Vịnh Puget đã lùi lại phía sau, và chúng tôi đã tiến vào vùng biển bao la trải dài về phía bắc đến tận những miền hoang địa giá lạnh của Bắc Cực. Gió mang theo hơi ẩm mờ sương và cái lạnh cắt da cắt thịt từ những khối băng trôi. Dưới bầu trời xám xịt chuyển sang sắc tấy tím, làn nước băng giá cuộn trào trần trụi. Những hòn đảo kỳ quái chen chúc nhau, ngó nghiêng nhìn chúng tôi khi tàu lướt qua. Còn đất liền thì càng mang vẻ u linh hơn, viền mép bọt biển bằng những hàng thông ảm đạm, rồi phai dần vào chốn thâm sơn cùng cốc của sự hoang vắng bất khả xâm phạm. Nơi đất liền toát lên một cảm giác thụ động chết chóc, của sự bao la áp đảo và nỗi cô độc bất kham. Tựa như lần đầu tiên tôi cảm nhận được Linh hồn của Vùng Hoang Dã; chốn hoang sơ nơi Thượng Đế ngự trị giữa cõi tĩnh lặng của Ngài; chốn hoang sơ, chốn an ủi vô biên và thánh địa của Ngài.
Trong lúc rẽ sóng vượt qua những lạch biển mờ mịt, chúng tôi trông như một món đồ trang sức lấp lánh trên ngực áo của màn đêm. Niềm vui cuồng nhiệt của chúng tôi hầu như chẳng bao giờ suy giảm. Chúng tôi chìm đắm trong âm tiệc tùng náo nhiệt và thứ ánh sáng chói lọi. Sự phấn khích dâng trào đến mức độ cuồng nhiệt. Giữa khung cảnh ấy, những người phụ nữ với đôi má tô son đã gặt hái được một vụ mùa bội thu. Giờ đây tôi lấy làm kinh ngạc khi nghĩ rằng, dẫu cho những kẻ cầm lái chúng tôi mang sự liều lĩnh mê muội đến nhường nào, chúng tôi vẫn không gặp phải tai nạn nghiêm trọng nào.
– Trông chẳng giống một buổi dã ngoại của trường chủ nhật lắm nhỉ? – Kẻ Hoang Đàng bình luận. – Thật là kinh khủng cách mà mấy cô nàng đang moi tiền từ tay mấy tên khờ khạo đó. Bọn chúng đều điên tiết cả rồi. Tôi chán ngấy việc cố gắng khai sáng cho họ rồi đấy. "Cút đi chỗ khác đi," bọn họ bảo thế; "tụi này ổn cả. Chẳng sao đâu nếu bây giờ chúng ta xả láng một chút, có đủ thứ tiền dễ kiếm đang chờ đợi tụi mình ở trên đó cơ mà." Rồi họ bàn tán về những gì họ dự định làm khi đã kiếm được đống tiền ấy. Hắn này thì muốn mua một lâu đài ở quê nhà; kẻ khác lại muốn một chuồng ngựa đua; người khác nữa thì muốn một chiếc du thuyền chạy hơi nước. Ồ, bọn chúng là một lũ dân chơi nhiệt huyết. Tất cả đều lên kế hoạch tận hưởng một cuộc sống vương giả trong tương lai ngọt ngào nào đó. Tôi chẳng nghe ai trong số họ nhắc đến chuyện quyên góp thành lập một mái ấm cho những bà giặt ủi già yếu hay chu cấp cho những người bà cao tuổi của mình cả. Họ làm tôi phát bệnh. Sẽ có một sự thức tỉnh lạnh lùng và cay đắng giáng xuống đầu họ thôi.
Hắn đã nói đúng. Trong những bước nhảy vọt đầy ảo tưởng về sự giàu sang, họ đã bay vút lên những tầng cao chóng mặt. Họ vênh mặt khoác lác cứ như thể hàng triệu đô-la đã nằm trong túi họ rồi. Nghe họ nói chuyện, bạn sẽ tưởng rằng họ đang nắm giữ độc quyền về những kho báu ở Klondike. Thế nhưng, ở phía trước và sau chúng tôi, vẫn có hàng chục con tàu tương tự, chở theo một đám đông những kẻ săn tìm vận may cũng hừng hực khí thế không kém, tất cả đều bị Nam Châm Vàng cuốn hút một cách không thể cưỡng lại về phía bắc.
