Tưởng Thuần Tổ tìm được nhà Phó Bồ Sinh ở Hán Khẩu —— cậu cảm thấy, trong thành phố xa lạ mà quen thuộc này, cậu đã tìm thấy gia đình nhỏ bé này giữa muôn vàn con người vô tận, và gia đình nhỏ bé ấy chính là mục tiêu nhiệt huyết của cậu, đồng thời sẽ là điểm xuất phát bi tráng của cậu — bước qua một cái sân ẩm ướt phơi đầy quần áo, bốn bề toàn là những tòa nhà chật hẹp, đối mặt liền gặp Phó Chung Phân đang buông mái tóc dài bện quyến rũ bước ra, cô đang ôm đứa con trai hai tuổi mặc áo đỏ xanh của Uông Trác Luân, miệng vừa ăn hạt dưa vừa hát. Phó Chung Phân nhìn gương mặt tiêu tụy, quật cường, suýt chút nữa là hung dữ của Tưởng Thuần Tổ, liền hét lên một tiếng. Thế rồi Tưởng Thục Trân bệnh gầy sọm chạy ra.

Tưởng Thục Trân lộ ra vẻ hoảng loạn đáng thương ấy, đứng khựng lại trong sự kinh hãi. "A Đệ à!" Tưởng Thục Trân bật khóc, chạy hai bước rồi lại đứng khựng lại, rõ ràng không biết nên nói gì. Tưởng Thuần Tổ vô cùng kích động, nở nụ cười nhạt kỳ lạ, nhìn chị. "A Đệ à... Chị Tú Cúc của em hôm qua kết hôn rồi, hôm qua con bé kết hôn..." Chị khóc, không biết bản thân đang nói gì, nhưng cảm thấy tất cả đã được thốt ra hết rồi. Giống như tất cả những người phụ nữ bị đặt vào trong gia đình sâu thẳm khó lường, gánh trên vai gánh nặng tình yêu, Tưởng Thục Trân dùng chuyện kết hôn, sinh nở và qua đời của những người thân để giải thích, và đánh dấu thế giới của mình. Chị cảm thấy, trong một câu nói ấy, sự lưu vong, đau khổ, hoài niệm, hy vọng của họ đã được thể hiện trọn vẹn. Chị kéo vạt áo lau nước mắt, trấn tĩnh lại, nhìn Tưởng Thuần Tổ, bảo cậu đi vào trong.

Tưởng Thuần Tổ cảm thấy kỳ lạ, cậu cảm thấy, người nào kết hôn, cũng như kết hôn vào lúc nào, hoàn toàn chẳng liên quan gì đến thế giới sục sôi này cả. Cậu không thể hiểu nổi vì sao người chị lại có thể bình tĩnh đến thế, có thể nói ra điều này. Tưởng Thuần Tổ quật cường, âm trầm nhìn đứa con trai của Uông Trác Luân, nở nụ cười nhạt khiến Phó Chung Phân phải hoảng sợ. "A Đệ à... Tạ ơn trời đất! Chị chỉ nhận được một bức thư của em, suýt thì lo chết đi được! Cả nhà đều tưởng em xong đời rồi, tụi chị lo muốn chết! Lo chết người ta! Toàn là do em tự chuốc lấy, cái tính khí của em!" Tưởng Thục Trân vừa phấn khích vừa hỗn loạn nói, dẫn Tưởng Thuần Tổ bước vào phòng. "Bây giờ nhặt lại được cái mạng, mà lại ra cái dạng này! Có muốn uống nước không? Đói không? Nhất định là đói rồi, phải thay quần áo khác đi, em nhìn chị xem này!" Tưởng Thục Trân cười vui vẻ và thẹn thùng. "Người hầu lại qua sông rồi, phiền chết đi được! Chị Thục Viên lại đi Trường Sa rồi, chúng ta buồn chết mất! Phó Chung Phân ngày nào cũng đòi đi cái đội ca vịng gì đó, tiêu tiền ác liệt lắm, em phải khuyên nó đi — em nói gì đi chứ!"

Tưởng Thuần Tổ cười nhạt một tiếng, đảo mắt nhìn quanh căn phòng chật hẹp, rồi ngồi xuống. "Em sẽ không dừng chân ở đây đâu, em cảm thấy mình vẫn đang chạy trốn!" Tưởng Thuần Tổ thầm nghĩ.

"Em nói xem, em trốn ra bằng cách nào thế?" Tưởng Thục Trân hỏi, mỉm cười nhân từ, đứng bên mép bàn, khoanh tay.

Tưởng Thuần Tổ cũng cười nhạt tương tự, lại nhìn đứa bé mà Phó Chung Phân đang bồng. Trong ánh nhìn ấy, trên mặt cậu mang biểu cảm quật cường và lạnh lẽo. Tưởng Thục Trân, trong sự quan sát bình tĩnh theo bản năng ấy, cảm thấy Tưởng Thuần Tổ đã thay đổi hoàn toàn, đã trở thành một người trưởng thành mang tư tưởng sâu sắc khó lường. Tưởng Thục Trân nhìn đứa bé, rồi lại nhìn người em trai. "Nó ngoan lắm, biết đi rồi đấy!" Tưởng Thục Trân nói, cười áy náy — rõ ràng, đứa bé này đã mang đến cho chị thứ phiền muộn mà chị cảm thấy không thể nói ra — trên trán hằn lên những nếp nhăn chồng chéo.

"Bố nó mãi không viết thư tới! Cái con người này! Người ta bảo anh ấy ở An Khánh!" Tưởng Thục Trân nói, cảm thấy như đang biện hộ cho chính mình; cảm thấy người em trai trầm mặc này khiến chị trở nên giả tạo, sinh ra tức giận. Chị trầm ngâm một lát. Sau đó, ôm lấy đứa bé từ tay Phó Chung Phân, hôn đứa bé, nở nụ cười ngọt ngào, nhân từ rồi thở dài. Nhưng lại cảm thấy bản thân thật giả tạo; dẫu cho cảm giác ấy được hòa quyện trong sự biết ơn mãnh liệt. "Bố nó chết rồi!" Tưởng Thuần Tổ nói, quật cường cười nhạt, gần như khinh miệt nhìn chằm chằm Tưởng Thục Trân. "Em gặp ở Cửu Giang, anh ta chết rồi!" Cậu đứng phắt dậy. Tưởng Thục Trân kêu lên một tiếng, tức giận nhìn cậu, run rẩy.

"Ở Mã Đang bị máy bay Nhật Bản ném bom trọng thương, được khiêng về Cửu Giang! Con tàu đó bị ba quả bom đánh chìm!"

Tưởng Thuần Tổ đảo mắt nhìn quanh, nghiêm khắc nhìn Phó Chung Phân, cảm thấy cách trang điểm của cô ta quá mức phù phiếm — cảm thấy nam nữ ở Hán Khẩu quá đỗi phù phiếm, sống quá hời hợt, không biết đến sự bi thương và đau khổ chốn đồng hoang. Tưởng Thục Trân cúi đầu rơi nước mắt, đứa bé òa khóc. "Mẹ!" Phó Chung Phân bất mãn kêu lên, chẳng vì gì cả, chỉ cảm thấy mẹ khóc trước mặt Tưởng Thuần Tổ là một điều đáng xấu hổ.

"Anh ta chết trong bệnh viện... Tàu của anh ta từng ghé Hán Khẩu một đêm... nhưng anh ta không lên bờ..." Tưởng Thuần Tổ mỉa mai nói.

Thế là Tưởng Thục Trân phá vỡ sự kìm nén mãnh liệt của mình, oà khóc thành tiếng. Tưởng Thục Trân điên cuồng hôn đứa bé đang khóc. Phó Chung Phân bế thốc đứa bé đi; Tưởng Thuần Tổ đưa tay định đón lấy đứa bé nhưng bị Phó Chung Phân từ chối. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy bản thân thật giả tạo. "À, cái con người nhẫn tâm này! Giá mà là Thục Hoa..." Tưởng Thục Trân nói, nén tiếng nức nở, đau đớn nhìn đứa bé hồi lâu. Đứa bé khóc vô cùng thảm thiết, dù chẳng biết mình đang khóc vì điều gì.

Tưởng Thục Trân bước đến bên giường nằm xuống. Tưởng Thuần Tổ nặng nề bước tới bên cửa sổ, âm trầm đăm đăm nhìn ra ngoài cửa sổ, cảm thấy mọi thứ đã chấm dứt, cảm thấy sự trống rỗng to lớn.

"Các người đều là... những kẻ nhẫn tâm! Các người, Thiếu Tổ, Trác Luân, cả em nữa!..." Tưởng Thục Trân vừa khóc vừa nói. "Các người đều chẳng cần quan tâm đến con cái mình... cũng chẳng cần nhớ đến chúng ta!..."

Phó Chung Phân cau mày phiền muộn. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy lời trách mắng của Tưởng Thục Trân là đúng, cảm thấy sự trách mắng ấy chính là nỗi bi thương và niềm vinh quang của bản thân, trong khóe mắt ngấn lệ hân hoan, mà cảm giác trống rỗng ấy cũng tan biến trong giọt nước mắt hân hoan đó.

Tưởng Thuần Tổ nghỉ ngơi hai ngày; ngay cả trong cơn mệt mỏi tột cùng, Tưởng Thuần Tổ vẫn bị niềm khao khát vinh quang đánh thức. Dựa vào sự bi thương chốn đồng hoang, Tưởng Thuần Tổ mang sự khinh miệt quật cường đối với mọi thứ ở Vũ Hán; cậu cảm thấy nam nữ ở Vũ Hán sống quá hời hợt giữa chốn phù phiếm. Cậu chưa từng ngờ rằng, sau khi đến Vũ Hán, mình lại chìm vào giấc ngủ trong sự tăm tối nhường này giữa chốn hủy diệt và vinh quang phổ biến, vĩ đại đến thế, áp lực của cuộc sống bình thường vẫn cứ tồn tại, thật đáng sợ. Những cảm giác và tư tưởng này đã khiến cho mảnh đồng hoang mà cậu từng đi qua được chiếu rọi bởi ánh sáng vô song; cậu, Tưởng Thuần Tổ, ban đêm mơ thấy dòng sông giữa trận đại tuyết, mơ thấy Chu Cốc Lương đó, khi tỉnh giấc lại rơi vì vận mệnh của Chu Cốc Lương, ghi lại những lời điên rồ của mình trên một vài mảnh giấy, khao khát được quay trở lại chốn đồng hoang.

Khi Tưởng Thục Trân mang quần áo của cậu đi, chuẩn bị vứt bỏ, cậu đã kiên quyết giữ lại chiếc quần rách đó, bởi trên đó có vết máu của người bạn. Hành động này khiến Tưởng Thục Trân đau đớn nghĩ rằng, đàn ông trong tư tưởng của họ thường cô độc làm sao. Phó Chung Phân vì sự âm trầm của cậu mà không thích cậu, không bước vào phòng cậu; Phó Chung Phân thường xuyên cùng bạn bè trò chuyện cười đùa, ca hát ở căn phòng bên ngoài, khiến cậu chấn động và phiền muộn. Phó Bồ Sinh tỏ ra vô cùng ưu sầu, từng trò chuyện với cậu suốt cả một đêm, coi cậu như người trưởng thành cùng loại với mình. Từ cuộc trò chuyện dài dòng này, Tưởng Thuần Tổ biết được Phó Bồ Sinh muốn mưu cầu một công việc tốt hơn để có thể bù đắp những tổn thất phải chịu trong chiến tranh khi quay về Nam Kinh; Phó Bồ Sinh nói, Uông Tinh Vệ chủ hòa, sĩ khí vô cùng chán nản, thế nên ông ta không muốn làm kẻ ngốc. Phó Bồ Sinh, vì mất đi môi trường quen thuộc thoải mái và bình yên, vì mỗi ngày phải chạy một quãng đường rất xa để làm việc, lại thêm tiền nong không đủ dùng, nên tỏ ra vô cùng chán nản. Tưởng Thuần Tổ mỉa mai tự nhủ với bản thân rằng, cậu sẵn sàng bỏ ra mười cân thịt để mời Uông Tinh Vệ ăn một bữa, tiễn ông ta về Nam Kinh; nhưng cậu lại cảm thấy áy náy với Phó Bồ Sinh — vì cậu đang ở nhờ nhà ông ta — và cả sự đồng cảm nữa. Tưởng Thuần Tổ nhìn thấy, vì quá cưng chiều con gái, Phó Bồ Sinh đang sa lầy trong phiền muộn. Phó Chung Phân ngày nào cũng tiêu rất nhiều tiền, cô con gái này đã lớn lên trong thời đại ấy.

Vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ và gia đình Lục Mục Sinh đều sống ở Vũ Xương, Tưởng Thuần Tổ vẫn chưa gặp. Tưởng Tú Cúc cùng người chồng mới cưới của nó, cậu sinh viên thần học Vương Luân, đã đến vùng quê gần đó để thăm họ hàng bên nhà chồng rồi.

Tưởng Thuần Tổ vô cùng thất vọng, khao khát được quay trở lại chốn đồng hoang. Tưởng Thuần Tổ ngày nào cũng phải trải qua những nỗi phiền muộn và sự đố kỵ mà Phó Chung Phân cùng bạn bè của cô ta mang lại, ngày ngày viết những lời điên rồ trên những mảnh giấy nhỏ. Đến ngày thứ năm ở Hán Khẩu, Tưởng Thuần Tổ lộ ra vẻ kiêu ngạo vô song, lao vút đi từ giữa Phó Chung Phân và đám bạn bè của cô ta. Cậu cần phải làm thế. Cậu cô độc chạy khắp Hán Khẩu và Vũ Xương.

Tưởng Thục Trân vì tâm trạng vô cùng tồi tệ nên đến tận ngày thứ sáu mới qua sông tìm Tưởng Thiếu Tổ. Cô và Thẩm Lệ Anh cùng đi với Tưởng Thục Trân qua sông thăm Tưởng Thuần Tổ ngay trong ngày hôm đó, còn vợ chồng Tưởng Thiếu Tổ thì sang vào ngày hôm sau.

Tưởng Thiếu Tổ, lúc thì hưng phấn, lúc lại ảm đạm, anh ta đang ở trong một môi trường nhạy cảm và nhiều biến động. Sau khi Nam Kinh thất thủ, tình hình chính trị ở Vũ Hán hỗn loạn, trong khi phong trào cứu vong lại dâng cao vô cùng. Tưởng Thiếu Tổ phát hành một loại tạp chí, thu hút được sự chú ý từ khắp mọi nơi. Nhưng thường thì, khi con người ở trong thời đại này, họ không thể nhìn nhận rõ ràng thời đại ấy một cách sâu sắc; con người ta sống, có vô số thứ đều vô cùng trân quý, giữa sự bận rộn hỗn tạp thường nhật, người ta không thể dốc lòng trân trọng bất cứ thứ gì, để rồi thời gian cứ thế trôi đi. Ở Vũ Hán, Tưởng Thiếu Tổ đặc biệt dễ nổi nóng, chẳng có lấy một khoảng thời gian vui vẻ. Anh ta luôn cảm thấy người khác sai, đồng thời mang trong lòng sự đố kỵ mãnh liệt.

