Một đôi lời dẫn

Sở dĩ tôi chọn một đại sự như thế này để viết, là vì những năm gần đây đã đọc không ít bài viết cố bợ đỡ các nhân vật vĩ đại. Lấy cờ lớn làm da hổ, chẳng những hữu hiệu mà còn thú vị, còn như có mặt dày mày mạnh hay không, việc gì phải bận tâm. Tỷ như sau khi Đặng Tiểu Pháo qua đời, tôi đã thấy mấy nhà văn "cách mạng" trong giới văn nghệ từ một đời lấy việc chỉnh người làm nghề, viết rất nhiều bài văn vô nhân tính, đã làm ra những bài điếu văn đa sầu đa cảm. Trong đó có một bài văn có tựa đề gọi là "Chính ủy Đặng kính yêu đã cứu tôi", thoạt nhìn cái tựa đề này, quả thực là hù người, còn tưởng rằng ông ta có quan hệ phi bình thường với Đặng Tiểu Pháo, rất giống khẩu khí của sư trưởng lữ trưởng dã chiến quân số 2, kém lắm thì cũng là anh nuôi, người dắt ngựa gì đó của Đặng Tiểu Pháo. Nhưng đọc bài viết rồi, mới phát hiện hoàn toàn không phải chuyện như vậy. Người này kỳ thực là binh lính Quốc Dân Đảng bị đại quân Lưu Đặng bắt sống, xé huy hiệu Thanh thiên bạch nhật trên mũ ra coi như tham gia cách mạng, rồi cứ thế hỗn náo trong đội ngũ cách mạng. Đừng nói là ông ta chưa từng gặp Chính ủy Đặng, chỉ sợ ngay cả Tiêu Vĩnh Ngân, Bì Định Quân và các cán bộ trung cấp dã chiến quân số 2 khác cũng chưa từng gặp. Bây giờ, những lão cách mạng chân chính đó đều đã qua đời, liền để mặc cho đám binh lính bị bắt làm tù binh ăn nói hồ đồ. Dù sao bọn họ cũng biết, những lão cách mạng chân chính kia sẽ không từ trong quan tài bật dậy tìm bọn họ tính sổ. Đại ý bài viết này là: năm 1978, Chính ủy Đặng đã hạ một mệnh lệnh, gỡ mũ cho toàn bộ phái hữu ở Trung Quốc, ông ta là phái hữu, cũng đã được gỡ mũ. Kỳ thực, trong đám phái hữu Trung Quốc lúc đó, có những hảo hán cốt cách cứng cỏi, có trí thức ngây thơ, nhưng cũng có những kẻ chỉ điểm bỉ ổi, kẻ tiên phong xung phong chỉnh người, những kẻ tiểu mưu sĩ đùa giỡn quyền thuật, những kẻ đáng thương lanh quá hóa lãng nhạn. Trong số họ có người nếu đắc quyền, chỉ sợ còn lợi hại hơn cả "Băng đảng bốn tên", quy họ thành phái hữu quả thực là một sự hiểu lầm. Trời đất ơi, hóa ra Chính ủy Đặng chính là cứu anh ta như vậy. Kỳ thực, cái lúc gỡ mũ cho phái hữu đó, Chính ủy Đặng còn chưa nắm đại quyền đâu, lúc đó vẫn là Lĩnh tụ anh minh Chủ tịch Hoa lãnh đạo chúng ta, muốn cảm ơn thì cũng nên cảm ơn Chủ tịch Hoa. Tôi tin rằng, năm đó người này nhất định cũng từng viết bài văn cảm ơn Lĩnh tụ anh minh Chủ tịch Hoa.

