Tưởng Thuần Tổ lên đường về nông thôn ngay ngày hôm đó, Tôn Tùng Hạc cùng người cha làm nghề kinh doanh lương thiện của mình cũng đến Trùng Khánh. Tối đó, Tôn Tùng Hạc tới tìm Tưởng Thuần Tổ. Hành động của Tưởng Thuần Tổ khiến Tôn Tùng Hạc cảm thấy tình thế cấp bách, thế là sáng hôm sau, Tôn Tùng Hạc lên đường về nông thôn. Cậu đi đuổi theo Tưởng Thuần Tổ.

Mấy ngày trước, Tôn Tùng Hạc mới biết tường tận nỗi bất hạnh nghiêm trọng của Tưởng Thuần Tổ từ bức thư của Triệu Thiên Tri, đó là việc Vạn Đồng Hoa đã xuất giá. Trong mấy tháng này, nhờ sự tiếp xúc giữa gia đình hai bên, người nhà họ Vạn biết cha của Tôn Tùng Hạc rất giàu có, lại ôn hậu và chất phác, nên đã xóa bỏ mọi nghi ngờ đối với Tôn Tùng Hạc. Vì thế, Vạn Đồng Tinh có thể tự do thư từ qua lại với Tôn Tùng Hạc. Vạn Đồng Tinh gửi ảnh, vỏ gối và một vài vật kỷ niệm tình yêu khác tới, còn Tôn Tùng Hạc thì phiền muộn gửi lại mấy cuốn sách. Vạn Đồng Tinh hoàn toàn không nhắc tới chuyện của chị gái. Có một bức thư viết bằng bút máy, nhưng bị lấy bút mực bôi đen mất bốn dòng, điều đó khiến Tôn Tùng Hạc nghi ngờ. Tôn Tùng Hạc định dùng nước rửa sạch vết mực, nhưng lại làm rách tờ giấy, kết quả chỉ đoán được mấy chữ mơ hồ: "Chị gái hy vọng ông Tưởng từ nay..." Giờ đây, từ Triệu Thiên Tri biết được chuyện này (Triệu Thiên Tri đau đớn hy vọng Tôn Tùng Hạc có thể an ủi Tưởng Thuần Tổ), Tôn Tùng Hạc liền thúc giục cha mình tới Trùng Khánh sớm hơn. Người cha, trong sự cô đơn của tuổi già, tha thiết hy vọng con trai kết hôn: hy vọng con trai từ nay có thể thoát khỏi kiếp phiêu bạt hiểm nguy. Sự hy vọng nhiệt thành của người cha khiến Tôn Tùng Hạc khá phiền muộn. Tối trước ngày về nông thôn, Tôn Tùng Hạc thành thật nói với cha rằng, lần này cậu đi là vì một người bạn tốt nhất của mình. Ý của cậu là cậu vì bạn, chứ không phải vì tình yêu, đối với tình yêu, hôn nhân cậu đã nguội lạnh rồi. Cha dù không thể hiểu ý cậu, nhưng ông cũng cảm thấy an ủi.

Cha ở Trùng Khánh đợi cậu mang người vợ hiền tương lai về, còn cậu thì mang theo tâm trạng đơn độc liều lĩnh, mãnh liệt mà lạnh lùng đuổi theo người bạn bất hạnh của mình. Trong mấy tháng này, Vạn Đồng Tinh khiến cậu cảm thấy ngọt ngào, phiền não, đau thương, bất mãn, lung lay, nhưng giờ đây tâm trạng cậu đã kiên định: cậu hoàn toàn không nghĩ tới Vạn Đồng Tinh, cậu đi đuổi theo người bạn bất hạnh của mình. Cậu cảm thấy, trong cái thế giới bi thảm, hiểm ác, hoang lương này, mưu cầu hạnh phúc là điều đáng xấu hổ. Cậu cảm thấy, trong cái thế giới đầy rẫy chém giết và đàn áp này, trong cái thế giới bóp chết thiên tài, bôi nhọ nhân loại này, từ bỏ tâm nguyện lạnh lùng, đánh mất lý tưởng huy hoàng, tham cầu sự an ổn, ấm áp, ngọt ngào là điều đê hèn. Cậu cảm thấy mình phải đi theo người bạn bất hạnh của mình, mãi mãi chiến đấu trong nhân gian đen tối này, mãi mãi phiêu bạt trên mặt đất hiểm ác này.

Cậu lạnh lùng hy vọng, khi mình đến Thạch Kiều Tràng, khi gặp người bạn của mình, Vạn Đồng Hoa đã chết, hoặc đã xuất giá. Cậu thành tâm hy vọng khi cậu đến nơi, Vạn Đồng Hoa đã và đang yêu đương với Tưởng Thuần Tổ, họ đã bỏ trốn đi xa rồi.

Thế là, cậu vì sự bi ai của chính mình mà rơi những giọt nước mắt cảm kích. Cậu sợ sự ích kỷ, cậu nguyện hy sinh vì bạn, cậu nghiêm túc và đơn thuần, xúc động và rơi lệ trong những tưởng tượng này, giống như một đứa trẻ.

Nhưng có một nỗi sợ hãi không ngừng tấn công cậu; cậu sợ Tưởng Thuần Tổ đã chết ở đâu đó trên đường rồi. Nỗi sợ hãi này mãnh liệt tới mức cậu tìm kiếm thi thể của Tưởng Thuần Tổ ở khắp mọi nơi, từ bến tàu, chợ quê đến đường cái. Đến cuối cùng, cậu bị chính nỗi sợ hãi này của mình làm cho hoảng sợ, cậu cảm thấy đây là một điềm báo bất hạnh, chính cậu, Tôn Tùng Hạc, đang nguyền rủa người bạn bất hạnh của mình.

Cậu đến Thạch Kiều Tràng trước Tưởng Thuần Tổ. Cậu cảm thấy điềm báo của mình đã thành hiện thực! Vì lo sợ từng gặp kẻ thù, cậu không vào chợ; cậu đi thẳng tới nhà họ Vạn. Cậu cảm thấy mọi thứ vẫn như cũ. Vì không thấy Tưởng Thuần Tổ, cậu liền nguyền rủa tất cả những thứ "như cũ" này.

Cậu nguyền rủa Vạn Đồng Hoa. Cậu và Vạn Đồng Hoa gặp nhau như kẻ thù.

Kể từ cái đêm Triệu Thiên Tri bị bắt, Tôn Tùng Hạc và Tưởng Thuần Tổ lên đường chạy trốn đến nay đã nửa năm trôi qua. Trong nửa năm này, Vạn Đồng Tinh đã trải qua nghi ngờ, sợ hãi, thoái lui, cuối cùng bước vào tình yêu và ảo mộng nồng nàn, mờ mịt, thuần khiết, chuẩn bị thiết thực và rõ ràng cho tương lai của mình; đến bây giờ, cô đã có thái độ đường hoàng giữa người nhà, chờ đợi Tôn Tùng Hạc của mình. Còn chị gái cô, Vạn Đồng Hoa, thì gồng mình chống đỡ, kháng cự trong những cơn sóng gió hiểm ác, rồi rơi vào nỗi bất hạnh bi thảm.

Người nhà họ Vạn, những người chị, người chị dâu đó, bị hành vi của Tưởng Thuần Tổ làm cho chấn động, nên đã cảnh giác với chị em Vạn Đồng Hoa. Họ tháo thư của Tưởng Thuần Tổ và Tôn Tùng Hạc ra xem. Những bức thư cuồng nhiệt, hung ác của Tưởng Thuần Tổ đều rơi vào tay họ. Mối quan hệ bí mật giữa Tưởng Thuần Tổ và Vạn Đồng Hoa bị những bức thư này phơi bày, cộng thêm sóng gió và tin đồn ở Thạch Kiều Tràng, họ liền chắc chắn Tưởng Thuần Tổ là tên phỉ tặc đáng sợ. Sóng gió ở Thạch Kiều Tràng lắng xuống, Triệu Thiên Tri xuất hiện trở lại, đồng thời, người cha giàu có của Tôn Tùng Hạc và anh cả của nhà họ Vạn gặp nhau ở Trùng Khánh, họ liền buông tha thư từ của Tôn Tùng Hạc với thái độ xem trọng, mỉa mai, và nói với Vạn Đồng Tinh rằng người này rất tốt, thế là họ dùng toàn lực để đối phó với Tưởng Thuần Tổ. Họ chỉ để cho bức thư của Tưởng Thuần Tổ có viết câu "Nếu không muốn bị trói buộc, em từ nay hoàn toàn tự do" đến được tay Vạn Đồng Hoa. Anh cả trở về, ép Vạn Đồng Hoa đính hôn với một vị trưởng khoa của chính quyền huyện. Tiếp đó, vị trưởng khoa được mọi người chào đón này xuất hiện, sau hai ngày im lặng, Vạn Đồng Hoa hào sảng đồng ý.