Đồng thời, từ phía Trần Cảnh Huệ, những gì anh ta nhận được thường là những thứ u ám và không mấy vui vẻ. Trần Cảnh Huệ xa cách với nội tâm của anh ta, nhưng thường làm ra vẻ nỗ lực bề ngoài, khiến anh ta — Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy áy náy và phiền muộn. Trần Cảnh Huệ cảm nhận rõ rệt rằng mình sắp đánh mất một thứ gì đó, thế là cô ta làm ra những nỗ lực ấy. Rời khỏi Thượng Hải, mất đi môi trường quen thuộc, Trần Cảnh Huệ chẳng còn chút hứng thú nào với cuộc sống. Tưởng Thiếu Tổ để ý thấy, một người đàn ông có thể tự xoay sở trong sự cô độc, còn phụ nữ thì không; cô ta không thể rời khỏi vòng tròn xã giao của mình mà không cảm thấy đau khổ. Những gì Trần Cảnh Huệ cảm thấy là quan trọng nhất thì Tưởng Thiếu Tổ lại thấy vô vị, nhàm chán, thậm chí đáng ghét; những gì Tưởng Thiếu Tổ cho là quan trọng thì Trần Cảnh Huệ lại buộc phải làm đủ mọi cách để thích nghi. Tưởng Thiếu Tổ hiểu rõ điều này, nhưng trong tâm trạng lười nhác và đạm bạc đan xen, anh ta chưa từng nói rõ với Trần Cảnh Huệ. Thế là dần dà anh ta đưa ra phán quyết, cho rằng mọi chuyện vốn dĩ phải là như thế. Trần Cảnh Huệ, trong mọi thứ u mê và mưu mô của mình, đã nghĩ đủ mọi điều nhưng chưa từng nghĩ đến hoàn cảnh thực tế của bản thân, đó là cô ta luôn luôn nỗ lực thích nghi với mọi thứ của chồng mình, nhưng lại chẳng hiểu được ý nghĩa của tất cả những điều đó.

Một số người quen lần lượt tới Hán Khẩu, Trần Cảnh Huệ lại trở nên hoạt bát, tỏ ra vui vẻ hơn trước. Tưởng Thiếu Tổ lạnh lùng quan sát sự thay đổi này, chưa từng thổ lộ tư tưởng thật sự của mình cho cô ta biết. Anh ta thường nghĩ, giả sử nói ra thì sẽ rất đáng sợ; anh ta không thể nói ra mà lại không hành động, nhưng đối với những điều này, thế giới từ trước đến nay chưa từng đưa ra giải pháp nào cả. Anh ta không dám thừa nhận rằng mình đã không còn yêu Trần Cảnh Huệ, nhưng cũng không dám thừa nhận điều ngược lại. Anh ta chỉ luôn hoài nghi chính mình. Anh ta nhớ rằng, trong hai tháng gần đây, anh ta chưa từng chê bai Trần Cảnh Huệ một câu nào; đối với sự xa hoa, ồn ào, không chăm sóc con cái của cô ta, anh ta đều không nói một lời. Mà khi cô ta nỗ lực vì anh ta bằng những trò ngu ngốc hay mưu mô đó, anh ta lại sẵn sàng nhẫn nhịn cái sự giả tạo của chính mình mà nhận thức được, tỏ vẻ đồng tình với cô ta. Có lúc anh ta hoài nghi, có lúc lại cảm thấy mọi chuyện vốn dĩ là thế. Có một điều rõ ràng, đó là anh ta đã bảo vệ được sự bình yên của chính mình.

Chính vì sự lười nhác và dửng dưng này của Tưởng Thiếu Tổ nên Trần Cảnh Huệ đâm ra bất mãn, thậm chí là căm hận Tưởng Thiếu Tổ. Nhưng có một thứ sức mạnh kỳ lạ khiến Trần Cảnh Huệ không thể công khai bày tỏ sự bất mãn ấy. Giữa họ chưa từng trực tiếp nói về những chuyện này, nhưng họ đã dần hiểu ra. Chính sự bất mãn ấy lại càng khiến Trần Cảnh Huệ nỗ lực hơn đối với Tưởng Thiếu Tổ — cô ta không cảm thấy thái độ của mình có gì không phải — và sự u mê ấy, đôi khi lại càng trở nên chân thật hơn. Trần Cảnh Huệ cần sự chân thật đó. Cô ta thường lấy sự bận rộn của Tưởng Thiếu Tổ để an ủi bản thân. Trong thái độ đối với Tưởng Thiếu Tổ của cô ta, tồn tại sự pha trộn kỳ lạ giữa sự u mê và mưu toán. Cô ta vĩnh viễn không để lộ ra sự bất mãn thật sự của mình, bởi vì Tưởng Thiếu Tổ cũng chưa từng bày tỏ ra ngoài. Cô ta tự nhủ rằng mình càng yêu Tưởng Thiếu Tổ hơn, dẫu cho âm thanh ấy đôi khi rất giả tạo.

Trong gia đình này, sự khinh miệt và tình yêu hòa quyện vào nhau một cách kỳ lạ. Việc né tránh, lòng tự tôn của người chồng và sự bướng bỉnh của người vợ đã phòng thủ trước mọi khả năng làm sáng tỏ hay phê bình lẫn nhau. Trần Cảnh Huệ trong rất nhiều cơ hội đã tỏ ra tôn kính chồng mình, nhưng trong lòng cô ta lại khinh miệt anh ta; cô ta hiểu rõ mọi điểm yếu của anh ta. Cô ta không hiểu những việc anh ta làm có ý nghĩa gì; cô ta cảm thấy trong xã hội này có rất nhiều người chồng tốt làm những sự nghiệp tốt, nhưng Tưởng Thiếu Tổ thì không. Khi cô ta có thể chia sẻ vinh quang với Tưởng Thiếu Tổ, vì nỗi phiền muộn thầm kín trong lòng, cô ta lại chốc chốc u mê trở lại. Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy trên thế giới này có rất nhiều người vợ tốt có cuộc sống tốt, nhưng Trần Cảnh Huệ thì không. Họ cùng thuộc về xã hội này, trên chiến trường của đàn ông và chốn giao tế của phụ nữ trong xã hội ấy, đẫm máu của vô số gia đình. Tưởng Thiếu Tổ đau đớn che giấu vết thương của mình. Cả vợ và chồng đều cảm thấy họ đã hy sinh quá nhiều vì đối phương.

Họ vĩnh viễn không nói ra, vĩnh viễn nghĩ rằng họ yêu nhau, rằng sẽ có một ngày hoàn toàn chinh phục được đối phương — rồi cứ thế sống tiếp. Thời gian đầu mới kết hôn, họ cũng giống như bao cặp đôi trẻ khác, cần thứ tình yêu vô điều kiện thậm chí là tuyệt đối, dành cho nhau những lời tỏ tình cay đắng và ngọt ngào, nhưng rồi sau đó cũng phai nhạt dần. Ở Thượng Hải, sau khi đứa con chào đời, Trần Cảnh Huệ bị cảm xúc mãnh liệt của chính mình đánh thức, bỗng chốc cảm thấy có một nhận thức mới mẻ về thế giới này. Thứ tình cảm mãnh liệt ấy, cùng với một quan niệm kiên định về cõi nhân thế, và sự thấu hiểu rõ ràng về mục đích của bản thân, là những điều Trần Cảnh Huệ lần đầu tiên trải nghiệm. Những sinh hoạt kiểu nữ sinh, sự sa sút và nỗi phiền muộn mông lung từ đó bay biến mất; tính cách kiên cường, rõ ràng của một người phụ nữ đã lộ diện. Tưởng Thiếu Tổ chưa từng nghĩ tới việc sẽ có được một Trần Cảnh Huệ như thế này. Ở một vài phương diện, Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy hài lòng — suýt chút nữa thì cảm thấy có một sự mê hoặc. Anh ta hiểu đây là một cuộc chiến mới, giả như anh ta vẫn còn có điều theo đuổi đối với cuộc đời. Anh ta đón nhận tất cả những điều mới mẻ này bằng thứ tình yêu mang hàm ý châm biếm. Trong ký ức, thứ tình yêu châm biếm này ngọt ngào hơn nhiều so với những lời tỏ tình ngây ngô thuở ban đầu. Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy tất cả mọi người, đặc biệt là chính anh ta, nên kiềm chế và trân trọng đối với những tình cảm sâu sắc nhất trong cuộc đời. Thế nên Tưởng Thiếu Tổ, khi thời kỳ dữ dội qua đi, đã nhiễm phải sở thích hoài cổ sự tĩnh mịch. Đối với sự cuồng nhiệt và phù phiếm của giới trẻ trong giai đoạn này, vì nỗi đau của chính mình, anh ta vô điều kiện mà căm ghét.

Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy, những người đã có vợ con mới có thể thực sự hiểu được phẩm giá của loài người. Tưởng Thiếu Tổ hiểu anh ta làm việc vì cái gì. Ở Vũ Hán, Trần Cảnh Huệ không còn khả năng ghen tuông nữa, nhưng họ lại bất ngờ khăng khăng chống lại nhau. Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy vì phẩm giá, bắt buộc phải chinh phục; Trần Cảnh Huệ cảm thấy, vì cuộc sống mà cô ta kiên định nhận thức, bắt buộc phải chinh phục. Tất cả đều không nói ra, cứ thế đi tiếp, Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy nếu nói ra sẽ rất đáng sợ. Nhưng vào những thời điểm nào đó, đặc biệt là trong đêm khuya khi Trần Cảnh Huệ đã ôm con ngủ thiếp đi, nhìn ngắm ánh đèn thành phố Vũ Hán từ khung cửa sổ mở toang, cảm nhận một cách mãnh liệt hơi thở của thời đại này, Tưởng Thiếu Tổ mới nhận thức được rằng, người có vợ con mới thực sự hiểu được phẩm giá con người. Chỉ vào lúc này, Tưởng Thiếu Tổ mới không bị ép buộc phải giải đáp những câu hỏi đầy khổ sở về việc liệu anh ta còn yêu vợ mình hay không.

Trong gia đình này, cũng như trong rất nhiều gia đình khác, tình yêu và sự khinh miệt song hành. Vì sợ hãi đau khổ, vì muốn trân quý những gì đang có nên Tưởng Thiếu Tổ đối với Trần Cảnh Huệ, đối với sâu thẳm đời sống gia đình của chính mình, bèn trở nên hững hờ và lười nhác. Anh ta trông có vẻ như kẻ đang gánh trọng trách. Mọi sự mưu cầu của anh ta đều hướng đến một thứ tĩnh mịch bất định nào đó mà anh ta cho rằng từng tồn tại trong cuộc sống thời cổ đại, mặc dù nội tâm anh ta vẫn luôn dao động. Anh ta để ý thấy sự trang nghiêm và hững hờ mang lại hiệu quả tốt đẹp. Cứ như thế, trong thời đại sục sôi này, Tưởng Thiếu Tổ, một mặt nhiệt liệt làm việc để giành chiến thắng trong thời đại này, mặt khác lại tìm kiếm sự tĩnh mịch trong tâm hồn để chiến thắng thời gian vĩnh hằng — anh ta cảm thấy là như vậy.

Sáng ngày hôm sau chuyến viếng thăm của Tưởng Thục Trân, Tưởng Thiếu Tổ hỏi Trần Cảnh Huệ có muốn cùng anh ta qua sông hay không, nhưng không nói rõ lý do. Trần Cảnh Huệ dừng việc trang điểm lại, đầy nghi vấn nhìn anh ta, y như mọi lần, lại cau mày vì vẻ mặt u ám của anh ta.

"Hôm qua Đại tỷ có tới... Qua sông thăm một chuyến, em có đi không?" Tưởng Thiếu Tổ nói, ra vẻ rất mệt mỏi, khoác chiếc áo choàng lớn. Anh ta cảm thấy, giả như Trần Cảnh Huệ muốn thì sẽ cùng anh ta qua sông; không muốn thì thôi. Tại sao phải qua sông là điều không quan trọng. Trần Cảnh Huệ hôm qua xem phim ở Hán Khẩu tận khuya muộn mới về, thế nên Tưởng Thiếu Tổ đặc biệt lười nhác, nhân cơ hội này bày tỏ rằng anh ta không nhất thiết phải cần đến cô ta.

"Anh nói xem, tại sao?" Trần Cảnh Huệ vừa nghi ngờ vừa cẩn trọng hỏi. "Em có thời gian không?..." Tưởng Thiếu Tổ hỏi. Thấy câu nói này có vẻ quá mức đường đột, anh ta liền nói thêm: "Em trai từ Thượng Hải trốn về rồi, qua thăm xem thế nào?" "À! Thế thì em đi ngay, đi ngay đây!" Trần Cảnh Huệ hưng phấn nói, bắt đầu rửa tay.

Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy cô ta cố tình ra vẻ hưng phấn, liền lộ ra nụ cười sầu muộn, thấu hiểu. "Uông Trác Luân bị bom ném chết ở Mã Đang rồi!" Anh ta dùng giọng điệu ấy mà nói. Ánh nắng chiếu lên gương mặt tái nhợt, u sầu của anh ta.

"Ôi chao!" Trần Cảnh Huệ kêu lên, bước tới một bước... "Thế thì... thế thì con của anh ấy phải làm sao đây?" Trần Cảnh Huệ hoảng hốt hỏi, đồng thời xúc động mỉm cười một cái; rõ ràng là trong niềm cảm xúc ấy, tình yêu đã trào dâng trong tim cô ta. Trong sự tĩnh lặng, cô ta lại mỉm cười một cái, như thể họ hoàn toàn tâm ý tương thông. Tưởng Thiếu Tổ hiểu nụ cười này, trở nên nghiêm nghị và u sầu.

Tưởng Thuần Tổ, sau khi chạy khắp Vũ Hán vào hôm trước rồi trở về, liền phát sốt, đổ bệnh. Ngày hôm sau đỡ hơn một chút, ngày thứ ba thì suy nhược đến mức không thể gót chân xuống giường. Mặc dù vậy, khi anh chị tới thăm, cậu vẫn cố gắng lết dậy. Sự xuất hiện của người anh trai khiến cậu kích động. Khi nhìn thấy Trần Cảnh Huệ quyến rộ trong chiếc áo choàng dài màu đỏ sậm, cậu cảm thấy vô cùng xáo trộn và hổ thẹn. Cậu đỏ bừng mặt nhảyỏ khỏi giường, khoác vội chiếc áo bông mới may, run lẩy bẩy. Hy vọng che giấu sự xáo trộn của bản thân, cậu mỉm cười thân thiện với Tưởng Thiếu Tổ.

Tưởng Thiếu Tổ rõ ràng cảm thấy bất an. Anh ta chợt cảm thấy nụ cười thân thiện này của người em trai là không thỏa đáng; ở chung một phòng với cậu thanh niên này, anh ta sẽ khó lòng yên ổn. Anh ta khách sáo gật đầu, ngồi xuống.

"Em trai cứ nằm đi chứ! Lại nhiễm lạnh bây giờ!" Trần Cảnh Huệ cười nói. "Không, không, không đâu!" Tưởng Thuần Tổ nói, ngồi bên mép giường, run rẩy; liếc nhanh Trần Cảnh Huệ một cái.

Trần Cảnh Huệ mỉm cười nhìn Tưởng Thuần Tổ hồi lâu, rồi lắc đầu. Cô ta không đồng tình với việc Tưởng Thuần Tổ làm thế này; cô ta cảm thấy Tưởng Thuần Tổ thật đáng thương. Cảm xúc này khiến cô ta cảm thấy vinh hạnh, cô ta thở dài.

"Đến đây được một tuần rồi chứ... Anh bận lắm." Tưởng Thiếu Tổ nói. "Em nên nằm xuống đi. Chị cả lát nữa về còn nói chuyện." Anh ta nói thêm, nghiêm nghị mỉm cười. "Không, không sao đâu." Tưởng Thuần Tổ nói. Không biết phải nói gì, lúng túng im lặng, đăm đăm nhìn mặt đất.

"Em đến Hán Khẩu rồi, đi dạo khắp nơi chưa? Sao không đến chỗ anh?" Tưởng Thuần Tổ ngẩng đầu, cau mày nhìn anh ta.