Hai đôi lời dẫn

Sực nhớ lại, khi tôi công tác trong quân đội, từng quen biết một binh sĩ tình nguyện của Cục Cảnh vệ Trung ương, công việc cụ thể hình như là nấu ăn ở nhà ăn. Anh ta nói là đồng hương với tôi, tôi cũng liền nhận đồng hương này. Tiểu đồng hương này của tôi có một sở thích, thích nói chuyện trong Trung Nam Hải với người ta, hình như Trung Nam Hải là ruộng tư gia nhà anh ta vậy. Hắn ta lại còn có một thói quen, thích gọi thẳng tên các lãnh đạo Đảng và nhà nước. Tỷ như nhắc đến Giang Trạch Dân, chúng ta luôn quen gọi là "Tổng bí thư Giang" hay "Chủ tịch Giang", tiểu đồng hương của tôi lại mở miệng ra là "đồng chí Trạch Dân", còn có "đồng chí Lý Bằng", "đồng chí Thụy Hoàn", "đồng chí Kiều Thạch" v.v.. Tôi hỏi anh ta, các anh là những đồng chí công tác trong "Hải", có phải thường xuyên nhìn thấy "đồng chí Trạch Dân" bọn họ không? Anh ta trả lời một cách quả quyết: Đương nhiên rồi, thường xuyên gặp chứ, đồng chí Trạch Dân thích kéo đàn nhị, ngồi dưới giàn nho kéo, chúng tôi vây xung quanh nghe. Đồng chí Lý Bằng thường xuyên đến nhà ăn xếp hàng mua bánh bao, tôi luôn chọn cái to cho bác ấy.

Tôi không dám nói tiểu đồng hương của tôi đang tung tin đồn nhảm, bởi vì sự việc bây giờ thật giả khó phân. Một binh sĩ tình nguyện trong nhà ăn cơ quan nọ còn có thể làm giả giấy ra vào Trung Nam Hải cho người ta, niêm yết giá rõ ràng, hàng thật giá thật. Đây là sự thật bị phơi bày, không phải tôi bịa đặt.

Ba đôi lời dẫn

Hai đoạn dẫn trước đã nói rõ, chỉ cần anh mặt dày mày mạnh, chỉ cần anh gan lớn như giặc cướp, thì anh có thể móc nối với bất kỳ nhân vật lớn nào cho dù lớn đến đâu, điều này đã tìm được căn cứ cho bài viết của tôi. Ban đầu tôi nghĩ, bản thân chẳng qua chỉ là một thứ dân đen, ai làm quan thì tôi cũng là vì dân, Chủ tịch Mao chết thì liên quan gì đến tôi? Bây giờ tôi không nghĩ vậy nữa. Bây giờ tôi nghĩ, cái chết của Chủ tịch Mao có liên quan lớn đến tôi. Không những có liên quan đến tôi, thậm chí còn có liên quan đến con bò nhà tôi. Chủ tịch Mao không chết, tiếp tục cách mạng dưới chuyên chính vô sản rất khó thay đổi, đấu tranh giai cấp không thể xóa bỏ, nếu có văn học, thì cũng sẽ không phải là văn học như bây giờ, mà văn học kiểu đó thì tôi sẽ không viết, nếu Chủ tịch Mao sống đến bây giờ, tôi khẳng định sẽ không làm cái gọi là "nhà văn". Chủ tịch Mao không chết, công xã nhân dân tuyệt đối sẽ không giải tán, công xã nhân dân không giải tán, người xã viên sẽ không tự mình nuôi bò. Cho nên nói, nếu Chủ tịch Mao còn sống, thì không thể có con bò đó nhà tôi. Suy diễn liên tưởng từ đó tiếp, vị nhà văn "cách mạng" đã viết bài "Chính ủy Đặng kính yêu đã cứu tôi" đó, kỳ thực người đầu tiên anh nên cảm ơn vẫn là Chủ tịch Mao, nếu lão nhân gia ngài thực sự "vạn thọ vô cương" giống như chúng ta từng hô vạn lần ca hát vạn lần đó, thì cái mũ phái hữu của anh cứ yên ổn mà đội đến lúc chết đi. Nói một câu thật lòng khó nghe, Chủ tịch Mao không chết, sau khi Chính ủy Đặng bị đánh đổ lần thứ ba, phỏng chừng rất khó mà ngoi lên lại được nữa.

