Cuối thời nhà Thanh, kiểu tóc của người ta có chút hỗn loạn, cái bím tóc tuy vẫn chưa cắt, nhưng "cửa trăng non" trên trán thì không còn được coi trọng như trước nữa. Những nhà gia cảnh khấm khá một chút thì vẫn ba ngày cạo một lần, người nghèo thì chẳng màng đến chuyện này, khi nào nhớ ra mới cạo, dù sao cũng chẳng ai quản nữa — đằng sau vẫn là bím tóc, đằng trước lại chừa một nhúm tóc ngắn, điều này từ một góc độ khác phản ánh hình thái xã hội bất nam bất nữ, không ra làm sao của hiện tại.
Một thời đại sắp kết thúc, vận nước cũng chỉ đến thế.
Giữa mùa đông giá rét, trời tối dần, gió lùa mây thấp, ngọn gió tuy rất nhỏ nhưng lại vô cùng sắc bén, thổi khiến người ta đi lại vội vã. Lại có chút ít hoa tuyết lất phất bay.
Trong thành Châu Tấn ở Sơn Đông có một con phố thương mại tên là phố Mã Đạo, các cửa hàng trên phố xếp hàng nối tiếp nhau. Một tên ăn mày nhỏ đi dọc theo chân tường tới, nó khoanh hai tay trước ngực, bước chân rất nhanh, mắt nhìn đông ngó tây.
Trông nó chừng mười bốn mười lăm tuổi, khuôn mặt rất bẩn, chỉ có đôi mắt là vô cùng lanh lợi. Thân trên mặc áo bông rách, phần vai và cổ tay bông lòi cả ra ngoài, thắt lưng buộc dây cỏ; thân dưới mặc quần đơn tả tơi, chân trần. Lớp bụi bẩn tích tụ từ lịch sử đã bao bọc lấy làn da một cách kín kẽ, đen bóng, nhưng lòng bàn chân lại trắng phau thực sự.
Nó cứ đi mãi, đi mãi, thấy trên mặt đất có vũng nước đọng thành lớp băng mỏng liền dừng lại, nhấc chân phải lên, dùng gót chân giậm xuống, lớp băng mỏng vỡ tan. Khóe miệng nó hiện lên một nụ cười nhạt, rồi lại tiếp tục cắm cúi đi dọc theo chân tường về phía trước.
Một kẻ mặc áo bông đi ngang qua, nhìn thấy cảnh này liền cười khổ, lắc đầu, rụt cổ lại rồi sải bước bỏ đi.
Tên ăn mày nhỏ đi đến trước cửa một quán ăn. Biển hiệu của quán ăn này nền đen chữ vàng, bên trên viết "Tiểu điếm nhà họ Lưu". Câu đối hai bên cũng làm bằng gỗ, nền đen chữ xanh, vế trên là "Thịt khô Bát Sơn", vế dưới là "Đậu phụ hũ Bát Đẩu". Nó vừa định vén rèm cửa quán ăn lên thì một lão già nghèo khổ đã vén rèm giúp.
Tên ăn mày nhỏ khom người chui vào, tấm rèm buông xuống.
Trong quán không có khách, ánh sáng rất mờ, chỉ có trên lỗ thủng ở bức tường nối giữa miệng bếp và phòng ăn là đặt một chiếc đèn lồng chụp dầu hỏa. Ngọn lửa rất nhỏ, chỉ chiếu sáng được cái lỗ nhỏ xung quanh, làm tôn lên vẻ tối tăm lạnh lẽo ở vùng lân cận.
Tên ăn mày nhỏ cười ngọt ngào với lão già, tuy người toàn khí lạnh nhưng nụ cười lại rất tươi: "Thúc Tỏa!"
Thúc Tỏa mặc chiếc áo bông có vá miếng vá nhưng rất sạch sẽ, trên vai vắt một chiếc khăn mặt, ông là người "vén rèm" của quán ăn, kiêm luôn chân sai vặt.
Thúc Tỏa chép chép miệng, muốn kéo tên ăn mày nhỏ lại. Nào ngờ tên ăn mày nhỏ chẳng nói hai lời, quay người lấy chổi và hốt rác từ sau cửa, cười với Thúc Tỏa rồi đi thẳng đến cái lò sưởi ở giữa quán.
Nó ngồi xổm trước lò cào tro bếp, tay chân vô cùng nhanh nhẹn. Thúc Tỏa đứng đó nhìn, bất lực thở dài, quay mặt nhìn ra ngoài cửa sổ.
Tên ăn mày nhỏ bưng chổi hốt rác đi về phía sau.
Thúc Tỏa bước đến bên lò sưởi, nhấc một cái bát đen từ trên bệ lò xuống, bên trong có nửa bát thức ăn lẫn cả nước lẫn cái. Ông nhìn rồi đứng đó chờ tên ăn mày nhỏ quay lại.
Tên ăn mày nhỏ đã quay về, nó đặt chổi và hốt rác về chỗ cũ: "Thúc Tỏa, cái chậu đâu rồi? Cháu lau lại bàn một lượt nhé." Vừa nói vừa tìm kiếm khắp nơi.
Thúc Tỏa kéo phắt nó lại: "Lục Tử, đừng lau nữa. Ta lau hết rồi." Tiện thể ân cần hỏi: "Hôm nay xin được cái ăn chưa?"
"Hì hì. Trời lạnh, cửa nhà người ta đóng chặt mít, không nghe thấy cháu gọi. Hì hì."
Thúc Tỏa thở dài: "Lục Tử, hôm nay trời lạnh quá, người đến ăn ít, cũng chẳng còn thừa lại thứ gì. Ăn trước chút này đi."
Lục Tử ngẩng đầu nhìn Thúc Tỏa, nhận lấy cái bát, húp vội mấy miếng là hết sạch. Sau đó nó bắt đầu liếm bát. Thúc Tỏa không nỡ nhìn tiếp, đành né tránh khung cảnh này. "Trời lạnh làm sao!" Ông lẩm bẩm, bước về phía cửa sổ bên kia.
Dưới đáy bát có một con tép khô, ông liếm thế nào cũng không tới được, bèn dùng đũa khều. Nhưng con tép khô đó lại nhất quyết không chịu nghe lời. Ông nổi cáu, đặt đũa xuống, dùng hai ngón tay nhặt lên. Ông cầm phần đuôi con tép khô, giơ lên hướng về ánh sáng bên cửa sổ để ngắm, con tép khô bán trong suốt. Ông ngắm đi ngắm lại một lúc lâu, có vẻ như đang thưởng thức. Sau đó cười lên: "Ta còn không trị được mày!" Dứt lời bèn bỏ vào lưỡi, sau đó chuyên tâm dùng răng hàm nhậm mạnh. Trên mặt xuất hiện biểu cảm hả giận.
Thúc Tỏa quay người lại: "Lục Tử, hôm nay là ngày Lạp Bát. Lạp thất Lạp bát, lạnh chết ăn mày. Đêm nay con phải cẩn thận đấy, tuyệt đối đừng có ngủ quên. Kiếm bừa một đống rơm, hoặc xem cửa nhà ai kín gió thì tá túc qua đêm."
Lục Tử cười: "Thúc Tỏa, người cứ yên tâm, không đông chết được cháu đâu. Hôm qua chẳng lạnh hơn thế này sao? Cháu có sao đâu. Thúc Tỏa, cháu đi đây, tranh thủ lúc trời chưa tối hẳn, cháu đi xin thêm chút nữa. Biết đâu lại gặp được người tốt bụng Miêu Hãn Đông thiếu gia, lại cho thêm một cái bánh bao lớn trắng phau ấy chứ!" Nói xong giấc mơ đẹp thuở xưa, nó cười rồi chuẩn bị rời đi.
Lão già vội kéo nó lại, móc từ trong ngực áo ra nửa chiếc bánh ngô đen sì nhét vào tay Lục Tử, dặn dò: "Lục Tử, nếu con xin được đồ ăn thì cứ giữ lại; còn nếu không xin được thì lôi ra mà ăn. Lục Tử, hai bác cháu ta chẳng quen chẳng biết, thế mà ta cứ vương vấn mãi về con. Buổi trưa ta ăn có một nửa, nghĩ đến con mà nửa cái bánh này thế nào cũng nuốt không trôi nữa. Lục Tử, ta thấy trời sắp đổ tuyết rồi, hay là đêm nay con cứ đến lều tranh của ta tá túc qua đêm? Thím của con bị mù, cũng chẳng ghét bỏ con bẩn đâu." Thúc Tỏa nói xong khom người, chờ đợi câu trả lời của nó.
Lục Tử cầm nửa chiếc bánh màu đen ấy, khóe mắt rưng rưng nước mắt. Nó nhìn Thúc Tỏa, Thúc Tỏa vươn tay xoa mái tóc rối bù như cỏ rác của nó, một già một trẻ tô điểm cho thời đại trong gian quán tối tăm.
Lục Tử nhét chiếc bánh vào ngực áo, dùng tay áo bông lau nước mắt, ngẩng phắt đầu lên, ánh mắt sáng rực nhìn lão già nói: "Thúc Tỏa, đợi đến ngày nào cháu phát tài, cháu sẽ tặng người một nén vàng nguyên bảo!"
Lão già thở dài, cười khổ: "Lục Tử, chú chờ đấy..." Giọng điệu vô cùng mịt mờ.
Lục Tử dùng ánh mắt kiên định nhìn Thúc Tỏa: "Chú, chú đừng không tin! Người kể chuyện đã nói rồi, 'Tướng tướng vốn không phải dòng dõi giống nòi, nam nhi nên tự cường', 'Hoàng đế luân phiên ngồi, hôm nay đến nhà ta'! Cháu đường đường là một trang nam tử hั่น hoi, cháu không tin cái thân Trần Lục Tử này phải đi ăn mày cả đời!"
