Đêm mùng 6 tháng 7, mang theo sách vở, quần áo, thuốc men, đồ ăn cùng rất nhiều thứ có khả năng dùng đến trong ba ngày này, tôi bắt taxi đi đến trường thi. Chúng tôi rất may mắn, phòng thi của con gái được xếp ngay tại trường của cháu, hơn nữa lại đặt trước một phòng có máy lạnh ở trung tâm đào tạo trong trường, như vậy vừa là môi trường quen thuộc, vừa đỡ được cảnh bôn ba đi lại vất vả. Vợ tôi là người theo đạo Phật liền nói: Đây là sự phù hộ của Đức Phật đấy! Tôi cũng đáp, đúng vậy, đây là sự phù hộ của Đức Phật.

Ngồi trên taxi, thấy đuôi số trên biển xe là 575, trong lòng thầm mừng, có lẽ con bé sẽ thi được 575 điểm, như vậy vào đại học trọng điểm thì không thành vấn đề rồi. Xe dừng ở ngã tư đợi đèn đỏ, liếc sang chiếc xe bên cạnh, đuôi số biển xe là 268, trong lòng tức thì trĩu nặng xuống. Nếu thi 268 điểm thì thật là tiêu đời. Vội vàng nhìn đuôi biển số chiếc xe phía sau, là 629, trong lòng đại hỉ, nhưng nghĩ lại, con gái cực kỳ ghét môn tự nhiên mà lại chọn học tự nhiên, thi thử lần hai chỉ được 540 điểm, sao có thể thi được 629? Có thể thi 575 đã là chuyện vui mừng tày trời rồi.

Xe qua đường Vành đai 3, thấy một số học sinh và phụ huynh xách ba lô giỏ quà đổ xô về phía mấy khách sạn lớn có phòng giá ưu đãi cho học sinh thi đại học. Dù gọi là ưu đãi nhưng mỗi ngày vẫn tốn 400 tệ, trong khi phòng chúng tôi thuê chỉ có 120 tệ. Vào thời điểm thế này, tiền bạc là chuyện nhỏ, quan trọng là những khách sạn lớn đó cách phòng thi một khoảng cách lỡ cỡ: đi xe thì không báng bổ mà đi bộ thì chê xa, còn phòng của chúng tôi cách phòng thi chỉ có một trăm mét! Trong lòng tôi đầy cảm động vì sự may mắn này.

Sắp xếp hành lý xong, con gái lập tức cắm cúi ôn tập ngữ văn, miệng bảo "nước đến chân mới nhảy, không nhanh cũng sạch". Tôi khuyên con xem ti vi, hoặc ra khuôn viên trường đi dạo, con bé không chịu. Ôn tập liền một mạch đến tận mười một giờ đêm, dưới sự khuyên nhủ nhiều lần của tôi, nó mới chịu tắt đèn lên giường. Lên giường rồi cũng không ngủ được, lúc thì bảo quên mất "Tường Đầu Mã Thượng" là tác phẩm của ai, lúc lại hỏi Gorky rốt cuộc là nhà văn Nga hay nhà văn Liên Xô. Tôi dứt khoát giả vờ ngủ không đáp lời nó, trong lòng thầm tính toán, có nên cho con uống thuốc an thần không. Không cho uống thì sợ quằn quậy cả đêm không ngủ, mà cho uống lại sợ ảnh hưởng đến trí não. Cuối cùng cũng nghe thấy tiếng ngáy nho nhỏ của con bé, không dám bật đèn xem đồng hồ, đoán chừng đã qua mười hai giờ đêm rồi.