Bốn chính văn

Sáng ngày 9 tháng 9 năm 1976, các chiến sĩ tiểu đội cảnh vệ chúng tôi, người thì ngồi trên giường, người thì ngồi trên ghế đẩu, dưới sự chủ trì của tiểu đội trưởng, thảo luận bộ phim "Quyết liệt" đã xem tối hôm trước. Bộ phim này sau đó bị gọi là đại độc thảo do tập đoàn phản đảng "Băng đảng bốn tên" nhào nặn ra. Cốt truyện sơ lược của đại độc thảo này nói về việc Đại học Lao động Cộng sản chủ nghĩa ở Giang Tây chống lại "cơn gió lật lại án hữu khuynh" do Đặng Tiểu Pháo thổi ra. Bố của Cát Ưu là Cát Tồn Tráng đóng vai một lão giáo sư chuyên giảng về "chức năng của cái đuôi bò" trong phim, Quách Chấn Thanh từng đóng trong "Du kích đội Bình Nguyên" đóng vai bí thư đảng ủy đại học trong bộ phim này. Vị bí thư đảng ủy này dẫn dắt một đám sinh viên thi văn hóa không đạt điểm liệt, dựa vào đôi bàn tay đầy vết chai sỏi để vào đại học đấu tranh với những kẻ đi theo con đường tư bản chủ nghĩa. Kết quả của cuộc đấu tranh hình như là mọi người đều không cần phải ngồi trong lớp nghe giáo sư giảng về đất đen Nga và chức năng của cái đuôi bò, sau đó mọi người dưới sự dẫn dắt của lão giáo sư đã chuyển biến tư tưởng, đi đến các thôn bản để hoạn lợn con cho nông dân nghèo và nông dân trung nông tầng lớp dưới. Hình như còn nhắc tới việc có một sinh viên xuất thân trung nông bị ảnh hưởng bởi tư tưởng tư bản chủ nghĩa, tự mình lén lút đi hoạn lợn cho người ta kết quả làm con lợn chết tươi. Cái chết của con lợn con này tất nhiên cũng phải tính vào tài khoản của Đặng Tiểu Pháo. Mọi người căm phẫn sục sôi hoặc giả vờ ra vẻ căm phẫn sục sôi, kịch liệt phê phán tội ác tày trời của Đặng Tiểu Pháo nhằm mưu đồ khôi phục chủ nghĩa tư bản, bắt nông dân nghèo và nông dân trung nông tầng lớp dưới chúng ta chịu khổ lần thứ hai, chịu tội lần thứ hai. Một chiến sĩ của chúng tôi tên là Lưu Giáp Đài, vừa phê phán vừa hu hu khóc òa lên. Tiểu đội trưởng hỏi cậu ta khóc cái gì, cậu ta nói bị Đặng Tiểu Pháo chọc tức. Tiểu đội trưởng chúng tôi lập tức hô hào toàn tiểu đội học tập Lưu Giáp Đài, nói phê phán Đặng nhất định phải mang theo tình cảm giai cấp mãnh liệt, bằng không thì phê phán không ra trình độ.

Màn biểu diễn của Lưu Giáp Đài khiến tôi nhớ lại chuyện trước khi đi lính tham gia đại hội ôn nghèo kể khổ, xem kịch kể khổ, ăn cơm kể khổ ở trong thôn. Đại hội ôn nghèo kể khổ nào mở ở thôn chúng tôi, người lên đài kể khổ luôn là nhị đại nương họ Phương. Nhị đại nương họ Phương lợi hại hơn Lưu Giáp Đài, Lưu Giáp Đài kể đến nửa chừng mới khóc, nhị đại nương họ Phương từ dưới đài bước lên trên đài đã dùng ống tay áo che miệng khóc rống lên, giống hệt như diễn viên ở hậu đài đã bắt đầu lên giọng gọi nhịp vậy. Nhị đại nương họ Phương là một chuyên gia kể khổ có đầu óc chính trị rất lớn. Khi phê phán Lưu Thiếu Kỳ, bà ta có thể liên kết chuyện mình nuôi con trong nhà xưởng xay lúa của địa chủ với Lưu Thiếu Kỳ, nói chuyện này hoàn toàn là do Lưu Thiếu Kỳ hại. Khi phê phán Lâm Bưu, bà ta lại nói là do Lâm Bưu hại. Phê phán Đặng thì bà ta chắc chắn lại sẽ nói, đều là do Đặng Tiểu Pháo hại, khiến mình sinh con trong nhà xưởng xay lúa của địa chủ. Bây giờ quay đầu ngẫm lại, vị địa chủ kia quả thực là đại thiện nhân không chút pha tạp. Tháng chạp giá rét, tuyết bay lả tả, một tên ăn mày nhếch nhác, khắp người đầy chấy ngã nhào trên nền tuyết, sắp sinh con rồi, kêu trời trời không thấu, gọi đất đất không thỉnh, nông dân nghèo và nông dân trung nông tầng lớp dưới cũng không màng tình cảm giai cấp mà ra tay cứu giúp cô ta, lúc này, vị địa chủ kia đã dìu cô ta về nhà mình, an trí trong nhà xưởng xay lúa ấm áp, dưới đất còn trải thêm một tầng rơm lúa mì vàng óng, để cô ta sinh con trên đống rơm. Sinh con xong, còn cho cô ta uống mấy bát cháo nóng. Không phải đại thiện nhân thì là gì? Sau này gỡ mũ cho địa chủ, phú nông, phản động, phần tử xấu trong toàn quốc, khẩu khí của nhị đại nương họ Phương lập tức thay đổi, bà ta tuyệt không còn mắng tâm địa địa chủ độc như rắn rết, bắt mình sinh con trong xưởng xay lúa nữa, mà lại nói vị địa chủ đó là ân nhân cứu mạng của mình.