"Chưa." Cậu đáp, lộ ra vẻ kiêu ngạo và né tránh.

Tưởng Thiếu Tổ chăm chú nhìn cậu, rồi mỉm cười thấu hiểu. Tưởng Thiếu Tổ nhìn ra nỗi muộn phiền và sự cô độc của người em trai, liền sinh lòng đồng cảm. Tưởng Thiếu Tổ nhìn mặt đất, trầm ngâm, nhớ lại tâm trạng của chính mình khi ở độ tuổi như em trai, nhớ lại sự tiêu soải, kiêu ngạo và cô độc tuyệt đối ấy. Từ chiếc giường và đống đồ đạc bừa bộn trên bàn của cậu thanh niên này, phơi bày ra cuộc đấu tranh mãnh liệt, hỗn loạn về sinh tử tồn vong, cuộc đấu tranh mà bất cứ kẻ trôi nổi nào cũng có, họ muốn tìm kiếm con đường cho mình trên thế giới này mà chẳng có chút điểm tựa nào. Tưởng Thiếu Tổ nghĩ, người em trai này khá là mãnh liệt, nhưng trong thời đại này thì có thể tìm thấy con đường dễ dàng hơn một chút.

Tưởng Thiếu Tổ quyết định dò hỏi người em trai này một chút xem rốt cuộc cậu thế nào. Anh ta để ý thấy trên bàn của em trai có một cuốn tạp chí do chính anh ta biên tập, và nhận ra ở đầu giường em trai chất đống những cuốn sách chính trị và văn học đang thịnh hành. Những cuốn sách này là thứ mà anh ta coi thường.

"Có thể tưởng tượng được sự hư vinh đã đạt tới mức độ nào!" Tưởng Thiếu Tổ thầm nghĩ. "Hoặc giả, tất cả những thứ này đều chỉ là sự lãng mạn vô vị, do làm màu mà ra! Những kẻ thanh niên này trừ phi gặp phải khảo nghiệm lớn!... À, liệu có thể được không?" Anh ta thầm nghĩ.

Tưởng Thuần Tổ đã trấn tĩnh lại, chìm vào trong suy tư sâu xa. Cậu đang phát sốt, nội tâm hừng hực. Tưởng Thiếu Tổ đăm đăm nhìn gương mặt tiêu tụy của cậu hồi lâu, lại nghĩ đến việc em trai mình vừa mãnh liệt lại vừa cô độc. Bỗng nhiên Tưởng Thuần Tổ thở dài trong lúc trầm ngâm, liếc xéo Trần Cảnh Huệ đang ngồi một cách vô vị, tự phỏng đoán xem liệu bản thân có bị cô ta mê hoặc hay không. "Em không biết là chị Tú Cúc lại kết hôn nhanh thế đấy!" Cậu lơ đễnh nói, hầu như chẳng biết mình đang nói gì.

"Em có ý kiến gì à?" Tưởng Thiếu Tổ hiền hòa, vui vẻ mỉm cười hỏi. Vui mừng vì bản thân có thể hiền hòa và vui vẻ như thế. Nhưng Trần Cảnh Huệ lại bắt đầu cảm thấy sự câu nệ kỳ lạ trước mặt Tưởng Thuần Tổ.

Tưởng Thuần Tổ lại liếc Trần Cảnh Huệ một cái.

"Em trốn ra bằng cách nào thế?" Tưởng Thiếu Tổ hỏi.

"Cái này... chốc lát nói không rõ được." Tưởng Thuần Tổ đáp, cau mày. "Kể nghe thử xem nào?"

Tưởng Thuần Tổ liếc anh trai một cái, lộ ra biểu cảm quái gở, đau đớn, rồi im lặng. Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy rõ ràng lòng tự tôn bị tổn thương, niềm vui tan biến; lại phát hiện ra những cuốn sách văn học thịnh hành kia, và sự hư vinh của cậu thanh niên này. Đối với Tưởng Thiếu Tổ, trong cuộc trò chuyện ban nãy, Tưởng Thuần Tổ chỉ là đứa em trai có tình cảm đơn thuần, nhưng trong những cuốn sách văn học thịnh hành này và lối phong cách lãng mạn ấy, cậu lại chỉ là loại thanh niên phù phiếm và nhiệt huyết ở Vũ Hán mà thôi. Tưởng Thiếu Tổ, vì đám thanh niên này đã tạo nên vinh quang cho anh ta và vinh quang lớn hơn cho người khác, vì tài năng và sức mạnh của những người thanh niên này thường kinh ngạc phi thường, nên vừa vui vẻ dành cho họ sự kính trọng, lại vừa nghiêm khắc, kiên quyết, đầy đau khổ mà ôm nỗi đề phòng. Trên vết thương lòng của mình, anh ta không thể nào kìm nén được sự căm ghét đối với những thanh niên này, dẫu cho anh ta thường xuyên bày tỏ thái độ vui vẻ.

Tình yêu thương và sự xót xa dành cho em trai đã nhanh chóng bị thứ cảm xúc này thay thế. Thế là Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy đau đớn, hơn nữa nỗi đau này còn vô cùng nhức nhối. Anh ta vốn không hề gần gũi với người em trai này, giờ đây thời niên thiếu của em trai đã qua đi. Tưởng Thiếu Tổ trầm ngâm, quên mất sự bất an của Trần Cảnh Huệ, chìm vào nỗi ưu thương. Anh ta mừng vì bản thân có thể nghĩ rằng, giả như em trai vẫn còn trẻ trung và thuần khiết, có thể yêu anh ta như yêu tất cả mọi người, thì anh ta rất khao khát được bù đắp, và có thể bù đắp. Giả như em trai có thể rũ bỏ những khuyết điểm phù phiếm kia để bước lên con đường của anh ta, thì anh ta sẽ dành cho cậu một tình yêu đích thực, thứ tình yêu mà anh ta chưa từng trao cho bất kỳ ai trong họ Tưởng. Tưởng Thiếu Tổ thầm nghĩ, anh ta khao khát biết bao việc em trai mình không vướng phải những quan niệm phù phiếm ấy!

Anh ta, Tưởng Thiếu Tổ, đến tận hôm nay, tuyệt đối không thể thỏa hiệp với những thứ phù phiếm đó! Nhưng anh ta có thể, và hy vọng được thỏa hiệp với em trai mình. Anh ta cảm thấy, mặc cho thời đại này tiến triển thế nào, đối với anh ta trong cuộc đời này, những gì còn lại đã chẳng còn bao nhiêu! Anh ta nên hết lòng yêu thương em trai, để an ủi người cha quá cố thiêng liêng của mình. Anh ta thích thú nhớ lại, vào những ngày Thượng Hải thất thủ, em trai bặt vô âm tín, anh ta đã lo lắng biết bao, đau buồn biết bao; anh ta thích thú nhớ lại, anh ta đã lên kế hoạch ra sao để sắp xếp cho em trai một sự huấn luyện và tương lai tốt đẹp sau khi em thoát hiểm. Anh ta vui mừng vì bản thân có thể tự trách mình, rằng lúc qua sông ngày hôm nay, chính vì những phiền muộn gia đình và suy nghĩ về Uông Trác Luân mà anh ta đã quên béng mất tất cả những điều này; lúc mới bước chân vào cửa, chính vì sự bất an mà em trai mang lại mà anh ta đã lạnh nhạt với tất cả những điều này.

Trên gương mặt tái nhợt của anh ta lộ ra nụ cười bi thương. Anh ta đăm đăm nhìn Tưởng Thuần Tổ đang im lặng.

"Gia đình chúng ta, người mà bây giờ ai nấy đều chú ý đến, chỉ còn lại một mình em thôi, đám trẻ con ở Tô Châu không đứa nào ra được cả, vô cùng đáng thương." Anh ta mỉm cười u sầu, lịch thiệp nói. "Một con người, phải gánh vác vận mệnh của chính mình. Phải biết cái gì có giá trị, cái gì không có giá trị. Có thể nói cho anh biết sở thích của em được không?" Anh ta hỏi.

Tưởng Thuần Tổ vốn chẳng mong chờ gì từ người anh trai này ngoài sự trợ giúp về tiền bạc, nhưng khi phát hiện người anh trai lại gần gũi với mình đến thế, cậu đã vô cùng cảm động. Sự ấm áp mà cậu không thể, và không bao giờ có được từ các người chị sau khi trốn đến Hán Khẩu, nay lại nhận được từ người anh trai này. Cậu thừa nhận rằng, đối với công việc của anh trai, cậu mang một niềm ngưỡng mộ và khát khao vô tận.

Nhưng cậu, Tưởng Thuần Tổ, đã không còn đơn thuần như hy vọng đầy đau buồn của Tưởng Thiếu Tổ nữa. Cậu mang theo dã tâm, lại cảm thấy bản thân vô cùng hèn m éc, lấy sự cô độc làm chốn yên ủi. Cậu hoài nghi chính mình, cảm thấy mình đê tiện, nhỏ bé, ghen tị với tất cả mọi người; nhưng lại mang theo dã tâm lớn lao, kịch liệt khinh miệt tất cả, khao khát được bỏ trốn khỏi chốn hoang vu. Cậu ngưỡng mộ con người này, bởi vì con người này có thể thỏa mãn nhu cầu của cậu; vào thời điểm cậu đạt được thứ mình cần, hoặc chứng minh được nhu cầu ấy là không thể đạt tới, cậu sẽ vứt bỏ con người này.

Kẻ thanh niên mãnh liệt, trong cuộc cạnh tranh của cuộc đời, không thể làm nô bộc cho người khác.

Nghe xong lời của anh trai, Tưởng Thuần Tổ lộ vẻ chần chừ. Cậu khiêm nhường nghĩ rằng, tình cảm của anh trai là thật, nhưng đối với cậu, Tưởng Thuần Tổ, thì không đáng chút nào; tất cả mọi người, nếu hiểu tường tận về cậu, chắc chắn sẽ vứt bỏ cậu. Đồng thời cậu cay đắng nghĩ rằng, sự quan tâm của anh trai chẳng có giá trị gì đối với cậu, bởi vì vận mệnh của cậu đã được định đoạt. Cậu còn nghĩ, sở dĩ anh trai làm thế cũng chỉ vì bản thân mình mà thôi. Suy nghĩ này khiến cậu cảm thấy áy náy với anh trai, bởi vì lúc này cậu đang ngưỡng mộ anh trai biết bao.

Cậu né tránh, bất an đảo mắt nhìn quanh, lại liếc Trần Cảnh Huệ đang ngồi một cách vô vị; sau đó, để bày tỏ thái độ thật sự đối với người anh trai này, cậu vồ lấy cuốn tạp chí trên bàn lật xem. Có lẽ cậu muốn nịnh bợ Tưởng Thiếu Tổ, nhưng vừa cầm cuốn tạp chí lên, cậu lại lạnh lùng nghĩ tới việc Tưởng Thiếu Tổ — kẻ viết ra những bài viết nhiệt huyết và lay động lòng người ấy — lại có một người vợ thế này; một người vợ thế này, một cuộc sống thế này, chắc chắn sẽ che lấp đi vùng đồng hoang ngập tràn sự hủy diệt và khổ nạn kia. Việc Tưởng Thiếu Tổ nhắc đến công tác thương binh trong bài viết khiến cậu nhớ tới đội ngũ nhỏ ở bờ bên kia Cửu Giang, cùng với vẻ mặt đau đớn của những người lính ấy.

Tưởng Thuần Tổ không thể hiểu nổi rốt cuộc bản thân đối xử với người anh trai này thế nào. Cậu cảm thấy hơi sợ anh ta — bởi vì, trước mặt anh ta được trưng bày một cuộc sống đã được xây dựng hoàn chỉnh — thế nên cậu lại nhớ tới sự cô độc của chính mình.

"Mình phải bỏ đi, phải ghi nhớ nỗi bi thương của mình, phải ghi nhớ mọi nỗi khổ nạn trên thế giới này! Mình luôn nghĩ, trong chốn đồng hoang lạnh lẽo ấy, có ngôi mộ của mình... Tất cả đều tĩnh mịch." Tưởng Thuần Tổ thầm nghĩ. Nhưng lại cảm thấy những suy nghĩ ấy không chân thực, chúng là thứ được cố tình làm ra vẻ. Cậu cười đơn giản với anh trai một tiếng, nụ cười này chẳng liên quan gì đến những gì cậu vừa suy nghĩ. Tưởng Thiếu Tổ hiền hòa, vui vẻ nhìn cậu.

"Em rất thích sách văn học à?" Tưởng Thiếu Tổ ân cần hỏi.

"Em?... Không hẳn." Tưởng Thuần Tổ né tránh đáp, cau mày như một đứa trẻ. "Thế em thích cái gì?"

"Em thích đổ máu, em thích cái chết," Tưởng Thuần Tổ tức giận nghĩ. Đồng thời hưng phấn, đơn giản cười một tiếng với anh trai; tất cả những điều bi tráng bao hàm trong suy nghĩ ấy khiến cậu phấn khích.

Tưởng Thiếu Tổ cho rằng mình đã hiểu được em trai, hiểu được sự đơn thuần, nhút nhát và hư vinh của em trai, liền trầm ngâm, mỉm cười hài lòng. Vì anh ta cần một người em trai, nên anh ta vui mừng khi nhìn thấy sự đơn thuần, nhút nhát và hư vinh ấy ở Tưởng Thuần Tổ, cho rằng những phẩm chất này ưu việt hơn hẳn đám thanh niên ở Hán Khẩu. Anh ta cảm thấy ở Vũ Hán anh ta chưa từng gặp thanh niên nào điềm tĩnh như em trai; nét tính cách mang hơi hướng nữ tính trong sự hư vinh của em trai mang lại cho anh ta cảm xúc dịu dàng, bình yên.

"Em gặp Uông Trác Luân ở Cửu Giang á?" Anh ta hỏi.

Tưởng Thuần Tổ kinh ngạc nhìn anh ta, rồi gật đầu.

"Anh cho em xem cái này." Cậu nói, lấy cuốn sổ đó ra. Tưởng Thiếu Tổ cau mày mở cuốn sổ, rồi lại nhìn em trai.

"Em chưa từng cho ai xem bao giờ!" Tưởng Thuần Tổ tức giận nói, giận dữ cười, liếc Trần Cảnh Huệ một cái, cô ta đang nhoài đầu sang xem cuốn sổ ấy. "Các người xem đi! Đây là những gì được ghi lại! Vẫn còn những thứ chưa được ghi lại! Đây chính là tất cả những gì xảy ra ở Trung Quốc! Họ từng yêu, và mãi mãi yêu, họ âm thầm hiến dâng chính mình chốn đồng hoang lạnh lẽo! Các người cứ xem đi! Các người tuyệt đối sẽ không hiểu nổi! Đúng vậy, em nói thế đấy!" Tưởng Thuần Tổ thoát khỏi sự trói buộc trong nội tâm, hưng phấn, vui vẻ nghĩ.

Cậu cảm thấy mình đang đứng trong căn phòng được chiếu rọi bởi ánh sáng ban mai, đứng trước mặt Uông Trác Luân tái nhợt, tiêu tụy mà trầm mặc. Cậu hưng phấn đứng phắt dậy, trên mặt mang nụ cười kịch liệt. Tưởng Thiếu Tổ đọc kỹ xong, gấp cuốn sổ lại, nhẹ nhàng đặt lên bàn, cảm thấy em trai đang nhìn mình, liền lộ vẻ đạm bạc đan xen nhìn chằm chằm mặt đất. "Uông Trác Luân đau khổ biết bao! Những vấn đề này không phải thứ anh ta có thể giải quyết, thế nên anh ta đã hy sinh!" Tưởng Thiếu Tổ hưng phấn nghĩ, nhớ lại cuộc trò chuyện giữa anh ta và Uông Trác Luân lần đó, "Đúng vậy, anh ta là người trung thực... nhưng cũng chỉ là trung thực mà thôi!" Anh ta nghĩ.