Lão già cười khổ: "Lục Tử, chú chờ, chờ đấy. Nếu con không muốn theo ta về, đêm nay tuyệt đối đừng có ngủ gật đấy nhé! Sáng mai con phải đến thật sớm, trời lạnh thế này, chỉ cần chú thấy con vẫn còn sống là có thể yên tâm rồi."
"Chú, người cứ yên tâm, chẳng có ai sinh ra mà ngậm thìa vàng cả! Chú, có của cải đang đợi cháu đi phát tài, cháu không chết được đâu! Thúc Tỏa, người phải sống cho thật tốt vào, xem Trần Lục Tử này xây nhà ngói gạch xanh cho người thế nào, xem cháu để cho người và thím mù ăn bánh bột mì ba bữa một ngày ra sao! Cháu không tin Trần Lục Tử này phải đi ăn mày cả đời!" Nói xong, vén rèm cửa lao vút ra ngoài.
Trên phố thưa thớt người qua lại.
Lão già đuổi theo ra ngoài, giơ cao tay hét vọng theo: "Con tuyệt đối đừng có ngủ gật đấy nhé——"
Đường phố vắng lặng, giọng nói già nua vang vọng đi rất xa.
Lục Tử quay đầu lại: "Thúc Tỏa, cháu không ngủ được đâu, người cứ yên tâm đi. Người về đi——"
Thúc Tỏa đứng trong cơn gió lạnh mùa đông, nhìn theo bóng lưng khuất dần của Lục Tử. Gió thổi qua, chòm râu điểm bạc của ông phấp phới. Ông quay người, vén rèm cửa lên, tự lẩm bẩm: "Đáng thương cho đứa trẻ không cha không mẹ này! Haizz——"
Lục Tử ngẩng cao đầu bước đi, bước chân vô cùng dứt khoát, cũng không còn khoanh tay trước ngực nữa. Nó vừa đi vừa tự lẩm bẩm: "Đi ăn mày cả đời á? Đi ăn mày cả đời á?" Nó đột nhiên vươn dài cổ hét lớn: "Đi ăn mày cả đời á? Trần Lục Tử ta không thể kém cỏi như thế được——"
Phố Chức Nhiễm, các cửa hàng mọc sát nhau, trời dần tối hẳn, các cửa hàng cũng đã đóng cửa. Chỉ có một hàng bán nước sôi là vẫn mở, cũng đang dọn dẹp hàng quán. Một gã đàn ông trung niên đang bịt lò, cào tro bếp. Tiện thể bê một cánh cửa gỗ tới.
Từ đằng xa vọng lại tiếng pháo đơn thưa thớt: "Đùng—— Bùm——" lại càng làm tôn lên vẻ cao rộng tĩnh mịch của buổi chiều tối mùa đông.
Chiếc lò sưởi của quán trà đó rất lớn, miệng lò quay ra hướng đường phố, gã đàn ông ngồi xổm xuống, muốn dọn sạch lớp tro bếp bên dưới. Lục Tử đi tới ngồi xổm xuống: "Chú ơi, chỗ tro này đừng dọn vội, đêm nay cháu nhét chân vào sưởi ấm một chút. Sáng mai trời vừa hửng sáng, cháu đảm bảo sẽ dọn sạch sẽ. Chú ơi, làm ơn làm phước đi."
Lục Tử chắp tay vái lạy gã đàn ông ấy.
Gã đàn ông nghiêng mặt liếc nhìn nó: "Mày đừng có động vào cái thanh lò này đấy, không thể để một mình mày ấm mà làm tắt mất cái lò của tao."
"Chú, chú cứ yên tâm, đưa cái xẻng của chú cho cháu dùng mượn chút, cháu cào phẳng tro bếp đi là được, hì hì."
Gã đàn ông nhìn nó, ném cái xẻng sắt nhỏ xuống đất, đứng dậy đi lắp cửa gỗ.
Lục Tử nhặt cái xẻng lên, san phẳng tro bếp trong lỗ lò, miệng vẫn lẩm bẩm: "Đây chính là chiếc giường La Hán của ta."
Gã đàn ông kia lắp xong cửa gỗ, một chân trong nhà, một chân ngoài cửa: "Dùng xong chưa?"
Lục Tử vội vàng đưa trả cái xẻng, gã đàn ông nhận lấy cái xẻng: "Nhớ kỹ đấy, không được động vào thanh lò! Mày mà làm tắt lò của tao, sáng mai tao đánh gãy giò chó của mày!" Nói xong định đóng cửa lại, Lục Tử dùng tay chống lấy: "Chú, chú yên tâm, cháu không động vào thanh lò đâu. Chú ơi, làm ơn làm phước cho cháu xin miếng lương khô đi!"
Gã đàn ông tức đến mức suýt phì cười: "Thằng nhóc nhà mày, chưa đánh rắm đã muốn ăn cứt rồi, lương khô á? Tao còn chẳng có mà ăn đây này!" Nói xong liền đóng sầm cửa lại.
Lục Tử đứng sững trước cửa, có chút ngẩn ngơ. Nó nhìn về hai đầu đường phố, bóng người vắng ngắt, bèn đi về phía lỗ lò. Nó ngồi xuống, từng chút một nhích chân vào trong lỗ lò, lỗ lò rất sâu, nuốt chửng đến tận phần eo, chỉ có phần thân trên là lộ ra ngoài, trông giống như một kẻ tàn tật cụt nửa người đang phục ở chân tường.
Nó cảm thấy ấm áp, tự lẩm bẩm: "Chưa đánh rắm đã muốn ăn cứt rồi? —— Chú ơi, cháu không trách chú đâu, không phải chú nhẫn tâm, mà là nhà chú cũng chẳng có gì để ăn."
Cách quán nước không xa là xưởng nhuộm Thông Hòa.
Trên biển hiệu ở cửa một cửa hàng đề chữ Lệ thư "Xưởng nhuộm Thông Hòa Châu Tấn". Nền đen chữ đỏ, nét chữ lốm đốm bong tróc.
Đây là một xưởng gia công theo kiểu phía trước là cửa hàng, phía sau là xưởng sản xuất.
Trong gian nhà chính ở trong sân, chưởng quỹ họ Châu và con gái Thải Cần ngồi trước bàn, vợ ông đang tất bật làm cơm ở bếp lò, hơi nước bốc nghi ngút. Trên bàn là một bát lớn cải trắng hầm đậu phụ, một đĩa nhỏ củ cải muối, và một xấp bánh ngô. Bên cạnh là một chiếc mâm gỗ, trên đó có một bình rượu bằng thiếc và một đĩa trứng xào, hai cái bánh bao.
Chưởng quỹ họ Châu hơn bốn mươi tuổi, gầy gò tinh ranh, mặc áo bông thường phục.
Thải Cần mười bốn mười lăm tuổi, xinh xắn phóng khoáng, mày thanh mắt tú.
Vợ ông trong làn hơi nước của bếp lò, vớt sủi cảo ra, vớt hết lượt này đến lượt khác. Chưởng quỹ Châu ngậm tẩu thuốc nói: "Vớt sạch chưa đấy! Anh bưng đèn qua hộ em nhé?"
Um "Không cần đâu, em đếm rồi đấy, hai mươi cái, vớt ra hết rồi." Vợ ông vừa nói vừa bưng bát sủi cảo đó đặt lên mâm, sau đó bưng lên định đi. Chưởng quỹ Châu dùng tẩu thuốc ra hiệu gõ xuống một cái: "Em đừng vội đã đi. Hôm nay là ngày Lạp Bát, ai cũng ăn cả, nhà mình cũng không khá giả gì, hay là chừa lại cho con Thải Cần năm cái nhé?"
Châu thái thái khó xử: "Em sợ thợ Lưu không đồng ý. Lúc nãy anh ấy sang đây, em thấy anh ấy dùng mắt đếm đấy..."
Thải Cần vội nói: "Đừng, đừng mà bố, để sư phụ Lưu ăn đi! Món đậu phụ này cũng đủ thèm rồi. Mẹ, con bưng sang nhé?"
Châu chưởng quỹ nói: "Con cũng ngồi nghỉ ngơi đi, để Thải Cần bưng sang cho ổng ấy đi!"
Khuôn mặt Châu thái thái hơi chùng xuống: "Để tôi đi cho. Thải Cần, con lớn rồi, sau này ít ra vào xưởng nhuộm thôi, những lúc không có thằng Trụ thì lại càng không được vào. Nhớ kỹ chưa?"
Thải Cần ngơ ngác gật đầu.
Châu thái thái bưng mâm lên.
Trong xưởng nhuộm, những chiếc chum lớn cái nọ nối tiếp cái kia trong bóng tối.
Ở khoảng đất trống gần cửa, đặt một chiếc bàn thấp nhỏ, trên bàn có một chiếc đèn dầu hỏa. Một gã đàn ông trung niên ngồi trước bàn, vẻ mặt thiếu kiên nhẫn chờ ăn cơm, người này chính là thợ Lưu. Hắn ta hơi béo, dưới ánh đèn dầu trông đầy vẻ hung ác dữ tợn.
Một đứa trẻ chừng mười bốn mười lăm tuổi đang lau chùi đồ đạc ở bên cạnh, quay lưng về phía lão Lưu.
Thợ Lưu thấy cơm vẫn chưa mang ra, có chút bực bội: "Thằng Trụ, cái đèn này đốt dầu nhà mày à? Tao nói ba lần rồi, vặn đèn cho sáng lên chút!"