Vạn Đồng Hoa tổng cộng chỉ nhận được ba bức thư của Tưởng Thuần Tổ. Bức thư Tưởng Thuần Tổ gửi vào ngày thứ hai tới Trùng Khánh, do cơ duyên tình cờ, cô đã nhận được. Bức thứ hai, bức thư lạnh lùng, đầy bất mãn, ngắn ngủi, là do Vạn Đồng Tinh lấy trộm được từ dưới gối của chị dâu. Tiếp đó là bức thư chí mạng do chị gái đưa xuống. Vạn Đồng Hoa có đủ lý do để nghi ngờ sự trung thành của Tưởng Thuần Tổ, cô hiểu niềm đam mê đáng sợ của anh. Hai tháng đầu, trong lòng Vạn Đồng Hoa chứa đầy những cảm xúc đáng sợ, cô thường mở cửa đi ra ngoài vào đêm khuya, lang thang trên cánh đồng. Cô đau đớn nhớ về Tưởng Thuần Tổ của mình, đồng thời đau đớn cảm thấy mình thấp hèn. Trong những ngày đó, Vạn Đồng Tinh - người vừa rút lui khỏi tình yêu - đã canh giữ cô chặt chẽ. Trong những ngày đó, Vạn Đồng Tinh cảm thấy xa lạ với Tôn Tùng Hạc, rút lui lại, cảm thấy tình yêu chỉ là một mối quan hệ phiền não nào đó với một người đàn ông xa lạ: cô không thể tưởng tượng mình sẽ trở nên gần gũi với một người đàn ông xa lạ. Cô nói điều này với Vạn Đồng Hoa, cô cảm thấy, chỉ cần hiểu được điều này, Vạn Đồng Hoa sẽ không còn khổ sở nữa. Vạn Đồng Hoa chân thành muốn hiểu điều này, bởi vì, Tưởng Thuần Tổ nhiệt liệt và xinh đẹp kia, những hồi ức nồng nhiệt kia, đã làm tan nát trái tim cô. Cô muốn gọi về sự bình tĩnh đã mất của mình, từ nay sống những ngày chán chường; cô muốn quên đi cơn ác mộng này, từ nay ngồi bình tĩnh bên lò sưởi; cô muốn chưa từng biết đến tình yêu, từ nay bầu bạn với người mẹ vất vả của mình, cho đến khi ngày cuối cùng ập tới.

Cảm thấy mình thấp hèn, cảm thấy Tưởng Thuần Tổ đang gượng ép yêu mình - thư của Tưởng Thuần Tổ khiến cô cảm thấy điều này mạnh mẽ hơn trước - cô viết hai bức thư hồi đáp ngắn ngủi cho Tưởng Thuần Tổ. Cô yêu Tưởng Thuần Tổ, như cách một người con gái chất phác và thuần chân có thể yêu; cô sợ Tưởng Thuần Tổ, như cách một học sinh trung thực có thể sợ người thầy huy hoàng của mình. Cô luôn đau khổ vì thứ cao siêu, lạnh lùng trong lòng Tưởng Thuần Tổ, thứ này khiến cô mê đắm anh, cũng khiến cô và anh rời xa, chính thứ này đã khơi dậy tình yêu của cô, cũng là thứ khiến cô trốn chạy khỏi anh trong một khoảng thời gian. Cô muốn cảm thấy Tưởng Thuần Tổ là một đứa trẻ ngây thơ, hoạt bát, thông minh: đứa trẻ này ngủ say trong lòng cô. Cô muốn miêu tả anh với bản thân như thế, cô muốn cảm nhận anh như thế, bởi vì cô không muốn nghĩ tới vị anh hùng lạnh lùng kia. Cô có thể thuần hóa đứa trẻ này, giống như một người mẹ vậy; cô không thể thuần hóa vị anh hùng kia, anh đe dọa cô. Lòng tự tôn mãnh liệt khiến cô không còn viết thư cho anh nữa.

Trong nỗi băn khoăn, lo lắng, hồi ức - trong niềm đam mê đáng sợ của cô, vị anh hùng này càng đe dọa cô dữ dội hơn. Cô yêu đến mức, chỉ cần nghĩ đến người yêu đang sống một cuộc sống hoàn toàn khác biệt với mình, cô liền cảm thấy đau khổ; chỉ cần nghĩ đến người yêu, vì sự nhiệt tình phong phú, đã hiến dâng cho tất cả những gì cô không biết tới, không còn cảm nhận về cô nữa, cô liền cảm thấy đố kỵ. Đêm khuya cô lang thang trước cửa, đi lại qua lại, giống như con thú trong lồng, không ngừng nghĩ: "Anh ấy đang ở đâu? Có phải đang ở nhà bạn không? Có phải đang ở rạp hát không? Có phải đang ở trong phòng không? Cảm giác của anh ấy thế nào? Có quên mình chưa?" "Phải rồi, anh ấy quên mình rồi!" cô tự trả lời. Cô nhìn thấy ánh đèn rực rỡ trong thành phố, xe ngựa lao vút, những người phụ nữ yêu kiều, tất cả những thứ đó bảo với cô rằng, anh đã quên cô rồi.

Về sau, mọi người càng đề phòng cô chặt chẽ hơn: mọi người cho rằng cô là kẻ khó dò, sẽ bỏ trốn bất ngờ. Mọi người cảnh cáo Vạn Đồng Tinh, thế là Vạn Đồng Tinh theo sát cô không rời một tấc. Giờ cô không cần phải thanh minh gì với gia đình mình nữa, cô nhìn ra, chuyện của mình, ai cũng biết cả rồi. Thế là cô trở nên hơi tùy hứng: trước đây, cô lễ phép mà khiêm tốn. Ngay trước mặt chị dâu, cô chửi rủa Vạn Đồng Tinh những kẻ bóc thư tư, và chửi rủa Thạch Kiều Tràng đáng nguyền rủa. Lúc ăn cơm, cô đột nhiên mỉa mai một câu lạnh lùng, khiến tất cả mọi người đều cứng đờ người ra. Nhưng mọi người không dám tranh cãi với cô, bởi vì tính mạng của mẹ cô nằm trong tay cô, nói cách khác, nếu cô chạy mất, mẹ cô chắc chắn sẽ vì lo lắng mà chết ngay lập tức.

Mọi người càng ép buộc cô dữ dội hơn. Mọi người cho rằng cô là người đàn bà không danh dự, xấu xa, nhưng cô rất dửng dưng với điều này: ngồi giữa bọn họ, cô, Vạn Đồng Hoa, trông cao quý mà tĩnh lặng. Không ai biết nỗi cảm xúc đáng sợ trong lòng cô; Vạn Đồng Tinh cũng không biết. Cô đang đấu tranh hung dữ với thứ cảm xúc này, cô hy vọng có thể trở nên lạnh lùng với Tưởng Thuần Tổ. Suốt ba tháng trời, tình trạng của cô không có chút tiến triển nào. Cô ngồi trong phòng, nhìn ra cửa, bỗng cảm thấy như nghe thấy giọng nói sinh động của Tưởng Thuần Tổ, thế là cô chạy tới bên cửa, nhìn con đường - nhìn con đường suốt mấy tiếng đồng hồ. Hoặc, cô đứng bên đường, bỗng cảm thấy Tưởng Thuần Tổ đang ở trong phòng mình, thế là cô chạy ngược trở lại. Thất vọng mang đến nước mắt. Nhưng không ai, ngay cả Vạn Đồng Tinh, chưa từng thấy nước mắt của cô: cô bướng bỉnh tới mức ấy.