Nụ cười kịch liệt của Tưởng Thuần Tổ và vẻ mặt đạm bạc, nghiêm khắc của Tưởng Thiếu Tổ tạo thành sự đối lập rõ rệt. Tưởng Thiếu Tổ ngẩng đầu, tỏ rõ sự bất mãn với em trai. "Đúng vậy, nó đúng là nông nổi thế đấy!" Anh ta nghĩ.

Lúc này Tưởng Thục Trân ôm đứa con của Uông Trác Luân bước vào. Trần Cảnh Huệ đứng dậy, vươn tay định bồng đứa bé, nhưng Tưởng Thiếu Tổ nhanh chóng bước đến trước mặt cô ta, chặn lại, nhìn đứa bé: anh ta không thích sự phù phiếm của cô ta. Tưởng Thục Trân gầy gò, vì đứa trẻ mồ côi của Uông Trác Luân mà phiền muộn, cần phải giãi bày tất cả với Tưởng Thiếu Tổ; trong ánh nhìn của Tưởng Thiếu Tổ, chị nghiêm nghị và đau đớn mỉm cười, cảm thấy sự ấm áp và sức nặng trong lồng ngực là điều thiêng liêng, cảm thấy ý niệm của bản thân thật hoàn toàn đáng xấu hổ.

"Vừa rồi chị đi đâu thế?" Tưởng Thiếu Tổ hỏi, mưu toan che giấu cảm xúc của mình, và mưu toan che giấu vấn đề nghiêm trọng, đau đớn tồn tại giữa họ: nuôi dưỡng đứa trẻ mồ côi thế nào?

Tưởng Thục Trân không trả lời, đau đớn cau mày.

"Em đều biết cả rồi, Thiếu Tổ! Em nghĩ xem..." Chị nói, ra điều dịu dàng và yêu thương, nhưng nhanh chóng trở nên bứt rứt. Nỗi đau của Tưởng Thục Trân là, chị cảm thấy mình vĩnh viễn không thể coi đứa con của Uông Trác Luân như con đẻ của mình. Chị bất lực, không tiền, mà đứa con trai hai tuổi của chính chị cũng cần được chăm sóc tương tự. Khi hai đứa trẻ cùng òa khóc, chị không biết mình nên chạy về phía đứa nào. Chị thường chăm sóc đứa con của Uông Trác Luân trước, nhưng điều này chẳng mang lại sự an ủi nào; mà cứ mười lần có một lần chạy đến với con mình trước, chị lại phải trải qua sự giày vò tột cùng của lương tâm.

Mọi gánh nặng của nhà họ Tưởng bây giờ đều đè nặng lên một mình vai chị, mà chị chỉ là một người phụ nữ yếu đuối. Chị cảm thấy, khi các chị em gái tìm thấy hạnh phúc, chị lại bị đè bẹp trong đủ thứ khổ đau của gia đình bất hòa. Sự nhẫn nại hiền lương của chị đã đến giới hạn cuối cùng; chị cảm thấy mình sắp phát điên rồi. Nhưng khi bước vào phòng, dưới ánh nhìn kích động của Tưởng Thiếu Tổ, chị lại một lần nữa cảm thấy sự ấm áp và sức nặng trong lồng ngực mình là điều thiêng liêng.

Chị không biết mình nên nói gì; đối với Trần Cảnh Huệ, chị mang theo sự ghen ghét thầm kín. Chị cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người; dưới sức nặng thiêng liêng mà chỉ mình chị có thể thấu hiểu ấy, chị cố gắng tỏ ra dịu dàng và yêu thương. Nhưng rõ ràng, trong căn phòng này, chẳng có ai có thể thấu hiểu được sự yêu thương hay đau khổ của chị.

Chị bứt rứt cau mày, bước đến bên giường nằm xuống. Từ căn phòng phía trước vọng lại tiếng khóc của con trai chị, chị đứng khựng lại không nhúc nhích.

"Thiếu Tổ, em bồng nó một lát đi." Chị lạnh lùng nói, biểu cảm âm trầm và tức giận. Chị bước qua đó. Chẳng mấy chốc chị quay lại; căn phòng chìm trong im lặng, chị thẫn thờ bước đến mép bàn.

Đứa con của Uông Trác Luân đã coi chị là mẹ, nhìn thấy chị liền giãy giụa trong lòng Tưởng Thiếu Tổ, òa khóc thảm thiết. Tưởng Thục Trân vươn tay định bồng đứa bé, nhưng Tưởng Thiếu Tổ không buông ra, tưởng rằng làm vậy có thể khiến Tưởng Thục Trân được an ủi. Thế là Tưởng Thục Trân khẽ thở dài.

"Chị vẫn luôn nhớ Thục Hoa... Chị không còn mặt mũi nào gặp con bé nữa..." Đột nhiên Tưởng Thục Trân bật khóc nức nở, quay lưng đi, nói.

Trần Cảnh Huệ cảm thấy chính đứa trẻ đã khơi gợi những cảm xúc này, liền lặng lẽ bồng đứa bé đi ra ngoài. Tưởng Thuần Tổ tựa đầu vào gối, lạnh lùng nhìn họ. "Đại tỷ, bình tĩnh nào!" Tưởng Thiếu Tổ nghiêm nghị nói. "Chuyện con cái có thể thuê người hầu... Anh đã nói rồi, về mặt kinh tế, anh chịu trách nhiệm!"

Tưởng Thục Trân rưng rưng nước mắt xót xa nhìn anh ta, như muốn nói: "Đơn giản vậy sao?"

"Anh đã quyết định lập một cuốn sổ tiết kiệm ở ngân hàng, dùng làm học phí sau này cho đứa nhỏ; anh sẽ cố hết sức nâng đỡ nó, đây là vì chính anh! Đại tỷ, chị nên giúp anh chứ, phải không nào?" Tưởng Thiếu Tổ nghiêm nghị, đầy xúc động nói, bước lên một bước. Anh ta bỗng cảm thấy vô cùng gần gũi với Uông Trác Luân, cảm thấy anh ta thật cao cả và thiêng liêng.

"Anh hiểu con người này sẽ trở thành mục tiêu và thần tượng trọn đời của anh!" Tưởng Thiếu Tổ thầm nghĩ. "Đại tỷ, đồng ý chứ?" Anh ta nghiêm nghị hỏi.

"Thiếu Tổ, đừng nhắc nữa, chỉ cần bản thân chị sống nổi, vì Thục Hoa..." Tưởng Thục Trân lại sụt sùi. "Đúng vậy, vì Thục Hoa, Uế Tổ, cả bố và mẹ nữa... Thiếu Tổ, chị là người đã qua tuổi bốn mươi rồi, tai ương trước mắt này, nếu có thể mong chờ đến ngày kết thúc, chị chỉ muốn về Tô Châu thôi, Thục Hoa con bé khao khát được về Tô Châu biết bao!" Chị rơi nước mắt.

Nghĩ đến cảnh bán nhà và chôn cất Phùng Gia Quý ở Tô Châu, mắt Tưởng Thiếu Tổ ngấn lệ.

Tưởng Thục Trân cúi đầu, nhớ Tô Châu, nhớ hoa mai, vườn quả, đêm gió tuyết và lò sưởi tĩnh lặng, nhớ những thiếu nữ kiều diễm — chị và các em gái cùng nhau rơi thầm giọt lệ.

Phòng trước vang lên tiếng bước chân linh hoạt, tiếp đó là tiếng reo hò hưng phấn, Tưởng Tú Cúc mặt đỏ bừng xách chiếc túi da tinh xảo chạy xộc vào. Ngay sau lưng cô ta, người chồng mới cưới đangón gót bước đi; đôi giày da cứng mới tinh kêu cóc két, trên gương mặt hiện lên nụ cười lịch sự, nhã nhặn và hòa nhã. Trần Cảnh Huệ hưng phấn và vui vẻ ôm đứa bé từ trong sân đuổi theo vào. Đứa bé trên giường bị đánh thức, khóc ré lên thảm thiết. "Đại tỷ," Tưởng Tú Cúc xông vào phòng, vui vẻ gọi, nhưng rồi khựng lại. Nhìn thấy giọt nước mắt trên mặt chị, nhìn thấy Tưởng Thuần Tổ, cô ta đột ngột chuyển từ sự hưng phấn vui vẻ sang điềm tĩnh và cẩn trọng.

Vương Luân bước vào, để ý thấy mọi thứ, nghiêm nghị cúi chào Tưởng Thiếu Tổ; tưởng rằng Tưởng Thuần Tổ là nguyên nhân của bầu không khí này, bèn mỉm cười cúi chào Tưởng Thuần Tổ. Anh ta đặt hai gói giấy lớn trong tay xuống chiếc bàn nhỏ cạnh tường, nhẹ nhàng xoa tay; rõ ràng là sau khi chào hỏi mọi người xong, anh ta chỉ quan tâm đến tâm trạng vui vẻ của chính mình mà thôi. "Em trai tới rồi à?" Tưởng Tú Cúc vô cùng điềm tĩnh, vô cùng ân cần, vô cùng cẩn trọng hỏi.

Tưởng Thuần Tổ, trước mặt người chị tao nhã, quyến rộ mang theo bầu không khí tươi mới và tuổi trẻ hoạt bát này, hưng phấn đứng phắt dậy, mỉm cười hạnh phúc. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy, trong căn phòng này, được tất cả mọi người yêu thương, cậu đã thoát khỏi vùng đồng hoang lạnh lùng kia rồi.

"Đến được một tuần rồi ạ!" Tưởng Thuần Tổ nói, cười thẹn thùng.

"Làm bọn chị lo lắng biết bao nhiêu!" Tưởng Tú Cúc nhìn chị, lộ ra nụ cười bi thương, áy náy vì giọt nước mắt của chị.

Tưởng Thục Trân nhìn em trai, lại nhìn em gái, thở dài an ủi — chị không thể cảm nhận được hạnh phúc tuổi trẻ của các em, nhưng chắc chắn hạnh phúc ấy tồn tại, và rất tốt đẹp — rồi bước ra ngoài xem đứa bé. Tưởng Tú Cúc đưa mắt nhìn quanh, bất giác vui mừng vì chị cả đã rời đi. "Mấy tháng nay chắc sợ lắm phải không." Tưởng Tú Cúc vui vẻ mỉm cười hỏi. Tưởng Thuần Tổ phát hiện người chị này đã trở nên vô cùng khách sáo, đầy nghi vấn nhìn cô ta. Cậu nhớ rằng, vào đêm trước khi cậu đến Thượng Hải, người chị này từng nghiêm khắc quở trách cậu.

Đáp lại Tưởng Tú Cúc, cậu lắc đầu. Cậu cảm thấy sự khách sáo của người chị này thật vô cùng nực cười.

"Trên đường chắc khó khăn lắm nhỉ?" Vương Luân vui vẻ hỏi, hưng phấn xoa tay.

"Không khó khăn lắm." Tưởng Thuần Tổ nghiêm nghị đáp, nhìn anh ta, như muốn nói: "Xin anh lượng thứ, tôi chỉ có thể trả lời anh thế thôi."

Tưởng Tú Cúc ngồi xuống, nhìn Tưởng Thiếu Tổ cười, lại nhìn Trần Cảnh Huệ cười. "Bọn em gặp một người lính trên đường đấy!" Cô ta hưng phấn nói, "Cậu ấy bỗng chạy xộc tới trước mặt bọn em, bảo với anh ấy," cô ta nhìn Vương Luân, người sau hùa theo mỉm cười, "'Đồng chí, có muốn vào đơn vị chúng tôi làm công việc không?' làm bọn em ngơ ngác cả người! Người lính đó bảo: 'Cấp trên chúng tôi đang tìm một nhân tài làm công tác chính trị, đồng chí có muốn đi không?'" Cô ta bật cười, vui vẻ lắc đầu, cô ta hưng phấn đến mức mọi người chẳng thể nghe ra cô ta vừa nói tiếp những gì.

Cô ta thở dốc, mặt đỏ bừng, nhìn Vương Luân.

"Anh đáp rằng anh có công việc rồi." Vương Luân nói, cười châm chọc bước đi, cảm thấy Tưởng Tú Cúc muốn anh ta làm thế.

Thế là Tưởng Tú Cúc lại bật cười.

"Người lính ấy tốt biết bao! Cậu ấy đội mũ sắt, che cả tai cơ!"

"Đội mũ sắt thì là người tốt chắc?" Tưởng Thiếu Tổ châm chọc hỏi.

Trần Cảnh Huệ bật cười, đầy ngưỡng mộ liếc Tưởng Thiếu Tổ một cái. Tưởng Tú Cúc ngấn lệ nhìn Tưởng Thiếu Tổ với ánh mắt hạnh phúc, rồi khẽ thở dài. Cô ta cảm thấy mình không nên vui vẻ thế này, lại quên mất nỗi buồn của chị cả. Mọi người im lặng. Vương Luân mỉm cười hòa nhã, vẫn đang nghĩ về người lính đó. Tưởng Thuần Tổ lặng lẽ tựa vào gối, nghĩ về người lính ấy. "Em trai gầy quá đi mất!" Tưởng Tú Cúc xót xa nói.

"Nó đang ốm."

"À! Thế bác sĩ xem cho chưa? — Em trai, chị định tặng em một cây bút máy và một chiếc đồng hồ, hôm nay chị không mang theo, được không?"

"Chị kết hôn, em đã chẳng tặng quà!" Tưởng Thuần Tổ đáp, khinh miệt và đỏ mặt. — Đối với chuyện kết hôn của chị và mọi đám cưới khác, cậu mang sự khinh miệt khó hiểu, đặc biệt vì Tưởng Tú Cúc và Vương Luân quá đỗi vui vẻ, lại vô cớ cười nhạo người lính kia nên cậu đâm ra nghiêm khắc với đám cưới này. Cậu nói câu ấy với thái độ mãnh liệt, nhưng sau khi thốt ra rồi, sự mãnh liệt ấy lại khiến cậu bất an; cậu cảm thấy lúng túng, lộ ra vẻ mặt né tránh.

"Cái thằng bé này thật là lạ đời! Hầy, A Đệ à," Tưởng Tú Cúc liếc cậu một cái, hưng phấn nói, "Nói thế làm chị tức chết đi được!"

"Thế thì em xin chúc mừng ở đây vậy!" Tưởng Thuần Tổ châm chọc nói, hưng phấn cười một tiếng.

"Thế thì em phải đứng lên cúi chào chứ lị!" Trần Cảnh Huệ nói.

Tưởng Thuần Tổ mang theo cảm xúc kịch liệt, lại muốn làm ra vẻ, bèn bất ngờ đứng phắt dậy khiến mọi người ngạc nhiên, cúi chào Tưởng Tú Cúc, cậu cười cay đắng một tiếng, nhìn đứa bé trong ngực Trần Cảnh Huệ. Tưởng Thục Trân đã chuẩn bị tâm lý bước vào. "Tưởng Tú Cúc, vốn dĩ không định nói cho em biết: Uông Trác Luân chết rồi!" Chị nói, cười thê thảm và dịu dàng.

Thế là Tưởng Tú Cúc đảo mắt nhìn quanh, đăm đăm nhìn đứa bé sắp ngủ thiếp đi, rồi lại nhìn chị cả. Ánh mắt bi thương, hoang mang của cô ta như đang nói: "Chị ơi, em sai rồi, em có tội!"

Tưởng Thục Trân dịu dàng mỉm cười. Trong mắt Tưởng Tú Cúc ngấn lệ, lặng lẽ quay người đi.