Dạ vâng vâng, thưa sư phụ." Thằng Trụ đặt việc trong tay xuống, vội vàng qua vặn đèn.
Ngọn đèn sáng bừng lên, ngọn lửa chập chờn cháy.
Thợ Lưu đưa tẩu thuốc lại gần chụp đèn, châm một lò thuốc lá: "Cứ hút thuốc không thế này thì không được đâu, phải có rượu chứ. Chẳng lẽ lò tắt rồi à?"
Thằng Trụ nói: "Rượu với thức ăn dọn xong rồi, cháu bưng ra trước cho sư phụ nhé?"
Thợ Lưu khẽ hừ một tiếng: "Đợi thêm chút nữa đi, vừa ăn vừa uống mới thơm."
Châu thái thái bưng cơm đi vào, thằng Trụ tiến lên đỡ lấy, đặt lên bàn. Thợ Lưu ngồi im không nhúc nhích.
Châu thái thái áy náy nói: "Thợ Lưu, quên mất hôm nay là Lạp Bát, mua bột mì ngay bây giờ thì không kịp nữa, đành gói mấy cái này, anh ăn tạm vậy nhé."
Thược, được, có sủi cảo là coi như qua lễ rồi."
Châu thái thái nói với thằng Trụ: "Thằng Trụ, theo ta sang kia ăn đi, để sư phụ con thảnh thơi yên tĩnh uống hai chén."
Thằng Trụ nhìn thợ Lưu, lão Lưu tay cầm đũa, hất cằm ra hiệu nó có thể đi.
Thằng Trụ vừa định bước ra cùng Châu thái thái thì thợ Lưu gọi giật nó lại: "Thằng Trụ, cuộc sống nhà mình không thể cứ thế này được, ăn cơm có phải nuốt vào mũi đâu mà dùng cái đèn to thế này cơ chứ?" Vừa nói vừa vặn cho ngọn đèn tối đi.
Thằng Trụ tức đến mức phì phò thở hổn hển, quay đầu bước ra ngoài cùng Châu thái thái.
Thợ Lưu rót rượu, "chụt" một tiếng uống cạn một hơi, mãn nguyện gật đầu, gắp một miếng trứng xào bỏ vào miệng.
Hắn lại rót rượu, thản nhiên ngâm nga điệu hịch Ngũ Âm: "Ta Lưu Thất Nhi, trong lòng sướng rơn, chỉ thiếu mỗi — một cô nương —"
Trong sân, ô cửa sổ căn nhà chính hắt ra ánh sáng mờ ảo.
Tuyết rơi càng lúc càng lớn...
Lục Tử vẫn phục ở đó, mặt đất quá lạnh, chốc chốc nó lại trở mình, lôi chiếc bánh ngô ấy ra ngắm nghía, muốn ăn mà lại không nỡ, ngửi ngửi xong lại nhét vào ngực áo.
Tuyết rơi rào rào lên người nó, lên khuôn mặt nó...
Lúc này, một con chó đánh hơi dọc theo chân tường đi tới, đến trước mặt Lục Tử thì dừng lại, vươn đầu ngửi ngửi Lục Tử. Lục Tử dùng tay xoa đầu nó, con chó vươn đầu ra cho nó xoa.
Lục Tử nói chuyện với con chó: "Cún con ơi, làm bạn với ta đi, ta ôm ngươi nhé, hai ta đều sẽ ấm áp."
Con chó nghe không hiểu lời nó, nhưng ngửi thấy mùi bánh ngô, liền vươn đầu về phía lỗ lò. Lục Tử theo bản năng ôm chặt lấy: "Cún con ơi, ta có một cái bánh, nhưng không thể cho ngươi đâu, đó là mạng của ta đấy! Trần Lục Tử ta hiện giờ còn chẳng bằng ngươi, ngươi ít ra còn có lông trên người, ta thì không có. Ta trải đất làm giường, che trời làm chăn, đầu gối nửa viên gạch vỡ..."
Con chó bỗng chồm hổm lao về phía eo của Lục Tử, nó dùng sức đẩy mạnh một cái, một tiếng kêu "ẳng" vang lên, tiếng kêu ấy thê thảm hơn cả dã thú, đồng thời chui tót ra khỏi lỗ lò.
Con chó sợ hãi cắm cổ chạy mất tăm.
Lục Tử đứng đó, ôm khư khư chiếc bánh ngô trước ngực. Suy nghĩ một lúc, nó lôi chiếc bánh ra, ngắm nghía, lại định nhét về chỗ cũ, gần nhét được vào thắt lưng rồi, nó chợt ngẩn người, tiếp theo lớn tiếng nói: "Ăn vào bụng cho chắc ăn." Đoạn cắn một miếng thật to.
Phía trước lò sưởi ấm, tuyết rơi xong tan thành vũng nước ướt, nó đi đến chỗ cửa ra vào, dùng chân quét sạch lớp tuyết trên bậc đá, ngồi xuống, tựa lưng vào cửa chuẩn bị ăn bánh. "Ăn chậm thì được ăn lâu, ăn nhanh thì được ăn ngon, rốt cuộc là mình nên ăn nhanh hay ăn chậm đây?" Nó cầm chiếc bánh ngô nghiền ngẫm, tự mình tìm niềm vui.
Tuyết rơi càng lúc càng lớn.
Chiếc bánh đã ăn hết, biểu cảm trên mặt nó mang theo sự hoài niệm về chiếc bánh, ánh mắt có chút mông lung.
Lục Tử tựa lưng vào cánh cửa ôm gối ngủ thiếp đi, tuyết rơi lên người nó, lên đầu nó, càng lúc càng dày.
Trong giấc mơ, nó nhớ đến sới kể chuyện, người kể chuyện ở trên đài nói hăng say lắm, nhưng lại không phát ra tiếng động nào. Lúc này, nó nhìn thấy Thúc Tỏa đi đến trước mặt, lớn tiếng quát mắng: "Tuyệt đối đừng ngủ gật đấy!" Lục Tử giật mình bắn người, bừng tỉnh nhân tỉnh: "Thúc Tỏa!" Nó muốn đứng dậy, nhưng đôi chân ấy từ lâu đã tê cóng, chúi nhủi ngã nhào ra giữa đường phố.
Nó ngồi phịch trên nền tuyết, xắn ống quần rách lên, vốc tuyết chà xát thật mạnh, chà xong chân trái lại chà chân phải. Vừa chà vừa lẩm bẩm: "Thúc Tỏa, người là do trời phái xuống rồi. Thúc Tỏa, người là do trời phái xuống rồi. Mạng ta không đáng chết, mạng ta không thể chết được. Bố ơi, kiếp trước bố đã gây ra nghiệt chướng gì để con phải chịu cái tội này! Không trách bố, không trách mẹ, Lưu Bang cũng chỉ là kẻ canh gác cổng thành, Phàn Khoái cũng là kẻ mổ lợn, so với ta cũng chẳng khá hơn là bao." Nó đứng dậy, dậm chân tại chỗ: "Trời ơi là trời, người mau sáng đi——" Nó vừa nói vừa lẩm bẩm, bỗng nhiên cất cao giọng hát câu đằng sau: "Ra —— rồi —— mặt trời ấm áp, tao tốt xấu gì cũng được —— cưỡi con ngựa bờm xanh —— ra trận địa ——"
Nó cảm thấy đôi chân ấy đã cử động được rồi, có thể đi lại được rồi, liền giở ngay dáng điệu vén áo bào trong kịch Kinh Lục ở giữa phố, miệng còn tự đánh trống chiêng lấy nhịp: "Xang đây xang!" Nó đi một vòng tròn, sau đó diễn vở 《Hồng Tông Liệt Mã》, dùng giọng điệu khoa tay múa chân cất giọng hát: "Một ngựa —— rời khỏi cõi Tây Lương —— núi là xanh, nước là xanh, cõi —— thế gian ——"
Nó quất roi ra sau mông, phi ngựa bỏ đi, nhảy nhót chạy đi đầu kia của con phố...
Nó đi ngang qua xưởng nhuộm Thông Hòa, đi đến ngã tư đường, rồi xoay người chạy ngược trở lại, vở diễn cũng theo đó mà đổi thành vai Hắc đầu trong kịch Ngũ Âm: "Tháng năm nào —— nóng nực oi ả! Quan Công ta —— ra trận tay cầm đao! Muốn hỏi Quan Công ta —— đi đâu thế? (Nói) Ha ha! Trên đường Hoa Dung —— đợi Tào Tháo đấy — —"
Nó hát đi hát lại, chạy đi chạy lại, chạy từ đầu phố này sang đầu phố nọ...
Trời dần hửng sáng, tuyết vẫn đang rơi. Lục Tử đã không chạy nữa, chỉ liên tục cắm cổ đi. Mặt nó tái xanh, môi thâm tím. Nó khoanh hai tay, xưởng nhuộm này qua xưởng nhuộm khác ngó nghiêng, cuối cùng dừng chân trước cửa xưởng nhuộm Thông Hòa giậm chân tại chỗ, há miệng hà hơi vào đôi bàn tay...
Trong sân, Châu chưởng quỹ đẩy cánh cửa gió dán giấy ra. Ông ngước nhìn trời một cái, cầm chổi phủi sạch lớp tuyết đọng bên trên. Trông ông có vẻ ôn hòa, vô cùng có tinh thần hơn so với tối hôm qua.
Thợ Lưu vươn cổ, qua ô kính nhỏ trên khung cửa sổ nhìn thấy Châu chưởng quỹ trong sân, khinh bỉ hừ một tiếng. Thằng Trụ cẩn thận đặt chậu nước rửa mặt trước mặt hắn: "Sư phụ, người rửa mặt đi." Nói xong, rụt rè nhìn sắc mặt sư phụ, đứng hầu hạ bên cạnh, hai tay buông thõng chuẩn bị làm việc.