Không nói chuyện phiếm nữa, quay về chuyện chính. Đến lượt tôi phát biểu, tôi cũng muốn học theo Lưu Giáp Đài, khóc ra chút nước mắt, giành lấy sự biểu dương của tiểu đội trưởng. Nhưng trong lòng không có bi thương và hận thù, có nhăn mày múa mép thế nào thì cách gì cũng không khóc nổi. Kỳ thực, tôi đặc biệt hy vọng khôi phục thi đại học, bởi vì giống như đám con em trung nông chúng tôi như thế này, vĩnh viễn không thể được nông dân nghèo và nông dân trung nông tầng lớp dưới đề cử vào đại học, cho dù mu bàn tay của anh có mọc cả vết chai đi nữa. Lúc đó, cái gọi là nông dân nghèo và nông dân trung nông tầng lớp dưới đề cử vào đại học, hoàn toàn chỉ là một câu nói suông. Mỗi năm chỉ có ngần ấy chỉ tiêu, còn không đủ cho con em cán bộ công xã tranh giành, đâu đến lượt người trong thôn? Nhưng nếu dựa vào điểm số thi cử, tôi có lẽ vẫn còn hy vọng. Bởi vì đại ca của tôi chính là đỗ đại học trước thời kỳ "Cách mạng văn hóa". Mặc dù trong lòng có ý kiến đối với phim "Quyết liệt", nhưng tôi vẫn giả vờ ra vẻ bị cảm sâu sắc, kịch liệt mắng nhiếc đường lối giáo dục của giai cấp tư sản, kịch liệt mắng nhiếc dã tâm lang sói của Đặng Tiểu Pháo nhằm mưu đồ khôi phục đường lối giáo dục tư sản. Mắng nhiếc xong xuôi chính là ca ngợi, ca ngợi thành quả vĩ đại của "Cách mạng văn hóa" vô sản, "Cách mạng văn hóa" có thành quả gì chứ, kỳ thực tôi cũng nào biết đâu. Từ đây cũng có thể thấy được, trong những người dân thường Trung Quốc, ngoại trừ Trương Chí Tân, Ngu Lược Khắc v.v., dám hy sinh tính mạng kiên trì chân lý, phần lớn những người còn lại đều giống như tôi, là những kẻ hồ đồ gió chiều nào che chiều ấy. Bảo phê phán Lưu Thiếu Kỳ thì chúng ta liền hùa theo phê phán Lưu Thiếu Kỳ, bảo phê phán Đặng Tiểu Pháo thì chúng ta liền hùa theo phê phán Đặng Tiểu Pháo. Có đôi khi trong lòng có cảm giác ấm ức gờn gợn đó, cũng không rõ rốt cuộc là chuyện gì xảy ra. Nhưng tôi nghĩ, cho dù tôi có phát hiện ra chân lý giống như Trương Chí Tân đi nữa, thì chưa chắc đã có dũng khí đứng ra. Trong tay nắm giữ chân lý, lại không dám đứng ra, nỗi thống khổ này chắc chắn nghiêm trọng hơn bị cảm cúm. Cho nên, từ ý nghĩa này mà nói, làm người thì "hồ đồ là điều quý". Nhớ lại năm xưa khi Chỉnh Bản Kiều sáng tác câu châm ngôn này, đại khái chính là ý này. Nhắc đến đây, lại nhịn không được muốn tán gẫu thêm vài câu: Khổng Tử nói "Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, thế mới là sáng suốt", tôi hiểu câu này, chính là phải dám thừa nhận giác ngộ của mình thấp, đừng giống như một số người, lúc Lâm Bưu làm Phó thống soái, tung hô khẩu hiệu chúc ông ta "vĩnh viễn khỏe mạnh" to hơn bất kỳ ai, nhưng đợi đến khi Lâm Bưu xảy ra chuyện, lập tức đổi ngay một bộ mặt khác, nói: Tôi sớm đã nhìn ra rồi, đi theo sau lưng Chủ tịch Mao, toàn là cái bộ mặt gian thần.