"Chị, em có chuyện muốn nói với chị." Đột nhiên cô ta quay người nói, bước ra ngoài cửa. "Chị ơi, chúng ta phải làm sao đây?" Tưởng Tú Cúc đứng khựng lại trước chiếc bàn ở phòng ngoài, òa khóc nói. Cô ta đau buồn biết bao, bởi vì cô ta cần phải chia sẻ nỗi buồn với chị cả, để bù đắp cho lỗi lầm của mình.

"Chẳng phải làm sao cả." Tưởng Thục Trân nhỏ giọng nói.

Từ sau khi bố mất, chúng ta đã cô đơn... mà, mà, lại xảy ra bao nhiêu chuyện thế này, em, chúng ta..." Tưởng Tú Cúc sụt sùi như một đứa trẻ, lấy ngón tay vạch mặt bàn. "Nhưng em không hề, không hề có lỗi, em không hề; em lúc nào cũng, lúc nào cũng sai, chị ạ."

"Em không sai." Tưởng Thục Trân thê thảm mỉm cười, nhỏ giọng nói.

Tưởng Tú Cúc ngẩng đầu, rưng rưng nhìn chị, như muốn hỏi: "Em thực sự không sai chứ?"

Tưởng Thục Trân dịu dàng, thê thảm mỉm cười, đồng thời bình tĩnh nghĩ rằng em gái lúc này chỉ cần hạnh phúc, cho nên thực ra chẳng hiểu gì về đau khổ, và nghĩ đến tâm lý sợ sai của chính mình khi kết hôn.

Sau bữa cơm, Tưởng Thiếu Tổ mệt mỏi, lãnh đạm, nghĩ đến chuyện của mình, nôn nóng muốn thoát khỏi nơi này, bèn bước vào phòng em trai. Tưởng Thuần Tổ nằm trên giường, cánh tay để lộ ra ngoài, tay nắm chặt một mẩu giấy. Tưởng Thiếu Tổ nói, anh ta rất bận, hy vọng em trai sau khi khỏi bệnh thì qua chỗ anh ta một chuyến.

"Được rồi, rảnh thì qua sông chơi nhé." Tưởng Thiếu Tổ lãnh đạm nói, đội mũ lên rồi bước ra ngoài. Tưởng Thuần Tổ cảm thấy đau đớn, ngẩn người suy nghĩ một lát, chẳng hiểu sao khóe mắt lại ngấn lệ.

"Tất cả những người đã chết, tất cả những người chuẩn bị chết, trong thời đại này, xin hãy giám sát tôi, giúp đỡ tôi, tha thứ cho tôi! Từ nay trở đi, con đường của tôi dài đằng đẵng vô tận!" Tưởng Thuần Tổ lớn tiếng tự nhủ với bản thân, xé nát mẩu giấy trong tay.

Cậu thiếu niên Lục Minh Đống sống trong ảo tưởng sục sôi, một mặt trải qua sự mê hoặc và đớn đau tột cùng về thể xác ở cái độ tuổi này. Lục Minh Đống lớn nhanh như thổi giữa những ngày tháng chạy nạn, có một gương mặt trang nghiêm, không thể nhìn thấu; giống như mọi thiếu niên trong thời đại này, cậu ta lạnh lùng với người nhà. Lục Minh Đống thù địch với tất cả những gì thuộc về đời sống thực tế, tầm thường, lấy việc làm tổn thương người nhà làm niềm vui. Những thiếu niên ấy, trong ảo tưởng sục sôi của họ, lại lạnh lùng đến thế đối với mọi thứ cũ kỹ tồn tại.

Lục Mục Sinh đến Vũ Hán trước khi Nam Kinh thất thủ nửa tháng, tạm thời vẫn chưa tìm được việc làm; thế nhưng, dẫu cuộc sống có phần cơ cực hơn trước, tâm trạng của anh lại vô cùng tốt đẹp. Anh đã gặp lại một vài người bạn cũ lâu ngày không gặp nay đã thăng quan tiến chức, hy vọng của những người bạn ấy đã vô điều kiện trở thành hy vọng của anh, anh cảm thấy bản thân đã thoát khỏi vòng tròn chật hẹp ở Nam Kinh để bước vào một bầu trời rộng lớn. Dòng chảy cuồn cuộn và sự mở mang chưa từng có trong đời sống ở Vũ Hán đã mang lại cho anh ánh sáng; anh dễ bị kích động biết bao, lạc quan biết bao, tin rằng trong tương lai không xa bản thân lại có thể chấn hưng trở lại, ít nhất cũng sẽ giành được một chức vụ có thể tự mình gánh vác một phương, thực hiện hoài bão thời thanh niên. Hoài bão của thời thanh niên ấy vốn không có mục tiêu cụ thể như thế, nhưng giờ đây trong tâm trạng kích động được an ủi về hoàn cảnh, anh đã liên kết hai loại hoài bão này lại với nhau. Giống như nhiều người Trung Quốc khác, ở tuổi ba mươi bảy ngày nay, anh cho rằng bản thân đã tiệm cận, hoặc có thể nói là đã bước hẳn vào tuổi già. Trong tâm trạng tốt đẹp ấy, anh nghĩ rằng đối với cõi đời lạnh nhạt và nhân sinh cay đắng, anh đã thấu hiểu dường ấy; phú quý vinh hoa anh đã chẳng còn vương vấn, tất cả những gì anh có từ nay về sau, chỉ vì các con mà thôi. Chính trong tâm trạng tốt đẹp và lạc quan ấy, anh mới có những suy nghĩ bi tráng và an ủi này. Suy nghĩ ấy khiến cho hoài bão mới của anh trở nên rõ rệt hơn.

Ngay từ thủa đầu mới kết hôn, Lục Mục Sinh từng hứa sẽ cho chị em Lục Minh Đống nhận được nền giáo dục tốt nhất. Đối với lời hứa này, anh rất trung thành, mặc dù trên thực tế rất khó đạt được như ý nguyện. Anh đổi họ cho hai chị em thành họ Lục, coi họ là con cái của chính mình. Bà cô đồng ý việc này, nhưng cho rằng con cái của Lục Minh Đống nhất định phải gánh vác hương khói cho gia đình mình. —— Hoàn cảnh khốn khó khiến họ thường xuyên cãi vã vì vấn đề giáo dục của chị em Lục Minh Đống. Rời khỏi Nam Kinh, bà cô càng đau lòng hơn. Nhưng Lục Mục Sinh lại cảm thấy mọi chuyện đều không còn là vấn đề nữa.

Thế nhưng, người mà họ vì cậu ta mà đau khổ — Lục Minh Đống, người Lục Minh Đống mà họ đang kỳ vọng thì nay đã không còn tồn tại nữa. Tình cảm và tư tưởng của người trẻ tuổi, trước cơn gió lớn đang thổi lồng lộng sảng khoái trong thời đại này, là thứ mà họ tuyệt đối không thể hiểu nổi. Lục Minh Đống cô độc một thời gian, rồi bị toàn bộ những tờ báo và tạp chí thời bấy giờ nuốt chửng; sau đó anh dũng đăng ký tham gia vào một đoàn thể cứu vong. Thế là Lục Minh Đống đã bị cơn gió lớn cuốn đi.

Lục Minh Đống, vì nhìn thấy cái tôi thực tế của mình là đau khổ: vì cái tôi này vừa tầm thường lại vừa hỗn loạn — chìm đắm trong sự mê hoặc và đau đớn của thể xác, anh cảm thấy thật kinh hoàng và tuyệt vọng — nên đã tạo ra một cái tôi khác. Cái tôi này vô cùng dũng cảm, lãng mạn và nội tâm bi thương. Anh cho rằng "hắn" nên rời khỏi gia đình, lao vào chiến đấu; bị thương trong chiến đấu, và lúc lâm chung thì được một thiếu nữ xinh đẹp yêu thương. Thế là anh, một Lục Minh Đống không thể chịu đựng nổi bản thân, không thể chịu đựng nổi cuộc sống thực tế, cứ thế mà hành động.

Không còn nghi ngờ gì nữa, anh cho rằng mình có thể đạt được lý tưởng của bản thân, bởi vì trong lòng anh tràn ngập những lý tưởng ấy; chúng không chừa lại chút khoảng trống nào cho bất kỳ sự việc nào khác. Những người bạn mà anh gặp gỡ, những thiếu nữ đang ôm ấp giấc mộng giống như anh, đều được anh coi là những người trân quý nhất trên đời. Sự thiếu thốn tiền bạc khiến anh vô cùng đau khổ, bởi vì điều đó khiến anh không thể cống hiến nhiều hơn cho những người bạn của mình; mỗi khi đi chơi hay ăn uống, bạn bè của anh luôn phải tốn kém, điều đó khiến anh vô cùng xấu hổ. Thật khó mà tưởng tượng nổi, những thiếu nữ với tâm hồn trần trụi, nỗi đau khổ của họ lớn đến dường nào. Thế là Lục Minh Đống bắt đầu trộm cắp trong nhà. Có một lần bị Thẩm Lệ Anh phát hiện, Lục Minh Đống vừa xấu hổ vừa sợ hãi, cho rằng cái "hắn" kia của mình từ nay đã tan thành mây khói. Thế nhưng cái "hắn" ấy lại càng trở nên ngoan cố, mạnh mẽ và rực rỡ hơn.

Lục Minh Đống đã lấy trộm khoản tiền tiết kiệm của chị gái. Khi Lục Tích Ngọc phát hiện ra, cô xộc ra ngoài và mách mẹ. Các thiếu nữ đối với khoản tiền tiết kiệm do chính tay họ chắt chiu vun vén vốn vô cùng quý trọng; khi tưởng tượng ra rằng đến năm ba mươi tuổi mình có thể có bao nhiêu tiền, trái tim họ lại bị chấn động bởi vinh quang và hạnh phúc. Mỗi khi thả một đồng xu vào chiếc hộp đựng tiền nhỏ bé ấy, tâm hồn ngây thơ của họ lại có thêm một sự an ủi mới; trong một thế giới rộng lớn như thế, các thiếu nữ vẫn đang bảo vệ thánh địa nhỏ bé, đáng thương của riêng mình.

Lời tố cáo của Lục Tích Ngọc đã mang lại cho Thẩm Lệ Anh một nỗi đau sắc bén. Sự đê h tiện của con trai khiến bà đau khổ, hành động của con gái lại càng khiến bà đau khổ hơn. Bà cảm thấy Lục Tích Ngọc thật vô tình với em trai; bà cảm thấy Lục Tích Ngọc nên bao che cho em trai, đồng thời thấu hiểu hoàn cảnh gian khó của gia đình.

Thẩm Lệ Anh căm hận sự ích kỷ của con gái, bắt đầu thương xót đứa con trai còn ích kỷ hơn. Sau cơn giận dữ và hổ thẹn đối với con trai, Thẩm Lệ Anh mắng mỏ con gái, nói rằng con bé không nên làm quá lên như vậy, không nên vô tình với mẹ như thế; bà nói, giả sử bố mà biết thì chẳng có lợi cho ai cả. Lục Tích Ngọc chạy vụt về phòng, trùm chăn khóc nức nở.

Lục Tích Ngọc vốn rất yêu thương mẹ, làm biết bao nhiêu công việc nặng nhọc trong nhà — giờ đây cô đã mất đi niềm tin vào người mẹ này. Mặc dù chuyện này đã lặp lại nhiều lần, nhưng cô cảm thấy lần này là tuyệt đối rồi. Mọi thứ đang diễn ra ở Vũ Hán đã tiếp sức mạnh mẽ cho sự phẫn uất này của cô, khiến nó chuyển hóa thành sự lạnh lùng. Cô nghĩ đến những người bạn học của mình, rồi nghĩ đến Phó Chung Phân. Thế là cô lại lao ra khỏi phòng, chạy thẳng xuống nhà bếp, tuyên bố với Thẩm Lệ Anh rằng cô muốn rời khỏi gia đình để đến Tứ Xuyên đi học.

Lời cô vừa dứt, một sự im lặng bao trùm. Thẩm Lệ Anh tiếp tục xào rau, khuôn mặt tái mét. Cuối cùng bà dừng tay, òa khóc, dùng chiếc áo dài dính đầy dầu mỡ che kín đôi mắt. "Con gái ơi, con gái, mẹ có lỗi với con..." Bà vừa khóc vừa chạy qua khoảng sân. Nhưng ngay lập tức bà lại chạy ngược trở lại.

"Con gái ơi, đừng đi!" Bà nói một cách đáng thương.

Lục Tích Ngọc vẫn đang xào rau, ra điều kiêu kỳ gật đầu một cái. Bất chợt cô òa khóc, dùng ống tay áo che mặt quay người đi.

"Con vẫn muốn đi, mẹ ạ!" Cô nói.

Lục Minh Đống đã đăng ký vào một đoàn thể chuẩn bị xuất phát đi chiến địa phương Bắc, quyết định trốn khỏi nhà.

Cậu đã lấy trộm tiền của chị gái vào ngày hôm trước. Chiều nay, một người bạn đến báo cho cậu biết một cách bí mật rằng đoàn thể đi chiến địa này sáng sớm mai sẽ xuất phát, bây giờ vẫn có thể đăng ký được. Thế là cậu đã đi đăng ký. Hẹn với bạn mười một giờ đêm gặp nhau ở dưới tòa Hải quan Giang Hán, trước bữa cơm tối cậu đã về nhà. Ăn xong cơm tối, cậu nghe tiếng chuông đồng lớn ở Hải quan Giang Hán điểm bảy giờ.

"Đúng vậy, vẫn còn bốn tiếng nữa!" Lục Minh Đống nghĩ.

Cậu ủ rũ và bất an, ngồi trong phòng; chiếc chuông đồng lớn điểm tám giờ, cậu đứng phắt dậy; phát hiện chị gái đang nhìn mình, cậu lại ngồi xuống.

Buổi chiều Lục Mục Sinh đi thăm bạn, người bạn này giữ anh lại ăn cơm tối, nói cho anh biết rằng chức vụ mà anh mong đợi đã không còn vấn đề gì nữa, bây giờ chỉ còn chờ người phụ trách từ Trường Sa trở về. Lục Mục Sinh vui vẻ trở về nhà. Anh pha trà, thay dép, bắt đầu trò chuyện dài lâu với Thẩm Lệ Anh đang bế đứa con nhỏ. Giọng nói vui vẻ của anh và tiếng cười lanh lảnh vui mừng của Thẩm Lệ Anh đã lấp đầy sức sống cho cả ngôi nhà; họ sắp đứng vững trở lại từ chốn khốn khó, tất cả đều đã nhận được sự an ủi. Thế nhưng Lục Minh Đống vừa phấn khích vừa đau khổ, chẳng hiểu sao họ lại vui mừng đến thế.

Bà nội được gọi sang ăn đồ ngọt, chỉ còn lại hai chị em Lục Tích Ngọc ngồi trong căn phòng bên này. Lục Tích Ngọc nằm trên giường của mình, nghĩ đến chuyện đến Tứ Xuyên đi học. Trong sự suy ngẫm bình yên, tâm trạng phẫn uất khơi nguồn cho ý niệm ấy đã phai nhạt, ý niệm này trở nên hợp lý hơn, đồng thời cũng trở nên khó khăn hơn: trong thâm tâm cô cảm thấy nó rất gian nan. Tiếng cười nói rôm rả từ căn phòng đối diện vọng sang khiến cô cảm thấy yêu cầu của mình có thể sẽ được chấp thuận; tiếng nói chuyện ấy khiến tâm trạng cô trở nên bình lặng và u uất. Dù thế nào đi nữa, sự vui vẻ hiếm hoi trong gia đình này cũng khiến cô cảm thấy vui lây.