Tuy nhiên, thật khó để không bị ảnh hưởng bởi tinh thần lạc quan bao trùm lúc bấy giờ. Bản thân tôi thì chẳng mặn mà gì với vàng bạc, nhưng những cuộc phiêu lưu lại vô cùng thiết tha đối với trái tim tôi. Một lần nữa, tiếng kèn giục giã của Lãng Mạn lại vang lên bên tai, và tôi đã hân hoan hưởng ứng lời kêu gọi ấy. Và quả thực, tôi ngẫm lại, đây là một thế giới vạn hoa kỳ diệu, nơi mà tôi, chỉ nửa năm trước còn ngậm ngùi chôn chân tại một con suối vùng cao, giờ đây lại trở thành một phần máu thịt của đại đạo quân Argonaut vĩ đại này. Sự thô kệch quê mùa của tôi sớm đã thuộc về quá khứ, và những điệu bộ kỳ lạ trong tiếng Scots của tôi đang nhường chỗ cho thứ tiếng lóng đậm chất miền biên Ải. Quan trọng hơn thế, tôi ngày càng trở nên khỏe mạnh và dẻo dai bền bỉ. Khi nhìn xung quanh, tôi nhận ra rằng có rất nhiều kẻ kém thích nghi với chặng đường gian khổ hơn tôi, và chẳng có ai sở hữu một nguồn sức khỏe dồi dào rực rỡ đến thế. Bạn có thể hình dung tôi lúc này, một thanh niên cao ráo, với đôi má ửng hồng tươi tắn, mái tóc đen xoăn tít, và đôi mắt sẫm màu hoặc bừng sáng vẻ háo hức, hoặc u buồn những giấc mơ.
Tôi đã nói rằng tất cả chúng tôi ai nấy đều ít nhiều chìm trong cơn say phấn khích, nhưng ngoại lệ phải kể đến một người. Có một người, giữa muôn trùng xôn vẫn của chúng tôi, vẫn giữ vẻ lạnh lùng, xa cách và xa lạ — đó là cô gái người Do Thái, Berna. Ngay cả ở người già, cơn sốt vàng cũng bộc lộ qua ánh mắt mộng mị và đôi môi run rẩy; thế nhưng cô gái ấy lại tựa như bức tượng của sự nhẫn nại cam chịu, một lời quở trách sống động trước những ảo tưởng cuồng nhiệt và quáng quàng của chúng tôi.
Càng quan sát cô, tôi càng thấy cô lạc lõng trong bức tranh của mình, và một cách gần như vô thức, tôi thấy mình đang dệt nên xung quanh cô một tấm lụa lãng mạn. Tôi gán cho cô một vẻ huyền bí khiến tôi vừa tò mò vừa mê mẩn, nhưng dẫu không có điều ấy thì tôi chắc chắn mình vẫn sẽ bị thu hút bởi cô. Tôi khao khát được thấu hiểu cô thật sâu sắc, được chiếm lấy thiện cảm của cô, được làm cho cô điều gì đó khiến ánh mắt cô dịu dàng nhìn tôi. Nói tóm lại, theo đúng bản tính của những chàng trai trẻ, tôi bắt đầu lần mò trong vô thức để tìm kiếm thứ tình cảm và sự đồng điệu vốn là tiền đề của đam mê và tình yêu.
Đất trời chìm trong giá lạnh và gió rít lên từng hồi khiến đám hải âu đồng hành phải vỗ cánh thật mạnh chống lại gió. Bầy sói biển gầm gừ trắng xóa khi chúng lao đi. Boong tàu vắng tanh, và quá nhiều kẻ hay hò hét kia đang đổ bệnh, nằm bất động như những thây ma đến nỗi suýt chút nữa người ta tưởng như sự yên bình ngày Chủ nhật đang bao trùm lấy con tàu. Hôm đó, tôi không thấy cụ ông đâu, và khi xuống khoang dưới, tôi thấy ông nằm đó như kẻ đang lâm trọng bệnh. Một bàn tay gầy guộc vầng trên trán, và phát ra từ đôi môi gần như tím tái của ông là những tiếng rên rỉ yếu ớt.
– Tội nghiệp lão già, – tôi thầm nghĩ; – tự hỏi không biết mình có thể làm gì cho ông ấy không nhỉ.
Và trong lúc tôi đang đắn đo thì có tiếng gõ cửa rụt rè. Tôi mở cửa ra, và đứng đó chính là cô bé Berna.
Phảng phất trong dáng vẻ của cô là sự lo âu hồi hộp, và ẩn chứa trong đôi mắt xám là một câu hỏi không thành lời.
– Tôi e là hôm nay ông ấy hơi mệt, – tôi dịu dàng nói; – nhưng xin mời cô vào thăm ông ấy nhé?
– Cảm ơn anh. – Vẻ mặt cô thoáng hiện sự đấu tranh giữa niềm thương cảm, sự dịu dàng và tình yêu thương khi cô nhẹ nhàng lướt qua người tôi. Thốt lên vài lời âu yếm, cô quỵ xuống bên cạnh ông, và bàn tay nhỏ nhắn trắng trẻo của ông nắm lấy bàn tay gầy guộc chai sần của ông. Như được tiếp thêm sức sống, cụ ông quay lại nhìn cô với vẻ biết ơn.