Rạng sáng, trên cây dương ngoài cửa sổ, từng đàn chim sẻ câm phẫn kêu ran, tiếp theo là tiếng chim khách kêu chát chúa. Tôi sợ tiếng chim làm con bé thức giấc, nhưng nó đã tỉnh rồi. Nhìn đồng hồ, mới hơn bốn giờ. Đứa trẻ này bình thường vốn dĩ rất ham ngủ, đừng nói là dăm tiếng chim kêu, cho dù đặt pháo hoa bên tai cũng không đánh thức nổi, thường là mẹ nó ôm cổ xốc nó dậy, buông tay ra là nó liền nằm ngã xuống ngủ tiếp rồi, thế mà giờ đây chỉ dăm tiếng chim kêu đã làm nó giật mình tỉnh giấc. Kéo rèm cửa ra, thấy bên ngoài trời đã sáng trưng, chim sẻ không kêu nữa, chim khách vẫn còn đang kêu. Trong lòng tôi vui mừng, bởi vì chim khách kêu là điềm lành. Con gái rửa mặt xong lại bắt đầu ôn tập, tôi biết khuyên can cũng vô ích, dứt khoát chẳng nói gì nữa. Còn bốn tiếng rưỡi nữa là đến giờ thi, tôi vô cùng lo lắng đến lúc vào phòng thi con bé đã rất mệt mỏi, trong lòng vô cùng sốt ruột.

Bữa sáng ăn ngay ở nhà ăn của trường, đứa trẻ vốn dĩ có khẩu vị rất tốt này lúc ấy lại chẳng buồn ăn chút gì. Ăn xong, khuyên con ra khuôn viên trường đi dạo, vừa đi dạo được mấy phút, nó bảo hãy còn rất nhiều vấn đề chưa hiểu rõ, rồi lại vội vã chạy lên lầu ôn tập. Từ bảy giờ, con bé cứ chạy vào nhà vệ sinh hết chuyến này đến chuyến khác. Tôi lại nhớ đến bà nội tôi. Hồi loạn Nhật ngày trước, hễ nghe tin giặc Nhật đến là bà nội tôi lại chạy vào nhà vệ sinh. Sau khi giải phóng đã nhiều năm, chúng tôi ác ý trêu chọc, hét lên một tiếng: Giặc đến rồi! Bà nội tôi lập tức tái mặt, xách quần chạy thẳng vào nhà vệ sinh. Haizz, kỳ thi đại học này sao lại đáng sợ chẳng khác gì giặc Nhật vậy chứ.

Cuối cùng cũng lết đến tám giờ hai mươi phút, chiếc loa lớn trong trường bắt đầu phát thanh nội dung thí sinh cần biết. Tôi đưa con gái đến phòng thi, nhìn thấy từ trung tâm đào tạo đến phòng thi đã căng lên một sợi chỉ đỏ, phụ huynh chỉ được phép tiễn đến ngoài vạch. Con gái bước qua vạch, đi báo cáo với giáo viên dẫn đoàn của trường nó.

Tám giờ ba mươi phút, thí sinh bắt đầu vào phòng thi. Tôi đứng từ xa nhìn thấy con gái mặc váy đỏ theo dòng thí sinh đông đúc ùa vào tòa nhà, cuối cùng đã biến mất. Vẫn còn một khoảng thời gian nữa mới đến giờ thi chính thức, nhưng khuôn viên trường vừa nãy còn náo nhiệt nay đã trở nên tĩnh lặng, tiếng ve kêu trên cây dương bỗng trở nên chói tai lạ thường. Một phụ huynh mặc quần lính vàng ngẩng đầu nhìn lên, nói: Bắc Kinh từ lúc nào mà lại có thứ này thế? Một phụ huynh đeo kính khác nói: Nên bảo nhà trường đuổi chúng đi chứ. Lại có người nói: Làm gì mà căng thế, lúc vào thi thì chúng có nghe thấy gì đâu. Đang bàn về chuyện con ve, thì thấy một người tay xách túi đựng bài thi, dáng điệu nghênh ngang đi tới. Mọi người hầu như cùng lúc nhìn đồng hồ, phát hiện còn chưa đầy mười phút nữa là thi rồi. Mấy giáo viên dẫn đoàn chạy ra đón tên mập mạp đó, giống như đang trách móc cậu ta đến quá muộn. Nhưng tên mập mạp đó nâng cổ tay xem đồng hồ, vẫn điềm nhiên, nghênh ngang bước về phía phòng thi. Các phụ huynh đều bị cái phong thái ung dung tự tại này của cậu nhóc chinh phục. Có người nói, đứa trẻ này, nếu không phải là học sinh giỏi nhất, thì chính là học sinh cá biệt nhất. Phụ huynh mặc quần vàng nói, dù là học sinh giỏi hay học sinh cá biệt thì tâm lý của nó tuyệt đối tốt, đứa trẻ thế này lớn lên có thể làm chỉ huy quân đội.