Thợ Lưu dùng tay thử nước một cái, vội vàng rụt tay lại, trợn trừng mắt.
Thằng Trụ lập tức vịn lấy mép chậu: "Nóng ạ?"
Muốn luộc chín cả lông heo rồi đây này!" Trên mặt thợ Lưu thoáng hiện nét bất thiện.
Thằng Trụ vội vàng chạy đi múc nước lạnh ở chum nước.
Thải Cần soi gương chải tóc, chải xong liền cầm chổi quét sương quét sạch những sợi tóc rụng trên người, sau đó lại phủi phủi chiếc áo bông hoa, đẩy cửa chạy ra ngoài nói: "Bố, để con quét cho, bố đi mở cửa đi."
Thằng Trụ cũng chạy ra, cầm cây chổi khác nói: "Bố, người vào nhà đi, lát nữa cháu ra mở cửa cho."
Châu chưởng quỹ xoa đầu nó một cái.
Lục Tử nghe thấy trong sân có tiếng động trước cửa, liền nằm dài trước cửa, vốc một ít tuyết rắc lên người, giả vờ bị cóng ngất xỉu, đôi mắt chớp chớp, mong ngóng trong sân có người đi ra sớm một chút...
Châu chưởng quỹ tháo tấm cửa gỗ ra, nhìn thấy Lục Tử, đầu tiên là lùi lại một bước, tiếp đó hét lớn: "Thằng Trụ, thằng Trụ!"
Châu chưởng quỹ và thằng Trụ khiêng Lục Tử đi vào trong nhà.
Lục Tử nằm trên sưởi, nó dằn vặt suốt một đêm, cũng đã mệt lả. Ngủ mê man bất tỉnh. Châu thái thái nhặt chiếc khăn ướt nóng từ trong chậu lên, hai tay chuyền qua chuyền lại, Thải Cần nói: "Mẹ, mặt anh ta cóng thành ra thế này rồi, chiếc khăn nóng này có dùng được không ạ?"
Châu thái thái cười bảo: "Con nhóc này còn không hiểu à? Mẹ đang chuyền qua chuyền lại cho bớt nóng đi đây chứ!"
Thải Cần bước đến bên giường sưởi, nhìn Lục Tử.
Châu thái thái cầm chiếc khăn ướt lau mặt cho Lục Tử. Lúc này, khuôn mặt thật của Lục Tử lộ ra, mày rậm mắt thon, miệng không to, có đường nét rõ ràng. Châu thái thái đưa chiếc khăn cho Thải Cần, đắp chăn lại cho Lục Tử, xót xa thở dài: "Haizz, đứa nhỏ tuấn tú làm sao, suýt chút nữa thì bị cóng chết cóng rồi!"
Thải Cần đứng sau lưng mẹ bĩu môi cười.
Lục Tử lúc này đã tỉnh, lông mi khẽ động đậy.
Châu chưởng quỹ ngồi trên ghế hút thuốc lào.
Châu thái thái múc nước trong nồi, pha một bát nước gừng, sau đó đun nước lên, chuẩn bị nấu chút cơm.
Châu chưởng quỹ nói: "Không cần vội đâu, nó phải ngủ đến ngọ mới dậy."
Châu thái thái quay người lại nói: "Tôi làm trước rồi giữ ấm. Đói thành ra thế này rồi, không thể ăn đồ khô được, tôi nấu cho nó ít cháo gừng trước, có cả nước lẫn cái, cho nó húp trước đã, bao giờ tỉnh thì ăn."
Lục Tử nằm đó nuốt nước bọt ực một cái.
Sau khi đun nước lên, Châu thái thái cầm bát nước gừng đi tới, liên tay dùng tay khuấy đều. Bà đặt bát ở góc bàn, bước đến cạnh sưởi, dùng mu bàn tay thử hơi thở của Lục Tử. "Không sao đâu ông nó ạ, đứa nhỏ này thở rất khỏe, không sao đâu."
Châu chưởng quỹ đầy tâm sự, đáp lời: "Không sao là tốt, không sao là tốt."
Châu thái thái tiến lại ngồi xuống: "Ông nó này, đứa nhỏ này tỉnh lại thì tính sao đây?" Giọng bà rất khẽ.
Châu chưởng quỹ thở dài đứng dậy, đi lại trong phòng, ánh mắt Châu thái thái dõi theo. Châu chưởng quỹ lại quay về ghế ngồi: "Haizz, tôi chẳng phải đang đau đầu vì chuyện này sao!"
Châu thái thái vội nói: "Có gì mà phải đau đầu chứ?"
Châu chưởng quỹ lại cầm tẩu thuốc tới: "Bà nó này, nếu việc làm ăn tốt, thêm một người bớt một người chẳng ảnh hưởng gì, đằng này việc làm ăn của nhà mình — haizz!"
Châu thái thái vừa định bưng bát nước gừng lên, nghe vậy liền đặt xuống lại: "Ông nó này, nếu đứa bé này đêm nay chết cóng trước cửa nhà mình thì không liên quan đến nhà mình, cùng lắm là khiêng ra đầu làng chôn. Nhưng nếu nó sống lại, nhà mình mà đuổi nó ra ngoài thì có lỗi với thiên lý đấy!" Nói xong trừng mắt nhìn chồng, tay cũng khẽ đập lên mặt bàn một cái.
Châu chưởng quỹ bất lực ngửa mặt lên trời: "Đúng vậy!"
Lục Tử nằm đó, lông mi khẽ động, lắng nghe cuộc đối thoại của vợ chồng họ.
Thợ Lưu bước vào, cười hì hì nói: "Chưởng quỹ, lại nhặt được một tên sai vặt nữa à?" Vừa nói vừa liếc nhìn thằng Trụ.
Thằng Trụ cúi gằm mặt xuống.
Ngoài sân, mặt trời đã lên cao, mấy con gà đang mổ thức ăn dưới gốc cây lựu, gà mái thì tận tâm tận tụy, gà trống thì lơ đễnh ngó đông ngó tây.
Châu thái thái đứng ở cửa hàng tiếp việc. Tuyết vừa ngớt, hoàn toàn không có khách hàng. Bà đứng trước cánh cửa gió, qua ô kính nhỏ nhìn ra ngoài, tự lẩm bẩm: "Tuyết lớn thế này, qua đêm nay không biết đã vượt qua thế nào nữa."
Châu chưởng quỹ bận rộn trong xưởng nhuộm, hai tay nhúng vào chum, nhấc tấm vải lên, rồi lại nhúng ngâm trở lại, lại nhấc lên...
Thằng Trụ gánh nước đi vào, đổ vào chum.
Thợ Lưu dùng chiếc gáo sắt múc một muôi nước nhuộm, mang ra chỗ có ánh sáng ở cửa để ngắm.
Thải Cần ngồi nghiêng người bên mép sưởi, chằm chằm nhìn Lục Tử. Thấy lông mi Lục Tử khẽ động, cô sợ hãi đứng phắt dậy, nhưng rồi lại thò người lại gần, ghé sát mặt vào nhìn, khẽ nói: "Ăn mày ơi, anh tỉnh rồi à?"
Lục Tử mở trừng mắt: "Tôi vẫn còn sống ư? Đây là đâu thế?"
Thải Cần ào ra ngoài sân, cánh cửa cứ để mở toang như thế, hét lớn: "Mẹ ơi, anh ấy tỉnh rồi, bố ơi, bố — —"
Châu chưởng quỹ nghe thấy trong xưởng nhuộm, lau tay vào tạp dề, chạy xộc về hướng này.
Châu thái thái cũng vội vã chạy ngược về, chạy gấp quá, hông va cả vào góc quầy hàng.
Châu thái thái bưng cơm tới, thằng Trụ nuốt nước bọt một cái.
Châu chưởng quỹ chỉ huy: "Nước gừng, uống nước gừng trước!"
Châu thái thái lườm một cái: "Ông biết cái gì, đứa nhỏ này không đáng ngại đâu, lúc nãy tôi sờ rồi, tay chân đều ấm cả rồi. Con ơi, con ăn một miếng rồi hãy nói chuyện, ăn đi con!" Vừa nói vừa đưa bát cơm ra trước mặt đứa trẻ, Lục Tử nhận lấy bát, nước mắt tuôn rơi.
Châu thái thái đặt chân phải lên mép sưởi, ngồi nửa người, vén vạt áo lau nước mắt. Sau đó quay mặt đi, nhìn Lục Tử ăn. Lúc này, trên mặt bà tràn ngập vẻ hiền từ rạng rỡ.
Châu chưởng quỹ không dám nhìn, đứng trước cửa hướng ra ngoài ngắm nhìn. Thải Cần hai tay bưng bát nước đứng ngây ra đó, chờ cậu ta ăn xong để mang lên.
Lục Tử húp xì xụp ăn uống xong xuôi, nhân đà đó đặt cái bát lên mép sưởi, từ tư thế ngồi chuyển thành quỳ, dập đầu lạy hai vợ chồng ngay trên sưởi: "Bố! Mẹ!" Tiếng kêu vừa vang vừa chân tình.
Thải Cần đứng một bên cười chê cậu ta.
Châu thái thái không chịu nổi, lau nước mắt đi ra ngoài.
Châu chưởng quỹ nén cảm xúc lại, hít một hơi thật sâu, bước tới. Ông nhìn đứa nhỏ này rất lanh lợi, mặt mày lộ vẻ mừng rỡ, gật đầu tán thưởng: "Ừ! Ứ!"