Lục Minh Đống ôm đầu ngồi trước ngọn đèn, thẫn thờ nhìn cánh cửa phòng đang mở. Tiếng nói chuyện ở phòng đối diện khiến cậu vô cùng sốt ruột. Cậu mong họ lập tức đi ngủ để cậu có thể lén lấy những thứ mình cần.

Cậu quay đầu nhìn chị gái, hy vọng chị rời đi. Đôi mắt to tròn, sáng ngời của Lục Tích Ngọc đang nhìn cậu. Cậu lại quay ra nhìn ra ngoài cửa.

"Chị hỏi em, tiền của chị có phải em đã lấy đi không?" Lục Tích Ngọc hỏi. "Tiền gì cơ?" Lục Minh Đống giả vờ ngạc nhiên hỏi, mặt đỏ bừng. "Em hoàn toàn không lấy!" Cậu lớn tiếng nói, nghe thấy cả giọng nói của chính mình.

"Hừ, có gì mà ghê gớm chứ — đồ ăn trộm!"

Lục Minh Đống im lặng, như thể không nghe thấy gì.

"Đúng vậy, em đã lấy, chị ạ!" Cậu bất chợt hạ thấp giọng nói, ôm đầu nhìn ra cửa.

Bị cuốn theo một thứ sức mạnh trang nghiêm và đầy cảm động ẩn chứa trong giọng nói ấy, Lục Tích Ngọc nhanh chóng ngồi dậy, nhìn cậu. Trong mắt Lục Tích Ngọc đã rưng rưng ngấn lệ. Cô chưa bao giờ nghe thấy Lục Minh Đống dùng giọng điệu này để nói chuyện.

"Chúng ta lớn lên cùng nhau, tất cả chúng ta đều rất bất hạnh," Lục Minh Đống nói bằng giọng run rẩy, "mà chẳng bao - lâu nữa, chúng - ta - sẽ - phải - chia tay! Tiền của chị, sau này em sẽ trả lại cho chị." Cậu nói, phẫn nộ lau đi giọt nước mắt. Lục Tích Ngọc bước đến trước bàn, nghiêm nghị nhìn cậu.

"Em trai, việc gì phải nói những lời thế này! Vừa rồi là do chị không nên mắng em."

"Chị mắng — là đúng mà!"

"Tiền ấy, tiêu rồi thì thôi vậy," cô nói. Cô ngừng lại, nấc lên một tiếng. "Em trai, chị có lỗi với em!" Cô nói.

Thế là họ chìm vào im lặng. Tại đây, tuổi thơ ngắn ngủi mà cũng dài đằng đẵng của họ đã trôi qua.

Từ căn phòng đối diện vang lên tiếng gọi. Thẩm Lệ Anh đem yêu cầu của con gái nói với chồng, đồng thời nhắc đến tương lai của con trai, gọi hai chị em sang phòng bên để nói chuyện. Lục Minh Đống phẫn nộ cau mày, đứng phắt dậy, Lục Tích Ngọc cẩn trọng liếc nhìn cậu một cái rồi bước ra ngoài. Thế là cậu ta căng thẳng đảo mắt nhìn quanh, lao vội tới chiếc tủ, mở ngăn kéo lớp bên trong, run rẩy vì hoảng sợ, mặt tái mét, người lạnh ngắt, lấy ra từ một chiếc hộp sắt nhỏ chiếc nhẫn vàng của bà nội; chiếc nhẫn này là di vật của nhà họ Tường, được người già giữ gìn vô cùng thiêng liêng để chuẩn bị làm nhẫn cưới cho cậu — Lục Minh Đống sau này. Nhẫn đã được giấu vào túi, Lục Minh Đống đóng sập cửa tủ lại. Lục Minh Đống sợ hãi đến tê dại, nhưng lại nhận thức vô cùng rõ ràng mọi hành động của chính mình, nghe thấy tiếng trò chuyện ở phòng ngoài và tiếng động do chính mình gây ra, cứ như thể có một sức mạnh to lớn, kỳ bí nào đó đang trùm lên người cậu.

"Đúng vậy, họ nói chiếc bàn này đấy!" Cậu nghĩ, đầu óc quay cuồng bước ra khỏi phòng, tựa như đang đi trong sương khói.

"Chiếc bàn này cũng phải năm đồng đấy! Chiếc kia là mượn của chủ nhà!" Thẩm Lệ Anh cất giọng khoe khoang, ngụ ý rằng sự túng quẫn có thể được xoa dịu — bà hy vọng là thế. Lục Minh Đống lặng lẽ bước vào phòng, mọi người đều nhìn cậu. Nỗi sợ hãi vẫn chưa tan biến, Lục Minh Đống cảm thấy những ánh mắt ấy thật đáng sợ; trái tim Lục Minh Đống đang rên rỉ trong nỗi đau đớn tột cùng.

"Mình đã hủy hoại họ rồi! Mình đã hủy hoại cả bà nội rồi!" Lục Minh Đống nghĩ, liếc nhìn bà nội một cái. Cụ già đang nâng tách trà, dùng móng tay gảy kẽ răng, mỉm cười đầy trìu mến.

"Mẹ đã nói chuyện với Tích Ngọc rồi, bảo con bé tạm thời không đi nữa!" Thẩm Lệ Anh cất giọng lanh lảnh đầy khoe khoang và vui sướng nói với chồng; "Tích Ngọc à, bác đã bảo rồi, chuyện ổn định xong xuôi là các con chắc chắn sẽ được tiếp tục đi học!"

Lục Tích Ngọc đang bế đứa trẻ, u uất im lặng, cúi xuống hôn đứa bé.

Lục Mục Sinh hạnh phúc cười lớn, cất giọng oang oang nói: "Nói cho các con biết, bố sẽ không làm lỡ dở tương lai của các con đâu!" Anh duỗi thẳng đôi chân; cảm nhận vô cùng rõ ràng sự yên bình và thoải mái của thể xác, trong lòng anh có thứ tình cảm dịu dàng đang rung lên. Anh lại mỉm cười một tiếng. "Thế nào, cậu đấy à?" Anh hỏi Lục Minh Đống. "Đồ ngốc này!" Anh nói, rồi bật cười.

"Bác đang hỏi con đấy!" Thẩm Lệ Anh nhắc.

Lục Minh Đống bắt đầu cảm nhận được niềm hạnh phúc này trong gia đình, cảm thấy niềm hạnh phúc này sẽ kéo dài mãi, rằng cậu — Lục Minh Đống — sẽ không hủy hoại họ, trong lòng cảm thấy được an ủi. Nghĩ đến việc mình có thể bình an rời đi, trong lòng cậu dâng lên một niềm vui sắc bén nhưng ngắn ngủi. Cậu thở dài.

"Dạo này con toàn chạy đi đâu thế hả?" Lục Mục Sinh hỏi.

"Bác đang hỏi con đấy!" Bà nội và mẹ đồng thanh nói.

Lục Minh Đống rụt rè đáp: "Con gặp mấy người bạn, sang nhà bạn chơi thôi ạ."

"Bố thấy con tốt nhất là ở nhà đọc sách cho rồi! Lại giở trò phong trào cứu vong gì nữa chứ, chiếc áo khoác rách bươm như con nhím."

Lục Mục Sinh nhắc đến phong trào cứu vong, khiến trong lòng Lục Minh Đống dâng lên một sự biết ơn dịu dàng.

"Cũng có gì đâu ạ. Cứ ì ra ở nhà, ngột ngạt lắm." Cậu nói, mặt đỏ bừng.

Lục Mục Sinh vui vẻ, mang theo vẻ châm chọc nói: "Thôi đi! Phong trào cứu vong gì chứ, người ta đang đùa giỡn với mấy đứa thanh niên các cậu đấy! Nói cho cậu biết, nhiều nhất là nửa năm nữa là được về Nam Kinh rồi!"

Lục Minh Đống cảm thấy biết ơn, mang theo hy vọng muốn trò chuyện nên cất tiếng hỏi: "Ai nói thế ạ?"

Đặc biệt là vì cậu — Lục Minh Đống — sắp phải rời đi, nên cậu càng cảm thấy biết ơn gia đình này — một gia đình cho đến tận bây giờ vẫn đối xử với cậu đầy dịu dàng như thế — theo bản năng, cậu hy vọng ở khoảnh khắc cuối cùng này được nói nhiều hơn một chút, và nghe thêm nhiều hơn một chút những âm thanh thân thiết. Thứ âm thanh thân thiết ấy là điều mà trước đây cậu chưa từng được biết đến.

"Cậu thì biết cái gì!" Lục Mục Sinh lớn tiếng nói. "Qua đây, ngồi xuống đây."

Dưới ánh mắt vui mừng của bà nội và mẹ, Lục Minh Đống rón rén bước tới — ấn tượng đáng sợ ban đầu đã tan biến — rồi ngồi xuống.

"Nhưng mà, ai nói thế ạ?" Cậu dịu dàng hỏi.

"Chính phủ nói chứ ai! — Còn ai nói nữa?" Lục Mục Sinh lớn tiếng nói, rồi bật cười. "Lẽ nào đám ranh con tóc vàng các cậu lại biết nhiều hơn cả chính phủ cơ chứ?" Anh vui vẻ nói. Do những thất bại trong quá khứ, Lục Mục Sinh rất thích bàn chuyện chính trị với đứa con trai này, muốn bắt cậu phải quy phục kinh nghiệm của mình.

"Thời trẻ tao đã trải qua bao nhiêu chuyện cơ chứ! Cậu của con lúc đó còn không biết đang ở xó nào ấy chứ!" Lục Mục Sinh lớn tiếng nói, mọi người đều đang lắng nghe anh. "Hồi đó tao đang ở Thương hội Hán Khẩu, đùng một cái hai đảng chia rẽ! Trước đó tao hoàn toàn không hề hay biết gì cả, vẫn cứ đến văn phòng làm việc như thường, thế nhưng trong phòng làm việc chẳng có ma nào. May mà tao tinh ý, tao nhìn ra ngay!" Anh nói với Thẩm Lệ Anh đang mỉm cười. "Tao thấy két sắt mở toang, tao liền cầm lấy một nghìn đồng, cùng mẹ con chuồn thẳng về Nam Kinh! Nếu không phải lúc đó chuồn nhanh, hừ, thì cái đầu đã sớm rơi rụng từ đời nào rồi!" Anh làm một động tác cắt cổ đầy vẻ nghiêm nghị và kích động. "Còn lúc tao hai mươi hai tuổi, trốn chạy khỏi Hồ Nam, trốn liền ba ngày ba đêm, — nói cho cậu biết nhé, tiên sinh!" Anh gọi Lục Minh Đống là tiên sinh, "Chính trị là một thứ lật lọng tráo trở, kết quả của sự trung thành mà chúng ta bỏ ra chính là việc người ta đã sớm vứt xé cậu đi từ lâu rồi. Bốn chữ thôi: Thăng quan phát tài!"

"Đúng vậy đấy, Minh Đống, con phải nhớ lấy!" Thẩm Lệ Anh xúc động lớn tiếng nói. Do hạn chế về trí tuệ, đối với chính trị, Lục Mục Sinh chỉ có thể nói được bấy nhiêu; nhưng anh lại vô cùng phấn khích, cho rằng bản thân đã diễn tả được điều sâu sắc nhất trong nhân sinh. Thẩm Lệ Anh lần nào cũng bị cảm động, bởi vì cô, một người vợ tôn sùng chồng, lại thấu hiểu một cách vô cùng tinh vi những cay đắng trong quá khứ của chồng. Những điều Lục Mục Sinh nói ra, cũng như những biến cố trong quá khứ mà anh không sao nói hết được, ảnh hưởng đến cuộc đời họ ra sao, chỉ có một mình Thẩm Lệ Anh là thấu hiểu.

"Thế nhưng, cuộc kháng chiến lần này, chẳng lẽ cũng chỉ vì sự thăng quan phát tài của một nhóm nhỏ người thôi sao?" Lục Minh Đống tức giận hỏi.

"Cậu thì biết cái quái gì! 'Sự thăng quan phát tài của một nhóm nhỏ người' cứ lải nhải vo ve mãi! Thật là đồ ngốc!" Anh nói, rồi ngửa cổ cười lớn.

"Lo mà đọc sách cho giỏi vào!" Anh nói, "Lệ Anh này, cho nó năm đồng đi. Anh không phản đối thanh niên tiêu tiền, nhưng không được tiêu bừa bãi."

Thẩm Lệ Anh mừng rỡ, nhưng kiên quyết không đưa tiền cho con. Lục Mục Sinh hiểu ý, mỉm cười đứng dậy, tự mình bước ra mép giường lấy tiền.

"Xem anh kìa lại còn cho nó tiền! Cứ hễ thấy vui lên là anh chiều chúng nó tất tuốt, khiến cho bữa cơm của nhà mình chẳng bao giờ lo được chu toàn cả!" Thẩm Lệ Anh kêu lên.

Lục Minh Đống đứng lặng, im thin thít, nhận ra mọi người đều đang nhìn mình, nhận ra giọt nước mắt trong khóe mắt mẹ. Lục Mục Sinh lấy ra mười đồng, cười buồn bã, chia đều cho hai chị em. Lục Tích Ngọc đón lấy, ngước nhìn em trai. Lục Minh Đống bất chợt trào nước mắt. Lục Minh Đống cúi gằm mặt, những giọt nước mắt rơi lộp độp xuống sàn nhà.

"Minh Đống, con cứ cầm lấy đi." Bà nội xót xa nói.

"Cảm ơn bà và bố mẹ ạ!" Lục Minh Đống nhỏ giọng nói. Trong gia đình này, câu nói thốt ra từ miệng đứa con trai này quả thực là một điều kỳ lạ. Khuôn mặt mệt mỏi của Lục Mục Sinh run lên vì xúc động, trong khóe mắt cũng rưng rưng ngấn lệ.

"Đi ngủ đi thôi, nào!" Anh nói, cười một nụ cười đầy bi thương.

"Đúng vậy, họ chưa từng đối xử với mình như thế bao giờ! Chúng ta đúng là những con người đáng thương biết bao! Mình sao mà phụ bạc thế này! Từ nay về sau, chỉ có cái chết mới có thể đền đáp được! Trong thời đại này, tất cả chúng ta rồi sẽ phải đau khổ biết nhường nào!" Lục Minh Đống nghĩ, ôm nỗi nghẹn ngào bước ra khỏi phòng. Lục Minh Đống lên giường đi ngủ. Cậu nói với bà nội một cách đáng thương rằng cậu muốn thay áo lót. Cụ già tìm ra chiếc áo lót, đeo cặp kính lão, khom người ghé sát ngọn đèn để vá chỗ rách. Cụ già không ngớt lẩm bẩm, khuyên răn đứa cháu trai phải cẩn trọng giữa chốn nhân gian hiểm ác. Mái tóc trắng thưa thớt của cụ già xõa ra dưới ánh đèn, Lục Minh Đống nằm trong chăn, đau đớn nhìn bà nội.

Cụ già vừa đưa mũi kim sát lại gần mắt để khâu vá, chốc chốc lại chớp chớp mắt, lau kính, rồi nhắc đến Tưởng Úy Tổ, căn dặn cháu trai phải đặc biệt cẩn thận khi tiếp xúc với phụ nữ. Tiện thể lại nhắc đến Tưởng Thuần Tổ, hỏi Lục Minh Đống đã sang thăm cậu ta chưa. Lục Minh Đống sực nhớ đến Tưởng Thuần Tổ, nhớ lại cảnh tượng hắn ta hôn Lục Tích Ngọc dưới giàn nho nhà Vương Định Hòa, nhớ lại tất cả mọi chuyện của quá khứ. Lục Minh Đống lặng lẽ bước qua từng hòn đảo rực rỡ trong ký ức, bao trùm lên tất cả những hòn đảo ấy là cái đầu với mái tóc bạc phơ của bà nội đang ẩn hiện; tựa như nổi lên từ màn đêm sâu thẳm, tựa như trồi lên từ những con sóng cuồn cuộn cơn thịnh nộ. Lục Minh Đống đã thay áo lót. Cụ già tắt đèn, nằm xuống bên cạnh đứa cháu gái bốn tuổi. ...... Lục Minh Đống ngồi bật dậy; ánh trăng rọi qua khung cửa sổ, vạn vật đều chìm trong tĩnh lặng. Đêm cuối cùng này đã khép lại.