– Có lẽ ông ấy muốn dùng chút cà phê chăng, – tôi nói. – Tôi nghĩ mình có thể kiếm cho ông ấy một ít.
Cô tặng tôi một cái nhìn đầy vẻ lạ lùng, buồn bã để bày tỏ lòng biết ơn.
– Nếu anh có thể, – cô đáp.
Khi tôi quay lại, cô đã dùng gối kê cao người cụ ông lên. Cô đón lấy ly cà phê từ tay tôi, đưa lên môi ông; nhưng sau vài ngụm, ông mệt mỏi quay mặt đi.
– Tôi e là ông ấy không thích món này rồi, – tôi nói.
– Vâng, tôi sợ ông ấy không uống được đâu.
Cô trông giống như một y tá lo lắng đang túc trực bên bệnh nhân. Cô trầm ngâm suy nghĩ một lát.
– Ồ, ước gì tôi có chút trái cây!
Chính lúc đó tôi chợt nhớ đến hộp nho. Tôi vừa mua chúng ngay trước khi lên đường, nghĩ rằng chúng sẽ là một món quà bất ngờ dễ chịu cho những người bạn đồng hành. Rõ ràng là tôi đã được truyền cảm hứng, và giờ đây tôi hân hoan lấy chúng ra, những chùm nho to, mọng nước, bóng bẩy, vùi mình trong lớp mùn cưa thơm mùi tuyết tùng. Tôi gỡ sạch một chùm lớn, và chúng tôi lại thử cho cụ ông ăn. Dường như chúng tôi đã tìm đúng thứ đang cần, bởi ông ăn một cách ngấu nghiến. Cô dõi theo ông một lúc với nỗi lòng nhẹ nhõm dần buông bỏ, và khi ông đã ăn xong và nằm nghỉ ngơi yên tĩnh, cô quay sang tôi.
– Tôi chẳng biết phải cảm ơn anh thế nào về lòng tốt của anh nữa, thưa anh.
– Rất đơn giản thôi, – tôi nhanh chóng đáp; – nếu cô chịu ăn một ít trái cây cùng tôi, tôi sẽ cảm thấy vô cùng mãn nguyện rồi.
Cô thoáng nhìn tôi với vẻ ngờ vực; rồi một ánh sáng rực rỡ, vui tươi lóe lên trong đôi mắt khiến cô bừng sáng rạng rỡ trong tầm mắt tôi. Tựa như cô vừa trút bỏ được nửa tá tuổi đời, để lộ ra một trái tim có khả năng chứa đựng niềm vui và hạnh phúc vô tận.
– Nếu anh chịu chia sẻ chúng với tôi, – cô giản dị đáp.
Thế là, vì thiếu ghế ngồi, chúng tôi ngồi bệt xuống sàn phòng ngủ chật hẹp, dưới ánh nhìn hiền từ của cụ ông. Những trái nho gợi nhắc chúng tôi về những giàn nho ngập tràn ánh nắng, và niềm vui vô tư lự của miền Nam xứ sở. Đối với tôi, hoàn cảnh ấy mang một sức hút kỳ lạ. Cô ăn một cách tao nhã, và trong lúc chúng tôi trò chuyện, tôi ngắm nhìn khuôn mặt cô như muốn khắc sâu nó vào ký ức mãi mãi.
Đặc biệt, tôi chú ý đến đường nét u hoài trên má cô, đôi môi nhạy cảm và chiếc cằm được tạo hình hoàn mỹ. Cô sở hữu đôi mắt trong trẻo, thành thật cùng hàng mi cong rợp bóng. Đôi tai cô xinh xắn như vỏ ốc, còn mái tóc thì mềm mại, gợn sóng và ấm áp. Tôi ghi nhận từng chi tiết nhỏ ấy, thầm nghĩ rằng cô không chỉ đẹp — mà còn vô cùng xinh xắn. Tôi chìm trong trạng thái phấn khích tột độ, giống như một kẻ vừa tìm thấy viên ngọc quý trong bùn nhơ.
