần sự tươi mới của mình, nhưng bản thân anh ta mãi về sau mới nhận ra.

Tưởng Thuần Tổ lết dép đi đến bên bàn, thắp đèn lên, đặc biệt vì sinh lòng địch ý với "món đồ ngọt" nên cậu ta trầm mặc hất văng bọc đồ của Vạn Đồng Hoa ra. Hành động này của cậu ta khiến Tôn Tùng Hạc lúng túng nhận ra sự tươi mới của mình. Tôn Tùng Hạc bèn trở nên nghiêm nghị và im lặng.

Tưởng Thuần Tổ ngồi đó, lặng lẽ hút thuốc, cố tình lắng nghe tiếng gió ngoài cửa sổ, cố tình giữ thái độ im lặng đối với mọi chuyện của Tôn Tùng Hạc. Tôn Tùng Hạc đi đi lại lại, đau đớn cảm thấy sự địch ý từ người bạn.

“Cậu ăn cơm chưa?” anh hỏi.

“Chưa.”

“Ra ngoài ăn đi.”

“Khỏi cần, tiểu học Thạch Kiều sắp sập tiệm đến nơi rồi, hôm nay cắt cơm rồi đấy.” Tưởng Thuần Tổ lạnh nhạt nói.

“Thế thì ra ngoài nói chuyện đi.”

“Không cần.”

Tôn Tùng Hạc phẫn nộ, đẩy cửa lao vụt ra ngoài. Tưởng Thuần Tổ cười nhạt, đứng phắt dậy. Cậu ta cảm thấy một nỗi đau đớn dữ dội, chẳng biết phải làm sao cho phải. Cậu ta mở bọc đồ của Vạn Đồng Hoa ra; nhấc chiếc áo len sang một bên, nhìn thấy những quả trứng gà, cậu ta bỗng dưng xúc động, lấy chiếc áo len trùm lên mặt rồi òa khóc.

Tiếng khóc nghẹn ngào đến xé lòng của cậu ta khiến Tôn Tùng Hạc quay trở lại. Tôn Tùng Hạc trở nên tái mét hệt như một ngọn lửa, đôi mắt sáng rực đứng cạnh cửa nhìn cậu ta.

Ngọn lửa ấy — hoàn toàn là một ngọn lửa, bước vào, đứng bên chiếc bàn. Tưởng Thuần Tổ nhìn anh ta.

“Cậu cũng đồng cảm với tôi,” Tưởng Thuần Tổ mang theo vẻ mặt đau đớn và phấn khích nói; “Nhưng không cần sự đồng cảm ấy đâu! Tôi không muốn để cậu biết rằng mình là kẻ yếu đuối!” cậu ta nói, cười kích động một tiếng.

“Nói thế hoàn toàn sai rồi!” Tôn Tùng Hạc, ngọn lửa ấy, nghiêm nghị và dữ dội lên tiếng, má run lẩy bẩy.

Tưởng Thuần Tổ đột ngột cười nhìn anh ta.

“Tôi phê bình cậu, bởi vì chúng ta là bạn bè. Tôi kính trọng cậu, bởi vì cậu tài giỏi hơn tôi! Cậu không cần phải nghĩ theo cách đó, thế là sai rồi! Cậu đương nhiên biết rõ điều này hơn tôi: trên thế giới này không có con đường nào mà một mình bước đi cả! Cậu nhất định biết rõ điều này hơn tôi: trên thế giới này không có con đường nào mà một mình bước đi cả! Từ lâu tôi đã muốn gợi ý cho cậu điều này, tôi hiểu biết chẳng được bao nhiêu trong lĩnh vực này!” Tôn Tùng Hạc, ngọn lửa ấy, nói.

Ở ngọn lửa ấy, sự khiêm nhường và niềm tin mãnh liệt như nhau, đã chấn động Tưởng Thuần Tổ đang chìm trong bi thảm. Những lời này đã kích thích lòng tự tôn của Tưởng Thuần Tổ, cậu ta đinh ninh, vẫn đinh ninh rằng mình cao minh hơn người bạn của mình: điểm này quan trọng hơn tất cả mọi thứ. Thế rồi trong lòng cậu ta dâng lên một thứ tình cảm sâu sắc: cậu ta vui lòng đón nhận những lời này. Cậu ta ngồi xuống, ôm chặt lấy đầu.