Ông kéo ghế ngồi xuống mép sưởi, Lục Tử muốn xuống sưởi, ông vội ấn nó lại: "Ngồi xuống trước đã, ngồi xuống đã, trong nhà còn người thân nào nữa không?" Vừa nói vừa giơ tay vén mái tóc của Lục Tử sang hai bên.
Trong mắt Lục Tử ngấn lệ: "Hết rồi, từ nay người chính là bố mẹ của cháu! Hai bác thu nhận cháu đi, cháu không bệnh tật gì cả, cháu có sức lực, có thể làm việc." Nói xong lại định dập đầu, Châu chưởng quỹ lại lần nữa ấn nó xuống.
Thải Cần đứng bên cạnh cười, cậu ta nhìn Thải Cần bằng ánh mắt cầu khẩn. Thải Cần bước đến kéo vạt áo mẹ, vặn vẹo người, nài nỉ mẹ thu nhận cậu ta.
Châu chưởng quỹ hỏi: "Con tên là gì?"
Lục Tử đáp: "Cháu họ Trần, không có tên. Lúc cháu sinh ra nặng sáu cân, người ta đều gọi cháu là Trần Lục Tử."
Châu thái thái bước tới, dùng tay ướm thử chiều dài đôi chân của Lục Tử, rồi trèo lên giường, mở rương lấy ra một chiếc quần bông cũ.
Lục Tử nói: "Mẹ ơi, con làm phiền mẹ rồi."
Châu thái thái rưng rưng nước mắt mừng tủi: "Con ngoan, đợi nhé, mẹ sửa lại cái quần bông này cho con ngay đây. Mười mấy tuổi rồi?"
Mười lăm."
Châu thái thái gật đầu, bảo Thải Cần lại đây: "Đây là em gái Thải Cần của con, mười bốn tuổi."
Thải Cần còn chưa để Lục Tử kịp nói câu nào đã gọi lớn: "Anh — —"
Đầu Lục Tử cúi gằm xuống, nước mắt rơi trên chăn.
Châu chưởng quỹ nhìn ra bên ngoài, trầm ngâm suy nghĩ một lúc, lắc đầu: "Lục Tử? Lục Tử? Tên này không được, đứa nhỏ nhà con mạng lớn, đây là đại nạn không chết, hợp với chữ 'Thọ'." Ông lại nhìn ra ngoài cửa sổ, "Tuyết cũng tạnh rồi. Từ nay con tên là Thọ Đình đi."
Mùa xuân đến, cây lựu trong sân đâm chồi non xanh biếc, đàn gà đang rượt đuổi nhau, một đàn gà con lóc nhóc chạy theo sau.
Bên giếng nước trong sân có một chiếc còng ròng rọc uyên ương, mỗi đầu có một cái tay quay, Thọ Đình ở đầu này, Thải Cần ở đầu kia, hai người vừa cười vừa quay.
Sao cậu cứ nhìn người ta thế?"
Cậu nói câu này hay thật đấy, cậu không nhìn tôi thì sao biết tôi đang nhìn cậu. Thật là vô lý."
Cậu vô lý thế, thế cậu cười cái gì?"
Cười cái gì chứ, vui chứ sao! Cái này mà cũng phải hỏi!"
Một gàu nước được kéo lên, Thải Cần đè tay quay lại, Thọ Đình xách nước lên.
Cậu móc đòn gánh vào rồi gánh đi, Thải Cần bước lên giữ lại: "Anh Lục, em biết anh có sức, cái thùng này to lắm, hay là hai đứa mình cùng khiêng đi — — đừng có cố quá."
Thọ Đình đẩy tay cô ra: "Không sao, tránh ra." Vừa nói vừa gánh lên, lủng lẳng gánh thẳng vào trong xưởng nhuộm.
Thải Cần vừa định đi theo vào, nhưng hễ nhìn thấy thợ Lưu nhìn mình liền khó chịu quay người đi về sân.
Thọ Đình hai tay nắm lấy quai thùng, bụng tì vào thành thùng hắt nước vào chum nhuộm.
Buổi tối, Thọ Đình rửa mặt cho thợ Lưu, vừa rửa vừa ngẩng đầu nói chuyện với thợ Lưu, thằng Trụ tay cầm khăn lau chân đứng hầu bên cạnh.
Sư phụ, hôm qua cháu sang nhà họ Chu giao hàng, ngoài cửa nhà họ Chu có mấy mươi nương đang bàn tán xem nhà ai nhuộm vải đẹp. Cháu nấp ở một bên nghe lén, họ đều bảo vẫn là vải sư phụ nhuộm là tươi sáng nhất, không phai màu."
Thợ Lưu vô cùng đắc ý, mũi khẽ hừ một tiếng: "Đương nhiên rồi. Không thì sao tao được ăn bánh bao? Nhà họ Chu nào, mấy người phụ nữ trông như thế nào?"
Chính là nhà họ Chu ở phố sau, mấy người phụ nữ đó ai nấy đều trông rất ưa nhìn, lại còn khen sư phụ là người thật thà chất phác nữa chứ!"
Mắt thợ Lưu sáng rực lên: "Ồ thế á? Hôm nào dẫn tao đi nhận đường cái xem nào."
Chân thợ Lưu rửa xong, thằng Trụ bưng chậu nước rửa chân đi ra ngoài.
Thọ Đình nói: "Sư phụ, ngài bận rộn đến mức chẳng đi đâu được cả. Mình nói chuyện này ở nhà thôi, cả thành Châu Tấn này ai mà không biết thợ Lưu? Ai mà chẳng khâm phục tay nghề của ngài? Ngài mà ra phố một chuyến ấy chứ, hừ! Cháu thấy đám phụ nữ kia có khi lao vào cướp ngài đi mất ấy chứ."
Thằng Trụ bưng chậu rửa chân ở cửa, nghe thấy thế cười tủm tỉm.
Thợ Lưu cười đến mức không khép được miệng: "Lục Tử, tao tốt thế cơ à?"
Chứ sao nữa! Mình không nói đến chuyện khác, chỉ riêng tay nghề này của ngài, toàn thành Châu Tấn có mấy ai? Không có việc gì thì ngài cũng phải ra ngoài đi dạo một chút, ra phố trước nghe kể chuyện dạo phố, ở đó suốt ngày tụ tập mấy mươi nương, việc thợ thuyền trong tiệm cứ để cháu làm là được."
Được, ngày mai tao pha liệu xong sẽ ra ngoài dạo chơi một chuyến."
Thọ Đình chớp chớp mắt, cố ý tỏ vẻ quan tâm nói: "Sư phụ, bận rộn cả ngày, ngài cũng mệt rồi, mau nằm xuống nghỉ ngơi đi, cháu đấm bóp chân cho ngài nhé. Đồ tôn không có tiền hiếu kính ngài, ra chút sức lực thì vẫn được."
Thợ Lưu bước đến bên sưởi nằm xuống, duỗi chân ra cho Thọ Đình bóp. Thọ Đình bóp từ trên xuống dưới cho hắn, thợ Lưu nhắm nghi mắt lại, tận hưởng khoảnh khắc này.
Sáng sớm, thợ Lưu đóng cửa lại, sau đó dùng tay kéo thử một cái, lại nhìn ngó xung quanh bốn phía một hồi, bắt đầu cân đong phẩm màu trong phòng pha liệu. Lúc này, Thọ Đình bước lên ghế, lén lút trèo lên cửa sổ nhìn trộm. Cậu ta nhìn xem vị trí quả cân được móc ở chỗ nào, lại nhìn xem phẩm màu được múc ra từ chiếc túi nào...
Buổi tối, trong sới kể chuyện, thắp đèn khí đá, ánh sáng tái mét. Nền đất nện, những hàng ghế gỗ dài chân ngắn xếp ngay ngắn, từng hàng từng hàng kẻ ngốc nghễu chăm chú nghe kể chuyện. Người thì hút tẩu thuốc, người thì gãi chân ghẻ. Người kể chuyện đang khoa tay múa chân kể về vở 《Chu Nguyên Chương》. Thọ Đình ngồi ở hàng ghế đầu, chăm chú không chớp mắt. Người kể chuyện chừng ba mươi tuổi, tai dơi vểnh ra, cổ nhỏ cằm nhọn. Hắn vỗ một tiếng thước gỗ: "Vị Chu Nguyên Chương này vốn dĩ là một kẻ ăn mày. Sách lịch sử nói hắn ban đầu làm ăn mày, sau đó đi tu làm hòa thượng: cuối cùng làm hoàng đế, đến cuối cùng thì lên làm hoàng đế. Mấy chữ 'Ban đầu làm ăn mày, sau đó làm hòa thượng, cuối cùng làm hoàng đế' này, chính là cuộc đời của Hồng Vũ hoàng đế. Con người ta ấy mà, muốn làm nên đại sự, chính là phải dựa vào hai chữ, hừ — —" Người kể chuyện hắt ra một bãi nước mũi, hất mạnh xuống dưới, bãi nước mũi dính chặt lên vách tường, trông giống như một dấu chấm than ngược,
"Một là phải thiện, đến lúc nên phát lòng trắc ẩn thì nhất định phải phát lòng trắc ẩn; chữ còn lại chính là nhẫn tâm, đến lúc nên tàn nhẫn thì nhất định phải thật tàn nhẫn! Chu Nguyên Chương có đủ hai chiêu này. Lúc ông ta nhân từ có thể tự mình không ăn cơm, nhường cơm cho đám lính ăn; nhưng một khi ông ta đã tàn nhẫn lên — —" Lại vỗ một tiếng thước gỗ, "còn ác hơn bất cứ ai! Tên mãnh tướng đi theo ông ta xông pha trận mạc biết bao nhiêu mà kể. Thế nhưng sau khi ngồi lên ngai vàng rồi thì sao — — không một ai được sống sót cả! Tại sao? Ông ta không hận những người này, ông ta chẳng những không hận, mà ngược lại còn rất thích họ." Có người hỏi thế này — — hắn chỉ tay xuống dưới đài, "Thế sao còn giết họ chứ? Hay lắm! Câu hỏi này gãi đúng chỗ ngứa rồi đấy!"