Phải ghi nhớ rằng, kẻo có người cho rằng tôi đang tỏ ra quá mức tha thiết với cô gái, rằng cho đến tận lúc bấy giờ thế giới của phụ nữ vẫn là một cõi ẩn dật xa lạ đối với tôi; rằng tôi đã sống một cuộc đời khép kín lạ thường, và trên hết, tôi vẫn luôn là một kẻ mộng mơ. Cô gái này mang khí chất, sự huyền bí và quyến rũ, và chẳng có gì lạ khi tôi tìm thấy niềm vui trong sự hiện diện của cô. Tôi đã chứng tỏ mình là một mạch nước ngầm tuôn trào không dứt về chuyện trò, thoải mái bàn luận về con tàu, về những hành khách cùng đi và về những cơ hội của chuyến phiêu lưu này. Tôi nhận ra cô có tư duy vô cùng nhanh nhạy. Tâm trí cô dường như nhanh chóng vượt qua cả tôi, và cô đoán trước được lời tôi định nói ngay cả khi tôi chưa thốt thành lời. Thế nhưng cô chưa từng kể về chuyện của chính mình, để rồi khi tôi để họ lại với nhau, tôi vẫn mang theo đầy rẫy những thắc mắc bồn chồn.
Ngày hôm sau, cụ ông vẫn nằm trên giường, và cô gái lại đến thăm ông. Lần này tôi nhận thấy phần lớn vẻ rụt rè của cô đã biến mất, thay vào đó là sự thân thiện e ấp. Hộp nho lại một lần nữa đóng vai trò là sứ giả hòa giải giữa chúng tôi, và một lần nữa tôi tìm thấy ở cô một thính giả kín đáo nhưng vô cùng đồng cảm — đến mức tôi thoải mái kể cho cô nghe về bản thân, gia đình và họ hàng của mình. Tôi cứ ngỡ những lời nói của mình sẽ làm cô chán nản, thế nhưng cô vẫn lắng nghe với ánh mắt rạng ngời, đôi lúc gật đầu đầy hứng khởi. Dù vậy, cô vẫn không hề hé nửa lời về chuyện riêng tư của mình, khiến cho khi tôi rời đi để họ ở bên nhau, tôi vẫn mù tịt như trước.
Đến ngày thứ ba, tôi thấy cụ ông đã dậy và thay quần áo chỉnh tề, còn Berna đang ở bên ông. Trông cô rạng rỡ và hạnh phúc hơn bất cứ khoảnh khắc nào trước đó, và cô chào đón tôi với một nụ cười rạng rỡ. Rồi một lát sau, cô nói:
– Ông tôi biết chơi vĩ cầm. Anh có phiền không nếu ông kéo vài bản nhạc quê hương? Điều đó sẽ giúp ông thấy khuây khỏa hơn.
– Không đâu, cứ chơi đi, – tôi nói; – tôi rất mong được nghe ông ấy đàn.
Thế là cô lấy ra một cây vĩ cầm cổ kính, và cụ ông âu yếm ôm lấy nó rồi tấu lên những giai điệu du dương, kỳ ảo, những khúc ca của người Czech, khiến tôi liên tưởng đến Lãng Mạn, đến tình yêu và thù hận, đến đam mê và tuyệt vọng. Hết bản nhạc này đến bản nhạc khác vang lên, như thể đang tuôn trào nỗi buồn và cơn khát khao cháy bỏng của một dân tộc mang nặng âu lo, khiến trái tim tôi cũng quặn thắt vì đồng cảm.
Âm hưởng hoang dã rung lên với nỗi ngọt ngào đầy thiết tha và tuyệt vọng. Chẳng ai hay biết, ánh hoàng hôn nhợt nhạt đã len lỏi vào căn phòng nhỏ. Gương mặt đẹp đẽ góc cạnh của cụ ông trông tựa như một kẻ được thần thánh truyền cảm hứng, còn cô gái thì ngồi đó với hai bàn tay đan vào nhau, khuôn mặt tái mét và bất động. Rồi tôi nhìn thấy một giọt sáng trên gò má cô, dòng lệ khẽ rơi. Chẳng hiểu sao, vào khoảnh khắc ấy, tôi cảm thấy mình như xích lại gần hai con người đó vô cùng, cùng âm nhạc, những giọt nước mắt và nỗi buồn thiết tha trên gương mặt họ. Tôi cảm thấy như mình được phép sẻ chia cùng họ dăm ba khoảnh khắc thiêng liêng dành riêng cho nỗi đau của họ, và rằng họ biết tôi thấu hiểu.
Hôm đó, khi đang chuẩn bị rời đi, tôi nói với cô:
– Berna, đây là đêm cuối cùng của chúng ta trên tàu rồi.
– Vâng.
– Ngày mai con đường của chúng ta sẽ rẽ hướng, có lẽ chẳng bao giờ gặp lại. Tối nay em có thể lên boong tàu một lát được không? Anh muốn nói chuyện với em.
– Nói chuyện với tôi ư?
Cô thoáng giật mình, đầy vẻ hoài nghi. Cô chần chừ.
– Xin em đấy, Berna, đây là lần cuối cùng rồi.
– Vâng được thôi, – cô đáp với giọng trầm thấp.
Rồi cô nhìn tôi đầy vẻ tò mò.