Mọi người đang bàn tán, thì nghe thấy từ ngoài cổng trường truyền đến một tiếng ồn ào nhỏ. Thế là tất cả đều chồm người qua vạch đỏ, nghiêng đầu nhìn về phía cổng lớn, chỉ thấy hai người đàn ông đang xốc nách một nam sinh gầy gò, vội vã chạy vào. Đôi chân của nam sinh đó mềm nhũn như không có xương kéo lê trên mặt đất, cổ vẹo sang một bên, dường như không gượng nổi sức nặng của cái đầu. Một người phụ nữ trung niên — rõ ràng là người mẹ — bám sát phía sau cậu con trai, tay cầm túi đựng bài thi, cùng với khăn mặt thuốc men và những thứ đại loại thế, vừa chạy lom khom, vừa giơ tay lau mồ hôi và nước mắt trên mặt. Một nhóm giáo viên từ tòa nhà thi chạy ra, tiếp ứng cậu con trai từ tay hai người đàn ông kia, người mẹ nọ cũng bị chặn lại ngoài tòa nhà thi. Chúng tôi ở ngoài vạch đỏ, ai nấy đều mang vẻ đầy cảm khái và đồng cảm, người thì thở dài, kẻ thì lầm bầm gì đó trong miệng.

Nhận thức chính trị của tôi không cao, trong lòng tuy có sự đồng cảm với nam sinh mang bệnh vào thi này, nhưng nhiều hơn cả là sự thầm mừng may mắn, dù sao đi nữa, con gái tôi đã bình an vô sự ngồi trong phòng thi, giờ này chắc đã cầm bút bắt đầu làm bài rồi chứ.

Kỳ thi chính thức bắt đầu, tiếng ve kêu khiến khuôn viên trường dường như càng thêm tĩnh lặng. Chúng tôi, những phụ huynh may mắn ở tại trung tâm đào tạo, đứng dưới bóng râm, nhìn những phụ huynh đang tụ tập dưới ánh nắng chói chang ngoài cổng lớn, trong lòng lại dâng lên một nỗi cảm khái khác. Bởi vì chúng tôi biết trước tin trung tâm đào tạo mở cửa kinh doanh, bởi vì chúng tôi tốn 120 tệ mỗi ngày, chúng tôi có thể đứng dưới bóng râm nhìn những kẻ có thân phận giống hệt chúng tôi đang đứng dưới cái nắng gay gắt, mới thấy những chuyện trên đời, sự công bằng tuyệt đối là không tồn tại, ví như kỳ thi đại học này, bản thân nó cũng tồn tại rất nhiều sự bất công, nhưng nó còn công bằng hơn nhiều so với việc cử tuyển sinh viên công nông binh thời bấy giờ. Đối với con em của quảng đại quần chúng lao động, thi đại học là con đường tốt nhất, bất kỳ phương thức nào không thông qua thi cử, ví như đặc cách tuyển sinh, ví như cử tuyển, ví như các loại cộng điểm, đều tồn tại khả năng mờ ám.

Có phụ huynh đã quay về phòng, nhưng phần lớn các phụ huynh vẫn đứng đó nói chuyện, câu chuyện bay bổng bất định, lúc thì bàn về thời tiết, bảo Bắc Kinh đã biến thành châu Phi, thành Ấn Độ rồi, lúc lại bàn về kỳ thi đại học những năm trước sao mà tùy tiện thế, không giống như lâm đại địch như bây giờ. Bảo vệ nhà trường đến can thiệp, yêu cầu các phụ huynh không được nói chuyện trong khuôn viên trường, các phụ huynh rất ngoan ngoãn giải tán.