Thọ Đình chống cằm, mắt không chớp lấy một cái.
Thợ Lưu nhìn người phụ nữ ngồi phía trước, bên cạnh người phụ nữ đó có một đứa trẻ ba bốn tuổi.
Từ Thường Xuân, Từ Đạt, người nào người nấy đều có chiến công hiển hách lẫy lừng. Không giết họ — — Chu Nguyên Chương nghĩ ngợi — — chà! Những người này công lao to lớn như thế, sau này con cháu ta có trấn áp nổi họ không? Không được. Hay là thế này! Đã quyết đoán thì không phải hảo hán; đã định đoạt thì không phải anh hùng. Ta cứ ra tay xử lý họ trước đã, trước tiên vì giang sơn nhà họ Chu của ta — —" Chát! Lại là một tiếng thước gỗ giáng xuống, "nhổ phăng đi mấy cái gai này!"
Mùa hè, bữa tối, thợ Lưu ăn bánh bao, còn có món ăn. Thọ Đình và thằng Trụ cởi trần ngồi xổm ở một bên, trên chiếc thùng gỗ là một đĩa dưa muối cũ, hai đứa cầm bánh ngô lớn, húp cháo loãng.
Anh Lục — —" Thải Cần gọi ở cửa.
Thọ Đình đi ra. Thải Cần nhét vào tay cậu ta một quả trứng muối. Thọ Đình còn chưa kịp nói gì, cô đã mỉm cười quay người đi về nhà chính. Thọ Đình quay lại, thừa cơ mở cửa đập vỡ quả trứng, bước vào trong rồi lại ngồi xổm về chỗ cũ.
Thợ Lưu ngạc nhiên nhìn theo, không hỏi gì cả, tiếp tục ăn cơm.
Thọ Đình thấy thợ Lưu đã bình thường trở lại, bèn nhẹ nhàng bóc vỏ trứng, tự mình cắn một miếng nhỏ, sau đó dùng khóe mắt liếc lại phía sau một cái, nhét phần hơn nửa quả trứng còn lại vào miệng thằng Trụ, thằng Trụ ngậm quả trứng mở trừng to đôi mắt, Thọ Đình ra hiệu bảo cậu ta nuốt xuống. Thằng Trụ vâng lời gật đầu.
Xưởng nhuộm Đại Xương nằm sát xưởng nhuộm Thông Hòa nhà họ Chu, bên này người ra kẻ vào rộn ràng, nhưng xưởng nhuộm Đại Xương lại lạnh lẽo vắng tanh. Chưởng quỹ Vương ngồi ở quầy hàng ngóng nhìn ra ngoài, ngắm nhìn người qua kẻ lại trên phố. Ông ta tầm hơn bốn mươi tuổi, người gầy gò, da trắng trẻo, lông mày cực đen. Thân trên mặc chiếc áo vải đay trắng mùa hè, "cửa trăng non" rất sáng, bím tóc cũng tết gọn gàng.
Một người phụ nữ trung niên kẹp một súc vải thô đi ngang qua, ông ta đứng dậy chào mời: "Thím Năm, nhuộm vải à?"
Người phụ nữ trung niên liếc nhìn sang, không nói gì, tiếp tục đi thẳng về phía nhà họ Chu.
Chưởng quỹ Vương thò cả đầu lẫn người ra khỏi quầy hàng: "Nhuộm ở đây này, thím Năm."
Tôi sang nhà họ Chu nhuộm. Nhà người ta vừa rẻ, vừa không phai màu. Thọ Đình còn đem tận nhà giao cơ."
Ông chủ Năm vẫn muốn nhấn mạnh ưu thế dịch vụ của mình, nhưng người đã đi xa mất rồi, đành nuốt ngược lời nói vào trong, bất lực ngồi phịch xuống. Ông ta bưng chiếc ấm tử sa lên, uống một ngụm rồi nói với vợ: "Tìm đâu ra được nhân viên thế này chứ, nhìn nhà mình xem, toàn mấy kẻ chỉ biết ăn mà không biết làm."
Thọ Đình niềm nở đón lấy súc vải từ người phụ nữ trung niên trong quầy hàng, tiện tay gấp gọn rồi đưa trả lại chiếc khăn bói, cười đầy vẻ bề dưới: "Thím Năm, chú nhà cháu đi ra ngoài buôn bán rồi, hai đứa em nhà cháu lại còn nhỏ, trong nhà nếu có việc nặng nhọc gì cần khiêng vác, thím cứ bảo Đại Hán gọi cháu một tiếng nhé."
Người phụ nữ hớ hở: "Được, được. Thọ Đình, bao giờ thì nhuộm xong thế?"
Cứ ở nhà đợi đi, chiều mai cháu đảm bảo mang đến tận nhà cho thím. Trời nóng thế này, thím đừng đi lại nữa. Cháu nhuộm xong còn hồ qua một lớp cho thím nữa, phủ một lớp hồ lên thì màu vải mới đanh chắc, có giặt rách cũng không phai màu đâu."
Được thế thì thím ở nhà đợi đấy nhé?"
Thím đi đường cẩn thận nhé!" Vừa nói vừa tiễn người phụ nữ ra tận ngoài cửa, vô cùng ngay ngắn củ sả.
Người phụ nữ nở nụ cười rạng rỡ đi ngược về.
Thọ Đình đang nhuộm vải, thợ Lưu ngồi một bên hút thuốc, Thải Cần mang canh đậu xanh tới, thợ Lưu trừng mắt nhìn Thải Cần. Thải Cần không thèm nhìn hắn, múc một bát đưa cho Thọ Đình. Thọ Đình khựng lại một nhịp, bèn đưa cho thợ Lưu. Hắn thỏa mãn gật đầu.
Một buổi chiều đầu thu, Châu chưởng quỹ đang luyện chữ trong phòng, hiện tại Thọ Đình đã gánh vác thay rồi, ông đã không còn phải xuống xưởng nhuộm làm việc nữa.
Thợ Lưu đẩy cửa bước vào: "Chưởng quỹ, nhàn nhã quá nhỉ."
Châu chưởng quỹ cười cười, viết xong nét cuối cùng của chữ "gia" trong bốn chữ "Trung hậu truyền gia": "Thợ Lưu, ngồi, ngồi đi." Dù nói vậy nhưng ông cũng không để tâm lắm đến thợ Lưu, ngắm nghía chữ "gia" đó, tự lẩm bẩm: "Quả nhiên là 'Viết đẹp tro bay nhà, đi khắp thiên hạ có người khen'. Chữ 'gia' này đúng là khó viết thật."
Thợ Lưu không hiểu nhưng ra vẻ hiểu chuyện xúm lại xem: "Cái này chẳng phải viết rất đẹp sao! Việc làm ăn của chưởng quỹ tốt thế này, lại chẳng cần phải bán chữ." Lúc nói, trong ánh mắt mang theo sự đố kỵ.
Châu chưởng quỹ nghe ra được, cất giấy chữ đi.
Chưởng quỹ, việc làm ăn nhà mình tốt thế này, gần một nửa số vải trong thành Châu Tấn đều do nhà mình nhuộm, ngày nào cũng bận rộn từ sáng sớm đến tối mịt, tiền công của bọn tôi cũng phải tăng lên chứ nhỉ."
Châu chưởng quỹ tính tình hiền lành, không dám nhìn thẳng vào hắn: "Tăng bao nhiêu, thợ Lưu cứ nói xem."
Châu thái thái từ bên ngoài đi vào, trông thấy hai người đang bàn chuyện, liền bước thụt lùi chân đang định bước vào lại, đóng cửa lại lần nữa, đi về phía xưởng nhuộm.
Thợ Lưu húng hắng ho hai tiếng, ướm lời nói: "Cứ tính theo một trăm cân kê đi?"
Châu chưởng quỹ cười gượng gạo: "Thợ Lưu, việc làm ăn của nhà mình tốt, là vì giá cả của nhà mình thấp, lại thêm Thọ Đình đi khắp nơi chèo kéo mối làm ăn, bận rộn ngược xuôi không kể sớm hôm. Không sai, Thọ Đình là con nuôi của tôi, nhưng đến cuối năm chúng ta cũng không thể để người ta chịu thiệt thòi tay trắng được chứ!"
Thợ Lưu lôi túi thuốc lào ra nhồi thuốc, châm lửa hút: "Thọ Đình á? Hứ! Sớm muộn gì chẳng là con rể của anh? Anh đúng là mỡ để miệng mèo, đừng nói là anh không thực sự cho Thọ Đình tiền, cho dù có cho, nó cũng không dám nhận đâu. Anh cứu mạng nó cơ mà, nó còn đòi tiền nữa chắc? Hừ!"
Châu chưởng quỹ cũng không muốn tranh luận tiếp với hắn nữa, bèn nói: "Thợ Lưu, chúng ta cũng là chỗ người làm lâu năm với nhau rồi, thôi thì tính theo tám mươi cân kê vậy."
Tám mươi cân? Tám mươi cân... Thôi được! Tôi nhượng bộ một bước, chín cân đi. Tay nghề của tôi anh cũng biết rồi, rời khỏi cửa nhà họ Chu anh, khối người xếp hàng chờ mời mọc đấy."