“Hôm nay trong trường chẳng còn lấy một đồng nào, qua kỳ nghỉ đông là không thể khai giảng được nữa, Trương Xuân Điền chạy đến nổi trận lôi đình với tôi, cậu ta nói tôi không biết làm việc. Tôi có chút kính trọng cậu ta. Tôi quyết tâm không làm nữa.” Cậu ta từng chữ từng chữ nói một cách ôn hòa, mỉm cười nhìn ngọn đèn. “Cậu ta nổi giận thế nào?”

“Cậu ta nói, nếu không phải tôi cứ cắm đầu lao vào một cách mù quáng — cậu ta bảo là cắm đầu lao vào một cách mù quáng — thì đã chẳng đến nỗi này. Tôi đau đớn nhận ra rằng giữa tôi và cậu ta chưa bao giờ hình thành được sự thấu hiểu và tình bạn chân chính. Cậu ta quả thực luôn phò trợ cho những thứ mới mẻ, thuần khiết, nhưng mặt khác vừa phò trợ, hy sinh bản thân, cậu ta lại vừa nhồi nhét tất cả những định kiến của mình vào! Cậu ta lấy việc chấp nhận định kiến của mình làm điều kiện! Kẻ nào dám phản kháng lại định kiến của cậu ta thì kẻ đó đang muốn làm quan, cậu ta thà hy sinh lương thực của mình chứ nhất quyết không chịu hy sinh định kiến. ...Định kiến chính là lý tưởng, tôi đau đớn cảm thấy bản thân mình cũng vậy... Nói thế này không quá cay nghiệt chứ nhỉ?” Cậu ta từng chữ từng chữ nói một cách ôn hòa, mỉm cười nhìn ánh đèn.

Tôn Tùng Hạc trang nghiêm lắng nghe cậu ta. Nhờ vào thần sắc trong trẻo tựa ngọn lửa ấy của Tôn Tùng Hạc, Tưởng Thuần Tổ bỗng cảm thấy, không phải Tôn Tùng Hạc đang lắng nghe mình, mà là toàn bộ "thế hệ của bọn họ" đang lắng nghe mình. Trước kia cậu ta cũng từng có cảm giác này, nhưng lần này cảm giác đó là rõ nét nhất.

Cậu ta cảm thấy không phải một con người, một người bạn đang lắng nghe mình, phê bình mình, mà là toàn bộ "thế hệ của bọn họ" đang lắng nghe mình, phê bình mình. Cậu ta bất giác sinh lòng kính sợ.

“Thế cậu nghĩ thế nào?” Tôn Tùng Hạc trang nghiêm hỏi.

“Ở trên người cậu là sức mạnh của ý chí, là niềm tin kiên định, còn ở trên người tôi là Thượng đế và ác quỷ, tôi là kẻ đã hứng chịu cơn thịnh nộ của con người và thần linh!” Tưởng Thuần Tổ phẫn nộ nói. “Rốt cuộc cậu định thế nào đây?”

“Còn cậu thì sao?”

“Cứ làm tiếp rồi tính sau...”

“À, thế kết quả hôm nay ra sao?”

“Rất tuyệt! Tôi đã tin lời cậu rồi, rất tuyệt!” Tôn Tùng Hạc mang theo sự nhiệt tình ngây thơ nói; vẻ tươi mới ấy lại lộ ra lần nữa.

“Đúng thế, Vạn Đồng Tinh là một cô gái rất tốt, cậu sẽ hạnh phúc thôi!” Tưởng Thuần Tổ nói, rưng rưng nước mắt, mỉm cười nhìn qua ánh đèn.

“Thế còn cậu thì sao?” Tôn Tùng Hạc lo lắng hỏi.