Một ngày cuối tháng Ba, cô nhìn thấy bức thư chí mạng đó, đột nhiên trở nên lạnh lùng. Cô đột nhiên cười nói với mẹ và em gái trở lại. Cô nói rất nhiều, như thể cô rất vui vẻ, nhưng mẹ và em gái nhìn ra, tình trạng này của cô rất đáng lo ngại. Cô tuyệt vọng mà đau khổ, giống như tình cảnh thường thấy của mọi người trong hoàn cảnh này, cô nắm lấy một thứ ý thức lạnh lùng nào đó, cảm thấy chỉ có thứ này mới có thể cứu vớt mình, thế là cô tin rằng bản thân đã trở nên lạnh lùng. Cô kể với mẹ, em gái về mấy câu chuyện ở Thạch Kiều Tràng, cười vui vẻ: khi nói chuyện, cô quả thực cảm thấy sự nới lỏng trong lòng, những giọt nước mắt cảm ơn nhiều lần làm nghẹn cổ họng cô. Câu chuyện vừa dừng, nỗi đau băng giá lại xuất hiện trở lại, thế là cô lại nói nhiều hơn, nhiều hơn nữa. Tối đến, anh cả về nhà, nghiêm khắc quát mắng cô một trận, nhưng cô im lặng, trông cao quý và tĩnh lặng. Cần nhớ rằng, trong căn phòng anh cả đang làm cuộc quở trách này, có treo bức ảnh của một con điếm, hơn nữa, con điếm đó đang ngồi bên cạnh. Tiếp sau anh cả, ông ta nhắc tới vị trưởng khoa kia với thái độ ôn hòa hơn. Cuối cùng, anh cả cho cô hai con đường, một là xuất giá, hai là cái chết.

Cô không đi chết; cũng không nghĩ tới chuyện đi chết. Cô còn trẻ, khỏe mạnh, hiểu cuộc đời, và yêu nó, cô chưa bao giờ biết tới loại đam mê điên cuồng, đáng sợ kia. Chuyện này không thể trách cô, cô không còn quyền lợi gì đối với Tưởng Thuần Tổ - ôi tình yêu của những nam thanh nữ tú - vì thế cũng chẳng còn nghĩa vụ gì cả. Tôn Tùng Hạc, vì mang tâm trạng đề phòng đối với Vạn Đồng Hoa, nên trong thư gửi Vạn Đồng Tinh rất ít khi nhắc tới Tưởng Thuần Tổ - có một lần nhắc tới, nói là, Tưởng Thuần Tổ lại ốm rồi - vì thế Vạn Đồng Hoa không hề biết tình hình của Tưởng Thuần Tổ. Cô cũng từng nghĩ tới sự phong tỏa của các chị gái, chị dâu (các chị gái, chị dâu liên kết với bưu cục đại lý), nhưng cô luôn hoài nghi, và sợ hãi sự nhiệt tình của Tưởng Thuần Tổ. Đến giờ, cô càng tin rằng Tưởng Thuần Tổ hoàn toàn không cần cô. Cô yêu, nhưng lý trí khỏe mạnh của cô bảo với cô rằng, tình yêu không thể miễn cưỡng.

Cô khinh thường cách làm người của anh trai, khinh thường sự thù ác của ông ta, khinh thường những lời giáo huấn đạo đức của ông ta. Cô bước ra khỏi phòng anh trai, vì đau đớn mà mê man, nghĩ, cô không xuất giá, cũng không đi chết, cô muốn sống để chờ đợi, sự kết cục của một thứ gì đó đại ác bất xá. Cô không biết rõ thứ đại ác bất xá này là ai: anh trai, hay là Tưởng Thuần Tổ. Cô nằm trong phòng một lát, rồi lao ra ngoài. Cô đi qua cánh đồng: thời thơ ấu và thanh xuân của cô đều tiêu tan ở đây. Phát hiện em gái đang đi theo mình, cô liền quay về. Cô im lặng, không lời lẽ, không nước mắt. Hôm sau vị trưởng khoa đó đến, được cả nhà chào đón. Trong một cơ hội, mọi người để ông ta ở lại một mình với Vạn Đồng Hoa. Ông ta cười ân cần, nói với Vạn Đồng Hoa về lý do tại sao giáo dục của Trung Quốc không làm tốt. Vạn Đồng Hoa biết rất rõ tại sao giáo dục của Trung Quốc không làm tốt: cô nghĩ tới Trương Xuân Điền đáng thương. Vạn Đồng Hoa lạnh lùng quan sát vị trưởng khoa này: ông ta ngoài ba mươi tuổi, lão luyện, nịnh nọt. Vạn Đồng Hoa ơi, sao cô có thể đem người này so sánh với Tưởng Thuần Tổ xinh đẹp của cô!

Tối đến, anh cả gọi Vạn Đồng Hoa đi, bắt cô trả lời.

"Người ta sớm đã biết cô không phải là xử nữ rồi, đây là thể diện của tôi đấy!" gã anh cả man rợ nói.

Trước sự sỉ nhục này, Vạn Đồng Hoa đứng lặng không động đậy: cô im lặng. Đêm khuya cô mở cửa, giống như nhiều lần trước đây, lang thang trước cửa. Là đêm xuân trong lành, ấm áp. Một con chó sủa chạy đến trước mặt cô, nhận ra cô, liền vui mừng nhảy cẫng lên, chạy quanh cô. Vạn Đồng Hoa, bị tổn thương từ nhân gian, rơi nước mắt cảm kích vì tình bạn của con chó.

Vạn Đồng Tinh, khoác áo dài, đuổi theo ra.

"Chị!" cô gọi thảm thương, đứng trước mặt chị gái.

Vạn Đồng Hoa tiếp tục lang thang.

"Chị, chúng ta đều không xuất giá, chúng ta đi vào chùa - chị!" Vạn Đồng Tinh nói thảm thiết. Cô chân thành muốn làm thế, nếu như làm vậy có thể an ủi được chị gái.

Nhưng Vạn Đồng Hoa tiếp tục lang thang. Thế là Vạn Đồng Tinh khóc.

"Chị, chị không quan tâm tới em! Chị coi thường em, á á! Em biết mà..." "Em gái, đừng khóc." Vạn Đồng Hoa nói, bước đến trước mặt cô bé. "Em viết thư cho ông Tôn, nhờ ông ấy nhắn với Tưởng Thuần Tổ," cô tĩnh lặng. "Nhắn với anh ấy rằng, anh ấy bảo chị tự do," cô nói bằng giọng gấp gáp, "Chị chấp nhận rồi, chị từ nay cũng để anh ấy tự do."

"Chị tự viết đi, em chép lại, được không?" Vạn Đồng Tinh chân thành nói.

Sự ngây thơ này của Vạn Đồng Tinh khiến Vạn Đồng Hoa đột nhiên cảm thấy sự đơn độc của chính mình. Vạn Đồng Hoa đột nhiên khóc, quay người đi. Kể từ khi thoát khỏi thời thơ ấu u mê - trong cảnh ngộ bất hạnh, đây là điều rất sớm - đây là lần đầu tiên Vạn Đồng Hoa khóc. Cô khóc, vì sự đơn độc của mình, vì tuổi thanh xuân tàn phá của mình; cô khóc, vì lòng tự tôn đáng sợ của mình, nó ngăn cản con đường đi đến chỗ Tưởng Thuần Tổ - lại vì Tưởng Thuần Tổ bất nghĩa kia, và vì đêm xuân tĩnh lặng, ấm áp này trước mặt.

"Tôi, người đàn bà nông thôn hèn mọn, tôi chúc phúc cho anh, Tưởng Thuần Tổ!" cô vừa khóc vừa nói, đi hai bước, dựa vào cái cây.

Tối hôm sau, Vạn Đồng Hoa kiêu hãnh và đơn giản đưa ra câu trả lời khẳng định cho anh trai.