Chúng tôi đang phê phán Đặng Tiểu Pháo, một tham mưu của khoa nghiệp vụ mang vẻ mặt đầy bí ẩn bước vào. Đơn vị chúng tôi ít người, quan hệ giữa cán bộ và chiến sĩ rất tùy tiện. Vị tham mưu này là con em cán bộ cao cấp, theo lời tự thuật của ông ta thì bố ông ta cùng các lãnh đạo nhà nước xuất ngoại thăm viếng nhiều lần, còn lấy ra một số tấm ảnh ngả vàng mờ mịt cho chúng tôi xem. Dẫu là con em cán bộ cao cấp, nhưng ông ta lại keo kiệt một cách kỳ quặc, thích chiếm chút lợi nhỏ, lúc trực đêm, thường chui qua cửa sổ vào nhà bếp ăn trộm trứng gà, từng bị tiểu đội cảnh vệ chúng tôi bắt quả tang rất nhiều lần. Thế nên ông ta chẳng có chút uy tín nào trong tiểu đội chúng tôi. Ông ta vừa bước vào là tiểu đội trưởng liền đuổi cổ ra ngoài: Cút cút cút, không thấy bọn này đang phê phán Đặng à? Ông ta không nói gì, đi qua vặn chiếc đài bán dẫn hiệu Hồng Đăng trên tủ đầu giường của tiểu đội trưởng, tức thì, âm thanh trầm bổng, chậm rãi của phát thanh viên nam Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương vang dội khắp căn phòng: Các thính giả chú ý, các thính giả chú ý, Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương sẽ phát sóng tin tức quan trọng vào lúc hai giờ chiều nay, xin chú ý lắng nghe...

Đám trẻ chúng tôi đến từ nông thôn, chẳng ai từng nghe qua đài phát thanh thế này cả. Có chuyện gì cứ nói thẳng ra chẳng phải là được rồi sao, vì sao còn phải đợi đến hai giờ chiều? Tiểu đội trưởng chúng tôi dẫu sao cũng là lão binh, kinh nghiệm chính trị phong phú hơn chúng tôi, sắc mặt anh ta tức thì trở nên nghiêm nghị. Anh ta chằm chằm nhìn cái mặt nhỏ gầy của vị tham mưu đó, trầm giọng hỏi: Sẽ có chuyện gì chứ? Sẽ có chuyện gì? Tham mưu kéo tiểu đội trưởng ra ngoài cửa, thì thầm to nhỏ không biết đã nói gì. Sau khi tiểu đội trưởng bước vào phòng, liếc nhìn chúng tôi một cái, hình như muốn nói gì với chúng tôi, nhưng cuối cùng vẫn không nói. Chúng tôi đều chằm chằm nhìn anh ta, anh ta nói: Giải tán đi, mỗi người thu dọn đồ đạc cho gọn gàng, viết một bức thư về nhà đi. Tiểu đội trưởng nói xong câu này liền đi mất, anh ta là bạn tri kỷ với quản lý viên của chúng tôi, hai người thường xuyên thức trắng đêm nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin, chúng tôi thấy anh ta chui vào phòng ngủ của quản lý viên, biết là hai người bọn họ lại đi nghiên cứu đại sự quốc gia rồi. Núi không có hổ, khỉ xưng đại vương, tiểu đội trưởng đi rồi, Lưu Giáp Đài liền xưng vương, hắn nói: Sắp đánh nhau rồi, khẳng định là sắp đánh trận lớn rồi, tôi ước chừng là Chiến tranh thế giới thứ ba bùng nổ rồi, các anh em, chuẩn bị ra chiến trường thôi!