Ở căn phòng bên kia, Lục Tích Ngọc đang say ngủ, phát ra tiếng ngáy nho nhỏ. Ngay bên cạnh bà nội, cô bé con mặt tròn đang thở đều đặn đầy ngọt ngào. Ánh trăng lạnh lẽo chiếu rọi mái tóc trắng xù lên của cụ già.

Chiếc chuông đồng lớn ở bờ bên kia điểm mười giờ. Thoạt đầu là thứ âm thanh đầy ngờ vực, dịu dàng, sau đó là thứ âm thanh vang dội, nhiệt huyết. Tiếng ngân trang nghiêm cuối cùng thong thả vang lên giữa không gian tịch mịch, Lục Minh Đống khoác áo lên người, nhẹ nhàng nhảy khỏi giường. "Đúng vậy, vẫn còn có em gái và em trai an ủi mẹ cơ mà!" Lục Minh Đống nghĩ.

Lục Minh Đống nhìn chị gái đang say ngủ. Lục Minh Đống từ biệt người nhà. Cảm xúc trang nghiêm này đã đè bẹp sự hoảng loạn và đau đớn. Lục Minh Đống bước đến bên bàn, mở hộp mực, viết chữ lên mẩu giấy. Cậu nhận thức vô cùng trang nghiêm về ý nghĩa của việc mình đang làm. Cậu viết rất nhanh. Đôi cổ tay gầy guộc của đứa trẻ khuy động dưới ánh trăng.

"Sáng sớm mai con sẽ xuất phát đi phương Bắc đây ạ." Lục Minh Đống viết; "Mọi người đừng lo lắng cho con, mọi chuyện con sẽ tự cẩn thận. Con sẽ viết thư về cho mọi người." Cậu gác bút, suy nghĩ một lát; trong thâm tâm dâng lên một nguyện vọng trung thực và trang nghiêm, cậu viết thêm vào: "Chiếc nhẫn vàng của bà nội con đã lấy đi rồi." Ký tên là: "Con, cháu, em, anh của mọi người, Minh Đống."

Cậu đặt mẩu giấy ngay ngắn, sờ ngực áo kiểm tra đồ đạc, rồi ngước nhìn chiếc giường ngủ. Mái tóc trắng của cụ già hiện lên dưới ánh trăng thật trang nghiêm và tĩnh lặng. Khuôn mặt mỉm cười ngọt ngào của đứa trẻ hằn lên những nét nếp nhăn dưới ánh trăng — Lục Minh Đống đứng thẳng người dậy, nhẹ nhàng đẩy cửa phòng bước ra.

Lục Minh Đống đột nhiên trở nên vô cùng trang nghiêm và bình tĩnh. Tâm trạng này khiến cậu cảm thấy việc mình bỏ trốn là một điều tất yếu, một việc phải làm; một Lục Minh Đống đang bỏ trốn lúc này, bất ngờ lại chính là một Lục Minh Đống chân thực, chứ không còn là cái "hắn" kia nữa. Đối với Lục Minh Đống ở hiện tại, cái "hắn" ấy đã không còn tồn tại. Không khí lạnh giá mà tươi mát, Lục Minh Đống cảm thấy mình đang chuẩn bị đi du lịch; trong lòng cậu tràn ngập cảm xúc của những chuyến đi chơi thuở nhỏ; cậu cảm thấy sẽ chẳng có chuyện gì nghiêm trọng xảy ra đâu. Cậu quay đầu nhìn lại một lần; dãy nhà mà cậu đang ở vẫn lặng lẽ đứng đó dưới ánh trăng.

Cậu lên chuyến phà, nhìn thấy tòa Hải quan Giang Hán sừng sững giữa ánh trăng rọi chiếu, rực rỡ ánh đèn và vô cùng trang nghiêm. Hành khách rất ít, Lục Minh Đống bước ra phần đuôi phà rộng rãi, tựa lưng vào lan can, chăm chú nhìn về phía Vũ Xương khi chuyến phà bắt đầu rời bến. Thế là cậu thấy vui khôn tả. Cậu biết ơn thời đại này, biết ơn bầu trời rộng lớn và tươi đẹp này, biết ơn tất cả mọi thứ.

Chuyến phà tròng cành giữa những con sóng lớn, để lại sau lưng làn nước hằn rõ vệt sáng trên mặt sông rộng lớn được ánh trăng chiếu rọi. Làn nước ấy lan rộng ra ở phía xa, dưới ánh trăng trông hệt như vô số những sinh mệnh mượt mà, trần trụi, xinh đẹp và kỳ lạ đang cuộn trào. Không khí lạnh giá mà tươi mới, chuyến phà rẽ sóng xuôi dòng giữa sông, ba trấn Vũ Hán rực rỡ những ánh đèn dày đặc, lộng lẫy. Lục Minh Đống đã lạc bước vào một thế giới kỳ lạ. Cậu phấn khích đến độ vừa đau đớn lại vừa ngọt ngào. Lục Minh Đống chìm đắm trong men say, hòa quyện một cách kỳ lạ với cái "hắn" của mình. Ở Vũ Hán, có vô số những người trẻ tuổi, đang hòa quyện một cách kỳ lạ với cái "hắn" của họ, như người ta vẫn thích nói, bị cơn bão của thời đại cuốn phăng đi khỏi cuộc sống đau khổ và tầm thường của chính họ. Tình yêu nồng nhiệt, bi thương và rực rỡ mà những người trẻ tuổi trải qua, chính là những đóa hoa trang nghiêm bung nở giữa một Trung Quốc đã trải qua biết bao năm tháng đau thương.

"Miền Bắc băng giá, chắc chắn sẽ còn tươi đẹp hơn cả miền Nam ấm áp chứ nhỉ! Mà, trong những vần thơ, nghĩa địa của người chiến sĩ, chắc chắn sẽ ấm áp hơn, rực rỡ sáng ngời hơn so với quốc gia của những kẻ nô lệ!" Lục Minh Đống đứng thẳng người trang nghiêm, lẩm đọc thơ ca.

Hiển nhiên là, việc Lục Minh Đống bỏ trốn, đối với Thẩm Lệ Anh và bà cô già trong nhà họ Tường, là một đả kích vô cùng khủng khiếp. Sự việc này đã lật nhào cả gia đình, khiến cho trái tim ngây thơ, chịu đựng nhiều đau khổ và chan chứa hy vọng tan nát; cho đến tận khi trải qua mấy tháng trời, cho đến tận khi Lục Minh Đống gửi thư về, cho đến tận khi cuộc sống có những đổi thay mới, thì cuộc sống mới dần khôi phục lại trạng thái bình yên thường nhật. Cơn giận dữ của Lục Mục Sinh chính là ngòi nổ thúc đẩy sự hồi phục ấy.

Lục Tích Ngọc phát hiện ra mẩu giấy Lục Minh Đống để lại vào sáng hôm sau. Thẩm Lệ Anh trong nỗi hoảng sợ đã giấu giếm mẹ, nài nỉ chồng, vượt sông chạy đến nhà ga tuyến đường sắt Bình Hán. Buổi trưa thì cô quay về nhà. Cụ già bế đứa trẻ đứng ở khoảng sân sưởi nắng, bị khuôn mặt trắng bệch như người chết của Thẩm Lệ Anh làm cho hoảng sợ. Thẩm Lệ Anh yếu ớt đòi một cốc nước, thế là sự việc bị bại lộ, cụ già đòi Thẩm Lệ Anh phải trả con cho mình, gào khóc thảm thiết, lao tấm thân già vào trong phòng, ngã sụp xuống đất. Hành động của cụ già khiến trái tim đang đau đớn tột cùng của Thẩm Lệ Anh bất giác thả lỏng, nó trở nên ngọt ngào và yếu mềm một cách kỳ lạ. Thẩm Lệ Anh xót xa nhìn mẹ, nhìn người chồng đang mang gương mặt đầy vẻ giận dữ, cảm thấy rằng dưới ánh mặt trời rực rỡ này, chẳng có điều gì mới mẻ xảy ra cả.

Cụ già dùng cái chết để uy hiếp con gái, bắt cô phải tìm Lục Minh Đống về cho bằng được: đứa con trai thông minh nhưng đã bị xã hội lừa gạt của bà — Lục Minh Đống. Thế là Thẩm Lệ Anh đi tìm Tưởng Thiếu Tổ.

Sáng hôm ấy Tưởng Thiếu Tổ được một đoàn thể mời đến phát biểu, vẫn chưa quay về. Trần Cảnh Huệ đi cùng Thẩm Lệ Anh đến nơi tổ chức buổi diễn thuyết. Thẩm Lệ Anh mặc bộ quần áo dơ bẩn, khuôn mặt trắng bệch đầy nghiêm nghị, lặng lẽ đứng đợi bên cửa trong lúc Trần Cảnh Huệ thay quần áo. Trần Cảnh Huệ thay một chiếc áo dài màu xanh lục; khiến Thẩm Lệ Anh có cảm giác như mình đang đứng giữa hương thơm ngào ngạt của nước hoa. Trần Cảnh Huệ hành động rất nhanh nhẹn. Thẩm Lệ Anh thầm nghĩ, một người phụ nữ như Trần Cảnh Huệ, được sống trong một căn phòng rộng rãi nhường này, không có mẹ già phải lo lắng, không có con cái để mà mất đi, quả thực là người hạnh phúc nhất trên đời. Những suy nghĩ đầy ghen tị ấy càng khiến khuôn mặt của Thẩm Lệ Anh thêm phần nghiêm nghị. Khi bước cùng đường với Trần Cảnh Huệ vào căn phòng náo nhiệt, ngập tràn ánh sáng của đoàn thể ấy, Thẩm Lệ Anh chợt nhận thức một cách vô cùng rõ ràng về bản thân, rằng hóa ra mình lại thô kệch nhường này, lại mặc bộ đồ rách rưới nhường này. Bản thân cô, Thẩm Lệ Anh, vào những ngày tháng cũ kỹ trước kia, vào thời đại của Tôn Truyền Phương, cũng từng xinh đẹp biết bao. Khi bước qua khoảng sân của đoàn thể này, nghe thấy tiếng hát ca và tiếng cười nói rôm rả, Thẩm Lệ Anh chợt nghĩ, vào thời đại của Tôn Truyền Phương, cô từng được tuyển chọn vào nhà thờ để dâng hoa. Thời đại ấy, đã cùng với những năm tháng thanh xuân của cô, trôi qua vĩnh viễn mất rồi.

"Lệ Anh ơi, cậu ra mà ngắm đóa hoa này xem!" Cô nghe thấy giọng nói đầy sinh động của người đã khuất là Tưởng Thục Hoa vang lên. "Tớ sớm đã nhìn thấy nó rồi, đóa hoa này cơ!" Thẩm Lệ Anh đáp lời, bước vào trong phòng, nhìn thấy Tưởng Thiếu Tổ, đồng thời cũng nhìn thấy những thiếu nữ còn trẻ trung, hoạt bát và kiêu hãnh kia.

Buổi diễn thuyết đã kết thúc, Tưởng Thiếu Tổ đang ngồi giữa những nam thanh nữ tú ấy, vui vẻ mỉm cười trả lời những câu hỏi của họ. Khi Trần Cảnh Huệ và Thẩm Lệ Anh bước vào phòng, Tưởng Thiếu Tổ đứng phắt dậy, trông vô cùng vui vẻ, cứ như thể anh đang đợi Trần Cảnh Huệ vậy. Những nam nữ thanh niên ấy ngoảnh đầu lại, nhìn Trần Cảnh Huệ bằng ánh mắt sùng bái: nụ cười vui vẻ của Tưởng Thiếu Tổ khiến họ vô thức mà hành động như vậy. Có hai cô gái chạy xà tới, mỉm cười chào hỏi Trần Cảnh Huệ, nhưng đồng thời lại dùng ánh mắt đầy vẻ dò xét nhìn người phụ nữ không thuộc về thời đại này đang đứng cạnh cô. Họ cảm thấy người phụ nữ này đến đây có điều gì đó rất đáng ngờ; nhưng vì cô đi cùng với Trần Cảnh Huệ, nên họ vẫn dành cho cô sự kính trọng mang tính hời hợt.

Thẩm Lệ Anh liếc nhanh qua đám nam nữ trẻ tuổi này một cái. Sự kích động của một Thẩm Lệ Anh đầy nhiệt huyết đã phần nào xoa dịu nỗi đau đớn khủng khiếp trong thâm tâm cô.

"Biểu chị tìm em có việc gì à?" Tưởng Thiếu Tổ dịu dàng mỉm cười nói. "Được rồi, chúng ta ra ngoài nói chuyện đi." Anh nói, quay người mỉm cười gật đầu với đám thanh niên.

Trần Cảnh Huệ ở lại giữa đám thiếu nữ nhiệt tình ấy. Những người thanh niên vừa cất tiếng hát vừa bước ra ngoài, ném những ánh mắt dò xét về phía Trần Cảnh Huệ. Họ cảm thấy cô vừa xinh đẹp lại vừa lay động lòng người, khiến người ta phải kính sợ. Tiếng hát vẫn tiếp tục vang lên, Tưởng Thiếu Tổ dẫn Thẩm Lệ Anh đi qua khoảng sân, bước vào một căn phòng chất đầy những khẩu hiệu và thùng sơn.

Thẩm Lệ Anh nhanh chóng kể lại mọi chuyện, giao tờ giấy mà Lục Minh Đống để lại cho Tưởng Thiếu Tổ, khẩn khoản cầu xin Tưởng Thiếu Tổ cứu giúp.

Tưởng Thiếu Tổ đọc tờ giấy, quẹt diêm châm thuốc hút.

"Biểu chị à, không cần phải vội vàng thế đâu!" Anh nói, cười buồn bã.

"Cậu nghĩ mà xem, Thiếu Tổ, chị phải đối phó thế nào với mẹ già đây, mà năm hai mươi mốt tuổi chị đã mất đi người cha của chúng nó, chật vật lắm mới...!" Cô khóc nấc lên, "Thiếu Tổ, người biểu tỷ của cậu đã phải chịu đựng biết bao nhiêu sự sỉ nhục và đớn đau ở cõi đời này rồi!" Cô vừa khóc vừa run rẩy đôi bờ vai gầy gò. Tưởng Thiếu Tổ xót xa nhìn cô. Tưởng Thiếu Tổ thấu hiểu, và tôn trọng bất hạnh này; anh nghĩ đến việc bản thân đã được nhìn thấy cả hai mặt của thời đại này, nhìn thấy bi kịch giữa cha và con. Những người như Thẩm Lệ Anh là người trực tiếp gánh chịu, nhưng lại chẳng thể nhìn thấy bi kịch ấy; và thế hệ thanh niên mới sinh ra trong sự kích động của họ, cũng tương tự như vậy, chẳng thể nhìn thấy bi kịch ấy. Tưởng Thiếu Tổ thấu tỏ sự nhọc nhằn của những bậc làm cha làm mẹ cùng nỗi đau khổ của gia đình, anh rất khó có thể tha thứ cho sự ích kỷ và phù phiếm của lớp trẻ. Anh thầm nghĩ, những người trẻ tuổi này, có mấy ai là có hy vọng làm nên được sự nghiệp lớn lao thực sự.