Sau khi kết hôn, Vạn Đồng Hoa theo chồng sống ở huyện thành. Chồng cô vô cùng quý trọng cô, cô cũng tạm thời khôi phục lại sự bình tĩnh của mình. Tuy nhiên, cứ nghĩ đến Tưởng Thuần Tổ, cô lại có tâm trạng chán ghét, sợ hãi đối với cuộc sống hiện tại. Cô sợ Tưởng Thuần Tổ sẽ xuất hiện vào lúc em gái kết hôn - cô nghĩ anh làm được - vì thế cô quyết định không tham dự đám cưới của em gái. Dần dần cô tin rằng mọi chuyện đã qua, cô tin rằng, vận mệnh là không thể vãn hồi: lòng tự tôn của cô trỗi dậy mãnh liệt trong lòng cô.

Khi Tôn Tùng Hạc đến, cô vừa hay quay về chỗ mẹ. Trong những ngày hè dài đằng đẵng, khó chịu đựng, cô giúp em gái may áo cưới. Khi Tôn Tùng Hạc như ngọn lửa lao vào cửa, họ đang ngồi đối diện nhau, trên bàn chất đầy vỏ gối chưa làm xong, vải vóc tươi mới vừa cắt, vải trắng, áo dài cũ đem ra làm mẫu và kim chỉ. Nhìn thấy Tôn Tùng Hạc, Vạn Đồng Hoa đứng dậy.

Có lẽ do dáng vẻ hung dữ của Tôn Tùng Hạc, trên mặt Vạn Đồng Hoa thoáng hiện biểu cảm sợ hãi. Nhưng ngay lập tức khôi phục lại, trên khuôn mặt xám xịt, tiều tụy của cô, lộ ra nụ cười gượng gạo.

Vạn Đồng Tinh cũng sợ hãi như vậy: cô sợ thay cho chị gái. Cô khó chịu nhìn Tôn Tùng Hạc, cô không hề bị động tĩnh gì vì sự xuất hiện đột ngột của cậu, mặc dù, đến bây giờ, trong lòng cô tràn ngập tình yêu mới mẻ.

Tôn Tùng Hạc bước vào, cằm run rẩy, dùng ánh mắt hung dữ, thù hận nhìn Vạn Đồng Hoa. Cậu run rẩy, hung dữ nhìn quanh. Vạn Đồng Tinh mời cậu ngồi, cậu nhìn cô một cái lạnh lùng.

"Không có ai đến sao?" cậu hỏi, như ngọn lửa, nhìn Vạn Đồng Hoa. Vạn Đồng Hoa run lên một cái. Cô không biết nên trả lời thế nào. Tôn Tùng Hạc nói, cậu còn chút việc, buổi chiều, hoặc ngày mai, sẽ lại tới. Lúc cậu nói chuyện không nhìn bất cứ ai, rõ ràng cậu ghét bỏ tất cả mọi thứ ở đây. Nói xong, cậu quay người lao ra ngoài. Vạn Đồng Hoa chạy đến cửa, Tôn Tùng Hạc đã chạy lên con đường đá dẫn tới huyện thành.

Đi được khoảng năm dặm đường, Tôn Tùng Hạc gặp Tưởng Thuần Tổ đáng sợ.

Tưởng Thuần Tổ là đi thuyền đến một bến tàu cách đó một trăm dặm, đi bộ đến huyện thành, rồi từ huyện thành về nông thôn; Tôn Tùng Hạc thì đi một con đường khác, con đường này gần hơn, nhưng cần phải đi bộ nhiều hơn. Tưởng Thuần Tổ ở lại huyện thành một đêm, sáng sớm nay bốn giờ đã lên đường đi tới Thạch Kiều Tràng. Có thể nói, anh là đang giãy giụa, bò dọc đường mà đi. Anh hiểu mình đi không nhanh, vì thế dậy rất sớm. Tưởng Thuần Tổ, bị đam mê đáng sợ thiêu đốt, bị điềm báo bất hạnh nện xuống, càng ngày càng hiểu rõ, thứ chống đỡ mình đi đoạn đường này là gì. Anh hiểu, thứ khát vọng cháy bỏng chống đỡ mình này vừa rời đi, anh liền sẽ ngã xuống, và từ đó sẽ không gượng dậy nổi nữa. Đối với đoạn đường này, anh có sự nắm chắc tuyệt đối, nhưng sau khi đến nơi, anh hiểu, đó chỉ còn biết nghe theo phán xét của vận mệnh mà thôi.

Trong tình trạng bệnh nặng như vậy, trong sự suy nhược như vậy, là không thể đi nổi một bước, nhưng anh đã đi một trăm năm mươi dặm trong vòng ba ngày, và ngồi bảy mươi dặm đường tàu hơi nước. Giờ đây, ngoài phép màu, không gì có thể cứu được anh nữa. Anh ghét bỏ ngửi thấy mùi tử thi trên người mình, anh cảm thấy mình là một cái xác chết, bị một thứ sức mạnh nào đó lôi cuốn, đang đi bộ.

Dáng vẻ của anh mới đáng sợ làm sao! Tôn Tùng Hạc nhìn thấy anh, kêu lên một tiếng vui mừng mà sợ hãi, lao về phía anh. Anh lộ ra nụ cười thảm thương, ngất lịm trong vòng tay Tôn Tùng Hạc.

"Tôi xong rồi." anh tỉnh lại, gắng sức nói, trào ra những giọt nước mắt cảm kích, và mỉm cười yếu ớt, hạnh phúc.

Thật là rõ ràng, quả thực: anh xong rồi. Những giọt nước mắt cảm kích, nụ cười hạnh phúc, thật là rõ ràng, quả thực, chúng chứng minh: anh xong rồi - tuổi thanh xuân phong phú của anh, cuộc đời ngắn ngủi của anh. Tôn Tùng Hạc, không cảm thấy đồng tình, không cảm thấy bi ai, đau khổ, nhưng cảm thấy sự kính trọng nghiêm túc. Cậu kính trọng nhìn Tưởng Thuần Tổ.

Tôn Tùng Hạc dìu Tưởng Thuần Tổ đi tới một ngôi chùa nhỏ cách đó năm mươi thước: họ đều quen người trông coi già nua của ngôi chùa nhỏ này. Người trông coi già nua, cô độc có tình cảm tốt với họ, ông đặc biệt vui mừng với Tưởng Thuần Tổ lương thiện, dè dặt, thích đùa giỡn. Giờ đây Tưởng Thuần Tổ đang hấp hối này xuất hiện trước mặt ông. Ông sợ hãi tới mức ấy. Thế là ông trở nên căng thẳng, nhanh chóng chuẩn bị giường chiếu và nước sôi cho Tưởng Thuần Tổ.

Ông đứng trước giường, đau khổ xoa tay, lúc thì nghiêm túc mà chăm chú, lúc thì sầu khổ, cười ngây thơ. Rõ ràng ông cảm thấy cảm giác của mình, không thể phù hợp với tình hình hiện tại, ông cảm thấy, Tưởng Thuần Tổ và Tôn Tùng Hạc là những người khác với ông, họ dùng tư tưởng, tình cảm của mình để chịu đựng đau khổ, thứ tư tưởng, tình cảm này; đối với ông là xa lạ, là đáng kính, là ưu việt. Từ biểu hiện của họ, ông tin rằng họ nhất định sẽ xử lý tốt mọi việc - đột nhiên ông cảm thấy mình nhỏ bé, ông quên mất mình là người khỏe mạnh. Chỉ vì Tưởng Thuần Tổ đang mỉm cười, ông liền về mặt tình cảm hoàn toàn dựa dẫm vào Tưởng Thuần Tổ. Tưởng Thuần Tổ đang mỉm cười, nụ cười này cảm kích, yếu ớt, hạnh phúc. Tưởng Thuần Tổ nằm trên ván giường, lúc ban đầu, anh rên rỉ nặng nề, đáng sợ; về sau, khi anh nói gì đó, trên mặt anh liền xuất hiện nụ cười này - khiến người khác đang đau khổ, mất phương hướng, tự cảm thấy mình có lỗi cảm thấy anh có thể cứu rỗi họ. Thường thường, người sắp chết dùng nụ cười, sự kiên định của mình, cứu rỗi những người khác đứng bên cạnh mình đang bị ý thức tội lỗi dày vò.