“Tôi thấy cậu so với tôi mới trong sáng làm sao, trung thực làm sao, nghiêm túc làm sao, kiên cường làm sao! Trong thẳm sâu tâm hồn tôi, tôi đã không chung thủy với cô ấy rồi!” Cậu ta chỉ chiếc áo len trên bàn, “Tôi đã tổn hại đến cô ấy, dùng sức mạnh điên cuồng của mình để lừa dối cô ấy. Nếu một người, trong mối tình đầu tiên, không ôm ấp một ý niệm tồi tệ nào quá mức, thì cho đến tận cuối đời, chắc cậu ta sẽ cười thật sảng khoái nhỉ. Nhưng tôi đã từ bỏ hy vọng này rồi! Tôi biết cô ấy muốn kết hôn, cho đến tận bây giờ, chưa chắc đã vì yêu tôi, mà là vì bất đắc dĩ! E rằng với một kẻ như tôi, chẳng có người phụ nữ nào có thể sống nổi dù chỉ một ngày đâu nhỉ!... Đúng vậy, tôi muốn kết hôn! Tôi muốn đến chốn phồn hoa để tham gia vào một cuộc cạnh tranh hung ác! Cái gọi là chiến thắng ở Trung Quốc chúng ta thực sự quá dễ dàng, tôi chưa bao giờ thất bại cả, còn cái gọi là thất bại, tôi tin rằng mình nhất định sẽ chiến thắng!” Cậu ta kịch liệt nói, “Thế nhưng, chiến thắng đó mới đáng sợ làm sao!” Tôn Tùng Hạc đồng cảm gật đầu. Anh tin rằng chiến thắng này quả thực đúng như Tưởng Thuần Tổ đã nói, vô cùng đáng sợ.

“Xu hướng phục cổ trên văn hóa, chủ nghĩa bảo thủ tê liệt trong cuộc sống, chủ nghĩa giáo điều trong chốn quan trường quyền uy, phường thị dân và lưu manh hung ác tột độ, tất cả đều có vinh quang, đều có vinh quang. Trung Quốc chúng ta, có lẽ đến bây giờ lại càng cần sự giải phóng cá nhân hơn, thế nhưng bị đè bẹp rồi, bị đè bẹp rồi! Sống đấy, mà vô tri vô giác trở nên tê liệt từ lúc nào không hay, hoan nghênh lòng tự tin dân tộc và văn hóa vốn có, cái tên gọi mới chính là tiếp nhận di sản văn hóa! Mọi người tranh nhau chỗ đứng, ôm khư khư một lá bùa chú, từ đó thiên hạ thái bình! Kẻ nào không dễ dàng cách mạng hóa thì lúc nhỏ đã bị cái lối sống này của Trung Quốc đè cho tê liệt rồi, những cảm xúc tinh tế, ví dụ như đối với phụ nữ, đối với tiền tài vân vân, những cảm xúc và ý thức phong kiến ấy, cứ len lỏi chiếm lĩnh lấy ngươi! Quan niệm về đời sống gia đình lại càng như thế, rất ít người bước thêm một bước trên con đường này, có kẻ cất tiếng kêu lên thì lập tức bị quần công hội thảo! Người Trung Quốc chính là sự tích hợp ba trong một của quan lại, danh sĩ và thổ phỉ! Cứ lấy tôi ra mà xem, cho đến tận bây giờ vẫn ôm ấp ý thức tồi tệ đối với phụ nữ, giả sử khoác thêm một cái tên mới thì liền nhẹ nhàng biến thành người cách mạng rồi, rất dễ dàng, rất dễ dàng! Cho đến tận bây giờ, ở Trung Quốc vẫn chẳng có ai thức tỉnh cả, chí ít thì tôi chẳng tìm được ai! Cứ nhìn Tưởng Thiếu Tổ mà xem, dạo gần đây bàn luận rôm rả về Đào Uyên Minh, bởi vì chẳng có hy vọng làm quan nữa! Cậu ta từng thức tỉnh rồi đấy, cái gọi là thức tỉnh ấy!” Cậu ta mỉm cười sống động, dùng sức nói. “Sức mạnh mới tồn tại ở một nơi xa xôi nào đó, chúng ta chẳng thể cảm nhận được! Chúng ta chính là quan lại, danh sĩ, thổ phỉ — Đức Chúa Cha, Chúa Thánh Thần, Chúa Con, ba vị là một! Trung Quốc mịt mờ ơi, tôi đối với cậu đương nhiên là vĩnh viễn không chán ngấy, thế nhưng sinh mệnh của tôi ngắn ngủi lắm, vào phút chót, chắc tôi sẽ chẳng thể cười sảng khoái nổi đâu nhỉ! Con người ta sống trên đời, tin rằng là vì tương lai, vì niềm vui và hạnh phúc — tuyệt đối không phải vì đau khổ! — vì ‘tuổi trẻ phơi phới nô đùa trước cửa mồ của chúng ta’ — đây là niềm tin huy hoàng, kiên định! Chúng ta đang sống, quan niệm này rõ ràng hơn bất kỳ thời đại nào! Thế nhưng đây lại là một thời đại mê tín giáo điều, tôi đã chuyển những thây ma ấy đến trước mặt mình để dọa dẫm chính mình! Tôi suýt chút nữa bị dọa cho hồn xiêu phách lạc rồi! Làm sao mới có thể vượt qua những thây ma này để tiến lên đây!” Tưởng Thuần Tổ vừa nói vừa nói, nụ cười trong mắt càng thêm thâm trầm, cuối cùng thì độc thoại một mình. Tôn Tùng Hạc nghiêm trang lắng nghe cậu ta, hoàn toàn bị bài độc thoại của cậu ta làm cho cảm động. Từng biểu cảm nhỏ nhặt trên gương mặt gầy gò của Tưởng Thuần Tổ đều được anh xúc động ghi nhận lại.