Châu chưởng quỹ vội vàng nói: "Được, được, được, cứ tính theo chín mươi cân đi. Thôi được rồi, một trăm cân luôn đi. Chúng ta đừng vì mười cân kê này mà làm mẻ lòng nhau."
Khóe miệng thợ Lưu thoáng hiện một nụ cười đắc thắng, vồ lấy túi thuốc lào: "Châu chưởng quỹ, tôi theo anh từ giã rồi. Người khác có cho tôi quả núi vàng, tôi cũng không đi."
Thợ Lưu đi ra ngoài.
Châu chưởng quỹ nhìn theo bóng hắn khuất dạng, bất lực thở dài, lắc đầu: "Haizz!"
Hôm nay, con trai của một đại gia tộc đang làm quan ở bên ngoài trở về mừng thọ bố mình, trên khoảng đất trống dựng lên một sân khấu kịch.
Ban đêm, hai ngọn đèn khí đá chiếu sáng rực rỡ, chính giữa sân khấu trên mảnh giấy đỏ tròn viết chữ "Thọ" to tướng. Hoành phi trên đài là "Thọ tỷ Nam Sơn", câu đối bên phải là "Nhân gian hảo hịch bất tán", bên trái là "Thiên thượng kỳ phúc diên niên".
Gần sân khấu, thọ tinh ngồi ngay ngắn, chừng năm mươi tuổi. Mặc áo bông kép bằng lụa satin, đầu đội mũ thọ tinh sáu mảnh ngói. Con trai lão ta ngồi sát cạnh bố, mặc quan phục nhà Thanh. Trên hàng ghế đó còn ngồi một số phụ nữ thân thích.
Một hai trăm người ở bên dưới ngẩng đầu thưởng thức nghệ thuật địa phương.
Thọ Đình và Thải Cần đứng ở ngoài đám đông, thằng Trụ trông giống như một tên hộ vệ, đứng đằng sau hai người bọn họ.
Trên đài một hề một đán đang biểu diễn. Đang đào đó buộc một con lừa giấy trên người, uốn éo lắc lư, anh hề giả vờ làm người cưỡi lừa, phối hợp trước sau.
Thải Cần hỏi: "Anh Lục, đây là đang hát cái gì thế?"
Loại kịch này gọi là 'Trử Cô Tử' (kịch Ngũ Âm), vở kịch này tên là 《Vương Tiểu gánh chân》, hồi trước lúc đi ăn mày ngày nào tôi cũng nghe. Hì hì!"
Thải Cần liếc nhìn cậu ta một cái: "Nghe lời anh nói kìa, có vẻ như ăn mày vẫn chưa đủ hay sao ấy chứ!"
Thọ Đình vội nói: "Ý anh là, đi ăn mày chạy ngược chạy xuôi khắp nơi, được mở mang tầm mắt lắm, hồi đó, cứ xin được một miếng ăn — — chỉ cần không phải đói đến mức không chịu nổi là tôi lại đi nghe kịch, nghe kể chuyện, nếu mà xin không được đồ ăn, bụng đói meo, nghe kịch vào là cũng quên luôn cả đói. Hì hì!"
Thải Cần nói: "Hôm nào anh đừng ăn cơm nữa, đi nghe kịch là no luôn rồi."
Thằng Trụ lùi lại một bước, cười tủm tỉm.
Thọ Đình nói: "Nghe kịch, nghe kịch đi, đang đoạn hay lắm đấy."
Trên đài, đào góc cất giọng: "Vương Tiểu này, chúng ta tới phủ Tế Nam rồi đấy."
Anh hề đáp: "Đúng thế nhỉ!"
Đào góc nói: "Hay là mình đi dạo Tế Nam nhé?"
Anh hề đáp: "Được!"
Đào góc hát: "Trong lúc nói chuyện —— đã đến thành Tế Nam đường hoàng rồi này —— ừ —— phía bắc thành là hồ nước này —— ừ —— phía nam thành là núi non, —— ừ —— Tế Nam có suối Bộc Đột này —— ừ ——
(Nói) Ba dòng suối ấy ——
(Hát) ục ục trào vọt ra ngoài! ừ ——
(Nói) Lại nhìn xem —— Đại Minh Hồ kia —— (Hát) một vùng trắng xóa mênh mông, ừ —— Đại Minh Hồ kia có thể chèo thuyền, ừ —— ngàn cây sậy hóa thành đóa hoa sen, ừ —— chao ôi!"
Đào góc nói: "Vương Tiểu, chúng ta vào thành thôi!"
Anh hề đáp: "Được!"
Tiếng chiêng trống đánh lên nhịp "Cấp cấp phong": Xang đây xang đây xang đây xang! Xang đây xang đây xang đây xang xang!
Cặp hề đán đó xoay vòng trên sân khấu. Anh hề dắt lừa, đào theo sát phía sau, chạy đến đoạn cao trào, đào dẫm phải giày của hề khiến hề lảo đảo lao về phía trước mấy bước, chúi nhủi ngã sấp mặt xuống đất.
Dưới đài cười phá lên cười rần rần.
Thải Cần cười đến mức gập cả người không đứng nổi nữa, Thọ Đình cũng cười theo.
Một lát sau, Thọ Đình nói: "Cái này chưa phải là buồn cười nhất đâu, hồi đó tôi ở Trương Điếm, cũng xem vở kịch này, cũng hát đến đoạn này, người phụ nữ ấy vừa chạy vừa chạy, con lừa buộc ở thắt lưng bỗng rơi mất."
Thải Cần nghe vậy liền cười sụp xuống đất.
Cuối thu, lá cây lựu đã rụng sạch, chỉ còn sót lại mấy quả lựu nhỏ lép kẹp.
Châu chưởng quỹ đang tính sổ, Thọ Đình bước vào, tiện tay đóng cửa lại. Châu chưởng quỹ hỏi: "Có việc gì thế?"
Thọ Đình cười cười: "Không có gì đâu, bố." Tiện tay hắt chén trà cũ đi, rót chén trà mới khác.
Thế thì cậu..."
Châu chưởng quỹ cầm tẩu thuốc, Thọ Đình vội vàng chộp lấy ngòi châm lửa, thổi một hơi rồi đưa tới.
Bố, chúng ta sa thải thợ Lưu đi!"
Tại sao? Hắn làm chuyện gì sai trái à?" Châu chưởng quỹ rút chân từ dưới mông ra.
Không có, hì hì!"
Thế sao lại sa thải người ta?" Khói thuốc do Châu chưởng quỹ nhả ra, hắt lên ánh sáng của khung cửa sổ bằng giấy, có màu xanh rất đậm.
Người này tuy là thợ thầy, nhưng con người cháu nhìn thấy tâm tư không được đoan chính lắm. Hừ, bộ tay nghề của hắn cháu học được rồi đấy." Cậu chằm chằm nhìn Châu chưởng quỹ, không có ý định nhượng bộ.
Châu chưởng quỹ kinh ngạc nhìn cậu ta: "Ồ? Con học được rồi sao... Nhà mình làm thế này không hay lắm đâu nhỉ..."
Thọ Đình cầm lấy ngòi châm lửa đặt vào trong mâm: "Bố, cháu đến nhà mình ngót nghét năm nay rồi, lật qua lật lại nhìn kỹ, nhà họ Chu chúng ta không có chỗ nào có lỗi với hắn cả. Xưởng nhuộm trên con phố này cháu cũng đi qua hết rồi, chẳng có người thợ nào ra vẻ ta đây ra điều cao ngạo như hắn cả, ba bữa cơm, bữa nào cũng ăn bánh bột mì. Mùng một hôm rằm còn phải uống hai chén. Nhà mình thế này không gọi là mổ lợn thết đãi khách hay qua cầu rút ván, nhà mình đây là trừ hại trước. Loại người này không thể giữ lại được. Hơn nữa, người kể chuyện cũng đã nói rồi, 'Nhân từ không cầm quân, nghĩa khí không nuôi người giàu', rời khỏi hắn thì nhà mình vẫn cứ làm ăn như thường. Không chỉ làm ăn bình thường, mà còn phải làm tốt hơn hắn. Nhà mình không cần phải tốn cái khoản tiền oan uổng đó nữa. Bố mà da mặt mỏng không tiện ra mặt thì để cháu đi xử lý hắn. Hừ, bữa nào cũng ăn bánh bột mì, sắp đuổi kịp hoàng đế đến nơi rồi ấy chứ!"
Châu chưởng quỹ chưa đưa ra quyết định, cúi gằm mặt trầm ngâm.
Thọ Đình bước lên một bước: "Bố, cái gọi là thiện và ác này, bố phải phân biệt đối với ai chứ."
Châu chưởng quỹ giơ tay lên ngăn lại: "Để ta suy nghĩ thêm đã."
Thọ Đình cụt hứng bước ra ngoài.
Châu chưởng quỹ nhìn theo bóng lưng lúc cậu ta đóng cửa, ý vị thâm trầm gật gật đầu, lẩm bẩm tự nói: "Mới mười lăm tuổi thôi đấy!"
Mười năm sau, Thọ Đình đã lớn thành một chàng thanh niên vạm vỡ. Buổi sáng, tiểu nhị tháo tấm cửa gỗ ra. Thọ Đình sải bước ra phố, ngước mắt nhìn bốn phía. Thằng Trụ cũng đã trưởng thành thành một chàng thanh niên vạm vỡ, vạm vỡ thật thà, đi theo sau Thọ Đình trông giống như tiểu đồng đi theo Thọ Đình vậy. Cả hai người đều cắt tóc ngắn.