Tôn Tùng Hạc nghĩ tới, cậu gặp Tưởng Thuần Tổ, ngăn anh lại, là sai rồi. Cậu cảm thấy, nếu cậu không ngăn Tưởng Thuần Tổ lại, Tưởng Thuần Tổ chắc chắn có thể đi hết năm dặm đường còn lại - cậu tuyệt đối tin điều này - mà ngã vào vòng tay của Vạn Đồng Hoa. Cậu cảm thấy, như vậy, đối với Tưởng Thuần Tổ, là hạnh phúc. Cậu cảm thấy mình có tội. Nhưng nụ cười của Tưởng Thuần Tổ an ủi cậu.

Tưởng Thuần Tổ không nghĩ tới sẽ gặp Tôn Tùng Hạc; lúc gặp Tôn Tùng Hạc, anh cảm thấy hạnh phúc, anh ngã xuống. Anh đột nhiên cảm thấy, mục tiêu của anh không phải là Vạn Đồng Hoa, mà là Tôn Tùng Hạc, người yêu anh nhất, quan tâm tới anh nhất, chỉ cho anh ánh sáng của lý tưởng này Tôn Tùng Hạc. Anh cảm thấy rất mãn nguyện. Lộ ra loại nụ cười đó.

Có Tôn Tùng Hạc, Vạn Đồng Hoa liền không còn là đam mê của anh, là đối tượng đau khổ của anh nữa. Mọi thứ đột nhiên thay đổi, cảm thấy anh có thể chịu đựng sự rời đi của Vạn Đồng Hoa - anh tin cô đã từ nay rời đi rồi -, đam mê đáng sợ của anh biến thành cảm xúc hạnh phúc của anh. Anh cảm thấy, trong thời đại này, anh đã nhận được tất cả rồi. Anh cảm thấy anh đã nắm chắc Vạn Đồng Hoa. Trong lòng anh có ánh sáng ấm áp, anh cảm thấy, anh yêu cô; đây chính là tất cả; anh yêu cô, anh đã sở hữu tất cả rồi. Anh nói với Tôn Tùng Hạc về lý do tại sao anh tới, bây giờ cảm thấy thế nào - anh xin Tôn Tùng Hạc đừng lừa dối anh - anh nói anh muốn gặp Vạn Đồng Hoa.

Tôn Tùng Hạc đau khổ do dự.

"Tôi biết rồi - cô ấy từ nay rời bỏ tôi rồi, phải không?" Tưởng Thuần Tổ nói một cách khó khăn, cười cười.

Biểu hiện yên tĩnh của anh khiến Tôn Tùng Hạc không thể không gật đầu. Cậu nhìn Tôn Tùng Hạc, anh lộ ra sự thất vọng và đau khổ. Nhưng ngay lập tức anh lại cười lên. Tôn Tùng Hạc nói không mạch lạc, vụng về với anh về tất cả, anh lắng nghe, lúc thì nghiêm túc, lúc thì lộ ra nụ cười dịu dàng, thê lương. Tôn Tùng Hạc đẩy hết mọi thứ cho Vạn Đồng Hoa, cậu nói, cậu không thể tha thứ cho cô ấy. Cậu cho rằng nói như vậy có thể an ủi Tưởng Thuần Tổ. Nhưng Tưởng Thuần Tổ đã nhận được sự an ủi rồi. Từ thời đại này, từ sự khiêm tốn dịu dàng của chính mình, Tưởng Thuần Tổ đã nhận được sự an ủi.

Đam mê xấu xa và đáng sợ - đam mê cao quý và tội lỗi đã biến mất, anh khiêm tốn yêu, vì thế anh hiểu được Vạn Đồng Hoa.

"Anh mời cô ấy tới. Được không?" anh nói. Nói xong, anh liền mê man.

Tôn Tùng Hạc đi ra ngôi điện đường cũ nát bên ngoài, lang thang dữ dội. Sau đó cậu ngồi xuống, tìm một tờ giấy trên người, viết một mảnh giấy. Cậu nhờ người trông coi tự thấy nhỏ bé kia bí mật gửi mảnh giấy cho Vạn Đồng Hoa. Cậu đưa ông ta chút tiền, nhờ ông mua trứng gà, mì sợi, và những thứ khác. Sau đó cậu ngồi xuống, dựa vào cái bàn đầy bụi bặm, chống đầu, đau khổ nhìn ra ngoài cửa. Cậu có thể nhìn thấy cái sườn núi mà cậu quen thuộc kia, và cái tháp đá cổ xưa trên đỉnh dốc. Cái tháp đá này, là một hộ nhà giàu dùng để trấn áp phong thủy tổ mộ của một hộ nhà giàu khác; bởi vì mọi người tin rằng phong thủy tổ mộ nhà này là căn nguyên của sự giàu có. Vì điều này, hai nhà không ngừng xảy ra ẩu đả, mỗi lần đều khiến những nông dân đó đổ máu. Tôn Tùng Hạc và Tưởng Thuần Tổ đã chứng kiến một trận ẩu đả; Tôn Tùng Hạc nhớ rằng, vào lúc ẩu đả dữ dội nhất, Tưởng Thuần Tổ từng lao vào giữa đám người hung ác, đổ máu. Cậu nhớ mình lúc đó rất bất mãn, cậu hiểu, Tưởng Thuần Tổ lao vào, thuần túy là vì kiêu ngạo. - Dưới sườn núi, là một cái ao nước đẹp đẽ, âm u; từ trong đá quanh năm nhỏ xuống nước suối. Mùa hè năm ngoái, họ thường nghỉ mát bên cạnh nước suối, và ca hát; Tôn Tùng Hạc nhớ rằng, Triệu Thiên Tri đó, là vô cùng nghịch ngợm, Vạn Đồng Tinh đó, là đặc biệt ngốc nghếch, thẹn thùng. Cậu nhớ rằng, cậu thường nổi giận với sự kiêu ngạo của Tưởng Thuần Tổ, trong cơn giận dữ cậu thề không bao giờ tha thứ cho anh; cậu nhớ rằng, Tưởng Thuần Tổ vui vẻ khinh thường sự giận dữ của cậu, lao lên tảng đá, hiện ra giữa hai cây dầu đó, phát ra tiếng ca lảnh lót, đẹp đẽ; cậu nhớ rằng, tiếng ca làm cậu rơi lệ thế nào, tình yêu làm cậu xúc động thế nào. Ước gì cậu có thể có thêm nhiều hồi ức, ước gì cậu đã nổi giận nhiều hơn, rơi nhiều nước mắt hơn! Giờ đây, tất cả điều này là không thể quay lại nữa!

Ánh nắng gay gắt tháng Sáu, tỏa sáng trên sườn núi, tháp đá, ao nước, tảng đá, cánh đồng. Xung quanh là sự tĩnh lặng sâu thẳm, lúa xanh tốt ngoài ruộng ngoài cửa đung đưa trong gió nhẹ, tỏa ra mùi hương ấm áp. Tôn Tùng Hạc đột nhiên nghe thấy tiếng ca trong trẻo. Một thiếu niên quần áo rách rưới, vác cuốc đi qua con đường đá bên ngoài ruộng lúa. Thiếu niên dùng giọng ca dồn dập, trong trẻo hát: "Trên vùng đất xinh đẹp ở Thạch Kiều Tràng, nên có cuộc sống xinh đẹp."

Tôn Tùng Hạc nhảy dựng lên trong sự xúc động, lao đến cửa.

"Không, đừng gọi cậu ấy! Cậu ấy sống, làm việc, ca hát - đừng làm cậu ấy biết bất hạnh!" Tôn Tùng Hạc nói, ngước đầu lên đầy giận dữ trong nước mắt, nhìn chằm chằm vào ngọn núi hùng vĩ, màu xanh xám ở đằng xa.

"Chúng ta phải tiến lên, thân thiết như anh em, tiến lên!" thiếu niên vui vẻ hát, bước lên sườn núi.

Trong cơn mê man, Tưởng Thuần Tổ có cảm xúc sợ hãi, chán ghét. Anh cảm thấy mình bị vứt bỏ ở nơi bẩn thỉu nào đó, anh chán ghét sự bẩn thỉu này. Anh cảm thấy mình đang đi trong hoang dã, trên hoang dã, tựa như sóng lớn hoặc khói mù, chảy xuôi một loại ánh sáng mờ đục, mọi thứ xung quanh đều bẩn thỉu, hôi thối, khắp nơi có phân, tóc, máu tanh. Anh mang theo sự chán ghét và sợ hãi, vội vã muốn trốn thoát; nhưng anh hiểu, anh tạm thời vẫn chưa thể trốn thoát, bởi vì, sẽ có một thứ ánh sáng vô song, thuần khiết mà vui vẻ mọc lên, - phải là thứ ánh sáng này chiếu rọi con đường của anh, anh mới có thể trốn thoát.