“Đúng vậy, đúng vậy, tôi cũng cảm thấy thế!” Tôn Tùng Hạc ngây thơ nói, đôi mắt run rẩy, “Nhưng phải làm sao đây?” anh lo lắng hỏi.

Tưởng Thuần Tổ tạm thời im lặng; lắng nghe tiếng gió rít sắc bén bên ngoài.

“Cậu biết phải làm sao mà, bằng niềm tin và ý chí của cậu.” Cậu ta nói. Ý của cậu ta là: Tôn Tùng Hạc sẽ đi theo một con đường nghiêm túc, mộc mạc, còn cậu ta, Tưởng Thuần Tổ, sẽ bước đi trên một con đường hiểm ác, anh hùng.

“Đâu có đơn giản thế! Tôn Tùng Hạc nói, vô thức nhận thức được tình cảm của Tưởng Thuần Tổ; “Tôi vô cùng tức giận vì chuyện này! Tôi cảm thấy mình cần phải kết hôn, nhưng dựa vào đâu mà tôi phải cúi đầu trước bọn chúng chứ! Cậu biết đấy, làm người khó khăn nhường nào! Hôm qua tôi suýt thề là không theo đuổi cô ấy nữa, cô ấy ngốc nghếch thế cơ chứ, thở dài!” Tôn Tùng Hạc nói. Để biện minh với Tưởng Thuần Tổ, anh ta liền nguyền rủa thần tượng thuần khiết của mình; anh ta đinh ninh rằng nói như vậy chắc chắn sẽ nhận được sự đồng cảm của Tưởng Thuần Tổ. Rõ ràng là, ở những phương diện này, Tưởng Thuần Tổ đã vượt xa anh ta, đoạn độc thoại dài ban nãy của Tưởng Thuần Tổ chính là một sự đe dọa nghiêm trọng đối với anh ta. Đến đây, anh ta bỗng chốc biến thành một người đàn ông đơn giản và bình dị biết bao. Khi không đại diện cho thứ ngọn lửa ấy, khi trở thành một cá nhân đơn thuần, anh ta liền tức khắc hóa thành một người đàn ông ngây thơ nhất. Anh ta nguyền rủa thần tượng của mình, anh ta nói người mà anh ta từng rời bỏ trước kia vốn tốt hơn cô ấy rất nhiều. Tưởng Thuần Tổ cao ngạo thấu hiểu tình cảm của anh ta.

“Đâu thể nói thế!” Cậu ta mỉm cười đáp.

“Tôi vô cùng tức giận! — Cứ chờ mà xem!”... Gương mặt anh ta run rẩy. “Bây giờ tôi chỉ có thể chịu trách nhiệm cho chính mình! Tôi nhất định phải trung thực... Thời đại này tự nhiên là có nhược điểm, nhưng ngoại trừ thiên đường ra, chẳng có nơi nào là không có nhược điểm cả!” Anh ta nói, phản kháng lại sự đe dọa của Tưởng Thuần Tổ. Anh ta lại một lần nữa trở thành "ngọn lửa", gương mặt run lẩy bẩy không ngừng, trông vô cùng nghiêm nghị. “Tôi luôn tự cảnh cáo bản thân, trên thế giới này, không có con đường nào mà một mình bước đi cả!” Ngọn lửa nghiêm nghị cất lời.