Trước khi Thẩm Lệ Anh đến, Tưởng Thiếu Tổ đã có bài phát biểu trước đoàn thể này về tình hình thời sự. Sau bài diễn thuyết, trong phần trả lời câu hỏi, Tưởng Thiếu Tổ phát hiện ra những nam nữ thanh niên này đều mang tư tưởng cấp tiến non nớt, lòng hư vinh mãnh liệt cùng thái độ phù phiếm. Anh mỉm cười đầy châm chọc khi nghĩ rằng, những nam nữ thanh niên này chính là những đứa con cưng của thời đại. Anh thầm tự hỏi liệu có thể tưởng tượng nổi gánh nặng sự nghiệp to lớn trong tương lai sẽ đặt lên vai của lớp thanh niên này hay không. Anh tự nhủ rằng bản thân nên vì thế hệ trẻ mà lạc quan lên, nhưng anh lại nhận ra, ai nấy đều mở miệng nói mình vì thế hệ trẻ mà lạc quan, nhưng trên thực tế thì chẳng mấy ai tin điều đó cả. Tưởng Thiếu Tổ, giống như đại đa số những con người đã định hình nề nếp, rất khó tưởng tượng nổi đám thanh niên rồi sẽ trưởng thành và lớn mạnh ra sao; anh cảm thấy yêu cầu của mình đối với nhân sinh quá đỗi khắt khe. Mà giờ đây, ở trên người Thẩm Lệ Anh, Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy mình đã nhìn thấy sự chịu đựng câm lặng, nhìn thấy những con người đang thực sự gánh vác thời đại hiện tại. Chìm đắm trong thứ cảm xúc ấy, mọi nỗ lực về mặt tư tưởng mà anh từng bỏ ra bỗng trở nên nhỏ bé vô cùng.

Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy bản thân đang đứng vững giữa thời đại giữa muôn vàn nhiễu nhương.

"Biểu chị, đừng vội. Suy nghĩ của người trẻ tuổi vốn khác nhau mà..."

"Cậu thì biết nó nghĩ thế nào chứ! Chị cảm thấy mình đã có lỗi với đứa con trai đáng thương Minh Đống của chị rồi...!" Thẩm Lệ Anh khóc rống lên nói.

"Biểu chị!" Tưởng Thiếu Tổ dịu dàng gọi.

"Ở đó có nguy hiểm không hả cậu?"

"Nguy hiểm thì đương nhiên là không có rồi!" Tưởng Thiếu Tổ cười hoạt bát nói. "Đúng vậy, muốn an ủi một người mẹ đang thất vọng thì nói câu gì mà chẳng được!" Tưởng Thiếu Tổ ghen tị nghĩ thầm, bước tới bên cửa sổ; "Thứ nguy hiểm hơn cả đạn pháo, chính là cỗ máy lạnh lùng tàn nhẫn của chính trị! Sau khi những ảo tưởng non nớt tan vỡ, đám thanh niên có lẽ sẽ vừa rên rỉ vừa chạy trốn về nhà cho mà xem — giả sử như chúng còn có thể sống sót trở về!"

Anh quay người nói với Thẩm Lệ Anh rằng anh tin chẳng bao lâu nữa tự khắc Lục Minh Đống sẽ quay về. Thẩm Lệ Anh sốt ruột hỏi tại sao, anh chỉ mỉm cười lắc đầu.

Tưởng Thiếu Tổ đi cùng Thẩm Lệ Anh qua sông để dò hỏi tin tức, mặc dù anh cảm thấy hành động này có phần ngốc nghếch. Họ đã tìm thấy địa điểm. Nhân viên công tác trả lời rằng không biết. Tưởng Thiếu Tổ đành tìm một người quen: vốn dĩ Tưởng Thiếu Tổ chẳng hề muốn tìm những người quen kiểu này chút nào, nhưng giờ đây anh cảm thấy mình đang làm vì một người mẹ đang tuyệt vọng, trong lòng chợt dâng lên một niềm tự hào. Người quen ấy trả lời rằng, không có ai tên là Lục Minh Đống có ngoại hình giống như Tưởng Thiếu Tổ miêu tả cả, chỉ có một người tên là Lục Phong, đã xuất phát vào lúc bốn giờ sáng ngày hôm nay rồi.

Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy khó chịu vì việc Lục Minh Đống tự ý đổi tên, bèn bước ra ngoài. Trong tâm trạng khó chịu ấy, dường như vì Thẩm Lệ Anh chính là mẹ của cái kẻ mang tên Lục Phong kia, nên anh đã không thể nói năng uyển chuyển với cô được; Thẩm Lệ Anh trân trân đứng phật dậy với khuôn mặt trắng bệch, liếc nhìn anh một cái đầy đáng sợ mà không nói một lời nào, sải bước chạy vụt ra ngoài.

Tưởng Thiếu Tổ cảm thấy Thẩm Lệ Anh đang có suy nghĩ nguy hiểm, bèn vội vã đuổi theo cô. Nhưng ở góc phố ven sông, họ bị chặn lại bởi một đoàn diễu hành đông nghịt người; cuộc diễu hành này là để kỷ niệm đúng sáu năm ngày hôm nay — ngày 28 tháng 1. Đi ở vị trí đầu tiên của đoàn người chính là những thương binh. Tiếng kèn quân ngũ dồn dập cùng những lá cờ đỏ rực giăng kín như nêm đang phấp phới tung bay dưới ánh mặt trời đã kích thích Tưởng Thiếu Tổ. Anh nhớ đến Quách Thiệu Thanh, Trương Đông Nguyên, nhớ đến bệnh viện thương binh trong thời kỳ chiến tranh 1.28, cùng với Hạ Lục và Vương Quế Anh.

Từng con người và từng sự việc trong quá khứ mang theo những xúc cảm đặc trưng lần lượt hiện lên trong tâm trí anh. Anh mang theo nụ cười u uất mà thân thiết đăm đăm nhìn đoàn người đông đúc này; đoàn người lướt qua, vô số cánh tay giơ lên ở khắp nơi trước sau, phát ra những tiếng hô vang dội. Đoàn người tiến qua, Tưởng Thiếu Tổ tưởng tượng như vô số Hạ Lục và Vương Quế Anh đang bước qua trước mắt mình. Khóe mắt rưng rưng ngấn lệ. Bảy năm không phải là khoảng thời gian ngắn; anh, Tưởng Thiếu Tổ, đã thực sự tách rời khỏi những con người của quá khứ ấy rồi. Chỉ đến tận bây giờ anh mới phát hiện ra rằng bản thân đã tách rời khỏi những con người của quá khứ. Anh thầm nghĩ, sự tách rời ấy bắt đầu từ khi nào cơ chứ? Mọi chuyện đã diễn ra thế nào nhỉ? Vô số Hạ Lục và Vương Quế Anh lướt qua trước mặt anh...

Thẩm Lệ Anh lại nhìn đoàn người này bằng một ánh mắt trống rỗng và đờ đẫn: đoàn người này và cô, một người mẹ đang tuyệt vọng, chẳng có chút dính líu gì sất; giữa cô và đoàn người này tồn tại một sự lạnh lùng tàn nhẫn đối phương. Nhưng bất chợt cô nhìn thấy Tưởng Thuần Tổ. Cô không động đậy, nhưng ánh mắt của cô đã thay đổi; một biểu cảm u sầu và nhân từ xuất hiện trong đôi mắt cô. Tiếp đó cô nhìn thấy Phó Chung Phân.

Tưởng Thuần Tổ mang vẻ mặt nghiêm nghị và mãnh liệt, sải bước giữa đoàn người, chẳng hề nhìn thấy họ; còn Phó Chung Phân xinh đẹp thì đang cùng với những nam thanh nữ tú khác chạy nhảy hoạt bát trong một đoạn khoảng cách thưa người hơn, hô vang khẩu hiệu, và cũng chẳng hề nhìn thấy họ. Thẩm Lệ Anh đã nhìn thấy họ, mọi hành động và biểu cảm của họ cô đều nhận thức một cách vô cùng rõ ràng; cô cảm thấy, người mất đi con cái, hay sắp sửa mất đi con cái, không chỉ có một mình cô, Thẩm Lệ Anh. Tưởng Thiếu Tổ chính là đứa con trai đã mất của Tưởng Tiệp Tam, nhưng giờ đây lại đang rành rành đứng ngay bên cạnh cô. Thẩm Lệ Anh cảm nhận được ý nghĩa của đoàn người trước mắt này, cảm thấy Lục Minh Đống của cô cũng đang rảo bước giữa họ, và cảm thấy vô cùng gần gũi với họ; đồng thời cô cũng cảm thấy xót xa cho những bậc làm cha làm mẹ và những người trẻ tuổi ấy. Thế là một thứ ánh sáng yếu ớt chợt rọi chiếu vào thâm tâm cô.

Tưởng Thiếu Tổ nhìn thấy em trai và cô cháu gái, hé nở một nụ cười đầy u uất. Anh chú ý đến lá cờ của đoàn thể mà Tưởng Thuần Tổ trực thuộc. Anh cảm thấy trong lòng dâng lên một nỗi buồn vô hạn.

"Có lẽ bảy năm sau, lại có một kẻ khác bước ra lề đường, nhìn thấy một đoàn người y hệt như thế này, mà đám nam nữ đang bước đi trong đoàn người trước mắt này, thì đã bị bào mòn bởi cuộc sống, hoặc đã vong mạng trong cơn bão tàn nhẫn của chính trị rồi, để rồi khi ấy hắn ta sẽ nhớ đến những con người này, những đứa con cưng của thời đại này, nhớ đến niềm đam mê và tình yêu thuở nào không thể quay trở lại, để rồi nhận ra rằng chính những cố nhân ấy, những linh hồn bi thảm ấy, những kẻ bất hạnh tầm thường ấy, những con người khốn khổ của Trung Quốc ấy đang lướt qua trước mắt hắn! Hãy cứ giữ lại sự hư vinh và tình yêu đi. Hãy để sự che đậy và lừa dối trường tồn mãi mãi đi. Cứ để chúng đùa giỡn với quyền lực như chơi với lửa đi, cứ để chúng tận hưởng vinh hoa phú quý trong đủ mọi hình thức mới mẻ đi! Hãy cứ gọi những thủ đoạn chơi đời mới mẻ ấy là một xã hội mới đi! Còn để những người mẹ thất vọng, những đứa trẻ mồ côi không cha, những sự hy sinh câm lặng ở bên cạnh một đất nước Trung Quốc thực sự, ở bên cạnh tôi!" Tưởng Thiếu Tổ u sầu nghĩ ngợi. "Đúng vậy, khoảng thời gian bảy năm thật tàn nhẫn làm sao!" Anh thầm nghĩ.

Đoàn người diễu hành đã đi qua hết, họ bước qua những con đường ồn ã, tiến xuống bến phà. Trên chuyến phà, Tưởng Thiếu Tổ vẫn luôn cẩn trọng đề phòng Thẩm Lệ Anh. Thẩm Lệ Anh nhân cơ hội nào đó bước ra phía mạn thuyền, bởi vì trong khoang tàu ngập ngụa khói than đến ngạt thở. Tưởng Thiếu Tổ nhanh chóng bước theo, đứng ngay bên cạnh cô, nghiêm nghị nhìn cô. Thẩm Lệ Anh đăm đăm nhìn dòng nước đang lấp lánh dưới ánh mặt trời.

"Biểu chị đang nghĩ gì thế?" Tưởng Thiếu Tổ hỏi.

Thẩm Lệ Anh nhìn anh, mỉm cười yếu ớt tựa như một thiếu nữ. Cô đã hiểu ý của Tưởng Thiếu Tổ. Ánh mắt của cô ngầm nói rằng, cô, một người mẹ, một người con gái và một người vợ, cũng giống như tất cả mọi người mẹ, người con gái và người vợ khác, vì bản thân đang được người khác cần đến, thế nên cô nhất định phải sống tiếp.

Lục Tích Ngọc đang nhóm lửa nấu bữa tối trong bếp. Đứa trẻ đang ngồi chơi những hòn sỏi ở bậc thềm nhà bếp. Nhìn thấy Thẩm Lệ Anh và Tưởng Thiếu Tổ, Lục Tích Ngọc nhanh chóng bước ra; Thẩm Lệ Anh không nhìn cô lấy một cái, sải bước đi thẳng vào nhà. Lục Mục Sinh bế đứa con trai hai tuổi bước ra khỏi phòng, đã hiểu rõ mọi chuyện, bèn mỉm cười đầy lạnh lùng với Tưởng Thiếu Tổ — Tưởng Thiếu Tổ có cảm giác là như vậy. Cụ già nằm rên rỉ trên giường trong phòng mình; nước mắt làm ướt đẫm mái tóc bạc và chiếc gối. Nhìn thấy con gái, cụ già lập tức ngồi bật dậy, há hốc miệng, cất tiếng khóc oà lên. Cụ van xin Tưởng Thiếu Tổ hãy nể tình người cha quá cố của mình mà cứu lấy đứa cháu. Tưởng Thiếu Tổ cười buồn bã, chiếc cằm khẽ run lên. Thẩm Lệ Anh với khuôn mặt tái nhợt bước vào phòng, mỉm cười đầy u sầu, trong mắt lóe lên một tia sáng phấn khích, cất lời bảo mẹ rằng người phụ trách đoàn thể kia đã nói với cô, Lục Minh Đống đã đến Tây An để đi học rồi. Cô bảo mẹ rằng, Tây An là một nơi bình an vô sự, mà ngôi trường mà Lục Minh Đống theo học lại do chính phủ chủ quản; học sinh đến đó đều được phát tiền lộ phí và đồng phục cả.

"Thiếu Tổ này, người đàn ông vừa nãy nói vị hiệu trưởng là ai cơ? Có phải là... Uông Tinh Vệ không?" Thẩm Lệ Anh hào hứng hỏi Tưởng Thiếu Tổ.

Tưởng Thiếu Tổ bị sự nhọc nhằn tâm huyết này của Thẩm Lệ Anh, thứ ý chí sinh tồn này, thiên tài tình yêu này làm cho cảm động, liền nghiêm nghị đáp lời rằng hiệu trưởng chính là Uông Tinh Vệ. Cụ già khóc nức nở, tỏ vẻ không tin, nhưng vẫn hỏi Uông Tinh Vệ là ai.

"Là nhân vật lớn của Chính phủ Quốc dân đấy ạ!" Thẩm Lệ Anh hoạt bát đáp lời. "Mẹ ơi, mẹ ngủ một giấc thật ngon vào nhé, ngủ — một giấc thật ngon vào!"

"Tất cả các người cút hết ra ngoài cho ta!" Cụ già nghiêm giọng quát, "Thiếu Tổ, ta có chuyện muốn tâm sự với con!"

Thẩm Lệ Anh chạy vụt về phòng mình, ngã sụp xuống giường khóc nức nở. Nhận ra tâm trạng u ám, tệ hại của Lục Mục Sinh, Thẩm Lệ Anh đành kìm nén tiếng khóc. Tưởng Thiếu Tổ mang theo vẻ mặt nghiêm nghị bước ra từ phòng của cụ già; Thẩm Lệ Anh hỏi anh cụ đã nói những gì, anh chỉ lắc đầu. Cụ già đã kể cho anh nghe về chính cuộc đời mình, kể về nhà họ Tường.

Sau bữa tối, Tưởng Thiếu Tổ rời đi, Lục Tích Ngọc bước vào phòng mẹ, nói với mẹ rằng cô đã dẹp bỏ quyết định của mình rồi. Cô bảo rằng, đợi khi hoàn cảnh trong nhà khá hơn, cô mới rời nhà sau.