Anh chán ghét thân thể thối rữa của mình. Anh không sợ cái chết trừu tượng, không thể tưởng tượng đó; anh sợ cái thân xác thối rữa của mình. Anh vừa mới tỉnh lại, thứ cảm xúc đen tối, đáng sợ này liền rời đi; trong cơn lơ mơ anh nghe thấy tiếng ca của thiếu niên, anh biết chắc chắn mình đang tỉnh, anh trào ra những giọt nước mắt cảm kích.

Ngay sau đó anh lại mê man. Lần này, trong sự chán ghét, anh cảm thấy thứ ánh sáng mà mình tin tưởng đã mọc lên từ đường chân trời rồi. Sóng lớn của đại dương đằng xa - anh khao khát điều này - lấp lánh ánh lân tinh xinh đẹp. Anh còn khao khát, nhìn thấy những thứ xinh đẹp khác. Nhưng vì những thứ xinh đẹp này, anh lại càng chán ghét bản thân, càng chán ghét những phân, tóc, máu tanh kia. Anh cảm thấy mình có tội với mọi người, anh hy vọng có thể giải thích, nhưng ngay sau đó anh biết, mọi người đã tha thứ cho anh rồi.

Anh đau khổ nhớ nhung mọi người - tất cả mọi người, anh hy vọng anh không tới mức bất hạnh tới mức không còn có thể làm được một chút việc gì cho mọi người nữa. Anh hy vọng anh có thể lấy một tách trà cho Tưởng Thục Trân. Anh hy vọng anh có thể mua một bộ quần áo cho Triệu Thiên Tri, mua một cuốn sách cho Vạn Đồng Hoa, hát một bài ca cho Tôn Tùng Hạc. Anh hy vọng anh có thể đi tới, nói với cô bé không biết đường kia rằng, cô bé nên đi về hướng này. Anh hy vọng anh có thể xách đồ giúp bà lão già nua kia, và đỡ đứa trẻ ngã bên đường dậy. Anh hy vọng làm tất cả những điều này, hy vọng mọi người tha thứ cho anh.

Lúc hoàng hôn, Tôn Tùng Hạc thắp nến, ngồi bên cạnh anh, anh tỉnh dậy. Anh rên rỉ một tiếng, ngay sau đó cười một cách dịu dàng, an ủi: có lẽ là hướng về Tôn Tùng Hạc, có lẽ là hướng về ánh nến trên bàn. Tôn Tùng Hạc, bị cảm xúc của anh lây nhiễm, cười với anh một cái, đồng thời lấy quạt nhẹ nhàng xua đuổi muỗi cho anh. Cậu nghiêm túc nhìn cửa: Vạn Đồng Hoa nhẹ nhàng, nhanh chóng bước vào.

Chị em Vạn Đồng Hoa nói với mẹ, có một người bạn rủ họ đi chơi, từ nhà chạy ra. Họ nhanh chóng chạy xong đoạn đường này. Vạn Đồng Tinh sợ thay cho chị gái, nhiều lần đứng lại, muốn nói gì đó với chị. Nhưng chị gái im lặng, trông kiên quyết mà nghiêm khắc. Cô không thể tha thứ cho chính mình, cũng không thể tha thứ cho Tưởng Thuần Tổ. Nhưng khi bước vào cửa chùa, nhìn thấy ánh nến trong nội sương, cô liền đột nhiên cảm thấy kính trọng. Thứ cảm xúc này trấn áp tất cả những thứ khác. Vạn Đồng Tinh đi đến cửa liền sợ hãi đứng lại, cầu xin nhìn cô. Nhưng cô không dừng lại chút nào, nhanh chóng bước vào trong. Cô cảm thấy không phải là chính mình đang hành động, mà là một thứ to lớn, trang nghiêm đang hành động. Cô cảm thấy rõ ràng điều này. Cô bước đến bên cái giường cũ nát kia, nhìn Tưởng Thuần Tổ.

Trước đó, họ nhớ nhung, căm hận lẫn nhau, một người dùng kiêu ngạo, một người dùng lòng tự tôn, mãnh liệt chống trả lẫn nhau, cảm thấy có vô tận lời muốn nói. Họ đều muốn giải thích trách nhiệm không phải ở chính họ. Giờ đây, họ không muốn giải thích trách nhiệm ở chính họ, họ cảm thấy mọi thứ đều trang nghiêm, chắc chắn, rõ ràng, họ không thể nói gì, họ nghiêm túc nhìn nhau.

Biểu cảm nghiêm túc này, dừng lại trên khuôn mặt suy nhược của Tưởng Thuần Tổ rất lâu. Anh nhìn Vạn Đồng Hoa của mình, hy vọng chứng minh mình thực sự đang yêu cô. Chứng minh được điều này, trong lòng anh có sự kiêu ngạo thực sự, anh mỉm cười yếu ớt, dịu dàng. Anh nắm lấy tay Vạn Đồng Hoa.

"Anh về rồi, Đồng Hoa." anh nói bằng giọng yếu ớt. "Thấy em, anh rất vui." anh nói.

Vạn Đồng Hoa nghiêm túc nhìn anh, cố gắng thoát khỏi cảm xúc hỗn loạn, cố gắng hiểu anh. Vạn Đồng Hoa không cần chứng minh với bản thân liệu mình có thực sự yêu Tưởng Thuần Tổ hay không. Nhưng cảm thấy cần phải hiểu anh: trong lòng anh, liệu còn mang theo loại cảm xúc đáng sợ nào đó không. Đột nhiên, cô hiểu anh đã mất đi cái gì rồi, nghẹn ngào, khẽ khóc.

Anh nhìn cô với nụ cười thê lương: anh đồng tình với cô, cảm nhận được toàn bộ cuộc sống của cô, và hiểu được sự thất vọng, đau khổ của cô. Anh nhận thức được loại cảm xúc này của mình là thuần khiết và cao quý, nhận thức này khiến anh trào ra những giọt nước mắt cảm kích. Thứ trước kia anh liều chết cầu mong, mà không thể có được, giờ đây anh đều có được rồi. Anh yêu bản thân mình hơn bất cứ lúc nào trước kia, thứ ánh sáng mà anh chờ đợi, tin tưởng mọc lên trước mắt anh, chiếu sáng con đường cho anh: nước biển, lấp lánh ánh sóng.

Anh quên đi thân xác thối rữa, đáng ghét của mình, anh cảm thấy mình đang nhẹ nhàng trôi nổi - anh đang nhẹ nhàng, mờ mịt trôi nổi. Anh nhìn thấy thời đại anh hùng mà anh từng sống, và biết cảm ơn.

"Cơ Lực của tôi, cuộc phiêu lưu của chúng ta đã được báo đáp rồi! Nếu tôi còn đau khổ - tôi quả thực đau khổ mà - đó chính là trước kia tôi đã lãng phí quá nhiều thời gian, không thể hiến dâng toàn bộ cho lý tưởng của chúng ta, Cơ Lực à, chúng ta rất biết cảm ơn mà! Phải rồi, tiến lên!" anh nhẹ nhàng nói trong lòng. Anh hạnh phúc mỉm cười.

"Thuần Tổ, Thuần Tổ à!" Vạn Đồng Hoa nức nở thấp giọng, nhẹ nhàng nói. "Sao thế? Anh ở đây." Tưởng Thuần Tổ nói, thở dốc, nắm chặt tay cô. "Anh, rốt cuộc thế nào, đối với em?" Vạn Đồng Hoa kiên quyết, đầy cảm xúc nói. Cô chuẩn bị chấp nhận tất cả, thậm chí là cái chết, nếu Tưởng Thuần Tổ của cô phân phó cô làm như thế.