Lời nói của Lưu Giáp Đài kích thích máu huyết trong người tôi sôi sục, đánh trận hay quá, tôi cực kỳ mong chờ đánh trận. Bởi vì xuất thân gia đình không phải nông dân nghèo nông dân trung nông tầng lớp dưới, về mặt chính trị không được tin tưởng, đứng trước mặt người ta cứ thấp hơn ba tấc, tự ti vô cùng, lên chiến trường, dùng sự dũng cảm, dùng máu tươi để rửa sạch nỗi nhục, để cho bọn họ nhìn xem, con trai trung nông chiến đấu dũng cảm, không sợ hy sinh, hy sinh rồi cũng kiếm cho bố mẹ tấm biển liệt sĩ, để cho bọn họ ngẩng cao đầu ở trong thôn, ưỡn ngực, từ nay không cần phải gom đầu khom lưng trước mặt người ta nữa. Tôi thậm chí còn tưởng tượng ra cảnh tượng mình anh dũng hy sinh, giống như Đổng Tồn Thụy giật bộc phá, giống như Hoàng Kế Quang lấy thân mình lấp lỗ châu mai... Tôi bị chính mình làm cho cảm động đến mức ươn ướt khóe mắt...

Cố lết đến hai giờ chiều, toàn bộ cán bộ chiến sĩ đều tập trung lại trong nhà ăn. Trên bàn ăn bày chiếc đài bán dẫn hiệu Hồng Đăng vừa mới thay bốn cục pin mới của tiểu đội trưởng nhà chúng tôi, vừa vặn công tắc, dòng điện dồi dào xông cho chiếc loa kêu ù ù. Pin là tôi chạy ra cửa hàng cung tiêu trong thôn mua hộ tiểu đội trưởng, theo dặn dò của tiểu đội trưởng mà lấy hóa đơn. Lúc tôi giao pin và hóa đơn cho tiểu đội trưởng, tiểu đội trưởng nhỏ giọng nói với tôi: Chủ tịch Mao chết rồi.

Lời nói của tiểu đội trưởng giống như một gậy đánh cho tôi choáng váng. Sao có thể như vậy được chứ? Chủ tịch Mao sao có thể chết được cơ chứ? Ai chết cũng được, Chủ tịch Mao không thể chết được chứ lị!

Hai giờ còn chưa đến, trong đài phát thanh đã phát lên khúc nhạc buồn. Năm nay chúng ta đã nghe khúc nhạc buồn mấy lần rồi, trước là Chu Đức chết, tiếp theo là Chu Ân Lai chết, nhưng lúc bọn họ chết, Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương cũng đâu có thông báo trước đâu, xem ra Chủ tịch Mao thực sự chết rồi. Nhìn thần sắc của các chiến sĩ, tôi biết thực ra trong lòng ai cũng biết Chủ tịch Mao chết rồi. Vị tham mưu kia hai tay bưng một chiếc cốc thủy tinh, gương mặt nhỏ nhắn nghiêm nghị trông như tượng đài kỷ niệm vậy. Thủ trưởng của chúng tôi kéo dài cái mặt ra, hết điếu này đến điếu khác hút thuốc. Khúc nhạc buồn dứt, phát thanh viên nam của Đài Phát thanh Nhân dân Trung ương dùng giọng điệu đau thương nói:...

Sử dụng dấu ba chấm là vì tôi quên mất lời phát thanh rồi, tra cứu báo chí năm đó thì lại quá phiền phức, tùy tiện bịa vài câu lại tỏ ra rất thiếu nghiêm túc, cho nên đành phải dùng dấu ba chấm.

Khi phát thanh viên nói đến đoạn Chủ tịch Mao bệnh nặng chạy chữa không khỏi không may qua đời, chiếc cốc thủy tinh trong tay vị tham mưu kia rơi rộp xuống đất, vỡ tan tành. Sau đó ông ta đi tìm chổi, hốt rác để dọn những mảnh thủy tinh vỡ ra ngoài. Lúc đó tôi đã cảm thấy chiếc cốc vỡ này chẳng có lý do gì cả, bây giờ nghĩ lại càng cảm thấy vô lý hơn. Ông ta là một kẻ keo kiệt như vậy, đã sớm biết Chủ tịch Mao chết rồi, hai tay nắm chặt cốc, sao lại có thể rơi xuống đất được chứ? Đây rõ ràng là diễn kịch, hơn nữa còn là màn diễn kịch vụng về, thế mà lãnh đạo chúng tôi vẫn biểu dương ông ta, nói ông ta có tình cảm giai cấp sâu sắc với Chủ tịch Mao.