Gần mười một giờ rưỡi, các phụ huynh đều bám lấy vạch đỏ, ngóng cổ trông chờ hướng về phía tòa nhà thi. Chiếc loa lớn vang lên, nói đã đến giờ, xin các thí sinh lập tức dừng viết, thu xếp bài thi đặt ngay ngắn trên bàn. Chủ nhiệm khối của con gái chạy tới, phấn khích nói với tôi: Thầy Mộ, có một câu hỏi 18 điểm gần như y hệt câu trong đề thi thử lần hai của quận Hải Điaménagement chúng ta! Các phụ huynh cũng theo đó mà phấn khởi lên. Một giáo viên dẫn đoàn không biết của trường nào nói: Được rồi, năm sau sách tham khảo của quận Hải Điến lại bán chạy to rồi.

Học sinh từ trong tòa nhà túa ra. Tôi đã nhìn thấy con gái, từ xa thấy nó bước đi vô cùng hiên ngang, trong lòng cảm thấy vững vàng hơn một chút. Nhìn rõ nụ cười trên khuôn mặt nó, trong lòng lại càng thêm khuây khỏa. Đón lấy con, nghe nó nói: Cảm giác tuyệt lắm, vừa bước vào phòng thi là cảm thấy trong lòng vô cùng tĩnh lặng, bài văn làm rất hay, đề bài là "Một vầng trăng lục trên trời".

Chiều thi môn hóa học, lúc tan trường, phần lớn bọn trẻ đều hớn hở tươi cười, đều bảo đề hóa năm nay ra khá dễ, con gái tự thấy thi cũng không tệ. Ngày đầu tiên thắng lợi giòn giã, vội gọi điện về nhà báo tin mừng. Sau bữa tối, con gái bắt đầu ôn tập toán học, cho đến tận mười một giờ. Trước lúc đi ngủ, nó bỗng nói: Bố ơi, đề thi hóa chiều nay, có một câu nói "chất chưa tan..." lúc đọc đề con tưởng đề in sai, trên chữ "chưa" của "chất chưa" con dùng bút chì viết thêm chữ "đã", quên tẩy đi mất rồi. Tôi nói cái này có sao đâu? Nó bỗng trở nên căng thẳng, nói giám thị coi thi bảo không cho phép làm bất kỳ ký hiệu nào trên bài thi, làm ký hiệu sẽ bị xử lý như bài gian lận, được không điểm. Tôi nói con tính đây là ký hiệu gì chứ? Nếu cái này cũng tính là ký hiệu, thế đề văn chẳng lẽ cũng tính là ký hiệu sao? Hơn nữa, cho dù tính là ký hiệu đi chăng nữa, con có biết ai là người chấm bài của con không?

Nó không lọt tai lời tôi nói, tâm trạng ngày càng tồi tệ, nói, con tiêu đời rồi, hóa học sắp được không điểm rồi. Tôi nói, bố nói con không tin, con có thể gọi điện hỏi giáo viên của con, nghe xem cô ấy nói thế nào. Nó gọi điện thông suốt cho giáo viên, vừa kể lể vừa khóc. Giáo viên cũng nói không có vấn đề gì cả. Nhưng nó vẫn không yên tâm. Hết cách, tôi lại gọi điện cho Đại ca đang làm hiệu trưởng trung học ở quê nhà Sơn Đông, bảo anh ấy khuyên nhủ nó. Cuối cùng cũng nín khóc, nhưng trong lòng vẫn không buông bỏ được, bảo chúng tôi đang an ủi nó. Tôi nói: Lùi một vạn bước mà nói, họ có coi bài thi của chúng ta là bài gian lận, cho không điểm đi chăng nữa, chúng ta nhất định sẽ khiếu kiện, thưa kiện với họ. Bố quen biết không ít người ở các tòa soạn báo, có thể nhờ cậy sức mạnh của truyền thông, để thắng vụ kiện này...

Một giờ rưỡi rạng sáng, con gái đầy tâm sự chìm vào giấc ngủ. Tôi nằm trên giường, thầm cầu nguyện: Đức Phật phù hộ, cho con bé ngủ một mạch đến tám giờ, cầu mong nó quên đi chuyện bài thi hóa, dồn hết tâm trí vào kỳ thi ngày mai. Sáng mai thi toán, chiều thi vật lý, hai môn này đều là điểm yếu của nó...