Tưởng Thuần Tổ im lặng rất lâu, nhìn Vạn Đồng Tinh, Tôn Tùng Hạc, và người trông coi già tự thấy thấp hèn kia. Sau đó anh thương xót nhìn Vạn Đồng Hoa.

"Anh luôn yêu em." anh thấp giọng nói, nhận thức được có bạn bè ở bên cạnh, anh tỏ ra hơi xấu hổ.

Đến sự im lặng lớn. Nến phát ra tiếng cháy. Từ cửa sổ nát mở ra, thổi vào luồng gió mát ngọt ngào của đêm hè. Mọi người nghe thấy tiếng ếch kêu ồn ào trên ruộng, nhưng đột nhiên âm thanh này trở nên xa xăm, trong sự im lặng, mọi người cảm thấy bi ai. Tưởng Thuần Tổ nhìn họ, đau khổ thay cho họ; anh hiểu, nếu bản thân đứng ở vị trí của họ, anh sẽ trải qua cảm xúc phức tạp thế nào, mà cảm thấy đau khổ. Anh hy vọng mọi người tha thứ cho sự ích kỷ của anh: anh từ đáy lòng hy vọng giải cứu bạn bè của mình. Nhưng đồng thời anh nghĩ tới thời đại mà mình quan tâm này, cũng như tất cả mọi thứ trên thế giới hoang mạc này: những thứ này nghĩ về anh thế nào?

"Em," anh nói một cách khó khăn, nhìn Tôn Tùng Hạc. Tôn Tùng Hạc tiến lại gần, cằm run rẩy. "Có chuyện gì?" cậu hỏi.

"Tôi có chuyện gì?" Tôn Tùng Hạc nói, nhìn Vạn Đồng Tinh một cái, cảm thấy mình có tội.

"Tôi nói là, mấy ngày này xảy ra... đã xảy ra chuyện gì? Tôi cảm thấy chắc chắn đã xảy ra chuyện gì, tôi hoàn toàn không biết." Tưởng Thuần Tổ cười hiểu biết, nói. Tôn Tùng Hạc đột nhiên nhớ ra điều gì, từ trong túi áo móc ra một tờ báo. Tôn Tùng Hạc đột nhiên trở nên giống như ngọn lửa, cậu phẫn nộ nói, nước Đức Hitler đã tấn công Liên Xô.

Tưởng Thuần Tổ lộ ra biểu cảm khinh bỉ, đau khổ, nhìn về phía trước: anh khinh bỉ nước Đức Hitler này, và khinh bỉ tất cả kẻ thù của anh. Tay anh run rẩy, khiến Vạn Đồng Hoa sợ hãi. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy, cuộc chiến đấu và kháng cự này, chính là điều anh đang chờ đợi; đã rất lâu rồi anh chờ đợi điều gì, giờ đây anh hiểu điều anh chờ đợi là gì rồi.

Anh hiểu điều anh chờ đợi là gì: anh chờ đợi cơn bão trong mây mù; anh chờ đợi một thứ trang nghiêm nào đó đem đến cho anh thử thách, và giải trừ cho anh tất cả phiền não. Thế là anh vui vẻ cảm thấy tất cả vấn đề của mình đều không tồn tại nữa.

Nhưng anh lập tức sợ hãi. Anh im lặng rất lâu, mang theo biểu cảm đau khổ đó. "Khi tất cả đang bắt đầu, mình xong đời rồi sao?" anh sợ hãi nghĩ, "Mọi người sống vì bảo vệ, và phát triển một thứ vĩ đại, nhưng cả đời mình đều ở trong bóng tối hoàn toàn, điều này có được không?" anh nghĩ. "Thời đại này có nhiều, nhiều sinh mệnh hơn! Nhiệt tình lớn hơn, thù hận sâu hơn, sự khẳng định sâu hơn, lớn hơn! Nhưng mình lại quên mất, mình là tội lỗi, mình phải chết trong tội lỗi sao?" anh nghĩ.

"Đọc cho tôi nghe, lão Tôn." anh nói, hy vọng biết mình có phải là tội lỗi hay không. Ánh mắt anh rơi trên người Vạn Đồng Hoa, thế là anh thay đổi ý định. Cảm ứng với thời đại này, đây là cuộc chiến đấu ác liệt hoặc ích kỷ cuối cùng của anh; anh mời Vạn Đồng Hoa đọc cho anh nghe. Ý nghĩa của yêu cầu này của anh là: cô, Vạn Đồng Hoa, hay sự bình tĩnh và tê liệt thực tế, đời thường của Trung Quốc, nhất định phải khuất phục dưới anh, hoặc nhiệt tình và đấu tranh của thời đại này, để chứng minh anh không phải là tội lỗi.

Anh muốn khiến Vạn Đồng Hoa biết, đọc thứ này vào lúc này, đối với cô, có ý nghĩa gì. Anh muốn khiến cô biết, cô là tê liệt, ích kỷ: phản bội anh và thời đại này, mà anh không phải là tội lỗi. Anh áp bức Vạn Đồng Hoa, một lần nữa có được sự đố kỵ và kiêu ngạo nhiệt liệt. Anh nhìn thấy Vạn Đồng Hoa đã thuộc về người khác, thuộc về cái Trung Quốc giết chết anh đó, thuộc về loại cuộc sống kẻ thù không đội trời chung của anh, cái "Hồ Đức Phương" kia. Anh nhìn thấy, ký ức bị thời gian mài mòn, Vạn Đồng Hoa sẽ nuôi nấng con cái, quán xuyến việc nhà, cuối cùng trở thành "Hồ Đức Phương", mà quên mất anh, và "thời đại này".

Anh cảm thấy, nếu anh không phải là tội lỗi, hoặc sai lầm, thì, dựa vào tên tuổi nhân dân Liên Xô anh hùng, dựa vào tên tuổi anh em của anh, anh muốn báo thù: bây giờ báo thù luôn. Nhờ loại nhiệt tình này của anh, không khí của cuộc sống - loại không khí này tồn tại cùng nhiệt tình, ý chí của con người - đã quay lại, khiến mọi người cảm thấy hy vọng một cách nghiêm túc. Nhưng đồng thời, trái tim sỉ nhục của Vạn Đồng Hoa, lòng tự tôn của cô, bản năng trỗi dậy phản kháng.

Tưởng Thuần Tổ trước kia hy vọng giải thoát mọi người, giải thoát tất cả, nhưng giờ đây anh đột nhiên cảm thấy, bạn bè, người yêu của anh, đang hy vọng sự giải thoát của anh: họ đã chuẩn bị chôn cất anh, để đi sống cuộc sống của ngày mai rồi. Trước kia anh vô cùng khiêm tốn, nhưng giờ đây, cảm ứng với sự kiện anh hùng của thế giới này, anh trở nên vui vẻ và lạnh lùng. Anh khao khát cuộc sống rồi.

"Cho dù nhân dân Liên Xô thất bại, cho dù như vậy, tôi, chúng ta, cũng không thể thất bại!" anh nghĩ.

Vạn Đồng Hoa nhận lấy tờ báo, rõ ràng rất bối rối, cổ tay cô run rẩy. Tưởng Thuần Tổ thương xót cô, nhưng lại cảm thấy vui lòng. Cô ngồi xuống, lại gần ánh nến - nhưng cô đột nhiên úp mặt vào tờ báo, khóc đầy oan ức.

"Xin em đọc, vì anh." Tưởng Thuần Tổ lạnh lùng, nhưng lại vui vẻ vì bi mẫn nói.

Vạn Đồng Hoa đọc văn cáo của Stalin.

"Công dân Liên Xô, người lao động, Hồng quân, anh em Hồng hải quân, từ hôm qua, ngày 20 tháng 6, Tổ quốc của chúng ta đã phải chịu sự đe dọa nghiêm trọng!" Vạn Đồng Hoa, chứa đầy nước mắt, dùng giọng lạnh lùng, đọc.