Chủ tịch Mao chết rồi, cấp trên lập tức phát lệnh, để chúng tôi bước vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cấp độ một. Vốn dĩ chúng tôi chỉ có súng, không có đạn, bước vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cấp độ một, liền lập tức phát đạn. Chúng tôi dùng súng trường bán tự động, mỗi người phát một trăm viên đạn; dùng súng tiểu liên, phát một trăm năm mươi viên đạn. Bỗng chốc phát nhiều đạn thế này, bao đạn nhét căng phồng, trong lòng cũng cảm thấy nặng trịch. Lúc gác gầm, đạn lên nòng, bóp cò là có thể phát hỏa. Lãnh đạo cũng chắp tay sau lưng đi kiểm tra vọng gác, cứ như chiến tranh có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Đơn vị chúng tôi rất ít người, doanh trại sát liền với nhà dân, người trong thôn hầu như ngày nào cũng đến viện của chúng tôi, có người đến mượn dụng cụ, có người đến xin nước uống, lại có mấy cô gái, yêu đương với mấy cán bộ của chúng tôi, ra vào khu doanh trại của chúng tôi, cứ như về nhà mình vậy. Bước vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cấp độ một, lãnh đạo đã hạ lệnh cho tiểu đội cảnh vệ chúng tôi, người dân tuyệt đối không được vào khu doanh trại. Chúng tôi chấp hành mệnh lệnh, chặn người dân ở ngoài cửa, người dân bình thường thì không có ý kiến gì, nhưng mấy cô gái kia thì có ý kiến, có ý kiến cũng không cho vào. Căng thẳng được hai ngày, đợi đến khi lễ truy điệu Chủ tịch Mao qua đi, mọi người liền chùng xuống. Mặc dù cấp trên vẫn chưa bãi bỏ mệnh lệnh sẵn sàng chiến đấu cấp độ một, nhưng lãnh đạo đã thu đạn của chúng tôi lên, nói là sợ xảy ra chuyện. Nộp đạn rồi, chúng tôi lại càng chùng xuống hơn nữa. Đơn vị chúng tôi trong mấy ngày đó, vội vàng đi mua một chiếc tivi đen trắng 14 inch, mặc dù tín hiệu vô cùng yếu ớt, màn hình nhảy nhót, xoắn xuýt, hầu như không thể xem nổi, nhưng người dân trong thôn vẫn tới. Bọn họ vây ở cửa lớn đòi vào, chúng tôi chấp hành mệnh lệnh không cho bọn họ vào, bọn họ liền càu nhàu: Còn "quân dân đoàn kết như một" cái nỗi gì nữa chứ, còn "quân dân cá nước" cái nỗi gì nữa chứ, quên cái lúc chúng tôi khiêng cáng đưa lương thực quân lương cho các anh rồi à! Thôn này thời kỳ kháng chiến là căn cứ địa cách mạng, người vào đảng từ thập niên 30 có hơn bốn mươi người, trong tỉnh, trong huyện đều có người của thôn này làm quan, người lớn nhất làm bộ trưởng ở trung ương, không dễ chọc đâu. Lãnh đạo chúng tôi sợ làm ra mâu thuẫn, liền bảo chúng tôi khiêng tivi ra sân, sau đó mở cửa lớn thả người vào. Chúng tôi vừa mở cửa lớn, người dân liền ùa vào như thủy triều.

Chủ tịch Mao chết rồi! Câu nói này, sự thật này, giống như sấm sét kinh hoàng khiến chúng tôi ngẩn ngơ chết lặng, ngay cả một thứ dân đen như tôi, đều vì vận mệnh của đất nước mà lo lắng, đều cho rằng ngày tháng ở Trung Quốc không thể sống nổi nữa. Nhưng sự phát triển thay đổi của sự việc sau đó có chút ý nghĩa trời lở đất, Chủ tịch Mao chết rồi, trời cũng chẳng sập xuống, người dân cũng chẳng vì ông chết mà không sống nổi nữa, theo một ý nghĩa nào đó mà nói thì sống cũng không tồi. Bây giờ, ngay cả người dân cũng biết Chủ tịch Mao lúc sinh thời đã phạm rất nhiều sai lầm, nhưng rất nhiều người, ít nhất là tôi, không hề cảm thấy việc năm đó coi Chủ tịch Mao là thần thánh là buồn cười, rất nhiều người, ít nhất là tôi, cứ hễ nhắc đến Chủ tịch Mao, vẫn kính cẩn sinh ra vài phần kính ý. Sau Chủ tịch Mao, ở Trung Quốc, tuyệt đối sẽ không còn ai có thể giống như ông, dùng cái chết hay sự sống của một con người, ảnh hưởng đến vận mệnh của hàng triệu người.