Một tiểu nhị bước ra, cẩn thận đi đến sau lưng hai người: "Đại chưởng quỹ, nhị chưởng quỹ, trà pha xong rồi, ra uống một chén trước đã."
Thọ Đình đứng yên tại chỗ, thằng Trụ quay người ra hiệu đã biết.
Lúc này, một người mặc đồ tang cưỡi la chạy hộc tốc về phía này. Thọ Đình bước một bước ra giữa đường. Người nọ nhìn thấy Thọ Đình, liền giảm tốc độ lại. Thọ Đình giơ tay túm lấy dây cương, hỏi người nọ: "Tứ ca, đây là có chuyện gì thế?"
Người nọ nhảy xuống, đầu tiên là cười một tiếng: "Lục đệ, trò cười tới rồi, cái lão đông gia nhà tôi chết rồi cái đồ khốn nạn này, bảy mươi hai tuổi rồi mà cứ cố chấp giả vờ như hai mươi bảy tuổi, hôm kia lại vừa nạp thêm nha hoàn vào phòng đấy. Cậu nghĩ xem, con nha hoàn kia mới có hai mươi mốt tuổi, đang là cái tuổi mười tám đường đòn chân tung hoành ngang dọc, lão già đó làm sao mà gánh nổi cơ chứ? Đêm qua phỏng chừng là tiếp không nổi một chiêu, mắc chứng 'trúng gió mã thượng', chết cứng ngắc rồi. Lục đệ, lần này hả giận chưa?"
Thọ Đình cười nói: "Xét ra cái tuổi tác của Lưu lão gia, nhẹ nhàng hoạt động một chút thì luyện 'Thái Cực' còn tạm tàm tạm chấp nhận được, chứ lại còn đòi hát vở 《Thiếu Hoạt Xa》 thì đúng là đồ mẹ kiếp tìm chết! Mau đi báo tang đi. Lát nữa quay lại uống trà nhé, Tứ ca."
Tứ ca cười, trèo lên lưng la: "Tôi đi đây, lão khốn nạn chết rồi, người quản lý phỏng chừng cũng không còn khắt khe như thế nữa. Lát nữa tôi còn phải tìm cậu đấu hai ván đấy." Nói xong, quất la phóng đi.
Nụ cười trên mặt Thọ Đình vụt tắt, quay người nói với thằng Trụ: "Thằng Trụ, chuẩn bị giấy tiền vàng mã, tôi đi viếng tang."
Thằng Trụ khó hiểu: "Anh Lục, hồi anh đi ăn mày, lão ta gặp anh một lần là đá anh một cú, sao còn đến viếng lão ta làm gì? Hồi tôi đi ăn mày lão ta cũng từng đá tôi. Đúng là đồ không ra gì."
Thọ Đình quay người lại: "Đệ, đến lượt chúng ta đá lại lão ta rồi."
Thọ Đình nói xong, quay người bước vào tiệm, thằng Trụ vừa định đi theo vào, Thọ Đình quay phắt người lại trừng mắt: "Mau đi mua giấy tiền vàng mã đi."
Thằng Trụ giật mình, vâng vâng dạ dạ chạy về phía đầu phố phía tây.
Đại viện nhà họ Lưu, bên trong tiếng khóc ngút trời, nam nữ hỗn tạp, quan tài của Lưu lão gia được quàn ngay cửa ra vào, nam trái nữ phải, ước chừng có khoảng bốn mươi người thân thuộc.
Thọ Đình dẫn theo một tiểu tiểu tử sải bước bước vào sân, tiểu tiểu tử đang ôm hơn bốn mươi thếp giấy vàng mã. Sau khi báo họ tên, Đại thiếu gia nhà họ Lưu nghênh đón ra, vừa tới nơi liền quỳ xuống dập đầu với Thọ Đình. Thọ Đình mặc kệ hắn, đi thẳng đến trước linh cữu Lưu lão gia, cất tiếng khóc lớn: "Lưu lão gia ơi —— Tiểu chất bận quá! Không thể đến nhìn lão nhân gia người lần cuối đây mà —— Hồi xưa tiểu chất đi ăn mày, ngài nào có ít làm việc thiện đâu! Trời đất ơi, sao người tốt lại đoản thọ thế này! Trời đất ơi, nghĩ lại lúc trước… Lưu lão gia ơi, trong thành Chu Cầm ai mà không nói ngài tốt chứ…"
Đại thiếu gia thấy Thọ Đình đau thương đến cực điểm, vội tiến lại đỡ dậy khuyên giải: "Trần chưởng quỹ, sự thể đã thế này rồi, anh cũng đừng buồn quá. Thưa, cụ ông cũng là..."
Thọ Đình giơ tay lau nước mắt, giơ tay ngăn lại: "Ây, Đại thiếu gia, cậu không biết đâu, lúc trước lão nhân gia đối xử với tôi rất tốt, tôi cứ nghĩ đến là trong lòng lại khó chịu!" Nói đoạn lại định khóc.
Đại thiếu gia kéo anh ngồi xuống bên cạnh: "Trần chưởng quỹ, chúng ta cũng chẳng phải người ngoài, cụ ông mà chết vì bệnh già thì, cái đó..."
Thọ Đình quay đầu lại, sắc mặt có chút không vui: "Đại thiếu gia, cậu là người có chữ nghĩa, con không nói lỗi của cha. Tám mươi tám tuổi vẫn còn sinh con được cơ mà, đây chẳng phải chuyện gì mất mặt cả, cậu đừng nhắc lại nữa."
Đại thiếu gia thở dài: "Ây, Trần chưởng quỹ, anh đến thật đúng lúc, tôi đang lo chiếc rạp tang này phải tính sao đây, giờ thì tốt rồi, anh lo đi thôi!" Đại thiếu gia quay người dặn dò hạ nhân, "Bảo phòng trướng Lưu Diên Niên lấy tiền, đánh xe, đi mua vải cùng Trần chưởng quỹ."
Thọ Đình vội ngăn lại: "Ba mươi cây vải dựng rạp tang này cứ coi như tôi hiếu kính lão nhân gia."
Đại thiếu gia nói: "Trần chưởng quỹ, việc buôn bán là của nhà họ Chu người ta, anh có lòng này là được rồi."
Thọ Đình thở dài, lắc đầu.
Đám phụ nữ vừa nghe thấy tiền đều nín khóc, ngẩng lên nhìn về phía này.
Đại thiếu gia trợn tròn hai mắt, giơ tay chỉ: "Mẹ tôi, nhị nương, tam nương đang khóc kìa, đây đều là người được cưới hỏi đàng hoàng. Mấy con khốn các người khóc cái gì hả? Hử? Cút hết ra sân sau cho tao, bớt ở đây mà làm trò cười mất mặt. Cút!"
Mấy người phụ nữ không chính thức nghe vậy liền đứng dậy, vừa lau nước mắt vừa đi, trong đó có một người đi đến góc nhà thì khóc ré lên: "Lưu lão gia ơi —— Ngài đi rồi, tôi coi như ngã sụy xuống đất rồi!"
Đại thiếu gia quát lớn: "Tiểu Chi Tử, con khốn mày mà còn kêu nữa, hôm nay tao bán mày đi luôn!"
Thọ Đình vội đỡ lấy cánh tay của Đại thiếu gia: "Đại thiếu gia, chúng ta đang lo tang sự cho lão gia, chuyện sau này để qua tang ma rồi hãng hay. Đừng giận, đừng giận."
Đại thiếu gia thở dài lắc đầu: "Trần chưởng quỹ, chao ôi."
Tiên sinh phòng trướng bước đến trước mặt Đại thiếu gia: "Đại thiếu gia, lấy bao nhiêu tiền?"
Đại thiếu gia có chút phiền muộn: "Trần chưởng quỹ là người đầu tiên đến viếng tang, thế thì phải thưởng! Cho nhiều tiền vào, bây giờ cái nhà này tôi quyết định!"
Xe ngựa nhà họ Lưu chất đầy vải xanh, Chu chưởng quỹ kê xong đơn hàng liền đưa cho tiên sinh phòng trướng. Thọ Đình hình như vô tình nhấc tay phải lên, rồi gãi đầu một cái. Chu chưởng quỹ và Trụ Tử lui về sân sau. Thọ Đình nhân cơ hội nhét hai đồng đại dương vào túi áo của tiên sinh phòng trướng. Tiên sinh phòng trướng đang định cảm ơn, Thọ Đình vỗ vỗ vai ông ta: "Lưu tiên sinh, năng lại qua lại, Thọ Đình xin cảm ơn ở đây." Nói xong chắp tay vái chào, đẩy Lưu tiên sinh ra ngoài.
Lưu tiên sinh vui vẻ ra hiệu cho xe ngựa khởi hành, còn quay đầu lại chào.
Thọ Đình quay lại cửa hàng, Chu chưởng quỹ và Trụ Tử đã ở đó sẵn, Thọ Đình cười lớn ha hả.
Trụ Tử hỏi: "Lục ca, anh cười gì thế?"
Thọ Đình nói: "Lão khốn kiếp này lúc sống không cho tao lương khô, chết rồi tao cũng phải đòi lại."
Trụ Tử cũng cười theo: "Lục ca, anh giỏi thật đấy, khóc cũng kiếm ra tiền được."
Chu chưởng quỹ nheo mắt mỉm cười nhìn xem Thọ Đình đáp lại thế nào.
Thọ Đình bảo Chu chưởng quỹ ngồi xuống, đồng thời kéo Trụ Tử ngồi cùng: "Trụ Tử này, cái việc khóc lóc ấy là bản lĩnh lớn đấy, Lưu Bị kia còn có thể khóc ra cả giang sơn cơ mà, tao kiếm mấy chục đồng đại dương thì có xá gì?"