Tưởng Thuần Tổ lắng nghe cô, nhưng về sau liền không lắng nghe cô nữa, mà theo những lời lẽ trang nghiêm này bước vào một thế giới hùng tráng, trang nghiêm. Anh hơi mơ hồ, anh rõ ràng suy yếu xuống, những lời lẽ này, cùng với sự hoang phế và ích kỷ cả đời anh đối chiếu với những lời lẽ này chấn động anh. Trong cơn mơ hồ anh hiểu sự yếu đuối của bản thân, có nỗi sợ hãi, đồng thời anh nhìn thấy vô số người. Anh nhìn thấy Chu Cốc Lương và Thạch Hoa Quý, Tưởng Thiếu Tổ và Uông Trác Luân, nhìn thấy Cao Vận, Lục Tích Ngọc, Vạn Đồng Hoa và Tôn Tùng Hạc. Họ biến mất, mà anh đã từng nhìn thấy ở đâu đó, vô số người đang lao về phía trước trong cơn bão lớn, súng đạn lấp lánh, cờ bay phấp phới dưới ánh nắng. Anh nghe thấy có tiếng kèn quân đội hùng tráng. Ban đầu, sự lao đi của những người này hiển thị sự yếu đuối, hèn nhát và tội lỗi của anh. Anh bảo với chính mình: anh luôn quên mất những người này. Đây là hèn nhát và tội lỗi. Anh tiếp tục nghe thấy tiếng hành khúc lảnh lót, cảm thấy không gian là vô hạn. "Tại sao mình không thể chạy qua, cùng họ lao đi, kháng cự, chiến đấu?" Tưởng Thuần Tổ nghĩ, "Mình nhớ mình đã nhìn thấy họ hoàn toàn ở đâu, ở đâu?" Bỗng nhiên anh cảm thấy là đêm xuân mưa phùn, dịu dàng, ưu sầu, anh đang ca hát. Bỗng nhiên là tiếng hành khúc hùng tráng hơn, các chiến sĩ đi hàng một, lắc lư một cách lạnh lùng, bước vào vùng hoang dã. Anh khao khát chạy lên, nhưng tội lỗi và hèn nhát của bản thân anh, đè nặng trong lòng anh như tảng đá, níu chặt lấy anh. "Ở đây là lung lay, tội lỗi, ích kỷ, mình đi? Mình không thể? Mình nhìn thấy, mình sợ hãi! Mình không thể đào thứ này ra khỏi lòng mình, mình sợ hãi - họ vứt bỏ mình!"

Vạn Đồng Hoa đọc xong. Tưởng Thuần Tổ đột nhiên nhớ ra, ở cuối vùng hoang dã đó tại An Huy, anh đã từng nhìn thấy những người bị ngăn trở bởi sự lạnh lùng, lắc lư này. "Đau khổ thay, Trung Quốc ơi!" Tưởng Thuần Tổ, dùng toàn lực của mình hét ra, đồng thời anh khóc: anh có tội, ít nhất là có lỗi, anh sợ hãi cái chết.

Đồng thời Vạn Đồng Hoa phẫn nộ, oan ức, đau buồn khóc lên, cô không thể quên vết thương anh gây cho cô, cô không thể để Tưởng Thuần Tổ cảm thấy cô là người không trung thực với anh, cô không thể để anh rời đi với cảm giác như vậy. Cô lao đến trước giường anh, dữ dội nắm lấy tay anh, để đầu mình vùi vào cổ tay anh.

"Anh không thể oan ức em!" cô nói, "Em vốn không, chưa bao giờ không trung thực với anh! Chưa bao giờ quên anh! Càng chưa bao giờ quên, những lời anh đã nói!" cô đau khổ, xúc động nói, "Trong cuộc đời này, nếu anh yêu em - trời ơi! - thì anh không nên tới lúc này còn hận em!" cô liều mạng, nắm chặt lấy tay Tưởng Thuần Tổ, và lắc nó, "Em không cần phải nói. Em đã nhớ anh thế nào, không thể sống; em không hy vọng sống mà!" cô lại vùi đầu xuống, khóc. "Thuần Tổ, em biết cuộc đời," cô ngẩng đầu lên, kiên quyết nói, "Em cũng biết đau khổ, em biết cuộc sống của chúng ta!" cô nhìn anh nói bằng giọng chậm rãi, đau thương. "Em biết, Thuần Tổ, em có tội với anh. Nhưng em không muốn hư ngụy. Em đã tha thứ cho anh rồi, vì... em hy vọng anh cũng tha thứ cho em!"

Tưởng Thuần Tổ yếu đi, nhưng anh cảm thấy cô đúng, anh gật đầu một cái. Giọng nói của Vạn Đồng Hoa tỏ ra xa xăm, tuy nhiên rõ ràng, anh đột nhiên cảm thấy an ủi. Giọng nói nhiệt tình, cuộc sống, người yêu, giọng nói nhiệt tình của "Hồ Đức Phương" của anh, đã giải trừ gánh nặng tội lỗi của anh rồi. Anh lại nhìn thấy đám người trang nghiêm lao về phía trước kia, anh đã vứt bỏ tảng đá nặng nề trong lòng mình rồi. Anh cảm thấy, anh được thứ trang nghiêm đó khoan dung, mọi thứ đều tan vào trong ánh sáng vĩ đại, nhân từ, sống và chết của anh, tất cả chủ đề của anh đều không còn tồn tại nữa.

"Có một lần, anh ngã xuống rãnh," anh nói, hạnh phúc nhớ lại điều này, chứa chan nước mắt, "Vì anh nghĩ tới em, nghe thấy giọng nói của em, anh mới lại đứng dậy bước tiếp về phía trước."

Nhưng tiếp đó anh lại nhớ tới chiến tranh Xô - Đức. Anh nghĩ, nếu anh có thể sống tiếp, thì tốt biết bao. "Nhưng thế này đã rất tốt rồi!" anh nghĩ, im lặng rất lâu, như thể sinh mệnh đã rời bỏ. Nhưng anh đột nhiên mở mắt ra, giãy giụa với thứ gì đó một cách khó khăn, nhìn Tôn Tùng Hạc mỉm cười dịu dàng.

"Anh nghĩ tới Trung Quốc! Cái... Trung Quốc này!" anh nói.

Anh ấy nhận thức rõ ràng về mọi thứ của mình, cho đến tận cùng. Trạng thái đau đớn, lơ lửng đó không kéo dài lâu, anh ấy đã rời đi, mọi người đều im lặng, đêm hè và cánh đồng hoang, mọi thứ đều im lặng, anh ấy, Tưởng Thuần Tổ, từ nay không bao giờ thức dậy nữa. Tôn Tùng Hạc như kẻ mất hồn bước ra khỏi phòng, đứng cạnh cái bàn ở chính điện. Vạn Đồng Tinh, khẽ nức nở bước ra, nhìn thấy Vạn Đồng Tinh, nhận ra sự tồn tại của cô ấy, Tôn Tùng Hạc cảm thấy bi thương. Anh gần như giận dữ bước tới cửa, mở toang cửa lớn. Đã ba giờ sáng rồi. Ánh sáng dịu dàng, yên bình chiếu vào, gió mát thổi sống động trên cánh đồng lúa thâm sâu và tối tăm trước cửa. Tôn Tùng Hạc đứng đó, nhìn thấy những đốm lửa còn sót lại của bến đá cách ba dặm. Anh khóc, nhưng không thành tiếng. Anh nhận ra Vạn Đồng Tinh đang đứng bên cạnh mình.

"Dạo này em có khỏe không?" Anh mệt mỏi hỏi, nghe rõ giọng nói của chính mình. Anh hy vọng có thể an ủi cô: đây là câu đầu tiên anh nói với cô trong ngày hôm nay. Vạn Đồng Tinh ngừng thút thít, buồn bã nhìn anh, hy vọng có thể an ủi anh, và hy vọng anh có thể tha thứ cho chị gái; chị gái, thật là bất hạnh.

Họ nhìn nhau. Họ, sau khi đã trải qua biết bao đấu tranh và đau khổ, đã yêu nhau.

"Em nguyện đi theo anh đến bất cứ nơi đâu, dù là sống cuộc đời như thế nào!" Cô nói, nước mắt tuôn rơi.

Tôn Tùng Hạc xúc động nắm lấy tay cô. Nhưng ngay lập tức anh buông cô ra, chạy vội vào trong phòng, dưới ánh nến lờ mờ, đứng bên cạnh Vạn Đồng Hoa đang khóc than thảm thiết, đứng trước giường người bạn đã khuất của mình, cúi thấp đầu.

Tháng 5 năm 1944